Sarga 70

Verse 1

भरते ब्रुवति स्वप्नं दूतास्ते क्लान्तवाहनाः।प्रविश्यासह्यपरिखं रम्यं राजगृहं पुरम्।।2.70.1।।समागम्य तु राज्ञा च राजपुत्रेण चार्चिताः राज्ञः पादौ गृहीत्वा तु तमूचुर्भरतं वचः।।2.70.2।।

Khi Bharata đang thuật lại một giấc mộng, các sứ giả ấy—cưỡi những chiến mã đã mệt lả—tiến vào thành Rājagṛha xinh đẹp, có hào sâu khó vượt canh giữ.

Verse 2

भरते ब्रुवति स्वप्नं दूतास्ते क्लान्तवाहनाः।प्रविश्यासह्यपरिखं रम्यं राजगृहं पुरम्।।2.70.1।।समागम्य तु राज्ञा च राजपुत्रेण चार्चिताः राज्ञः पादौ गृहीत्वा तु तमूचुर्भरतं वचः।।2.70.2।।

Khi Bharata còn đang kể về giấc mộng, các sứ giả ấy—cưỡi những chiến mã mệt lả—đã vào thành Rājagṛha xinh đẹp, quanh thành có hào sâu khó vượt. Họ yết kiến vua xứ Kekaya và hoàng tử, được tiếp đãi trọng hậu; rồi cung kính nắm lấy chân vua, họ thưa với Bharata lời sứ điệp.

Verse 3

पुरोहितस्त्वां कुशलं प्राह सर्वे च मन्त्रिणः।त्वरमाणश्च निर्याहि कृत्यमात्ययिकं त्वया।।2.70.3।।

Vị tế sư hoàng gia và hết thảy các đại thần đều thăm hỏi an lành của ngài. Xin mau trở về—có việc khẩn cấp, chính ngài phải đảm đương.

Verse 4

इमानि च महार्हाणि वस्त्राण्याभरणानि च।प्रतिगृह्य विशालक्ष मातुलस्य च दापय।।2.70.4।।

Hỡi bậc vương tử mắt rộng, xin nhận lấy những y phục và trang sức vô cùng quý giá này, và cũng hãy cho dâng lên cậu bên ngoại của ngài.

Verse 5

अत्र विशंतिकोट्यस्तु नृपतेर्मातुलस्य ते।दशकोट्यस्तु सम्पूर्णास्तथैव च नृपात्मज।।2.70.5।।

Tâu vương tử, tại đây có hai mươi ức lễ vật dâng lên đức vua; và cũng trọn vẹn mười ức dành cho cậu bên ngoại của ngài.

Verse 6

प्रतिगृह्य तु तत्सर्वं स्वनुरक्त स्सुहृज्जने।दूतानुवाच भरतः कामैस्सम्प्रतिपूज्य तान्।।2.70.6।।

Bharata, lòng đầy thương mến đối với thân quyến và bằng hữu, nhận lấy tất cả những gì được dâng đến; rồi đáp lễ các sứ giả bằng những tặng vật theo ý họ, và cất lời với họ.

Verse 7

कच्चित्सुकुशली राजा पिता दशरथो मम।कच्चिच्चारोगता रामे लक्ष्मणे च महात्मनि।।2.70.7।।

“Không biết phụ vương ta, vua Daśaratha, có được an khang chăng? Và Rāma cùng bậc đại hồn Lakṣmaṇa có được mạnh khỏe chăng?”

Verse 8

आर्या च धर्मनिरता धर्मज्ञा धर्मदर्शिनी।अरोगा चापि कौसल्या माता रामस्य धीमतः।।2.70.8।।

Và mẫu hậu Kausalyā—mẹ của Rāma trí tuệ—có được an khang chăng? Bậc phu nhân đáng kính ấy hằng nương nơi Dharma, thông tỏ Dharma và sống đúng theo điều Dharma truyền dạy.

Verse 9

कच्चित्सुमित्रा धर्मज्ञा जननी लक्ष्मणस्य या।शत्रुघ्नस्य च वीरस्य साऽरोगा चापि मध्यमा।।2.70.9।।

Và Sumitrā—bậc thông hiểu Dharma, mẹ của Lakṣmaṇa và của dũng sĩ Śatrughna—vị trung hậu ấy, cũng được vô bệnh an lành chăng?

Verse 10

आत्मकामा सदा चण्डी क्रोधना प्राज्ञमानिनी।अरोगा चापि मे माता कैकेयी किमुवाच ह।।2.70.10।।

Và mẫu thân ta, Kaikeyī, đã nói gì—người luôn tùy ý mình, tính khí nghiêm khắc, dễ nổi giận, lại tự phụ về sự khôn ngoan? Ít ra, người có được an khang vô bệnh chăng?

Verse 11

एवमुक्तास्तु ते दूताः भरतेन महात्मना।ऊचुस्सप्रश्रयं वाक्यमिदं तं भरतं तदा।।2.70.11।।

Được đại tâm Bharata hỏi như vậy, các sứ giả bấy giờ cung kính, khiêm nhường thưa với ngài những lời này.

Verse 12

कुशलास्ते नरव्याघ्र येषां कुशलमिच्छसि।श्रीश्च त्वां वृणुते पद्मा युज्यतां चापि ते रथः।।2.70.12।।

Hỡi bậc hổ giữa loài người, những ai mà ngài hỏi thăm an lạc đều được bình an. Nguyện Thánh Mẫu Śrī—Padmā (Lakṣmī) đoái thương gia hộ cho ngài, và xin cho chiến xa của ngài cũng được thắng ách, sẵn sàng lên đường.

Verse 13

भरतश्चापि तान् दूतानेवमुक्तोऽभ्यभाषत।आपृच्चेऽहं महाराजं दूतास्सन्त्वरयन्ति माम्।।2.70.13।।

Được nói như vậy, Bharata liền đáp lời các sứ giả: “Ta sẽ vào từ biệt Đại vương; các sứ giả đang thúc giục ta mau lên.”

Verse 14

एवमुक्त्वा तु तान् दूतान्भरतः पार्थिवात्मजः।दूतै स्सञ्चोदितो वाक्यं मातामहमुवाच ह।।2.70.14।।

Nói vậy với các sứ giả xong, Bharata—vị hoàng tử—bị họ thúc bách, liền thưa những lời này với ngoại tổ của mình.

Verse 15

राजन् पितुर्गमिष्यामि सकाशं दूतचोदितः।पुनरप्यहमेष्यामि यदा मे त्वं स्मरिष्यसि।।2.70.15।।

Tâu Đại vương, do sứ giả thúc giục, con sẽ đến yết kiến phụ vương. Và hễ khi nào ngài nhớ đến con, con sẽ lại trở về.

Verse 16

भरतेनैवमुक्तस्तु नृपो मातामहस्तदा।तमुवाच शुभं वाक्यं शिरस्याघ्राय राघवम्।।2.70.16।।

Nghe Bharata thưa như vậy, vị vua—ngoại tổ của ngài—liền hôn lên đỉnh đầu chàng Rāghava và nói với chàng những lời cát tường.

Verse 17

गच्छ तातानुजाने त्वां कैकेयीसुप्रजास्त्वया।मातरं कुशलं ब्रूयाः पितरं च परन्तप।।2.70.17।।

Hãy đi đi, con yêu; ta cho phép con. Kaikeyī thật phúc thay vì có người con hiền tài như con. Hỡi bậc hàng phục kẻ thù, con hãy thay ta gửi lời thăm an lành đến mẹ và đến phụ vương nữa.

Verse 18

पुरोहितं च कुशलं ये चान्ये द्विजसत्तमाः।तौ च तात महेष्वासौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।।2.70.18।।

Và con hãy thay ta gửi lời thăm an lành đến vị tế sư gia tộc, cùng các bậc tối thượng trong hàng nhị sinh khác. Lại nữa, hỡi con, đến hai đại cung thủ—hai huynh đệ Rāma và Lakṣmaṇa.

Verse 19

तस्मै हस्त्युत्तमांश्चित्रान्कम्बलानजिनानि च।अभिसत्कृत्य कैकेयो भरताय धनं ददौ।।2.70.19।।

Sau khi cung kính tiếp đãi ngài, vua xứ Kekaya ban cho Bharata của cải: những voi thượng hạng, các tấm chăn nhiều sắc, cùng cả da linh dương.

Verse 20

रुक्मनिष्कसहस्रे द्वे षोडशाश्वशतानि च।सत्कृत्य कैकयीपुत्रं केकयो धनमादिशत्।।2.70.20।।

Tôn kính tiếp đãi người con của Kaikeyī, vua xứ Kekaya ban cho chàng của cải: hai nghìn niṣka vàng và một nghìn sáu trăm con ngựa.

Verse 21

तथाऽमात्यानभिप्रेतान्विश्वास्यांश्च गुणान्वितान्।ददावश्वपतिः क्षिप्रं भरतायानुयायिनः।।2.70.21।।

Cũng vậy, vua Aśvapati liền ban cho Bharata những bậc đại thần theo hầu đường xa—những người vừa lòng, đáng tin cậy, lại đầy đủ đức hạnh.

Verse 22

ऐरावतानैन्द्रशिरान्नागान्वै प्रियदर्शनान्।खरान् श्रीघ्रान्सुसंयुक्तान्मातुलोऽस्मै धनं ददौ।।2.70.22।।

Người cậu bên ngoại cũng dâng cho ngài của cải: những voi đẹp đẽ thuộc dòng Airāvata và Aindraśira, cùng những con lừa nhanh nhẹn, thuần luyện, dễ dàng thắng ách.

Verse 23

अन्तःपुरेऽति संवृद्धान् व्याघ्रवीर्यबलान्वितान्। दंष्ट्राऽऽयुधान्महाकायान् शुनश्चोपायनं ददौ।।2.70.23।।

Ngài lại dâng làm lễ vật những con chó được nuôi lớn trong nội cung—thân hình to lớn, mang dũng lực như hổ, lấy nanh làm khí giới.

Verse 24

स दत्तं केकयेन्द्रेण धनं तन्नाभ्यनन्दत।भरतः कैकयीपुत्रो गमनत्वरया तदा।।2.70.24।।

Bấy giờ Bharata, con của Kaikeyi, vì vội lên đường, chẳng hề hoan hỷ trước của cải do vua xứ Kekaya ban tặng.

Verse 25

बभूव ह्यस्य हृदये चिन्ता सुमहती तदा।त्वरया चापि दूतानां स्वप्नस्यापि च दर्शनात्।।2.70.25।।

Khi ấy, trong lòng chàng dấy lên một nỗi lo âu rất lớn—vì sự gấp gáp của các sứ giả, lại vì đã thấy một giấc mộng.

Verse 26

स स्ववेश्माभ्यतिक्रम्य नरनागाश्वसंवृतम्।प्रपेदे सुमहच्छ्रीमान्राजमार्गमनुत्तमम्।।2.70.26।।

Rời khỏi tư dinh của mình, Bharata rực rỡ vinh quang tiến đến đại lộ hoàng gia vô song, đông nghịt người, voi và ngựa.

Verse 27

अभ्यतीत्य ततोऽपश्यदन्तःपुरमुदारधीः।ततस्तद्भरतश्श्रीमानाविवेशानिवारितः।।2.70.27।।

Tiến bước rồi, Bharata, bậc trí tâm cao thượng, trông thấy nội cung; và khi ấy, Bharata rạng rỡ ấy liền bước vào, không ai ngăn trở.

Verse 28

स मातामहमापृच्छ्य मातुलं च युधाजितम्।रथमारुह्य भरतश्शत्रुघ्नसहितो ययौ।।2.70.28।।

Sau khi kính cẩn cáo biệt ông ngoại và cậu Yudhājit, Bharata cùng Śatrughna lên xe chiến và khởi hành.

Verse 29

रथान्मण्डल चक्रांश्च योजयित्वा परश्शतम्।उष्ट्र गोऽश्वबलैर्भृत्या भरतं यान्तमन्वयुः।।2.70.29।।

Các gia nhân đã thắng hơn một trăm cỗ xe với bánh xe tròn đều, rồi theo sau Bharata khi ngài lên đường, cùng đoàn lực lượng lạc đà, bò và ngựa.

Verse 30

बलेन गुप्तो भरतो महात्मा सहार्यकस्याऽत्मसमैरमात्यैः।आदाय शत्रुघ्नमपेतशत्रुर्गृहाद्ययौ सिद्ध इवेन्द्रलोकात्।।2.70.30।।

Được quân đội hộ vệ, Bharata đại hồn—không còn kẻ thù—rời nhà của ông ngoại tôn kính Āryaka, mang theo Śatrughna và các đại thần ngang hàng với mình, như bậc siddha rời cõi Indra.