Home›Ramayana›Ayodhya Kanda›Sarga 70›Shloka 30
←Previous Verse
Next Verse→

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 70, Shloka 30

भरतस्य दूतसमागमः तथा केकयराजनः अनुज्ञा

Bharata Meets the Messengers; Kekaya King Grants Leave

Devanagari script

बलेन गुप्तो भरतो महात्मा सहार्यकस्याऽत्मसमैरमात्यैः।आदाय शत्रुघ्नमपेतशत्रुर्गृहाद्ययौ सिद्ध इवेन्द्रलोकात्।।2.70.30।।

Transliteration

balena gupto bharato mahātmā sahāryakasyātma-samair amātyaiḥ |

ādāya śatrughnam apeta-śatrur gṛhād yayau siddha ivendra-lokāt ||2.70.30||

Translation

Được quân đội hộ vệ, Bharata đại hồn—không còn kẻ thù—rời nhà của ông ngoại tôn kính Āryaka, mang theo Śatrughna và các đại thần ngang hàng với mình, như bậc siddha rời cõi Indra.

Word by Word
बलेनby/with (an) army
बलेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
गुप्तःprotected
गुप्तः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootgupta (कृदन्त; √gup गुप्, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (protected/guarded)
भरतःBharata
भरतः:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootbharata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
महात्माgreat-souled
महात्मा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā-ātman (प्रातिपदिक; महा + आत्मन्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (महान् आत्मा यस्य)
सहtogether with
सह:
Sahārtha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formअव्यय, सहार्थक-उपपद (with; governs instrumental)
आर्यकस्यof the venerable grandfather
आर्यकस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootāryaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
आत्मसमैःequal to himself
आत्मसमैः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootātma-sama (प्रातिपदिक; आत्मन् + सम)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (आत्मना समाः = equal to himself)
अमात्यैःwith ministers
अमात्यैः:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeNoun
Rootamātya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (सह/करण), बहुवचन
आदायhaving taken
आदाय:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootā-√dā (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)
शत्रुघ्नम्Śatrughna
शत्रुघ्नम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśatrughna (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
अपेतशत्रुःfree of enemies
अपेतशत्रुः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootapeta-śatru (प्रातिपदिक; अपेत + शत्रु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (अपेताः शत्रवो यस्य = whose enemies are gone)
गृहात्from the house
गृहात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootgṛha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन
ययौwent
ययौ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√yā (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सिद्धःa siddha (perfected being)
सिद्धः:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootsiddha (कृदन्त; √sidh सिध्, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; उपमानपद (as a perfected being)
इवlike
इव:
Upamā (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formअव्यय, उपमावाचक-निपात (comparative particle)
इन्द्रलोकात्from Indra's world
इन्द्रलोकात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootindra-loka (प्रातिपदिक; इन्द्र + लोक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; तत्पुरुष (इन्द्रस्य लोकः)
Context

O prince! these gifts worth twenty crore are intended for the king and the rest of the gifts worth ten crore for your maternal uncle.

Characters & Entities
B
Bharata
Ś
Śatrughna
Ā
Āryaka (venerable maternal grandfather)
A
army (bala)
I
Indraloka
S
siddha

FAQs

Dharma here is responsible leadership: a prince travels with proper protection and competent counsel, indicating commitment to safety, order, and public duty rather than private impulse.

Bharata completes his departure from Kekaya territory—escorted by troops, accompanied by ministers, and traveling with Śatrughna from Āryaka’s residence toward Ayodhya.

Steadfast, unthreatening nobility (apeta-śatru): Bharata is portrayed as principled and well-supported, fit for heavy responsibilities.

←Previous Verse
Next Verse→