Sarga 7

Verse 1

ज्ञातिदासी यतो जाता कैकेय्यास्तु सहोषिता।प्रासादं चन्द्रसङ्काशमारुरोह यदृच्छया।।।।

Mantharā, tỳ nữ trong tộc của Kaikeyī, người đã ở bên nàng từ thuở mới sinh, tình cờ bước lên một cung điện rực sáng như vầng trăng.

Verse 2

सिक्तराजपथां कृत्स्नां प्रकीर्णकुसुमोत्कराम्।अयोध्यां मन्थरा तस्मात्प्रासादादन्ववैक्षत।।।।

Từ cung điện ấy, Mantharā phóng mắt nhìn ra và thấy trọn Ayodhyā: những đại lộ vương gia vừa được rưới nước thanh tẩy, hoa rải chất thành đống, rực rỡ như ngày hội.

Verse 3

पताकाभिर्वरार्हाभिर्ध्वजैश्च समलङ्कृताम्।वृतां छन्दपथैश्चापि शिरस्स्नातजनैर्वृताम्।।।।माल्यमोदकहस्तैश्च द्विजेन्द्रैरभिनादिताम्।शुक्लदेवगृहद्वारां सर्ववादित्रनिस्वनाम्।।।।सम्प्रहृष्टजनाकीर्णां ब्रह्मघोषाभिनादिताम्।प्रहृष्टवरहस्त्यश्वां सम्प्रणर्दितगोवृषाम्।।।।प्रहृष्टमुदितैः पौरैरुच्छ्रितध्वजमालिनीम्।अयोध्यां मन्थरा दृष्ट्वा परं विस्मयमागता।।।।

Mantharā trông thấy Ayodhyā được trang hoàng bằng những cờ phướn và kỳ xí quý giá; các đại lộ uốn lượn rợp người vừa tắm gội thanh tịnh. Thành vang dội tiếng tụng Phệ-đà của các bậc Bà-la-môn tối thượng tay cầm vòng hoa và bánh ngọt, lại rền khắp âm thanh mọi loại nhạc khí. Dân chúng hân hoan chen kín; voi ngựa thượng hạng tung vó; bò và trâu rống vang. Cư dân mừng rỡ giương cao chuỗi cờ hoa quanh thành—thấy vậy, Mantharā kinh ngạc tột bậc.

Verse 4

पताकाभिर्वरार्हाभिर्ध्वजैश्च समलङ्कृताम्।वृतां छन्दपथैश्चापि शिरस्स्नातजनैर्वृताम्।।2.7.3।।माल्यमोदकहस्तैश्च द्विजेन्द्रैरभिनादिताम्।शुक्लदेवगृहद्वारां सर्ववादित्रनिस्वनाम्।।2.7.4।।सम्प्रहृष्टजनाकीर्णां ब्रह्मघोषाभिनादिताम्।प्रहृष्टवरहस्त्यश्वां सम्प्रणर्दितगोवृषाम्।।2.7.5।।प्रहृष्टमुदितैः पौरैरुच्छ्रितध्वजमालिनीम्।अयोध्यां मन्थरा दृष्ट्वा परं विस्मयमागता।।2.7.6।।

Mantharā trông thấy Ayodhyā được trang hoàng bằng những cờ phướn và kỳ xí quý giá; các đại lộ uốn lượn rợp người vừa tắm gội thanh tịnh. Thành vang dội tiếng tụng Phệ-đà của các bậc Bà-la-môn tối thượng tay cầm vòng hoa và bánh ngọt, lại rền khắp âm thanh mọi loại nhạc khí. Dân chúng hân hoan chen kín; voi ngựa thượng hạng tung vó; bò và trâu rống vang. Cư dân mừng rỡ giương cao chuỗi cờ hoa quanh thành—thấy vậy, Mantharā kinh ngạc tột bậc.

Verse 5

पताकाभिर्वरार्हाभिर्ध्वजैश्च समलङ्कृताम्।वृतां छन्दपथैश्चापि शिरस्स्नातजनैर्वृताम्।।2.7.3।।माल्यमोदकहस्तैश्च द्विजेन्द्रैरभिनादिताम्।शुक्लदेवगृहद्वारां सर्ववादित्रनिस्वनाम्।।2.7.4।।सम्प्रहृष्टजनाकीर्णां ब्रह्मघोषाभिनादिताम्।प्रहृष्टवरहस्त्यश्वां सम्प्रणर्दितगोवृषाम्।।2.7.5।।प्रहृष्टमुदितैः पौरैरुच्छ्रितध्वजमालिनीम्।अयोध्यां मन्थरा दृष्ट्वा परं विस्मयमागता।।2.7.6।।

Mantharā trông thấy Ayodhyā được trang hoàng bằng những cờ phướn và kỳ xí quý giá; các đại lộ uốn lượn rợp người vừa tắm gội thanh tịnh. Thành vang dội tiếng tụng Phệ-đà của các bậc Bà-la-môn tối thượng tay cầm vòng hoa và bánh ngọt, lại rền khắp âm thanh mọi loại nhạc khí. Dân chúng hân hoan chen kín; voi ngựa thượng hạng tung vó; bò và trâu rống vang. Cư dân mừng rỡ giương cao chuỗi cờ hoa quanh thành—thấy vậy, Mantharā kinh ngạc tột bậc.

Verse 6

पताकाभिर्वरार्हाभिर्ध्वजैश्च समलङ्कृताम्।वृतां छन्दपथैश्चापि शिरस्स्नातजनैर्वृताम्।।2.7.3।।माल्यमोदकहस्तैश्च द्विजेन्द्रैरभिनादिताम्।शुक्लदेवगृहद्वारां सर्ववादित्रनिस्वनाम्।।2.7.4।।सम्प्रहृष्टजनाकीर्णां ब्रह्मघोषाभिनादिताम्।प्रहृष्टवरहस्त्यश्वां सम्प्रणर्दितगोवृषाम्।।2.7.5।।प्रहृष्टमुदितैः पौरैरुच्छ्रितध्वजमालिनीम्।अयोध्यां मन्थरा दृष्ट्वा परं विस्मयमागता।।2.7.6।।

Mantharā trông thấy Ayodhyā được trang hoàng bằng những cờ phướn và kỳ xí quý giá; các đại lộ uốn lượn rợp người vừa tắm gội thanh tịnh. Thành vang dội tiếng tụng Phệ-đà của các bậc Bà-la-môn tối thượng tay cầm vòng hoa và bánh ngọt, lại rền khắp âm thanh mọi loại nhạc khí. Dân chúng hân hoan chen kín; voi ngựa thượng hạng tung vó; bò và trâu rống vang. Cư dân mừng rỡ giương cao chuỗi cờ hoa quanh thành—thấy vậy, Mantharā kinh ngạc tột bậc.

Verse 7

प्रहर्षोत्फुल्लनयनां पाण्डुरक्षौमवासिनीम्।अविदूरे स्थितां दृष्ट्वा धात्रीं पप्रच्छ मन्थरा।।।।

Thấy gần đó một nhũ mẫu hoàng gia, mặc lụa trắng nhạt, đôi mắt nở rộ vì hoan hỷ, Mantharā liền hỏi han nàng.

Verse 8

उत्तमेनाभिसंयुक्ता हर्षेणार्थपरा सती।राममाता धनं किन्नु जनेभ्यस्सम्प्रयच्छति।।।।

Vì sao mẫu thân của Rāma—vốn nổi tiếng coi trọng của cải—nay tràn đầy niềm hoan hỷ thù thắng, lại đem vàng bạc phân phát cho muôn dân?

Verse 9

अतिमात्रप्रहर्षोऽयं किं जनस्य च शंस मे।कारयिष्यति किं वापि सम्प्रहृष्टो महीपतिः।।।।

Niềm hân hoan quá mức này trong dân chúng là vì cớ gì? Xin nói cho ta biết—đức vua đang hoan hỷ kia định truyền làm việc chi?

Verse 10

विदीर्यमाणा हर्षेण धात्री तु परया मुदा।आचचक्षेऽथ कुब्जायै भूयसीं राघव श्रियम्।।।।

Vú nuôi tràn ngập hân hoan, lòng vui mừng khôn xiết, bèn kể cho người đàn bà lưng gù nghe về phúc lộc dồi dào đang đến với Rāma, dòng dõi Raghu.

Verse 11

श्वः पुष्येण जितक्रोधं यौवराज्येन राघवम्।राजा दशरथो राममभिषेचयिताऽनघम्।।।।

“Ngày mai, dưới sao Puṣya, vua Daśaratha sẽ làm lễ quán đỉnh, lập Rāma vô tội—dòng dõi Raghu, người đã chế ngự cơn sân—làm Thái tử.”

Verse 12

धात्र्यास्तु वचनं शृत्वा कुब्जा क्षिप्रममर्षिता।कैलासशिखराकारा त्प्रासादादवरोहत।।।।

Nghe lời người vú nuôi, mụ lưng gù lập tức nổi giận; rồi vội vã bước xuống khỏi cung điện cao vút như đỉnh núi Kailāsa.

Verse 13

सा दह्यमाना कोपेन मन्थरा पापदर्शिनी।शयानामेत्य कैकेयीमिदं वचनमब्रवीत्।।।।

Bị cơn giận thiêu đốt, Mantharā—kẻ lòng dạ hiểm ác—đến bên Kaikeyī đang nằm nghỉ và nói lời này.

Verse 14

उत्तिष्ठ मूढे किं शेषे भयं त्वामभिवर्तते।उपप्लुतामौघेन किमात्मानं न बुध्यसे।।।।

“Đứng dậy đi, kẻ mê muội! Sao còn nằm ngủ? Nỗi sợ đang ập đến gần ngươi. Sao ngươi không tỉnh ra rằng mình đang bị cuốn trôi, nổi bồng bềnh giữa dòng lũ tai ương?”

Verse 15

अनिष्टे सुभगाकारे सौभाग्येन विकत्थसे।चलं हि तव सौभाग्यं नद्यास्स्रोत इवोष्णगे।।।।

Hỡi kẻ thật chẳng được yêu, tuy mang dáng vẻ của bậc vương phi được sủng ái—ngươi lại khoe khoang phúc phần. Nhưng “phúc” của ngươi vốn bấp bênh, như dòng sông giữa nắng hạ.

Verse 16

एवमुक्ता तु कैकेयी रुष्टया परुषं वचः।कुब्जया पापदर्शिन्या विषादमगमत्परम्।।।।

Bị mụ lưng gù, kẻ nhìn đời bằng ác niệm, trong cơn giận dữ thốt lời thô bạo như thế, Kaikeyī liền chìm vào nỗi u sầu sâu thẳm.

Verse 17

कैकेयी त्वब्रवीत्कुब्जां कच्चित्क्षेमं नु मन्थरे।विषण्णवदनां हि त्वां लक्षये भृशदुःखिताम्।।।।

Kaikeyī nói với mụ lưng gù: “Này Mantharā, mọi sự vẫn bình an chăng? Ta thấy mặt ngươi ủ rũ, dường như đang đau khổ vô cùng.”

Verse 18

मन्थरा तु वच श्श्रुत्वा कैकेय्या मधुराक्षरम्।उवाच क्रोधसंयुक्ता वाक्यं वाक्यविशारदा।।।।

Nghe Kaikeyī nói lời dịu ngọt, Mantharā—tuy giỏi biện ngôn nhưng lòng đầy sân hận—bèn bắt đầu đáp lại.

Verse 19

सा विषण्णतरा भूत्वा कुब्जा तस्या हितैषिणी।विषादयन्ती प्रोवाच भेदयन्ती च राघवम्।।।।

Càng thêm ủ rũ, mụ lưng gù—tự xưng là kẻ lo cho lợi ích của nàng—đã nói những lời khiến Kaikeyī thêm tuyệt vọng, lại toan chia rẽ nàng với Rāghava (Rāma).

Verse 20

अक्षय्यं सुमहद्देवि प्रवृत्तं त्वद्विनाशनम्।रामं दशरथो राजा यौवराज्येऽभिषेक्ष्यति।।।।

Ôi Hoàng hậu, một tai ương lớn lao, không cùng tận cho người đã khởi phát: vua Daśaratha sắp làm lễ quán đảnh tấn phong Rāma làm Thái tử.

Verse 21

साऽस्म्यगाधे भये मग्ना दुःखशोकसमन्विता।दह्यमानाऽनलेनेव त्वद्धितार्थमिहागता।।।।

Ta chìm trong nỗi sợ sâu không đáy, đầy dẫy khổ đau và sầu muộn; như bị lửa thiêu đốt, ta đến đây vì lợi ích của người.

Verse 22

तव दुःखेन कैकेयि मम दुःखं महद्भवेत्।त्वद्वृद्धौ मम वृद्धिश्च भवेदत्र न संशयः।।।।

Hỡi Kaikeyī, nỗi buồn của người sẽ thành nỗi buồn lớn của ta; và khi người hưng thịnh, ta cũng hưng thịnh—điều ấy không nghi ngờ.

Verse 23

नराधिपकुले जाता महिषी त्वं महीपतेः।उग्रत्वं राजधर्माणां कथं देवि न बुध्यसे।।।।

Ôi Hoàng hậu, sinh trong dòng dõi vương giả, lại là chính phi của bậc quân vương; sao người không hiểu sự nghiêm khắc của vương pháp và đạo trị quốc?

Verse 24

धर्मावादी शठो भर्ता श्लक्ष्णवादी च दारुणः।शुद्धभावे न जानीषे तेनैव मतिसन्धिता।।।।

Phu quân của người miệng nói về dharma mà lòng lại gian trá; lời nói mềm mỏng mà bản chất tàn nhẫn. Vì người thuần hậu, nên trí xét đoán bị ông ấy trói buộc, mà không hay biết.

Verse 25

उपस्थितः प्रयुञ्जानस्त्वयि सान्त्वमनर्थकम्।अर्थेनैवाद्य ते भर्ता कौसल्यां योजयिष्यति।।।।

Dẫu ngài ấy đến bên nàng và chỉ thốt lời vỗ về vô ích, thì ngay hôm nay, phu quân của nàng sẽ dồn lợi thực sự về riêng cho Kausalyā.

Verse 26

उपवाह्य स दुष्टात्मा भरतं तव बन्धुषु।काल्ये स्थापयिता रामं राज्ये निहतकण्टके।।।।

Kẻ lòng dạ độc ác ấy, sau khi đưa Bharata đi nương nhờ nơi thân tộc của nàng, rạng đông sẽ lập Rāma lên ngôi, trong vương quốc đã dẹp sạch mọi chướng ngại.

Verse 27

शत्रुः पतिप्रवादेन मात्रेव हितकाम्यया।आशीविष इवाङ्केन बाले परिधृतस्त्वया।।।।

Hỡi con thơ, vì mong điều lành cho chàng như mẹ hiền—lầm tưởng chàng là phu quân chân thật—nàng đã ôm kẻ thù trong lòng, như ẵm rắn độc.

Verse 28

यथा हि कुर्यात्सर्पो वा शत्रुर्वा प्रत्युपेक्षितः।राज्ञा दशरथेनाद्य सपुत्रा त्वं तथा कृता।।।।

Như rắn bị bỏ mặc—hay kẻ thù bị khinh suất—sẽ hành động thế nào, thì hôm nay vua Daśaratha đã đối đãi với nàng và con nàng đúng như vậy.

Verse 29

पापेनानृतसान्त्वेन बाले नित्यसुखोचिते।रामं स्थापयता राज्ये सानुबन्धा हता ह्यसि।।।।

Hỡi con thơ, vốn quen hưởng an lạc thường ngày—bởi lời vỗ về giả dối của kẻ tội lỗi ấy, khi hắn lập Rāma lên ngôi, nàng quả thật bị diệt vong, cùng mọi người gắn bó với nàng (kể cả con nàng).

Verse 30

सा प्राप्तकालं कैकेयि क्षिप्रं कुरु हितं तव।त्रायस्व पुत्रमात्मानं मां च विस्मयदर्शने।।।।

Hỡi Kaikeyī, thời cơ đã đến—hãy mau làm điều có lợi cho nàng. Hãy cứu lấy con trai, chính nàng, và cả ta nữa, hỡi người có cái nhìn mê lầm.

Verse 31

मन्थाराया वचश्श्रुत्वा शयाना सा शुभानना।उत्तस्थौ हर्षसम्पूर्णा चन्द्रलेखेव शारदी।।।।

Nghe lời Mantharā, Kaikeyī đang nằm thư thái, dung nhan đoan chính, liền đứng dậy lòng tràn hoan hỷ, như vầng trăng non sáng của mùa thu.

Verse 32

अतीव सा तु संहृष्टा कैकेयी विस्मयान्विता।एकमाभरणं तस्यै कुब्जायै प्रददौ शुभम्।।।।

Kaikeyī vô cùng mừng rỡ, lại đầy kinh ngạc, bèn ban cho người đàn bà gù ấy một món trang sức tốt đẹp.

Verse 33

दत्वा त्वाभरणं तस्यै कुब्जायै प्रमदोत्तमा।कैकेयी मन्थरां दृष्ट्वा पुनरेवाब्रवीदिदम्।।।।

Sau khi trao món trang sức ấy cho người đàn bà gù, Kaikeyī—bậc nhất trong hàng phụ nữ—nhìn Mantharā rồi lại nói như sau.

Verse 34

इदं तु मन्थरे मह्यमाख्यासि परमं प्रियम्।एतन्मे प्रियमाख्यातुः किं वा भूयः करोमि ते।।।।

Này Mantharā, ngươi đã kể cho ta điều vô cùng khả ái. Kẻ đem đến tin mừng như thế, ta còn có thể làm gì hơn nữa cho ngươi?

Verse 35

रामे वा भरते वाऽहं विशेषं नोपलक्षये।तस्मात्तुष्टाऽस्मि यद्राजा रामं राज्येऽभिषेक्ष्यति।।।।

Dù là Rāma hay Bharata, ta chẳng thấy có gì sai khác. Vì thế ta mãn nguyện rằng đức vua sẽ làm lễ quán đỉnh, lập Rāma lên ngôi vương quốc.

Verse 36

न मे परं किञ्चिदितस्त्वया पुनःप्रियं प्रियार्हे सुवचं वचःपरम्।तथा ह्यवोचस्त्वमतः प्रियोत्तरंवरं परं ते प्रददामि तं वृणु।।।।

Hỡi người nữ đáng được yêu thương, từ ngươi, với ta, không gì vượt hơn điều này lại có thể đáng quý hơn—lời nói ấy thật khó mà tán dương cho xiết. Vì ngươi đã nói như vậy, ta sẽ ban cho ngươi một ân thưởng còn cao hơn nữa; hãy tự chọn lấy.