Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 7, Shloka 7

मन्थराप्रवेशः

Manthara Observes Ayodhya and Incites Kaikeyi

Devanagari script

प्रहर्षोत्फुल्लनयनां पाण्डुरक्षौमवासिनीम्।अविदूरे स्थितां दृष्ट्वा धात्रीं पप्रच्छ मन्थरा।।।।

Transliteration

praharṣotphullanayanāṃ pāṇḍurakṣaumavāsinīm |

avidūre sthitāṃ dṛṣṭvā dhātrīṃ papraccha mantharā || 2.7.7 ||

Translation

Thấy gần đó một nhũ mẫu hoàng gia, mặc lụa trắng nhạt, đôi mắt nở rộ vì hoan hỷ, Mantharā liền hỏi han nàng.

Word by Word

• प्रहर्ष-उत्फुल्ल-नयनाम्: whose eyes were widened with delight
• प्रहर्ष-उत्फुल्ल-नयनाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्रहर्ष (प्रातिपदिक) + उत्फुल्ल (कृदन्त, √फुल्ल/√फुल्) + नयन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया (कर्म) एकवचनम्; विशेषणम् धात्रीम् प्रति; समासार्थः: प्रहर्षेण उत्फुल्लानि नयनानि यस्याः सा

• पाण्डुर-क्षौम-वासिनीम्: wearing pale/white linen
• पाण्डुर-क्षौम-वासिनीम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पाण्डुर (प्रातिपदिक) + क्षौम (प्रातिपदिक) + वासिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया (कर्म) एकवचनम्; विशेषणम् धात्रीम् प्रति; समासार्थः: पाण्डुरं क्षौमं वसति/धारयति इति

• अविदूरे: nearby
• अविदूरे: Deśādhikaraṇa (देशाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अविदूर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम् (adverb): 'not far/nearby'

• स्थिताम्: standing
• स्थिताम्: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: √स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle) स्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम् धात्रीम् प्रति: 'standing'

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्तम् (gerund): 'having seen'

• धात्रीम्: the nurse/royal maid
• धात्रीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: धात्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया (कर्म) एकवचनम्

• पप्रच्छ: asked
• पप्रच्छ: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √प्रच्छ् (धातु)
• Form: लिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• मन्थरा: Manthara
• मन्थरा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मन्थरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा (कर्ता) एकवचनम्

Context

Seeing a royal maid clad in white silk garment and standing not very far with her eyes expanded in delight Manthara enquired:

Characters & Entities

• Mantharā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

A dharmic response to sudden public change is careful inquiry rather than rumor: the verse introduces questioning as the first step toward understanding events.

What is the narrative situation?

After witnessing the city’s celebration, Mantharā approaches a nearby attendant whose joyful demeanor suggests significant news, and she begins to ask what is happening.

Which character virtue is emphasized?

Attentiveness and responsiveness: the maid’s visible joy signals communal feeling, while Mantharā’s alertness drives the plot forward through questioning.