Adhyaya 50

Verse 1

भीष्म उवाच । यत्पुण्यमधिकं लोके सर्वदा सर्वसंमतम् । तद्वदस्वेच्छया विप्र यत्कृतं पूर्वपूर्वकैः

Bhīṣma nói: Hỡi bà-la-môn, xin hãy tùy ý mà nói không ngần ngại—trong đời này, công đức nào là tối thượng, luôn luôn và khắp nơi đều được tán đồng; và hạnh nghiệp nào đã được các bậc tổ tiên chí cổ thực hành?

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । एकदा तु द्विजाः सर्वे व्यासशिष्यास्सहादरात् । व्यासं प्रणम्य पप्रच्छु धर्मं मां च यथा भवान्

Pulastya nói: Một lần kia, tất cả các bậc dvija—đệ tử của Vyāsa—kính cẩn đảnh lễ Vyāsa rồi hỏi Ngài về dharma, và cũng hỏi về ta nữa, đúng như cách ngươi đang hỏi vậy.

Verse 3

द्विजा ऊचुः । पुण्यात्पुण्यतमं लोके सर्वधर्मेषु चोत्तमम् । किं कृत्वा मानवा स्वर्गं भुंजते चाक्षयं वद

Các dvija thưa rằng: “Trong đời, giữa mọi công đức và giữa mọi pháp dharma, điều nào là tối thượng? Làm việc gì thì loài người được hưởng thiên giới với quả báo bất tận? Xin hãy nói cho chúng tôi.”

Verse 4

लभ्यं चाकष्टकं शुद्धं वर्णानां मर्त्यवासिनाम् । गुरूणां च लघूनां च साध्यमेकं क्रतुं वद

Xin hãy nói về một nghi lễ thanh tịnh duy nhất—dễ có, không nhọc công—cho người thuộc mọi varṇa đang ở cõi phàm này, dù bậc tôn quý hay kẻ thấp hèn, mà vẫn có thể thực hành thành tựu.

Verse 5

यद्यत्कृत्वा च देवानां पूज्यो नाके भवेन्नरः । तत्तद्वद च नो ब्रह्मन्प्रसादी भव धर्मतः

Hỡi Bà-la-môn, xin hãy nói cho chúng tôi những hạnh nghiệp mà nhờ đó con người trở nên đáng được chư thiên nơi thiên giới tôn thờ. Xin Ngài hoan hỷ và nói đúng theo dharma.

Verse 6

व्यास उवाच । पंचाख्यानं वदिष्यामि शृणुध्वं तत्र पूर्वतः । पंचानामेककं कृत्वा विंदेन्मोक्षं दिवं यशः

Vyāsa nói: “Ta sẽ thuật chuyện năm phần—hãy trước hết lắng nghe chăm chú. Ai hợp nhất ý nghĩa của năm điều ấy trong thực hành, người ấy đạt giải thoát (mokṣa), cõi trời và danh tiếng.”

Verse 7

पित्रोरर्चाऽथ पत्युश्च साम्यं सर्वजनेषु च । मित्राद्रोहो विष्णुभक्तिरेते पंच महामखाः

Thờ kính cha mẹ, và cũng thờ kính người chồng; tâm bình đẳng với mọi người; không phản bội bạn hữu; và lòng sùng kính Viṣṇu—đó là năm đại tế (mahā-yajña).

Verse 8

प्राक्पित्रोरर्चया विप्रा यद्धर्मं साधयेन्नरः । न तत्क्रतुशतैरेव तीर्थयात्रादिभिर्भुवि

Hỡi các brāhmaṇa, công đức (dharma) mà một người đạt được khi trước hết thờ kính cha mẹ—công đức ấy trên đời này không thể có được dù bằng trăm lễ tế, hay bằng hành hương và các việc tương tự.

Verse 9

पिता धर्मः पिता स्वर्गः पिता हि परमं तपः । पितरि प्रीतिमापन्ने प्रीयंते सर्वदेवताः

Cha là dharma; cha là cõi trời; thật vậy, cha là khổ hạnh tối thượng. Khi cha hoan hỷ, chư thiên thảy đều hoan hỷ.

Verse 10

पितरो यस्य तृप्यंति सेवया च गुणेन च । तस्य भागीरथी स्नानमहन्यहनि वर्तते

Với người mà tổ tiên được thỏa lòng nhờ sự phụng sự chí thành và hạnh đức, thì việc tắm trong Bhāgīrathī (Gaṅgā) đối với người ấy như thể diễn ra ngày này qua ngày khác.

Verse 11

सर्वतीर्थमयी माता सर्वदेवमयः पिता । मातरं पितरं चैव यस्तु कुर्यात्प्रदक्षिणम्

Mẹ là hiện thân của mọi thánh địa hành hương (tīrtha), cha là hiện thân của mọi chư thiên. Ai làm lễ pradakṣiṇā nhiễu quanh cha mẹ mình, tức như đã nhiễu quanh tất cả tīrtha và thần linh.

Verse 12

प्रदक्षिणीकृता तेन सप्तद्वीपा वसुंधरा । जानुनी च करौ यस्य पित्रोः प्रणमतः शिरः

Người ấy như đã nhiễu quanh trái đất cùng bảy châu lục; bởi khi cúi đầu praṇāma trước cha mẹ, đầu gối và đôi tay chạm đất, và đỉnh đầu rạp xuống trong lòng tôn kính.

Verse 13

निपतंति पृथिव्यां च सोक्षयं लभते दिवं । तयोश्चरणयोर्यावद्रजश्चिह्नानि मस्तके

Ngã mình xuống đất để đảnh lễ, người ấy đạt cõi trời bất hoại—chừng nào dấu bụi từ đôi chân của cha mẹ còn in trên đỉnh đầu mình.

Verse 14

प्रतीके च विलग्नानि तावत्पूतः सुतस्तयोः । पादारविंदसलिलं यः पित्रोः पिबते सुतः

Chừng nào còn gắn bó với nghi lễ và sự phụng sự dành cho song thân, người con ấy được thanh tịnh—nhất là người con uống nước thiêng từ liên hoa túc, đôi chân sen của cha mẹ.

Verse 15

तस्य पापक्षयं याति जन्मकोटिशतार्जितं । धन्योसौ मानवो लोके पूतोसौ सर्वकल्मषात्

Với người ấy, tội lỗi tích tụ qua trăm triệu kiếp đều tiêu trừ. Thật phúc thay người ấy ở đời này; người ấy được thanh tịnh khỏi mọi cấu uế (kalmaṣa).

Verse 16

विनायकत्वमाप्नोति जन्मनैकेन मानवः । पितरौ लंघयेद्यस्तु वचोभिः पुरुषाधमः

Chỉ trong một đời, người ấy đã thành Vināyaka (kẻ gây chướng ngại), nếu là hạng người hèn mạt mà dùng lời nói vượt lễ, xúc phạm cha mẹ.

Verse 17

निरये च वसेत्तावद्यावदाभूतसंप्लवं । पित्रोरनर्चनं कृत्वा भुंक्ते यस्तु सुताधमः

Kẻ con hèn mạt, ăn uống mà không hề cúng kính, tôn thờ cha mẹ, phải ở địa ngục cho đến khi xảy ra đại pralaya—cuộc tan rã vũ trụ của muôn loài.

Verse 18

क्रिमिकूपेथ नरके कल्पांतमुपतिष्ठति । रोगिणं चापि वृद्धं च पितरं वृत्तिकर्शितम्

Rồi người ấy ở trong địa ngục mang tên Krimikūpa cho đến tận cuối một kiếp (kalpa)—kẻ đã làm khổ cha mình, dù cha bệnh hay già, gầy mòn vì thiếu sự nuôi dưỡng.

Verse 19

विकलं नेत्रकर्णाभ्यां त्यक्त्वा गच्छेच्च रौरवम् । अंत्यजातिषु म्लेच्छेषु चांडालेष्वपि जायते

Kẻ bỏ rơi người tàn phế, mất cả mắt lẫn tai, sẽ rơi vào địa ngục Raurava; rồi tái sinh trong những dòng sinh hạ tiện nhất—giữa mleccha, kẻ bị ruồng bỏ, thậm chí cả caṇḍāla.

Verse 20

पित्रोरपोषणं कृत्वा सर्वपुण्यक्षयो भवेत् । नाराध्य पितरौ पुत्रस्तीर्थदेवान्भजन्नपि

Nếu không nuôi dưỡng, phụng dưỡng cha mẹ thì mọi công đức đều tiêu mất. Dẫu người con có lễ bái các tīrtha và chư thiên, nhưng không tôn kính cha mẹ, cũng chẳng được quả phúc chân thật.

Verse 21

तयोर्न फलमाप्नोति कीटवद्रमते महीम् । कथयामि पुरावृत्तं विप्राः शृणुत यत्नतः

Trong hai người ấy, có một kẻ không đạt được quả báo; như con sâu, chỉ vui vầy với đất. Ta sẽ kể một chuyện xưa—hỡi các vị Bà-la-môn, hãy lắng nghe cẩn trọng.

Verse 22

यं श्रुत्वा न पुनर्मोहं प्रयास्यथ पुनर्भुवि । पुरासीच्च द्विजः कश्चिन्नरोत्तम इति स्मृतः

Nghe chuyện ấy, các vị sẽ không còn sa vào mê lầm nữa trong đời này. Thuở xưa có một vị Bà-la-môn, được nhớ đến với danh xưng Narottama.

Verse 23

स्वपितरावनादृत्य गतोसौ तीर्थसेवया । ततः सर्वाणि तीर्थानि गच्छतो ब्राह्मणस्य च

Bỏ mặc cha mẹ mình, ông ra đi phụng sự việc hành hương đến các tīrtha. Rồi vị Bà-la-môn ấy cứ lần lượt đi từ tīrtha này sang tīrtha khác.

Verse 24

आकाशे स्नानचेलानि प्रशुष्यंति दिने दिने । अहंकारोऽविशत्तस्य मानसे ब्राह्मणस्य च

Ngày qua ngày, y phục tắm của ông phơi khô giữa không trung; và ngã mạn đã thấm vào tâm trí vị Bà-la-môn ấy.

Verse 25

मत्समो नास्ति वै कश्चित्पुण्यकर्मा महायशाः । इत्युक्ते चानने तस्य अहदच्च बकस्तदा

“Quả thật không ai sánh bằng ta—ta là người làm việc phước, danh tiếng lớn lao.” Vừa khi lời ấy thốt ra, con hạc liền mổ đánh vào mặt ông.

Verse 26

क्रोधाच्चैवेरितस्तस्य स शशाप द्विजो बकम् । पपात च बकः पृथ्व्यां स भस्मीभूतविग्रहः

Bị cơn sân hận xui khiến, vị Bà-la-môn ấy nguyền rủa con hạc. Con hạc ngã xuống đất, thân thể hóa thành tro bụi.

Verse 27

भीर्द्विजेंद्रं महामोहः प्राविशच्चांतकर्मणि । ततः पापाच्च विप्रस्य चेलं खं च न गच्छति

Rồi vì sợ hãi, đại mê muội nhập vào vị Bà-la-môn tối thắng đúng lúc cử hành nghi lễ cuối cùng. Do tội ấy, tấm y của vị Bà-la-môn không bay lên trời.

Verse 28

विषादमगमत्सद्यस्ततः खं तमुवाच ह । गच्छ बाडव चांडालं मूकं परमधार्मिकम्

Ông lập tức rơi vào u sầu. Khi ấy Kha nói với ông: “Hãy đến Bāḍava-caṇḍāla—tuy câm lặng, nhưng chí thiện trong dharma.”

Verse 29

तत्र धर्मं च जानीषे क्षेमं ते तद्वचो भवेत् । खाच्च तद्वचनं श्रुत्वा गतोसौ मूकमंदिरम्

Tại đó ông sẽ thấu hiểu dharma, và lời dạy ấy sẽ đem lại an lành cho ông. Nghe lời ấy của Kha, ông liền đến đền thờ của Mūka.

Verse 30

शुश्रूषंतं च पितरौ सर्वारंभान्ददर्श सः । ददतं शीतकाले च सम्यगुष्णं जलं तयोः

Ông thấy người ấy tận tụy phụng sự cha mẹ trong mọi việc, và vào mùa lạnh thì dâng nước ấm đúng phép cho song thân.

Verse 31

तैलतापनतांबूलं तथा तूलवतीं पटीम् । नित्याशनं च मिष्टान्नं दुग्धखंडं तथैव च

Cũng nên dâng trầu cau (tāmbūla) được chuẩn bị với dầu và hương liệu làm ấm, tấm vải/áo choàng nhồi bông, bữa ăn hằng ngày, các món ngọt, và cả kẹo đặc từ sữa nữa.

Verse 32

दापयंतं वसंते च मधुमालां सुगंधिकां । अन्यानि यानि भोग्यानि कृत्यानि विविधानि च

Vào mùa xuân, hãy khiến người khác dâng vòng hoa thơm ngát bằng những đóa hoa ngọt như mật; cùng mọi lễ phẩm khả ái khác và các nghi lễ đa dạng cần được cử hành.

Verse 33

उष्णे चावीजयत्सोपि नित्यं च पितरावपि । ततस्तयोः प्रचर्यां च कृत्वा भुंक्तेथ सर्वदा

Dẫu trong cái nóng, người ấy vẫn luôn quạt mát cho các ngài; và mỗi ngày đều phụng dưỡng cha mẹ. Rồi sau khi đã làm tròn việc hầu hạ ấy, người ấy mới luôn dùng bữa.

Verse 34

श्रमस्य वारणं कुर्यात्संतापस्य तथैव च । एभिः पुण्यैः स्थितो विष्णुस्तस्य गेहोदरे चिरम्

Hãy ngăn trừ sự mệt nhọc và cũng xua tan nỗi khổ não. Nhờ những công đức ấy, đức Viṣṇu an trụ lâu dài trong mái nhà của người ấy.

Verse 35

अंतरिक्षे च क्रीडंतमाधारस्तंभवर्जिते । तस्यापि भवने नित्यं स्थितं त्रिभुवनेश्वरं

Và người ấy thấy Đấng Chúa tể của ba cõi, hằng an trụ trong thánh cư của chính Ngài—vui đùa giữa hư không, nơi cảnh giới không cần bất cứ trụ đỡ nào.

Verse 36

विप्ररूपधरं कांतं नान्यैर्भूतं च सत्परम् । तेजोमयं महासत्वं शोभयंतं च मंदिरं

Mang hình tướng một Bà-la-môn, Ngài rực sáng và khả ái; chẳng giống bất kỳ hữu tình nào khác, đức hạnh tối thượng. Kết thành bởi quang huy thanh tịnh, đại lực tâm linh, Ngài chiếu soi và làm đẹp ngôi đền.

Verse 37

दृष्ट्वा विस्मयमापन्नो विप्रः प्रोवाच मूककम् । विप्र उवाच । आसन्नं च ममागच्छ त्वयैवेच्छामि शाश्वतं

Thấy vậy, vị Bà-la-môn kinh ngạc vô cùng rồi cất lời với người câm. Bà-la-môn nói: “Hãy đến gần ta; muôn đời ta chỉ mong cầu một mình ngươi.”

Verse 38

हितं मे सर्वलोकानां तत्वतो वक्तुमर्हसि । मूक उवाच । पित्रोरर्चां करोम्यद्य कथमायामि तेंतिकं

“Ngươi hãy nói cho ta đúng theo chân lý, điều gì lợi ích cho hết thảy các cõi.” Mūka thưa: “Hôm nay tôi đang làm lễ arcanā, thờ phụng cha mẹ; vậy làm sao tôi có thể đến gần ngài?”

Verse 39

अर्चयित्वा तु पितरौ कृत्यं ते करवाणि वै । तिष्ठ मे द्वारदेशे च आतिथ्यं ते करोम्यहम्

Sau khi thờ phụng cha mẹ xong, nhất định tôi sẽ làm việc cần làm cho ngài. Xin đứng chờ nơi cửa nhà tôi một lát; tôi sẽ dâng lễ tiếp đãi khách quý.

Verse 40

इत्युक्ते चैव चांडाले चुकोप ब्राह्मणस्तदा । ब्राह्मणं मां परित्यज्य किं कार्यमधिकं तव

Khi Caṇḍāla nói như vậy, vị Bà-la-môn liền nổi giận: “Bỏ ta—một Bà-la-môn—thì ngươi còn có việc gì lớn hơn thế?”

Verse 41

मूक उवाच । किं कुप्यसि वृथा विप्र न बकोहं तवाधुना । कोपस्सिद्ध्यति ते तावद्बकेनान्यत्र किंचन

Người câm nói: “Hỡi Bà-la-môn, cớ sao ngài nổi giận uổng công? Nay ta chẳng phải chim hạc đối với ngài nữa. Chừng nào còn như vậy, cơn giận của ngài chẳng thành; nếu muốn giận thì hãy hướng sang nơi khác.”

Verse 42

गगने स्नानशाटी ते न शुष्यति न तिष्ठति । वचनं खात्ततः श्रुत्वा मद्गृहं चागतो भवान्

Trên hư không, tấm y tắm của ngài chẳng khô, cũng chẳng đứng yên. Nghe lời ấy từ loài chim, ngài đã đến nhà ta.

Verse 43

तिष्ठ तिष्ठ वदिष्यामि नोचेद्गच्छ पतिव्रतां । तां च दृष्ट्वा द्विजश्रेष्ठ दयितं ते फलिष्यति

“Hãy ở lại, ở lại—ta sẽ nói; bằng không, hãy đến với người vợ tiết hạnh (pativratā) ấy. Khi đã gặp nàng, hỡi bậc tối thắng trong hàng nhị sinh, điều ngài yêu quý sẽ được thành tựu.”

Verse 44

ततस्तस्यगृहाद्विष्णुर्द्विजरूपधरो विभुः । विनिस्सृत्य द्विजं प्राह गेहं तस्याः प्रयाम्यहं

Bấy giờ, Viṣṇu—Đấng Toàn Năng, mang hình tướng một Bà-la-môn—bước ra khỏi nhà người ấy và nói với vị Bà-la-môn: “Ta sẽ đến nhà của nàng.”

Verse 45

स विमृश्य द्विजश्रेष्ठस्तेन सार्धं चचाल ह । गच्छंतं तमुवाचेदं हरिं विप्रेति विस्मितः

Sau khi suy xét, bậc tối thắng trong hàng nhị sinh cùng Ngài lên đường. Khi Hari sắp rời bước, vị Bà-la-môn kinh ngạc cất lời thưa rằng:

Verse 46

किर्थं च त्वया विप्र चांडालस्य गृहोदरे । सदा संस्थीयते तात योषाजनवृते मुदा

Hỡi Bà-la-môn, vì sao ngài, bậc đáng kính, lại luôn ở trong nhà của một caṇḍāla, vui vẻ giữa vòng vây của đoàn phụ nữ?

Verse 47

हरिरुवाच । इदानीं मानसं शुद्धं न भूतं भवतो ध्रुवम् । पतिव्रतादिकं दृष्ट्वा पश्चाज्ज्ञास्यसि मां किल

Hari phán: “Quả thật tâm ông vẫn chưa thanh tịnh. Sau khi chứng kiến hạnh đức của người vợ pativratā và các đức hạnh tương tự, về sau ông nhất định sẽ nhận biết Ta.”

Verse 48

विप्र उवाच । पतिव्रता च का तात किं वा तस्याश्श्रुतं महत् । येनाहं तत्र गच्छामि कारणं वद मे द्विज

Vị Bà-la-môn thưa: “Bạch ngài, người vợ pativratā ấy là ai, và ngài đã nghe chuyện lớn lao gì về nàng? Hỡi bậc dvija, xin nói cho tôi nguyên do khiến tôi phải đến đó.”

Verse 49

हरिरुवाच । नदीनां जाह्नवी श्रेष्ठा प्रमदानां पतिव्रता । मनुष्याणां प्रजापालो देवानां च जनार्दनः

Hari phán: “Trong các dòng sông, Jāhnavī (sông Gaṅgā) là bậc nhất; trong các người nữ, người vợ pativratā là tối thượng; trong loài người, bậc hộ trì muôn dân là cao quý; và trong chư thiên, Janārdana (Viṣṇu) là tối thượng.”

Verse 50

पतिव्रता च या नारि पत्युर्नित्यं हिते रता । कुलद्वयस्य पुरुषानुद्धरेत्सा शतं शतं

Người nữ pativratā, luôn chuyên tâm vì lợi ích của phu quân, có thể nâng đỡ và cứu độ những người nam của cả hai gia tộc—hàng trăm, hàng trăm người.

Verse 51

स्वर्गं भुनक्ति तावच्च यावदाभूतसंप्लवं । स्वर्गाद्भ्रष्टो भवेद्वास्याः सार्वभौमो नृपः पतिः

Người ấy hưởng phúc lạc cõi trời chỉ cho đến khi xảy ra Bhūta-saṃplava, tức Đại Pralaya. Khi rơi khỏi cõi trời, người ấy ở trần gian trở thành bậc quân vương tối thượng—vừa là vua, vừa là phu quân.

Verse 52

अस्यैव महिषी भूत्वा सुखं विंदेदनंतरं । पुनः पुनः स्वर्गराज्यं तस्य तस्या न संशयः

Trở thành hoàng hậu của chính vị vua ấy, nàng về sau đạt được an lạc không gián đoạn. Và hết lần này đến lần khác, nàng được hưởng quyền vương giả nơi thiên giới—điều ấy không nghi ngờ.

Verse 53

एवं जन्मशतं प्राप्य अंते मोक्षो भवेद्ध्रुवम् । विप्र उवाच । पतिव्रता भवेत्कावा तस्याः किं वा च लक्षणं

Như vậy, sau khi trải qua trăm lần thọ sinh, đến cuối cùng giải thoát (mokṣa) ắt thành tựu. Vị Bà-la-môn thưa: “Ai thật sự được gọi là người vợ tiết hạnh (pativratā), và những đặc tướng của nàng là gì?”

Verse 54

ब्रूहि मे द्विजशार्दूल यथा जानामि तत्त्वतः । हरिरुवाच । पुत्राच्छतगुणं स्नेहाद्राजानं च भयादथ

Xin hãy nói cho tôi, hỡi bậc hổ trong hàng Bà-la-môn, để tôi biết chân lý đúng như thật. Hari phán: Tình đối với bậc quân vương gấp trăm lần tình đối với con trai; nhưng tình ấy phát sinh từ nỗi sợ.

Verse 55

आराधयेत्पतिं शौरिं या पश्येत्सा पतिव्रता । कार्ये दासी रतौ वेश्या भोजने जननीसमा

Người nữ nào tôn thờ chồng mình như Śauri (Viṣṇu) và nhìn chồng bằng chính cái thấy ấy, người ấy thật là pativratā. Trong việc làm, hãy như tỳ nữ; trong ái ân, như kỹ nữ; và trong việc ăn uống, như người mẹ.

Verse 56

विपत्सु मंत्रिणी भर्तुः सा च भार्या पतिव्रता । भर्तुराज्ञां न लंघेद्या मनो वाक्कायकर्मभिः

Khi gặp tai ương, nàng nên làm bậc cố vấn phụng sự chồng; và là người vợ pativratā, chớ trái lệnh chồng—bằng ý, lời hay hành động thân xác.

Verse 57

भुक्ते पत्यौ सदा चात्ति सा च भार्या पतिव्रता । यस्यां यस्यांतु शय्यायां पतिः स्वपिति यत्नतः

Khi chồng đã dùng bữa, nàng mới ăn; người vợ ấy luôn là pativratā. Và trên giường nào chồng cẩn trọng chọn để ngủ, chính trên giường ấy nàng cũng nằm ngủ.

Verse 58

तत्र तत्र च साभर्तुरर्चां करोति नित्यशः । नैव मत्सरमायाति न कार्पण्यं न मानिनी

Dù ở nơi đâu, nàng cũng hằng ngày làm lễ arcana-pūjā để tôn kính chồng. Nàng không rơi vào lòng ganh tỵ, không vào sự keo kiệt nhỏ nhen, cũng không vào thói kiêu mạn.

Verse 59

मानेऽमाने समानं च या पश्येत्सा पतिव्रता । सुवेषं या नरं दृष्ट्वा भ्रातरं पितरं सुतं

Người xem vinh và nhục như nhau, ấy là pativratā. Và khi thấy một người đàn ông trang sức đẹp đẽ, nàng vẫn chỉ xem như anh em, như cha, hoặc như con.

Verse 60

मन्यते च परं साध्वी सा च भार्या पतिव्रता । तां गच्छ द्विजशार्दूल वदकामं यथा तव

Nàng được xem là bậc sādvī tối thượng, là người vợ pativratā một lòng với chồng. Hỡi bậc hổ giữa hàng dvija, hãy đến với nàng và nói điều gì tùy ý ngài.

Verse 61

तस्य पत्न्योऽष्ट तिष्ठंति तन्मध्ये वरवर्णिनी । रूपयौवनसंपन्ना दयायुक्ता यशस्विनी

Ngài có tám người vợ. Trong số ấy có một mỹ nhân tuyệt sắc—đầy đủ dung nhan và tuổi xuân, lòng từ mẫn, và danh tiếng rạng ngời.

Verse 62

शुभा नामेति विख्याता गत्वा तां पृच्छ ते हितं । एवमुक्त्वा तु भगवांस्तत्रैवांतरधीयत

“Nàng được biết đến với danh xưng Śubhā. Hãy đến hỏi nàng điều gì là lợi ích cho ngươi.” Nói xong, Đức Bhagavān liền ẩn mất ngay tại chỗ ấy.

Verse 63

तस्यैवादृश्यतां दृष्ट्वा विस्मितोभूद्द्विजस्तदा । स च साध्वीगृहं गत्वा पप्रच्छाथ पतिव्रतां

Thấy Ngài bỗng trở nên vô hình, vị brāhmaṇa kinh ngạc. Rồi ông đến nhà người phụ nữ hiền trinh ấy và hỏi nàng—người vợ pativratā một lòng với chồng.

Verse 64

अतिथेर्वचनंश्रुत्वागृहान्निःसृत्यसंभ्रमात् । दृष्ट्वा द्विजं सती तत्र द्वारदेशे स्थिताभवत्

Nghe lời vị khách, nàng vội vã bước ra khỏi nhà trong niềm bối rối. Thấy vị brāhmaṇa ở đó, người phụ nữ đức hạnh liền đứng nơi ngưỡng cửa.

Verse 65

तां च दृष्ट्वा द्विजश्रेष्ठ उवाच वचनं मुदा । प्रियं ममहितं ब्रूहि यथादृष्टं त्वमेव हि

Thấy nàng, bậc tối thắng trong hàng dvija vui mừng nói: “Xin hãy nói cho ta điều ta yêu quý và điều lợi ích cho ta—đúng như nàng đã thấy, vì chỉ riêng nàng là người chứng kiến.”

Verse 66

पतिव्रतोवाच । सांप्रतं पत्युरर्चास्ति न चास्माकं स्वतंत्रता । पश्चात्कार्यं करिष्यामि गृहाणातिथ्यमद्य वै

Người vợ thủ tiết thưa rằng: “Hiện nay phu quân tôi đang chuyên tâm hành lễ pūjā–arcana, nên tôi không được tự do hành động. Việc cần làm tôi sẽ làm sau; hôm nay xin ngài nhận lòng tiếp đãi của tôi.”

Verse 67

विप्र उवाच । मम देहे क्षुधा नास्ति पिपासाद्य न च श्रमः । अभीष्टं वद कल्याणि नोचेच्छापं ददामि ते

Vị brāhmaṇa nói: “Trong thân ta không có đói, không có khát, cũng không mệt nhọc. Hỡi người nữ cát tường, hãy nói điều nàng mong cầu; bằng không ta sẽ ban lời nguyền cho nàng.”

Verse 68

तमुवाच तदा सापि न बकोहं द्विजोत्तम । गच्छ धर्मतुलाधारं पृच्छ तं ते हितं द्विज

Bấy giờ nàng cũng nói: “Hỡi bậc tối thượng trong hàng dvija, ta chẳng phải chim hạc. Hãy đến Dharmatūlādhāra mà hỏi; này brāhmaṇa, người ấy sẽ nói điều lợi ích cho ông.”

Verse 69

इत्युक्त्वा सा महाभागा प्रययौ च गृहोदरम् । तत्रापश्यद्द्विजो विप्रं यथा चांडालवेश्मनि

Nói xong, người phụ nữ cao quý ấy đi vào phía trong nhà. Tại đó, vị dvija thấy một brāhmaṇa, như thể đang ở trong nhà của một caṇḍāla.

Verse 70

विमृश्य विस्मयापन्नस्तेन सार्धं ययौ द्विजः । तिष्ठंतं च द्विजं तं च सोपश्यद्धृष्टमानसम्

Suy ngẫm xong, vị dvija tràn đầy kinh ngạc và đi cùng người ấy. Rồi ông thấy vị brāhmaṇa kia đứng đó, tâm vững vàng, không hề sợ hãi.

Verse 71

स चोवाच मुदा विप्रं दृष्ट्वा तं तां सतीं च सः । देशांतरे च यद्वृत्तं तया च कथितं किल

Người ấy, thấy vị Bà-la-môn kia và người phụ nữ satī đức hạnh ấy, liền nói với niềm hoan hỷ; và cũng thuật lại những việc đã xảy ra ở xứ khác, đúng như nàng quả thật đã kể cho ông.

Verse 72

कथं जानाति मद्वृत्तं चांडालोपि पतिव्रता । अतो मे विस्मयस्तात किमाश्चर्यं परं महत्

Làm sao người đàn bà Caṇḍāla ấy—dẫu là pativratā tận trung với chồng—lại biết được hạnh trạng kín đáo của ta? Vì thế, hỡi người thân mến, ta kinh ngạc; còn kỳ diệu nào lớn hơn điều này nữa?

Verse 73

हरिउवाच । ज्ञायते कारणं तात सर्वेषां भूतभावनैः । अतिपुण्यात्सदाचाराद्यतस्त्वं विस्मयं गतः

Hari nói: “Hỡi người thân mến, nguyên do ấy được các bậc dưỡng nuôi muôn loài đều thấu rõ. Chính vì công đức lớn lao và hạnh sadācāra ngay thẳng của ngươi mà ngươi rơi vào sự kinh ngạc.”

Verse 74

किमुक्तश्च तया त्वं च वद तत्सांप्रतं मुने । विप्र उवाच । प्रष्टुं धर्मतुलाधारं सा च मां समुपादिशत्

“Nay hãy nói, hỡi bậc Muni: nàng đã nói gì, và ngươi đáp lại thế nào?” Vị Bà-la-môn thưa: “Nàng dạy ta hãy đến hỏi Đấng nâng đỡ cán cân của Dharma, tức Dharmatūlādhāra.”

Verse 75

हरिरुवाच । आगच्छ मुनिशार्दूल अहं गच्छामि तं प्रति । गच्छंतं च हरिं प्राह तुलाधारः क्व तिष्ठति

Hari nói: “Hãy đến, hỡi bậc ‘hổ’ giữa các Muni; ta sẽ đi đến gặp người ấy.” Khi Hari vừa lên đường, Tulādhāra nói với Ngài: “Ngài sẽ dừng chân (trú lại) ở đâu?”

Verse 76

हरिरुवाच । जनानां निकरो यत्र बहुद्रव्यसुविक्रये । विक्रीणाति च क्रीणाति तुलाधारस्ततस्ततः

Hari phán: “Nơi nào đám đông tụ hội để mua bán muôn thứ hàng hóa—nơi ấy người ta vừa bán vừa mua, và cân đĩa cùng quả cân được đặt rải rác khắp nơi…”

Verse 77

जनो यवान्रसं स्नेहं कूटमन्नस्य संचयं । सर्वं तस्य मुखादेव गृह्णाति च ददात्यपि

Một người nhận và cũng trao mọi thứ chỉ qua chính miệng mình—lúa mạch, các vị, chất béo thanh tịnh (bơ ghee/dầu), cho đến cả kho lương thực tích trữ.

Verse 78

सत्यं त्यक्त्वानृतं किंचित्प्राणांते समुपस्थिते । नोक्तं नरवरश्रेष्ठस्तेनधर्मतुलाधरः

Dẫu cái chết đã kề bên, bậc nam tử tối thượng ấy vẫn không bỏ chân thật để thốt ra dù chỉ chút dối gian; vì thế ông là người mang cán cân Dharma, kẻ gìn giữ chính đạo.

Verse 79

इत्युक्ते तु तमद्राक्षीद्विक्रीणंतं रसान्बहून् । मलपंकधरं मर्त्यं दंतकुड्मलपंकिलम्

Khi lời ấy vừa dứt, ông liền thấy một kẻ phàm nhân đang bán đủ thứ nước/nhựa vị; thân thể hắn lấm bùn nhơ, còn răng và lợi thì hoen ố vì cáu bẩn.

Verse 80

तत्र वस्तुधनोत्थां च भाषंतं विविधां गिरम् । वृतं बहुविधैर्मर्त्यैः स्त्रीभिः पुंभिश्च सर्वतः

Tại đó, hắn nói đủ thứ lời lẽ phát sinh từ chuyện hàng hóa và tiền của; và bốn phía đều bị bao quanh bởi muôn hạng phàm nhân—cả nữ lẫn nam.

Verse 81

कथं कथमिति प्राह स तं मधुरया गिरा । धर्मस्य मे समुद्देशं वद प्राप्तोंऽतिकं हि ते

Vừa thốt: “Sao vậy? Sao vậy?”, ông cất lời với giọng ngọt ngào: “Xin hãy nói cho tôi biết đại cương về Dharma, vì quả thật tôi đã đến gần ngài.”

Verse 82

तुलाधार उवाच । यावज्जनाः प्रतिष्ठंति ममैव सन्निधौ द्विज । तावन्मे स्वस्थता नास्ति यावच्च रात्रियामकः

Tulādhāra nói: “Hỡi bậc dvija, chừng nào người ta còn ở ngay trước mặt ta, ta chẳng được an ổn—dẫu chỉ một canh đêm cũng không.”

Verse 83

तच्चोपदेशमादाय गच्छ धर्माकरं प्रति । बकस्य मरणे दोषं खे च वस्त्राविशोषणम्

Nhận lấy lời chỉ dạy ấy rồi, hãy đến gặp Dharmākara. Ở đó, ngươi sẽ biết lỗi nghiệp do cái chết của chim hạc, và cả quy tắc về việc phơi y phục dưới bầu trời trống trải.

Verse 84

सर्वं तत्र च जानीषे सज्जनाद्रोहकं व्रज । तत्र तस्योपदेशेन तव कामः फलिष्यति

Ở đó ngươi sẽ biết hết thảy. Hãy đến Sajjanādrohaka; tại đó, nhờ lời chỉ dạy của ông, điều ngươi mong cầu sẽ kết quả.

Verse 85

इत्युक्त्वा तुलाधारः करोति क्रयविक्रयौ । तथा तात गमिष्यामि सज्जनाद्रोहकं प्रति

Nói xong, Tulādhāra tiếp tục việc mua bán. Rồi ông nói: “Hỡi con hiền, ta sẽ đi đến Sajjanādrohaka.”

Verse 86

तुलाधारसमुद्देशान्न जानामि तदालयम् । हरिरुवाच । एह्यागच्छ गमिष्यामि त्वया सार्द्धं च तद्गृहम्

“Ta không biết nơi ở của Tulādhāra, cũng chẳng biết tư gia của ông.” Hari phán: “Hãy đến—ta sẽ cùng ngươi đi đến nhà ông ấy.”

Verse 87

अथ वर्त्मनि गच्छंतमुवाच ब्राह्मणो हरिं । विप्र उवाच । तुलाधारे च न स्नानं न देवपितृतर्पणम्

Bấy giờ, khi Hari đang đi trên đường, một vị Bà-la-môn lên tiếng. Vị vipra nói: “Ở chỗ Tulādhāra không có tắm gội thanh tịnh, cũng không có lễ tarpaṇa dâng chư thiên và các Pitṛ (tổ tiên).”

Verse 88

मलदिग्धं च गात्रं तु सर्वं चेलमलक्षणम् । कथं जानाति मद्वृत्तं देशांतरसमुद्भवम्

Thân ta lem luốc bụi bẩn, y phục cũng đầy dấu nhơ; vậy làm sao người ta có thể biết được chuyện đời ta—vốn phát sinh từ một xứ sở xa xôi?

Verse 89

अतो मे विस्मयस्तात सर्वं त्वं वद कारणम् । हरिरुवाच । सत्येन समभावेन जितं तेन जगत्त्रयम्

“Vì thế, hỡi người thân mến, ta lấy làm kinh ngạc; hãy nói rõ mọi nguyên do.” Hari đáp: “Nhờ chân thật và tâm bình đẳng, người ấy chinh phục cả ba cõi.”

Verse 90

तेनातृप्यंत पितरो देवा मुनिगणैः सह । भूतभव्य प्रवृत्तं च तेन जानाति धार्मिकः

Nhờ điều ấy, các Pitṛ được thỏa mãn, chư thiên cùng đoàn thể các bậc muni cũng hoan hỷ; và nhờ điều ấy, người sống theo Chánh pháp biết được quá khứ, vị lai và điều đang diễn tiến.

Verse 91

नास्ति सत्यात्परो धर्मो नानृतात्पातकं परम् । विशेषे समभावस्य पुरुषस्यानघस्य च

Không có pháp (dharma) nào cao hơn chân thật, và không có tội nào lớn hơn dối trá—nhất là đối với bậc vô nhiễm, người giữ tâm bình đẳng với muôn loài.

Verse 92

अरौ मित्रेप्युदासीने मनो यस्य समं व्रजेत् । सर्वपापक्षयस्तस्य विष्णुसायुज्यतां व्रजेत्

Ai giữ tâm bình đẳng đối với kẻ thù, bạn hữu và người trung lập—mọi tội lỗi của người ấy đều tiêu trừ, và người ấy đạt sāyujya, hợp nhất cùng Viṣṇu.

Verse 93

एवं यो वर्तते नित्यं कुलकोटिं समुद्धरेत् । सत्यं दमः शमश्चैव धैर्यं स्थैर्यमलोभता

Ai hằng ngày sống như vậy sẽ nâng đỡ và cứu độ hàng triệu người trong dòng tộc. Chân thật, tự chế, an tịnh tâm, nhẫn lực, kiên định và vô tham—là những đức hạnh cần tu dưỡng.

Verse 94

अनाश्चर्यमनालस्यं तस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम् । तेन वै देवलोकस्य नरलोकस्य सर्वशः

Trong trạng thái ấy không có kinh ngạc cũng không có biếng lười; mọi sự đều nương tựa mà an lập. Nhờ đó, cõi chư thiên và cõi nhân gian được nâng đỡ trọn vẹn.

Verse 95

वृत्तं जानाति धर्मज्ञस्तस्यदेहे स्थितो हरिः । लोके तस्य समो नास्ति समः सत्यार्जवेषु च

Bậc thông đạt dharma hiểu rõ hạnh kiểm chân chính; ngay trong thân ấy, Hari ngự trị. Trong đời không ai sánh bằng người ấy—nhất là về chân thật và ngay thẳng.

Verse 96

स च धर्ममयः साक्षात्तेनैव धारितं जगत् । द्विज उवाच । ज्ञातं मे त्वत्प्रसादाच्च तुलाधारस्य कारणम्

Ngài quả thật là hiện thân của Dharma; chỉ nhờ Ngài mà thế gian được nâng đỡ. Vị Bà-la-môn thưa: “Nhờ ân huệ của Ngài, con đã hiểu nguyên do chân thật về Tulādhāra.”

Verse 97

अद्रोहकस्य यद्वृत्तं तद्ब्रूहि त्वं यदीच्छसि । हरिरुवाच । पुरैव राजपुत्रस्य कुलस्त्रीनवयौवना

“Nếu ông muốn, hãy kể chuyện về Adrohaka—điều gì đã xảy đến với ông ấy.” Hari phán: “Thuở xưa, trong gia thất của một vương tử, có một phu nhân dòng dõi cao quý, vừa bước vào tuổi xuân…”

Verse 98

पत्नीव कामदेवस्य शचीव वासवस्य च । तस्य प्राणसमा भार्या सुन्दरी नाम सुन्दरी

Nàng như hiền thê của Kāma-deva, như Śacī—phối ngẫu của Vāsava (Indra). Người vợ ngang bằng sinh mệnh của chàng mang tên Sundarī, quả đúng là “Mỹ Lệ”.

Verse 99

अकस्मात्पार्थिवस्यैव कार्ये गन्तुं समुद्यतः । मनसालोचितं तेन प्राणेभ्योपि गरीयसीम्

Bỗng nhiên chàng sửa soạn lên đường vì chính việc của nhà vua; bởi trong tâm chàng đã định một điều mà chàng xem còn trọng hơn cả sinh mạng.

Verse 100

कस्मिन्स्थाने स्थापयामि यतो रक्षा भवेद्ध्रुवम् । इत्यालोच्यैव सहसा त्वागतोस्य गृहं प्रति

“Ta nên đặt ở nơi nào để sự hộ trì được chắc chắn?”—nghĩ vậy, chàng liền vội vã hướng về nhà của người ấy.

Verse 101

उक्तं च तादृशं वाक्यं श्रुत्वा स विस्मयंगतः । न तातस्ते न च भ्राता न चाहं तव बान्धवः

Nghe những lời ấy, ông kinh ngạc thốt lên: “Ta chẳng phải là cha ngươi, chẳng phải là anh em ngươi, và quả thật ta cũng không phải bà con quyến thuộc của ngươi.”

Verse 102

पितृमातृकुलस्यैव तस्या न हि सुहृज्जनः । कथं च मद्गृहे तात स्थित्या स्वस्थो भविष्यसि

Trong dòng họ bên cha và bên mẹ của nàng, quả thật không có người bạn hiền hay kẻ thiện tâm. Vậy, hỡi người thương, ở lại nhà ta thì làm sao ngươi được an ổn và an toàn?

Verse 103

एतस्मिन्नन्तरे तेन चोक्तं वाक्यं यथोचितम् । लोके त्वत्सदृशो नास्ति धर्मज्ञो विजितेन्द्रियः

Trong lúc ấy, ông nói lời hợp lẽ: “Trên đời này không ai sánh bằng ngài—bậc am tường Dharma và đã chế ngự các căn.”

Verse 104

स चाह तं च सर्वज्ञं वक्तुं नार्हसि दूषणम् । त्रैलोक्यमोहिनीं भार्यां कः पुमान्रक्षितुं क्षमः

Và ông nói: “Ngài không nên thốt lời chê trách bậc Toàn Tri ấy. Bởi người đàn ông nào có thể gìn giữ một người vợ có sức mê hoặc cả ba cõi?”

Verse 105

राजपुत्र उवाच । धरण्यां परिविज्ञाय त्वागतोहं तवान्तिकम् । एषा तिष्ठतु तेऽगारे व्रजामि निजमन्दिरम्

Vị vương tử nói: “Sau khi dò tìm khắp cõi đất, ta đã đến bên ngài. Hãy để nàng ở lại trong nhà ngài; ta sẽ trở về cung điện của chính ta.”

Verse 106

इत्युक्ते स पुनः प्राह नगरेऽस्मिन्प्रशोभने । बहुकामुक संपूर्णे कथं रक्षा भवेत्स्त्रियाः

Khi điều này được nói ra, ông lại nói: 'Trong thành phố lộng lẫy này, nơi đầy rẫy những kẻ háo sắc, làm sao có thể đảm bảo sự an toàn cho một người phụ nữ?'

Verse 107

स चोवाच पुनस्तं च कुरु रक्षां व्रजाम्यहम् । गृहस्थस्सङ्कटादाह धर्मस्य राजपुत्रकम्

Và ông lại nói với người ấy: 'Hãy bảo vệ; tôi sẽ ra đi.' Trong cơn đau khổ, gia chủ nói với hoàng tử, con trai của Dharma.

Verse 108

करोम्यनुचितं कार्यं स्वदास्यमुचितं हितम् । सदा चैवेदृशी भार्या स्थातव्या मद्गृहे पितः

Con làm điều không đúng đắn, trong khi điều đúng đắn và có lợi—bổn phận chính đáng của con—thì con lại bỏ bê. Vì vậy, thưa Cha, người vợ như vậy nên luôn ở lại trong nhà con.

Verse 109

अरक्षारक्षणे देव वदाभीष्टं कुरु प्रियम् । मम तल्पे मया सार्धं शयानं भार्यया सह

Hỡi thần linh, trong vấn đề bảo vệ và không bảo vệ này, hãy cho tôi biết điều gì được mong muốn—hãy làm điều đẹp lòng. (Tôi thấy) người ấy nằm trên giường cùng với tôi, cùng với vợ của người ấy.

Verse 110

मन्यसे दैवतं स्वं चेत्तिष्ठेन्नोचेत्तु गच्छतु । क्षणं विमृश्य तं प्राह राजपुत्रः पुनस्तदा

'Nếu ngươi coi vị thần của mình là tối cao, thì hãy ở lại; nếu không, ngươi có thể đi.' Sau khi suy ngẫm một lúc, hoàng tử lại nói với người ấy vào lúc đó.

Verse 111

बाढमेतद्वचस्तात यथाभीष्टं तथा कुरु । ततो भार्यां जगादाथ अस्य वाक्याच्छिवाशिवम्

Ông nói: “Được vậy, người thân yêu—hãy làm đúng như điều nàng mong muốn.” Rồi đáp lại lời ấy, ông nói với người vợ, thốt ra lời vừa śiva vừa aśiva—tức vừa cát tường vừa bất tường.

Verse 112

कर्तव्यं च न ते दोष आज्ञया मम सुंदरि । एतदुक्त्वा गतः सोपि भूपतेः शासनात्पितुः

Ông nói: “Việc này quả phải làm; hỡi người đẹp, do lệnh của ta nên nàng không mang tội lỗi nào.” Nói xong, ông cũng rời đi, theo chỉ dụ của phụ vương là nhà vua.

Verse 113

अनंतरं क्षपायां च यदुक्तं च तथाकृतम् । योषितोर्मध्यगः सोपि नित्यं स्वपिति धार्मिकः

Sau đó, cả trong đêm, điều đã nói ra đều được làm đúng như vậy; và người đàn ông sống theo dharma ấy—nằm giữa hai người nữ—vẫn luôn chìm trong giấc ngủ.

Verse 114

धर्मान्न चलते सोपि स्वभार्यापरभार्ययोः । संस्पर्शात्स्वस्त्रियश्चास्य कामाभिलषितं मनः

Ông không hề rời khỏi dharma, đối với vợ mình cũng như đối với vợ người; nhưng bởi sự chạm chạm của những người nữ thuộc về mình, tâm ông lại bị khuấy động bởi dục vọng kāma.

Verse 115

तस्याः संसर्गतश्चैव दुहितैव प्रमन्यते । स्तनौ तस्यास्तु पृष्ठे च लगन्तौ च पुनःपुनः

Do sự gần gũi ấy, cô gái cũng được xem như chính con gái của ông; và bầu ngực của nàng nhiều lần áp dính vào lưng ông.

Verse 116

बालकस्येव पुत्रस्य स्तनौ मातुः समन्यते । तस्या अंगानि चांगेषु लगंति च पुनःपुनः

Như đứa trẻ thơ bám chặt vào bầu sữa mẹ, cũng vậy, người ấy hết lần này đến lần khác áp sát, dồn các chi thể mình vào chi thể nàng, mãi không rời.

Verse 117

ततो मातुस्सुतस्येव सोमन्यत दिने दिने । तस्य योषासुसंसर्गो निवृत्तस्त्वभवत्ततः

Rồi ngày qua ngày, chàng trở nên nhu hòa, thuần phục như đứa con trước mặt mẹ; và từ đó về sau, sự giao du với nữ nhân liền dứt hẳn.

Verse 118

एवं संवत्सरस्यार्द्धे तत्पतिश्चागतः पुरं । अपृच्छत्तं च लोकेषु तस्या वृत्तमथोदितम्

Như vậy, khi nửa năm đã trôi qua, phu quân của nàng đến thành. Ông hỏi thăm nàng giữa dân chúng, rồi câu chuyện về nàng được thuật lại.

Verse 119

केचिद्भद्रं बोधयन्तो युवानोपि सुविस्मिताः । केचिदाहुस्त्वया दत्ता तया सार्द्धं स्वपित्यसौ

Có người—dẫu còn trẻ—cũng vô cùng kinh ngạc khi cố đánh thức Bhadra. Người khác lại nói: “Chính ngươi đã trao chàng cho nàng; bởi vậy chàng mới ngủ cùng nàng.”

Verse 120

स्त्रीपुंसोरेकसंसर्गात्शांतता तु कथं भवेत् । तस्यां यस्याभिलाषोस्ति न पृष्टस्स वदेद्युवा

Từ sự gần gũi khắng khít giữa nữ và nam, làm sao có thể sinh ra an tịnh? Kẻ thanh niên ôm lòng dục vọng đối với nàng sẽ cất lời, dẫu chẳng ai hỏi.

Verse 121

लोकानां कुश्रुतिर्वार्ता तेन पुण्यबलाच्छ्रुता । जनापवादमोक्षार्थं बुद्धिस्तस्याभवच्छुभा

Nhờ sức mạnh công đức của mình, ông nghe những lời đồn xấu và chuyện tiếng xấu lan truyền giữa dân chúng; để thoát khỏi sự chê trách của người đời, trong lòng ông khởi lên một quyết tâm cát tường.

Verse 122

दारूणि स्वयमाहृत्याजिज्वलत्स महानलम् । एतस्मिन्नंतरे तात राजपुत्रः प्रतापवान्

Tự tay mang củi về, ông nhóm lên một ngọn lửa lớn. Đúng lúc ấy, hỡi người thân yêu, một vị hoàng tử dũng mãnh, oai phong đã đến.

Verse 123

आगमत्तद्गृहं सद्यः सोपश्यत्तं च योषितम् । प्रोत्फुल्लवदनां नारीं प्रविषादगतं नरं

Ông lập tức đến ngôi nhà ấy; tại đó ông thấy người phụ nữ—gương mặt rạng ngời hoan hỷ—còn người đàn ông thì chìm trong nỗi sầu sâu thẳm.

Verse 124

अनयोर्मानसं ज्ञात्वा राजपुत्रोवदद्वचः । किं न संभाषसे मां च मित्रकं चिरमागतम्

Hiểu rõ tâm trạng của cả hai, hoàng tử cất lời: “Sao ngươi không trò chuyện với ta—người bạn của ngươi—kẻ đã đến sau bao lâu?”

Verse 125

अब्रवीत्सोपि धर्मात्मा राजपुत्रमनष्टधीः । यत्कृतं दुष्करं कर्म मया त्वद्धितकारणात्

Bấy giờ người ấy, bậc hiền thiện giữ đạo, trí tuệ không mờ, thưa với hoàng tử: “Việc khó nhọc mà ta đã làm, chính là vì lợi ích của ngài.”

Verse 126

सर्वं व्यर्थमहं मन्ये जनानां च प्रवादतः । अद्य वह्निमहं यास्ये प्रपश्यंतु नरास्सुराः

Vì lời gièm pha của người đời, ta cho mọi sự đều vô nghĩa. Hôm nay ta sẽ bước vào lửa—hãy để loài người và chư thiên chứng kiến.

Verse 127

इत्युक्त्वा स महाभागः प्रविवेश हुताशनम् । विशतस्तस्य वह्नौ न कुसुमं चिकुरालये

Nói xong, bậc cao quý ấy bước vào ngọn lửa. Khi đi vào giữa lửa hồng, đến một đóa hoa nơi bím tóc cũng chẳng hề cháy sém.

Verse 128

नांगमस्यानलोधाक्षीन्न च वस्त्रं न कुंतलम् । खे च देवा मुदा सर्वेसाधुसाध्विति चाब्रुवन्

Lửa chẳng thiêu đốt một chi thể nào của nàng, mắt cũng không bị cháy; y phục và mái tóc đều không hề tổn hại. Chư thiên giữa hư không hoan hỷ đồng thanh: “Lành thay! Lành thay!”

Verse 129

अपतन्पुष्पवर्षाणि तस्य मूर्ध्नि समंततः । यैर्यैश्च दुष्कृतं वाक्यं गदितं तावुभौ प्रति

Mưa hoa rơi xuống quanh đầu người ấy—chính từ những kẻ trước kia đã buông lời cay nghiệt và sai trái chống lại cả hai.

Verse 130

तेषां मुखे प्रजायंते कुष्ठानि विविधानि च । तत्रागत्य च देवाश्च वह्नेराकृष्यतं मुदा

Từ miệng họ phát sinh bệnh phong cùi cùng nhiều chứng bệnh ngoài da. Rồi chư thiên đến đó và trong niềm hoan hỷ đã kéo (họ) ra khỏi ngọn lửa.

Verse 131

अपूजयन्सुपुष्पैश्च मुनयो विस्मयं गताः । सर्वैर्मुनिवरैरेवं मनुष्यैर्विविधैस्तदा

Bấy giờ các bậc hiền triết, lòng tràn kinh ngạc, đã thành kính cúng dường Ngài bằng những đóa hoa thượng hảo; và khi ấy, hết thảy các vị mâu-ni tối thắng cùng muôn hạng người cũng đều làm như vậy.

Verse 132

अर्च्यते तु महातेजाः स च सर्वानपूजयत् । सज्जनाद्रोहकं नाम कृतं देवासुरैर्नृभिः

Đấng đại quang minh ấy được cử hành lễ arcanā đúng pháp, và Ngài cũng đáp lại bằng cách tôn kính hết thảy. Thế nhưng chư thiên, a-tu-la và loài người đã gây nên điều gọi là “sajjanādrohaka” — sự phản bội đối với bậc thiện lương.

Verse 133

तस्य पादरजः पूता सस्यपूर्णा धराभवत् । सुराश्चाहुश्च तं तत्र भार्या ते संप्रगृह्यताम्

Nhờ bụi nơi chân Ngài mà được thanh tịnh, đất đai trở nên đầy ắp mùa màng. Khi ấy chư thiên và các vị mâu-ni nói với Ngài tại đó: “Xin hãy theo đúng pháp mà tiếp nhận lại hiền thê của Ngài.”

Verse 134

एतस्य सदृशो लोके न भूतो न भविष्यति । नास्तीति सांप्रतं पृथ्व्यां कामलोभाजितः पुमान्

Trong cõi đời này, chưa từng có ai giống như người ấy, và về sau cũng sẽ không có. Quả thật, hiện nay trên mặt đất không có người đàn ông nào bị dục vọng và tham lam khuất phục đến như thế.

Verse 135

देवासुरमनुष्याणां रक्षसां मृगपक्षिणाम् । कीटादीनां च सर्वेषां काम एष सुदुर्जयः

Đối với chư thiên, a-tu-la, loài người, rākṣasa, thú và chim—và thật vậy, đối với mọi loài hữu tình начиная từ côn trùng—dục (kāma) này là điều cực khó chế ngự.

Verse 136

कामाल्लोभात्तथाक्रोधान्नित्यं सत्त्वेषु जायते । संसारबंधकः कामो ह्यकामो न क्वचिद्भवेत्

Từ dục, từ tham, và cũng từ sân, điều ấy luôn khởi lên nơi muôn loài. Dục là sợi dây trói buộc vào luân hồi; trong cõi đời này, vô dục chẳng hề thấy có.

Verse 137

अनेनैव जितं सर्वं भुवनानि चतुर्दश । अमुष्य हृदये नित्यं वासुदेवो मुदास्थितः

Chỉ nhờ điều ấy mà tất cả đều được chinh phục—mười bốn cõi. Trong tim người ấy, Vāsudeva hằng ngự, an trú trong niềm hoan hỷ.

Verse 138

एवं स्पृष्ट्वाथ दृष्ट्वा तं मनुष्याः सर्वकल्मषात् । पूयंते ह्यनघाश्चैव लभंते चाक्षयां दिवम्

Như vậy, chạm đến rồi chiêm ngưỡng Ngài, con người được thanh tịnh khỏi mọi tội lỗi; trở nên vô cấu, họ cũng đạt cõi trời bất hoại.

Verse 139

एवमुक्त्वा गता देवा विमानैश्च दिवं मुदा । मनुष्याः प्रययुस्तुष्टा दंपती स्वगृहं तथा

Nói xong như vậy, chư thiên hoan hỷ lên các vimāna mà về cõi trời. Dân chúng mãn nguyện ra về, và đôi vợ chồng ấy cũng trở lại nhà mình.

Verse 140

दिव्यं चक्षुस्तदा तस्य चासीद्देवान्स पश्यति । त्रैलोक्यस्य च वार्त्तां च जानाति लीलया भृशम्

Bấy giờ người ấy được thiên nhãn; có thể thấy chư thiên. Và mọi tin tức của tam giới, người ấy biết một cách tự nhiên như trò lila, trọn vẹn sâu xa.

Verse 141

ततस्तस्य च वीथ्यां च दृष्टस्तेन सहैव सः । स पप्रच्छ मुदा तं च धर्मोद्देशं हितं वद

Rồi ngay trên con phố ấy, người ta thấy ông ở cùng với người kia. Với niềm hoan hỷ, ông hỏi: “Xin chỉ dạy cho tôi lời giáo huấn lợi ích về Dharma.”

Verse 142

सज्जनाद्रोह उवाच । गच्छ बाडव धर्मज्ञ वैष्णवं पुरुषोत्तमम् । तं च दृष्ट्वा त्वभीष्टं ते सांप्रतं च फलिष्यति

Sajjanādroha nói: “Hãy đi đi, hỡi Bāḍava, người am tường Dharma; hãy đến với vị Vaiṣṇava tối thượng, Puruṣottama, bậc ưu thắng giữa loài người. Khi được diện kiến Ngài, điều con mong cầu nay sẽ kết quả.”

Verse 143

बकस्य निधनं यद्वा वस्त्रस्याशोषणं तथा । जानीषे चापरो यश्च कामस्तेऽस्ति हृदिस्थितः

Dù là cái chết của con hạc, hay việc áo y bị hong khô—những điều ấy con đều biết; và con cũng biết ước muốn khác đang ẩn kín, trú ngụ trong lòng con.

Verse 144

एतच्छ्रुत्वा तु वचनमागतो वैष्णवं प्रति । विष्णुरूपद्विजेनैव सार्द्धं तेन मुदा ययौ

Nghe những lời ấy, ông liền đến gần vị Vaiṣṇava; và cùng với vị brāhmaṇa đã mang hình tướng Viṣṇu, ông hân hoan bước đi.

Verse 145

अपश्यत्पुरुषं शुद्धं ज्वलंतं च पुरःस्थितम् । सर्वलक्षणसंपूर्णं दीप्यमानं स्वतेजसा

Ông thấy một Đấng thanh tịnh, rực cháy và đứng ngay trước mặt—đầy đủ mọi tướng lành, tự chiếu sáng bằng quang huy của chính Ngài.

Verse 146

अब्रवीत्स च धर्मात्मा ध्यानस्थं च हरेः प्रियम् । वदनो यद्यद्वृत्तं वै दूरात्त्वां चागतो ह्यहम्

Bấy giờ bậc có tâm hồn chánh pháp ấy nói với người được Hari yêu quý, đang an tọa trong thiền định: “Xin hãy nói thật điều gì đã xảy ra; vì ta từ phương xa đến gặp ngươi.”

Verse 147

वैष्णव उवाच । प्रसन्नस्ते सुरश्रेष्ठो दानवारीश्वरः सदा । दृष्ट्वा त्वां च मनोऽस्माकं हृष्यतीवाधुना द्विज

Vị Vaiṣṇava thưa: “Đấng tối thượng trong hàng chư thiên, chúa tể của các Dānava, hằng luôn hoan hỷ với ngài. Và nay, vừa thấy ngài, tâm chúng tôi cũng vô cùng hân hoan, ôi bậc brāhmaṇa.”

Verse 148

कल्याणं चातुलं तेद्य फलिष्यति मनोरथः । सुरवर्त्मनि ते नित्यं चेलं शुष्यति नान्यथा

Phúc lành vô song sẽ đến với ngài, và ngay hôm nay điều ngài hằng ước nguyện sẽ kết quả. Trên con đường của chư thiên, y phục của ngài sẽ luôn khô ráo—không thể khác được.

Verse 149

दृष्ट्वा देवं सुरश्रेष्ठं मम गेहे हरिं स्थितम् । इत्युक्ते वैष्णवेनाथ स तु तं पुनब्रवीत्

Thấy Hari—Đấng Thần linh tối thượng, bậc nhất trong hàng chư thiên—đứng trong nhà ta, vị Vaiṣṇava nói như vậy; rồi vị chủ tể ấy lại lên tiếng với ông lần nữa.

Verse 150

क्वासौ विष्णुः स्थितो नित्यं दर्शयाद्य प्रसादतः । वैष्णव उवाच । अस्मिन्देवगृहे रम्ये प्रविश्य परमेश्वरम्

“Viṣṇu, Đấng hằng trụ, hiện ở nơi đâu? Xin nhờ ân phúc của ngài, hôm nay hãy cho ta được chiêm bái.” Vị Vaiṣṇava đáp: “Hãy bước vào ngôi đền thần linh mỹ lệ này; nơi ấy (ngài sẽ thấy) Parameśvara.”

Verse 151

तं दृष्ट्वा किल्बिषाद्धोरान्मुच्यसे जन्मबंधानत् । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्रविश्य सदनं प्रति

Chỉ cần chiêm bái Ngài, ngươi sẽ được giải thoát khỏi những tội lỗi ghê sợ và khỏi xiềng xích của luân hồi tái sinh. Nghe lời ấy của người, ông liền bước vào nơi cư trú.

Verse 152

अपश्यत्तं द्विजं विष्णुं तिष्ठंतं पद्मतल्पके । शिरसैव प्रवंद्याथ जग्राह चरणौ मुदा

Ông thấy vị nhị sinh ấy—Đức Viṣṇu—đứng trên giường sen. Chỉ cúi đầu đảnh lễ, rồi hoan hỷ nắm lấy đôi chân của Đấng Thế Tôn.

Verse 153

प्रसादी भव देवेश न ज्ञातस्त्वं पुरा मया । इहामुत्र च देवेश तवाहं किंकरः प्रभो

Xin đoái thương, hỡi Chúa tể chư thiên; trước kia con đã không nhận ra Ngài. Ở đời này và đời sau, hỡi Devēśa, con là kẻ tôi tớ của Ngài, bậc Chủ Tể.

Verse 154

अनुग्रहश्च मे दृष्टो भवतो मधुसूदन । रूपं ते द्रष्टुमिच्छामि यदि चास्ति कृपा मयि

Bạch Madhusūdana, con đã được thấy ân huệ của Ngài. Nếu Ngài còn thương xót con, con nguyện được chiêm ngưỡng thánh tướng của Ngài.

Verse 155

विष्णुरुवाच । अस्ति मे त्वयि भूदेव प्रियत्वं च सदैव हि । स्नेहात्पुण्यवतामेव दर्शनं कारितं मया

Đức Viṣṇu phán: “Hỡi Bhūdeva (vị Bà-la-môn đáng tôn kính), ngươi luôn là người thân yêu đối với Ta. Vì lòng thương mến, Ta chỉ ban cuộc darśana này cho những ai có công đức.”

Verse 156

दर्शनात्स्पर्शनाद्ध्यानात्कीर्तनाद्भाषणात्तथा । सकृत्पुण्यवतामेव स्वर्गं चाक्षयमश्नुते

Chỉ cần được thấy, được chạm, được quán niệm, được ca tụng bằng kīrtana, hay thậm chí chỉ nhắc đến—người có phước dù chỉ một lần cũng đạt cõi trời bất hoại.

Verse 157

नित्यमेव तु संसर्गात्सर्वपापक्षयो भवेत् । भुक्त्वा सुखमनंत च मद्देहे प्रविलीयते

Quả thật, nhờ thường hằng thân cận với Ta, mọi tội lỗi đều tiêu trừ. Sau khi thọ hưởng an lạc vô biên, người ấy hòa tan vào chính thân thể của Ta.

Verse 158

स्नात्वा च पुण्यतीर्थेषु दृष्ट्वा मां चैव सर्वतः । दृष्ट्वा पुण्यवतां देशान्मम देहे विलीयते

Tắm gội nơi các tīrtha linh thiêng, lại thấy Ta khắp mọi phương; chiêm bái những miền đất được người hiền đức làm cho thanh tịnh—công đức ấy hòa tan vào thân Ta.

Verse 159

कथयित्वा कथां पुण्यां लोकानामग्रतः सदा । स चैव नरशार्दूल मद्देहे प्रविलीयते

Luôn thuật lại câu chuyện công đức này trước đại chúng, chính người ấy—hỡi bậc hổ trong loài người—sẽ hòa nhập vào thân Ta.

Verse 160

उपोष्य वासरेस्माकं श्रुत्वा मच्चरितं ध्रुवम् । रात्रौ जागरणं कृत्वा मद्देहे प्रविलीयते

Giữ chay trong ngày thánh của Ta, chắc chắn lắng nghe chuyện về hạnh nghiệp của Ta, và thức canh suốt đêm—người ấy được thấm nhập vào chính hình tướng của Ta.

Verse 161

अत्यंतघोषणो नृत्यगीतवाद्यादिकैस्सदा । नामस्मरन्द्विजश्रेष्ठ मद्देहे प्रविलीयते

Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, người nào luôn hân hoan vang dội—chuyên chú vào múa, ca và nhạc khí—mà vẫn niệm Danh Thánh, người ấy tan hòa vào chính thân thể của Ta.

Verse 162

मद्भक्तस्तीर्थभूतश्च त्वमेव बकमारणात् । यत्पापं तस्य मोक्षाय सखे स्थित्वा उवाच ह

“Ngươi là tín đồ của Ta, và vì đã diệt con hạc (ác quỷ), chính ngươi đã trở thành một tīrtha linh thiêng. Để được giải thoát khỏi tội ấy, hỡi bạn,”—đứng tại đó, Ngài nói như vậy.

Verse 163

गच्छ मूकं महात्मानं तीर्थं पुण्यवतां वरम् । मूकस्य दर्शनात्तात सर्वे दृष्टा महाजनाः

Hãy đến Mūka—tīrtha của bậc đại hồn, thù thắng nhất trong các thánh địa của người có công đức. Này con, chỉ cần chiêm bái Mūka, như thể đã chiêm bái hết thảy các bậc đại thánh.

Verse 164

तेषां च दर्शनादेव तथा संभाषणान्मम । ममसंपर्कभावाच्च मद्गृहं चागतो भवान्

Chỉ nhờ được thấy các vị ấy, lại được đàm đạo với Ta—và do mối liên hệ, sự thân cận với Ta—con cũng đã đến tận nhà của Ta.

Verse 165

जन्मकोटिसहस्रेभ्यो यस्य पापक्षयो भवेत् । स मां पश्यति धर्मज्ञो यथा तेन प्रसन्नता

Người mà tội lỗi đã tiêu trừ—dẫu tích tụ qua hàng ngàn koṭi kiếp sinh—người ấy, bậc thông hiểu dharma, thật sự chiêm kiến Ta; nhờ sự chiêm kiến ấy, Ta hoan hỷ.

Verse 166

ममैवानुग्रहाद्वत्सअहंदृष्टस्त्वयानघ । तस्माद्वरं गृहाण त्वं यत्ते मनसि वर्तते

Hỡi đứa con yêu dấu, hỡi người vô tội—chỉ nhờ ân điển của Ta mà con đã được thấy Ta. Vậy hãy nhận một ân phúc: điều gì trong lòng con, cứ chọn lấy.

Verse 167

विप्र उवाच । अस्माकं सर्वथा नाथ मानसं त्वयि तिष्ठतु । त्वदृते सर्वलोकेश कदाचिन्न तु रोचताम्

Vị Bà-la-môn thưa rằng: “Bạch Đấng Nương Tựa, xin cho tâm con luôn an trụ nơi Ngài. Hỡi Chúa tể muôn cõi, ngoài Ngài ra, xin đừng để điều gì từng làm con vui thích.”

Verse 168

माधव उवाच । यस्मादेतादृशी बुद्धिः स्फुरते ते सदानघ । तस्मान्मत्सदृशान्भोगान्मद्गेहे संप्रलप्स्यसे

Mādhava phán: “Hỡi người luôn vô nhiễm, vì trí tuệ như thế đang rạng ngời trong con, nên con sẽ hưởng phúc lạc như Ta và an trú trong thánh cư của Ta.”

Verse 169

किंतु ते पितरौ पूजामाप्नुतो न त्वयानघ । पूजयित्वा तु पितरौ पश्चाद्यास्यसि मत्तनुम्

Nhưng hỡi người vô tội, cha mẹ con vẫn chưa nhận được sự phụng thờ từ con. Sau khi phụng thờ cha mẹ, rồi về sau con sẽ đến trước Ta (đạt đến Ta).

Verse 170

तयोर्निश्श्वासवातेन मन्युना च भृशं पुनः । तपः क्षरति ते नित्यं तस्मात्पूजय तौ द्विज

Bởi luồng hơi thở của song thân, và lại bởi cơn giận dữ mãnh liệt của người, công phu khổ hạnh của con cứ hao mòn ngày qua ngày. Vì thế, hỡi bậc dvija (sinh hai lần), hãy phụng thờ cả hai vị ấy.

Verse 171

मन्युर्निपतते यस्मिन्पुत्रे पित्रोश्च नित्यशः । तन्निरयं नाबाधेहं न धाता न च शंकरः

Người con mà cơn giận của cha mẹ luôn trút xuống không ngừng—địa ngục ấy không ai có thể ngăn tránh cho người ấy: chẳng phải Dhātā (Phạm Thiên), cũng chẳng phải Śaṅkara (Thần Śiva).

Verse 172

तस्मात्त्वं पितरौ गच्छ कुरु पूजां प्रयत्नतः । ततस्त्वं हितयोरेव प्रसादान्मत्पदं व्रज

Vì vậy, hãy đến với cha mẹ và hết lòng thờ kính phụng sự. Rồi nhờ ân phúc của hai bậc ân nhân ấy, con sẽ đạt đến thánh cảnh của Ta.

Verse 173

इत्युक्ते तु द्विजश्रेष्ठः पुनराह जगद्गुरुम् । प्रसन्नो यदि मे नाथ रूपं स्वं दर्शयाच्युत

Nghe vậy, bậc tối thượng trong hàng dvija lại thưa với Thầy của muôn loài: “Bạch Chúa tể, nếu Ngài hoan hỷ với con, xin Acyuta hãy hiển lộ chính Thánh dung của Ngài.”

Verse 174

ततो द्विजप्रणयतः प्रसन्नहृदयो वशी । रूपं स्वं दर्शयामास ब्रह्मण्यो ब्रह्मकर्मणे

Bấy giờ, vì lòng thương mến vị brāhmaṇa, Đấng tự chế—tâm hoan hỷ—Đấng luôn tôn kính hàng brāhmaṇa, đã hiển lộ chính Thánh hình của Ngài cho người hành trì nghi lễ Brahman ấy.

Verse 175

शंखचक्रगदापद्मधारणं पुरुषोत्तमम् । कारणं सर्वलोकस्य तेजसा पूरयज्जगत्

Puruṣottama, Đấng mang ốc tù và, đĩa thần, chùy và hoa sen—nguyên nhân của mọi cõi—lấy quang huy của Ngài mà tràn đầy vũ trụ.

Verse 176

प्रणम्य दंडवद्विप्र उवाच पुनरच्युतम् । अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे चक्षुषी शिवे

Sau khi phủ phục đảnh lễ như cây gậy, vị Bà-la-môn lại thưa cùng Acyuta: “Hôm nay đời sinh của con đã kết quả; hôm nay, ôi Đấng cát tường, đôi mắt con đã được ban phúc.”

Verse 177

अद्य मे च करौ श्लाघ्यौ धन्योहं जगदीश्वर । अद्य मे पुरुषा यांति ब्रह्मलोकं सनातनम्

Hôm nay đôi tay con thật đáng được tán thán; con thật là kẻ hữu phúc, ôi Jagadīśvara—Chúa tể muôn loài. Hôm nay người của con lên đường đến Brahmaloka vĩnh cửu.

Verse 178

नंदंति बांधवा मेद्य त्वत्प्रसादाज्जनार्दन । इदानीं च प्रसिद्धा मे सर्वे चैव मनोरथाः

Hôm nay thân quyến của con hoan hỷ, ôi Janārdana, nhờ ân điển của Ngài; và giờ đây mọi ước nguyện con hằng ấp ủ quả thật đã viên thành.

Verse 179

किंतु मे विस्मयो नाथ मूकादि ज्ञानिनो भृशम् । कथं जानंति मद्वृत्तं देशांतरमुपस्थितम्

Nhưng, ôi Chúa tể, con vô cùng kinh ngạc: làm sao các bậc hiền triết—dẫu là người câm nín và những vị như thế—lại biết chuyện của con, khi con vừa đến từ xứ khác?

Verse 180

तस्य गेहोदराकाशे स्थितो विप्रोतिशोभनः । तथा पतिव्रता गेहे तुलाधारशिरस्यपि

Trong khoảng không rộng mở bên trong ngôi nhà ấy, có một vị Bà-la-môn rực rỡ đứng đó; và ngay trong nhà cũng có một người vợ pativratā, trọn đạo với chồng—như thể hiện ra trên chính đỉnh đầu của người mang cân, Tulādhāra.

Verse 181

तथा मित्राद्रोहकस्य त्वं च वैष्णवमंदिरे । अनुग्रहाच्च मे विप्र तत्त्वतो वक्तुमर्हसि

Cũng vậy, về kẻ phản bội bạn hữu, và cả điều liên quan đến đền thờ Vaiṣṇava—hỡi Bà-la-môn, vì lòng thương xót đối với ta, ông hãy nói rõ chân lý theo tattva, đúng như thật.

Verse 182

श्रीभगवानुवाच । पित्रोर्भक्तः सदा मूकः पतिव्रता शुभा च सा । सत्यवादी तुलाधारः समः सर्वजनेषु च

Đức Thế Tôn phán: “Người ấy luôn hiếu kính cha mẹ, thường giữ im lặng; còn nàng là người vợ pativratā, hiền lành cát tường, một lòng với chồng. Người ấy nói lời chân thật, vững như cán cân, tâm bình đẳng và đối với mọi người đều giữ sự công bằng.”

Verse 183

लोभकामजिदद्रोहो मद्भक्तो वैष्णवः स्मृतः । संप्रीतोहं गुणैरेषां तिष्ठाम्यावसथे मुदा

Ai đã chế ngự tham và dục, không nuôi lòng oán hận, lại là người sùng kính Ta—người ấy được ghi nhớ là một Vaiṣṇava. Hài lòng trước đức hạnh của họ, Ta an vui ngự trong nhà của họ.

Verse 184

भारतीकमलाभ्यां च सहितो द्विजसत्तम । विप्र उवाच । महापातकिसंसर्गान्नराश्चैवातिपातकाः

Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, cùng với Bhāratī và Kamalā, vị Bà-la-môn nói: “Do giao du với kẻ đại tội, con người cũng trở nên cực kỳ tội lỗi.”

Verse 185

इति जल्पंति धर्मज्ञाः स्मृतिशास्त्रेषु सर्वदा । पुराणागमवेदेषु कथं त्वं तिष्ठसे गृहे

Vì thế, các bậc thông hiểu dharma luôn tuyên nói trong Smṛti-śāstra, và trong các Purāṇa, Āgama cùng Veda rằng: “Sao ông còn có thể ở yên trong nhà?”

Verse 186

श्रीभगवानुवाच । कल्याणानां च सर्वेषां कर्त्ता मूको जगत्त्रये । वृत्तस्थो योपि चाण्डालस्तं देवा ब्राह्मणं विदुः

Đức Thế Tôn phán: Dẫu là người câm, nếu là kẻ thực hành mọi điều lành trong ba cõi—dù sinh làm caṇḍāla—nhưng an trụ trong chánh hạnh, thì chư thiên vẫn nhận biết người ấy là một bà-la-môn.

Verse 187

मूकस्य सदृशो नास्ति लोकेषु पुण्यकर्मतः । पित्रोर्भक्तिपरे नित्यं जितं तेन जगत्त्रयम्

Trong các cõi, không ai sánh bằng người câm về công hạnh phước đức; bởi kẻ luôn một lòng hiếu kính cha mẹ, nhờ chính lòng sùng kính ấy mà đã chinh phục ba cõi.

Verse 188

तयोर्भक्त्या त्वहं तुष्टः सर्वदेवगणैः सह । तिष्ठामि द्विजरूपेण तस्य गेहोदरे च खे

Nhờ lòng sùng kính của hai người ấy, Ta hoan hỷ cùng toàn thể chư thiên; và Ta trụ lại, mang hình dvija (bà-la-môn), ở trong nhà người ấy, và cả trên hư không.

Verse 189

तथा पतिव्रता गेहे तुलाधारस्य मंदिरे । अद्रोहकस्य भवने वैष्णवस्य च वेश्मनि

Cũng vậy, Ta hiện diện trong nhà người vợ tiết hạnh (pativratā); trong đền của Tulādhāra; trong tư gia của Adrohaka; và trong mái nhà của người Vaiṣṇava.

Verse 190

सदा तिष्ठामि धर्मज्ञ मुहूर्तं न त्यजाम्यहम् । तेन पश्यंति मां नित्यं ये त्वन्ये पापकृज्जनाः

“Hỡi người am tường dharma, Ta luôn trụ tại đây; Ta không rời đi dù chỉ một muhūrta. Vì thế, những kẻ khác cứ mãi tạo tội cũng hằng thấy Ta.”

Verse 191

पुण्यत्वाच्च त्वया दृष्टो ममानुग्रहकारणात् । पित्रोर्भक्तिपरः शुद्धश्चांडालो देवतां गतः

Do công đức của ngươi và do nhân duyên ân sủng của ta, ngươi đã được thấy điều này. Vị Caṇḍāla ấy—thanh tịnh và chí thành hiếu kính cha mẹ—đã đạt đến địa vị của một thiên thần (deva).

Verse 193

तस्य वै मानसे नित्यं वर्तेऽहतभावनः । स तज्जानाति त्वद्वृत्तं तथा पतिव्रतादयः

Ngài luôn ngự trong tâm của người có tâm tính không bị tổn hại—thanh tịnh và không vẩn đục. Ngài biết hạnh kiểm của ngươi; các phụ nữ pativrata (trinh tiết, thủy chung) và những người khác cũng biết như vậy.

Verse 194

तेषां वृत्तं वदिष्यामि शृणु त्वं चानुपूर्वशः । यच्छ्रुत्वा सर्वथा मर्त्यो मुच्यते जन्मबंधनात्

Ta sẽ thuật lại sự tích của họ—ngươi hãy lắng nghe theo thứ tự; vì chỉ cần nghe điều ấy, người phàm trần sẽ được giải thoát hoàn toàn khỏi xiềng xích của sinh tử.

Verse 195

पितुर्मातुः परं तीर्थं देवदेवेषु नैव हि । पित्रोरर्चा कृता येन स एव पुरुषोत्तमः

Không có tirtha (thánh địa hành hương) nào cao hơn cha và mẹ—ngay cả giữa các bậc thiên thần cũng không. Ai đã phụng thờ cha mẹ, người ấy thật sự là Puruṣottama, bậc tối thượng trong loài người.

Verse 196

पित्रोराज्ञा च देवस्य गुरोराज्ञा समं फलं । आराधनाद्दिवो राज्यं बाधया रौरवं व्रजेत्

Vâng lời cha mẹ và vâng lời Thượng Đế cho quả báo như nhau; vâng lời thầy (guru) cũng cho kết quả tương đương. Tôn kính phụng sự các bậc ấy thì được quyền hưởng cõi trời; còn áp bức hay làm hại họ thì sa vào địa ngục Raurava.

Verse 197

स चास्माकं हृदिस्थोऽपि तस्याहं हृदये स्थितः । आवयोरंतरं नास्ति परत्रेह च मत्समः

Ngài ngự trong tim chúng ta, và Ta cũng ngự trong tim người ấy. Giữa hai chúng ta không hề có cách biệt—dù ở đời này hay cõi sau—và không ai sánh bằng Ta.

Verse 198

मदग्रे मत्पुरे रम्ये सर्वैश्च बांधवैः सह । सभुंजीताक्षयं भोगमंते मयि च लीयते

Trước nhan Ta, trong thánh cảnh mỹ lệ của Ta, cùng với mọi thân quyến, người ấy hưởng phúc lạc bất hoại; và rốt cuộc cũng hòa nhập vào chính Ta.

Verse 199

अतएव हि मूकोसौ वार्त्तां त्रैलोक्यसंभवाम् । जानाति नरशार्दूल एष ते विस्मयः कुतः

Vì thế, dẫu người ấy câm lặng, vẫn biết mọi tin tức phát sinh khắp tam giới. Hỡi bậc hổ giữa loài người, cớ sao ngươi còn kinh ngạc?

Verse 200

द्विज उवाच । मोहादज्ञानतो वापि न कृत्वा पितुरर्चनं । ज्ञात्वा वा किं च कर्तव्यं सदसज्जगदीश्वर

Vị Bà-la-môn thưa: “Nếu vì mê lầm hay vô tri mà chưa làm lễ phụng thờ cha—hoặc dẫu đã biết rồi—thì phải làm gì, hỡi Đấng Chúa tể thế gian, vượt ngoài cả thật và không thật?”

Verse 201

श्रीभगवानुवाच । दिनैकं मासपक्षौ वा पक्षार्धं वाथ वत्सरं । पित्रोर्भक्तिः कृता येन स च गच्छेन्ममालयं

Đức Thế Tôn phán: Dù chỉ một ngày, một tháng, một nửa tháng, nửa nửa tháng, hay trọn một năm—ai đem lòng sùng kính và phụng sự cha mẹ, người ấy cũng đến được thánh cảnh của Ta.