Procedure for the Guḍa-dhenū (Jaggery-Cow) Gift; Ten Dhenu-dānas; Yearlong Gaṅgā Worship and Darśana

Verse 1

मोहिन्यु वाच । धन्याहं कृतकृत्याहं सफलं जीवितं मम । यच्छ्रुतं त्वन्मुखांभोजाद्गामाहात्म्यमुत्तमम् ॥ १ ॥

Mohinī thưa rằng: “Phúc thay cho thiếp; bổn phận đã viên thành; đời sống thiếp nay trở nên hữu ích, vì được nghe từ đóa sen nơi miệng ngài về sự vĩ đại tối thượng của Gaṅgā.”

Verse 2

अहो गङ्गासमं तीर्थं नास्ति किंचिद्धरा तले । यस्याः संदर्शनादीनामीदृशं पुण्यमीरितम् ॥ २ ॥

Ôi! Trên mặt đất này không có thánh địa (tīrtha) nào sánh bằng Gaṅgā; bởi công đức phi thường như thế được tuyên dương là phát sinh chỉ từ việc nhìn thấy Ngài.

Verse 3

गुडधेन्वादिधेनूनां विधानं च यथाक्रमम् । तथा कथय विप्रेन्द्र भक्ताहं तव सर्वदा ॥ ३ ॥

Xin ngài hãy giảng theo thứ tự về nghi thức đã định cho guḍa-dhenū và các loại “bò bố thí” tượng trưng khác. Ôi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, xin nói cho đúng pháp, vì thiếp hằng kính tín nơi ngài.

Verse 4

वसिष्ठ उवाच । तच्छ्रुत्वा मोहिनीवाक्यं वसुस्तस्याः पुरोहितः । वेदागमानां तत्त्वज्ञः स्मयमान उवाच ह ॥ ४ ॥

Vasiṣṭha nói: Nghe những lời ấy của Mohinī, Vasu—vị tư tế gia tộc của nàng, bậc thấu triệt chân lý của Veda và các truyền thống thánh điển—mỉm cười rồi nói như sau.

Verse 5

वसुरुवाच । श्रृणु मोहिनि वक्ष्यामि यत्पृष्टं हि त्वया मम । गुडधेनुविधानं च यथा शास्त्रे प्रकीर्तितम् ॥ ५ ॥

Vasu nói: “Hãy lắng nghe, hỡi Mohinī. Ta sẽ nói điều nàng đã hỏi—nghi thức bố thí ‘guḍa-dhenu’ (bò đường thốt nốt), đúng như các śāstra đã tuyên dương.”

Verse 6

कृष्णाजिनं चतुर्हस्तं प्राग्ग्रीवं विन्यसेद्भुवि । गोमयेनोपलिप्तायां कुशानास्तीर्य यत्नतः ॥ ६ ॥

Trên nền đất đã được trát phân bò cẩn thận, hãy chuyên tâm trải cỏ kuśa, rồi đặt tấm da linh dương đen dài bốn gang tay, với phần cổ hướng về phương Đông.

Verse 7

प्राङ्मुखीं कल्पयेद्धेनुमुदक्पादां सवत्सकाम् । उत्तमा गुडधेनुस्तु चतुर्भारैः प्रकीर्तिता ॥ ७ ॥

Hãy nắn tạo ‘con bò’ nghi lễ quay mặt về phương Đông, chân đặt hướng Bắc, và đặt một bê con kề bên. Loại guḍa-dhenū thượng hạng được tuyên dạy là làm bằng bốn bhāra đường thốt nốt.

Verse 8

वत्सं भारेण कुर्वीत भाराभ्यां मध्यमा स्मृता । अर्द्धभारेण वत्सः स्यात्कनिष्ठा भारकेण तु ॥ ८ ॥

Hãy làm phần gọi là vatsa (bê con) nặng một bhāra. Mức ‘trung’ được ghi nhớ là hai bhāra. Vatsa ‘nhỏ’ là nửa bhāra, còn ‘thấp nhất’ là một bhāraka.

Verse 9

चतुर्थांशेन वत्सः स्याद् गृहवित्तानुसारतः । प्रभुः प्रथमकल्पस्य योऽनुकल्पेन वर्तयेत् ॥ ९ ॥

Hỡi con yêu, phần thích đáng nên là một phần tư, tùy theo tài lực trong gia thất. Người được xem là bậc chủ trì chân chính của pháp nghi chính yếu là người hành trì theo đúng nghi thức phụ trợ của nó.

Verse 10

न सांपरायिकं तस्य दुर्मतेर्जायते फलम् । धेनुवत्सौ घृतस्यैतौ सितश्लक्ष्णांबरावृतौ ॥ १० ॥

Với kẻ tâm ác ấy, phước báo ở đời sau không hề sinh khởi. Hai vật này như bò mẹ và bê con của bơ tinh khiết (ghṛta), được phủ bằng tấm vải trắng mịn màng.

Verse 11

शुक्तिकर्णाविक्षुपादौ शुद्धमुक्ताफलेक्षणौ । सितसूत्रशिरालौ च सितकंबलकंबलौ ॥ ११ ॥

Tai của chúng như vỏ ốc, chân như thân mía; mắt như ngọc trai tinh khiết. Trên đầu hiện những đường gân như sợi chỉ trắng, và chúng khoác chăn len trắng.

Verse 12

ताम्रगंडूकपृष्ठौ तौ सितचामरलोमकौ । विद्रुमक्रमगोपेतौ नवनीतस्तनान्वितौ ॥ १२ ॥

Cả hai có lưng như bình nước bằng đồng đỏ; lông trắng như chùm phất trần chāmara. Bước đi được điểm trang bởi bàn chân như san hô, và bầu vú đầy đặn mềm mại như bơ tươi.

Verse 13

कांस्यदोहाविंद्रनीलमणिकल्पिततारकौ । सुवर्णश्रृंगाभरणौ शुद्धरौप्यखुरावुभौ ॥ १३ ॥

Chúng có bình vắt sữa bằng hợp kim chuông; thân mình nạm những trang sức như sao, kết từ ngọc indranīla (lam ngọc). Sừng được điểm vàng, và cả hai móng đều bằng bạc ròng.

Verse 14

नानाफलं समायुक्तौ घ्राणगन्धकरंडकौ । इत्येवं रचयित्वा तु धूपदीपैरथार्चयेत् ॥ १४ ॥

Hãy sắp đặt hai hộp: một hộp đầy các thứ trái cây, hộp kia chứa hương liệu thơm để làm đẹp mùi. Sắp xong như vậy rồi, hãy cúng bái bằng hương và đèn.

Verse 15

या लक्ष्मीः सर्वभूतानां या च देवेष्ववस्थिता । धेनुरूपेण सा देवी मम शांतिं प्रयच्छतु ॥ १५ ॥

Nguyện Nữ thần Lakṣmī—Đấng ngự trong mọi loài hữu tình và an trụ giữa chư thiên—hiện thân trong hình tướng bò thiêng, ban cho con sự an lạc.

Verse 16

देहस्था या च रुद्राणां शंकरस्य सदा प्रिया । धेनुरूपेण सा देवी मम पापं व्यपोहतु ॥ १६ ॥

Nguyện Nữ thần—Đấng ngự trong thân thể các Rudra và luôn được Śaṅkara yêu mến—nay hiện thân hình bò thiêng, xóa sạch tội lỗi của con.

Verse 17

विष्णोर्वक्षसि या लक्ष्मीः स्वाहारूपा विभावसोः । चन्द्रार्कशक्रशक्तिर्या धेनुरूपास्तु सा श्रिये ॥ १७ ॥

Nguyện Lakṣmī—Đấng ngự trên ngực Viṣṇu, hiện diện như Svāhā trong lửa tế, là năng lực của Trăng, Mặt Trời và Indra—hóa thành phúc lộc cho chúng con, trong hình tướng bò như ý.

Verse 18

चतुर्मुखस्य या लक्ष्मीर्लक्ष्मीर्या धनदस्य च । लक्ष्मीर्या लोकपालानां सा धेनुर्वरदास्तु मे ॥ १८ ॥

Nguyện Bò Thiêng ấy ban ân phúc cho con—chính là Lakṣmī của Brahmā bốn mặt, Lakṣmī của Dhanada (Kubera), và Lakṣmī của các Lokapāla, những vị hộ thế.

Verse 19

स्वधा या पितृमुख्यानां स्वाहा यज्ञभुजा च या । सर्वपापहरा धेनुः सा मे शांतिं प्रयच्छतु ॥ १९ ॥

Nguyện Bò Thiêng ấy—được gọi là Svadhā đối với các bậc Pitṛ tối thượng, và là Svāhā đối với chư thiên thọ phần tế lễ—Đấng trừ diệt mọi tội lỗi, ban cho con sự an lạc.

Verse 20

एवमांमत्र्य तां धेनुं ब्राह्मणाय निवेदयेत् । विधानमेतद्धेनूनां सर्वासामिह पठ्यते ॥ २० ॥

Như vậy, sau khi kính cẩn thưa trình với người thọ nhận, người ta nên chính thức dâng con bò ấy cho một vị Bà-la-môn. Đây là nghi thức được quy định cho việc bố thí mọi loại bò, như đã được truyền dạy tại đây.

Verse 21

यास्तु पापविनाशिन्यः कीर्तिता दशधेनवः । तासां स्वरूपं वक्ष्यामि शास्त्रोक्तं श्रृणु मोहिनि ॥ २१ ॥

Nay, về mười “bò” đã được tán dương là có năng lực diệt trừ tội lỗi—hãy lắng nghe, ô người quyến rũ; ta sẽ nói rõ hình tướng chân thật của chúng đúng như kinh điển đã dạy.

Verse 22

प्रथमा गुडधेनुः स्याद् घृतधेनुरथापरा । तिलधेनुस्तृतीया च चतुर्थी जलसंज्ञिता ॥ २२ ॥

Thứ nhất là “bò đường thốt nốt” (guḍa-dhenu); kế đó là “bò bơ sữa tinh” (ghṛta-dhenu). Thứ ba là “bò mè” (tila-dhenu), và thứ tư được gọi là “bò nước” (jala-dhenu).

Verse 23

पञ्चमी क्षीरधेनुश्च षष्ठी मधुमयी स्मृता । सप्तमी शर्कराधेनुर्दधिधेनुस्तथाष्टमी ॥ २३ ॥

Thứ năm được gọi là “bò sữa” (kṣīra-dhenu); thứ sáu được ghi nhớ là “bò mật” (madhu-mayī). Thứ bảy là “bò đường” (śarkarā-dhenu), và thứ tám cũng vậy là “bò sữa chua” (dadhi-dhenu).

Verse 24

रत्नधेनुश्च नवमी दशमी तु स्वरूपतः । कुंभाः स्युर्द्रवधेनूनां चेतरासां तु राशयः ॥ २४ ॥

Thứ chín là “bò châu báu” (ratna-dhenu); thứ mười, theo đúng bản tính của nó, là “bò hình tướng” (svarūpa-dhenu). Với các “bò” thuộc dạng chất lỏng, vật đựng thích hợp là các bình (kumbha); còn các loại khác thì nên bày thành đống (rāśi).

Verse 25

सुर्वणधेनुमप्यत्र केचिदिच्छंति सूरयः । नवनीतेन तैलेन तथा केऽपि महर्षयः ॥ २५ ॥

Tại đây, có bậc hiền trí còn ước cầu cả “bò vàng cõi trời”; lại có những đại ẩn sĩ mong được bơ và dầu.

Verse 26

एतदेव विधानं स्यादेत एव ह्युपस्कराः । मन्त्रावाहनसंयुक्ताः सदा पर्वणि पर्वणि ॥ २६ ॥

Chỉ điều này mới là nghi thức được quy định, và chỉ những thứ này mới là pháp cụ cần dùng—mỗi kỳ lễ thiêng (parva) đều luôn kèm theo chân ngôn và nghi thức thỉnh mời (āvāhana).

Verse 27

यथाश्रद्धं प्रदातव्या भुक्तिमुक्तिफलप्रदाः । अनेकयज्ञफलदाः सर्वपापहराः शुभाः ॥ २७ ॥

Nên bố thí tùy theo lòng tin và khả năng; chúng ban quả báo của hưởng thụ (bhukti) và giải thoát (mukti). Chúng cho công đức như nhiều tế lễ, trừ sạch mọi tội lỗi và đem lại điềm lành.

Verse 28

अयने विषुवे पुण्ये व्यतीपातेऽथवा पुनः । युगादौ चैव मन्वादौ चोपरागादिपर्वसु ॥ २८ ॥

Vào các kỳ chí (ayana), các kỳ phân (viṣuva), ngày Vyatīpāta đầy công đức; lại vào lúc mở đầu một Yuga và mở đầu một Manvantara; và trong các tiết lễ như nhật thực, nguyệt thực cùng những kỳ parva tương tự—đó là những thời điểm đặc biệt thích hợp cho pháp sự.

Verse 29

गुडधेन्वादयो देया भक्तिश्रद्धासमन्वितैः । तीर्थेषु स्वगृहे वापि गंगातीरे विशेषतः ॥ २९ ॥

Người đầy lòng sùng kính và đức tin nên bố thí các lễ vật như “bò đường thốt nốt” (guda-dhenu) và những cúng dường tương tự—dù ở thánh địa (tīrtha) hay ngay tại nhà mình—đặc biệt nhất là bên bờ sông Gaṅgā.

Verse 30

एवं दत्वा विधानेन धेनुं द्विजवराय च । प्रदक्षिणीकृत्य विप्रं दक्षिणाभिः प्रतोष्य च ॥ ३० ॥

Như vậy, sau khi đúng nghi thức mà hiến tặng một con bò cho vị Bà-la-môn ưu tú, người ta nên đi nhiễu (pradakṣiṇā) quanh vị ấy và lại làm cho vị ấy hoan hỷ bằng các lễ vật cúng dường dakṣiṇā (lễ phí tế tự).

Verse 31

ऋत्विजः प्रीतिसंयुक्तो नमस्कृत्य विसर्जयेत् । ततः संपूजयेद्गंगां विधिना सुसमाहितः ॥ ३१ ॥

Rồi, với niềm hoan hỷ trong lòng, người ta nên cúi đầu đảnh lễ và kính cẩn tiễn các vị tế sư (ṛtvij) lui về. Sau đó, tâm ý an định, nên thờ phụng Nữ Thần Gaṅgā theo đúng nghi lễ.

Verse 32

अष्टमूर्तिधरां देवीं दिव्यरूपां निरीक्ष्य च । शालितंदुलप्रस्थेन द्विप्रस्थपयसा तथा ॥ ३२ ॥

Sau khi chiêm ngưỡng Nữ Thần mang tám hình tướng (aṣṭa-mūrti), rực rỡ với dung mạo thần linh, người ta nên dâng cúng một prastha gạo hảo hạng và cũng dâng hai prastha sữa.

Verse 33

पायसं कारयित्वा च दत्वा मधु घृतं तथा । प्रत्येकं पलमात्रं च भक्तिभावेन संयुतः ॥ ३३ ॥

Sau khi nấu pāyasa (cơm sữa ngọt), lại dâng mật ong và bơ tinh khiết (ghṛta)—mỗi thứ theo lượng một pala—người ta nên thực hiện với tâm bhakti, đầy lòng sùng kính.

Verse 34

तत्पायसमपूपांश्च मोदका मंडलानि च । तथा गुंजार्द्धमात्रं च सुवर्णं रूप्यमेव च ॥ ३४ ॥

Và nên dâng chính món pāyasa ấy, cùng các bánh apūpa (bánh chiên), modaka và các viên bánh tròn maṇḍala; lại cũng dâng vàng và bạc—mỗi thứ theo lượng nửa guñjā.

Verse 35

चंदनागरुकर्पूरकुंकुमानि च गुग्गुलम् । बिल्वपत्राणि दूर्वाश्च रोचना सितचंदनम् ॥ ३५ ॥

Cũng nên dùng: đàn hương, trầm (agaru), long não, nghệ tây (kunkuma) và nhựa guggulu; lá bilva và cỏ dūrvā; rocanā (sắc vàng) cùng bạch đàn hương.

Verse 36

नीलोत्पलानि चान्यानि पुष्पाणि सुरभीणि च । यथाशक्ति महाभक्त्या गंगायां चैव निक्षिपेत् ॥ ३६ ॥

Với lòng đại tín, tùy theo khả năng, hãy dâng hoa sen xanh và các loài hoa thơm khác, rồi thả vào dòng sông Gaṅgā.

Verse 37

मन्त्रेणानेन सुभगे पुराणोक्तेन चापि हि । ॐगंगायै नारायण्यै शिवायै च नमोनमः ॥ ३७ ॥

Hỡi người cát tường, quả thật bằng thần chú này—được nêu trong các Purāṇa—hãy đảnh lễ: “Oṁ, kính lễ kính lễ Gaṅgā, Nārāyaṇī và Śivā.”

Verse 38

एतदेव विधानं तु मासि मासि च मोहिनि । पौर्णमास्याममायां वा कार्यं प्रातः समाहितैः ॥ ३८ ॥

Hỡi nàng mê hoặc, chính nghi thức này phải được thực hành tháng này qua tháng khác—vào ngày rằm hoặc ngày sóc—bởi người tâm ý an định, tự chế, vào buổi sớm tinh mơ.

Verse 39

वर्षं यस्तु नरो भक्त्या यथा शक्त्यर्चयन्मुदा । हविष्याशी मिताहारो ब्रह्मचर्यसमन्वितः ॥ ३९ ॥

Nhưng người nào suốt trọn một năm, với lòng sùng kính, hoan hỷ thờ phụng tùy sức mình—chỉ dùng havis (thức ăn tế giản dị), ăn uống điều độ và giữ phạm hạnh—thì đạt được quả phúc đã được hứa của hạnh nguyện này.

Verse 40

दिने वापि तथा रात्रौ नियमेन च मोहिनि । संवत्सरान्ते तस्यैषा गंगा दिव्यवपुर्द्धरा ॥ ४० ॥

Hỡi Mohinī, kẻ mê hoặc lòng người! Dù ban ngày hay ban đêm, nếu ai giữ đúng kỷ luật đã định, thì đến cuối năm, chính Gaṅgā này—mang thân thể thần linh—sẽ hiển lộ cho người ấy.

Verse 41

दिव्यमाल्यांबरा चैव दिव्यरत्नविभूषिता । प्रत्यक्षरूपा पुरतस्तिष्ठत्येव वरप्रदा ॥ ४१ ॥

Được trang sức bằng vòng hoa và y phục cõi trời, lại điểm tô bằng châu báu thần diệu, nàng hiện ra rõ ràng, đứng ngay trước mặt người sùng kính—ban phát ân phúc.

Verse 42

एवं प्रत्यक्षरूपां तां गंगां दिव्यवपुर्द्धराम् । दृष्ट्वा स्वचक्षुषा मर्त्यः कृतकृत्यो भवेच्छुभे ॥ ४२ ॥

Vì thế, hỡi bậc cát tường, phàm nhân nào tận mắt chiêm ngưỡng Gaṅgā ấy—hiện thân rõ ràng, mang thân thể thần linh—sẽ được viên mãn, như người đã hoàn thành mục đích chân thật của đời mình.

Verse 43

यान्यान्कामयते मर्त्यः कामांस्तांस्तानवाप्नुयात् । निष्कामस्तु लभेन्मोक्षं विप्रस्तेनैव जन्मना ॥ ४३ ॥

Phàm nhân ước muốn điều gì thì sẽ đạt được chính điều ấy; còn người vô dục thì chứng đắc giải thoát (mokṣa), và nhờ sự “sinh ra” trong tinh thần vô dục ấy mà trở thành bậc brāhmaṇa chân thật.

Verse 44

एतद्विधानं च मयोदितं ते पृष्टं हि सर्वं गुडधेनुपूर्वम् । गंगार्चनं मुक्तिकरं व्रतं त्त सांवत्सरं श्रीपतितुष्टिदं हि ॥ ४४ ॥

Ta đã nói với ngươi trọn vẹn nghi thức này đúng như điều ngươi hỏi—khởi đầu bằng lễ dâng “bò đường thốt nốt” (guḍa-dhenu). Lời nguyện (vrata) thờ phụng Gaṅgā này đem lại giải thoát; phải giữ trọn một năm, và chắc chắn làm đẹp lòng Śrīpati (Đức Viṣṇu).

Verse 45

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीवसुसंवादे गंगामाहात्म्ये गुडधेनुविधिकथनं नाम द्विचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः ॥ ४२ ॥

Như vậy kết thúc chương thứ bốn mươi hai, mang tên “Tường thuật nghi thức Guḍa-dhenu (lễ bò mật đường),” trong phần Gaṅgā-māhātmya thuộc Uttara-bhāga của Śrī Bṛhan-Nāradīya Purāṇa, trong cuộc đối thoại giữa Mohinī và Vasu.