Adhyaya 31

Verse 1

युधिष्ठिर बोले--यज्ञसेनकुमारी! तुमने जो बात कही है

Yudhiṣṭhira nói: “Hỡi ái nữ của Yajñasena! Lời nàng nói thật êm tai—được điểm tô bằng những cách diễn đạt lạ lùng và hết sức mỹ lệ. Ta đã lắng nghe với tất cả chú tâm. Nhưng lúc này, vì vô minh, nàng đang nêu ra một học thuyết phủ nhận đạo lý, bất kính với tôn giáo.”

Verse 2

नाहं कर्मफलान्वेषी राजपुत्रि चराम्युत । ददामि देयमित्येव यजे यष्टव्यमित्युत

Yudhiṣṭhira nói: “Hỡi công chúa, ta không hành động vì truy cầu quả báo của nghiệp. Trái lại, nghĩ rằng ‘bố thí là bổn phận’, ta bố thí; và nghĩ rằng ‘tế tự là bổn phận’, ta cử hành tế lễ—vì nghĩa vụ đối với dharma, chứ không vì lòng ham lợi.”

Verse 3

अस्तु वात्र फल॑ मा वा कर्तव्यं पुरुषेण यत्‌ । गृहे वा वसता कृष्णे यथाशक्ति करोमि तत्‌

Yudhiṣṭhira nói: “Hỡi Kṛṣṇā, dù việc ấy có kết quả hay không, bổn phận nào thuộc về người đàn ông sống trong đời gia thất, ta đều làm theo hết sức mình, với niềm tin rằng đó là bổn phận.”

Verse 4

धर्म चरामि सुश्रोणि न धर्मफलकारणात्‌ | आगमाननतिक्रम्य सतां वृत्तमवेक्ष्य च

Yudhiṣṭhira nói: “Hỡi người đẹp eo thon, ta thực hành dharma không phải vì tham cầu quả báo của dharma. Trái lại, không vượt qua những điều răn của kinh điển, và nhìn vào nếp sống của bậc hiền thiện, tâm ta tự nhiên nghiêng về việc gìn giữ dharma. Kẻ coi dharma như một cuộc mua bán—thực hành dharma với ý muốn đạt được điều gì—thì trong mắt những người thật sự sống theo dharma, là hèn kém và đáng chê trách.”

Verse 5

धर्म एव मन: कृष्णे स्वभावाच्चैव मे धृतम्‌ । धर्मवाणिज्यको हीनो जघन्यो धर्मवादिनाम्‌

Yudhiṣṭhira nói: “Hỡi Kṛṣṇā (Draupadī), tâm ta vốn tự nhiên đã được giữ chặt trong dharma. Ta không hành thiện vì lòng tham muốn quả báo; trái lại, nhìn theo hạnh kiểm của bậc hiền đức và không vượt qua khuôn phép của kinh điển, ta vẫn một lòng nương tựa dharma. Còn kẻ biến dharma thành món hàng—hành dharma để cầu lợi—thì trong mắt những người luận về dharma, bị xem là hèn kém và đáng khinh.”

Verse 6

न धर्मफलमाप्रोति यो धर्म दोग्धुमिच्छति । यश्चैनं शड़कते कृत्वा नास्तिक्यात्‌ पापचेतन:

Yudhiṣṭhira nói: “Kẻ muốn ‘vắt sữa’ dharma để mưu lợi riêng thì không đạt được quả của dharma. Và kẻ vì bất tín mà vẫn làm theo dharma nhưng trong lòng còn nghi hoặc—tâm ý tội lỗi—cũng chẳng nhận được phần thưởng chân thật của nó.”

Verse 7

अतिवादाद्‌ वदाम्येष मा धर्ममभिशड्किथा: । धर्माभिशड्की पुरुषस्तिर्यग्गतिपरायण:

Yudhiṣṭhira nói: “Ta nói điều này với lời quả quyết, nương nơi kinh điển, vượt lên trên mọi sự biện luận: nàng chớ nghi ngờ dharma. Bởi kẻ nghi ngờ dharma thì hướng về đường súc sinh.”

Verse 8

धर्मो यस्याभिशड्क्‍्य: स्यादार्ष वा दुर्बलात्मन: | वेदाच्छूद्र इवापेयात्‌ स लोकादजरामरात्‌

Yudhiṣṭhira nói: “Nếu một người yếu chí mà sinh nghi ngờ dharma—thậm chí nghi ngờ lời dạy của các ṛṣi—nếu kẻ ấy không tin Veda và các śāstra, thì sẽ bị khước từ khỏi cõi tối thượng bất tử, vô lão vô tử, như kẻ Śūdra bị ngăn không được học Veda vậy.”

Verse 9

वेदाध्यायी धर्मपर: कुले जातो मनस्विनि । स्थविरेषु स योक्तव्यो राजर्षिर्धर्मचारिभि:

Yudhiṣṭhira nói: “Hỡi phu nhân cao quý, người nào học Veda, một lòng hướng về dharma, lại sinh trong dòng dõi tốt lành—bậc vương hiền (rājarṣi) ấy, người hành dharma phải xếp vào hàng trưởng thượng. Dẫu tuổi đời còn trẻ, vẫn đáng được kính trọng như bậc lão thành.”

Verse 10

पापीयान्‌ स हि शूद्रेभ्यस्तस्करेभ्यो विशिष्यते । शास्त्रातिगो मन्दबुद्धियों धर्ममभिशड्गकते

Yudhiṣṭhira nói: “Quả thật kẻ trí tuệ u mê, vượt quá khuôn phép của śāstra rồi lại nghi ngờ dharma, là kẻ tội lỗi hơn cả. Hắn còn vượt cả śūdra và bọn trộm cướp về sự sai trái. Bởi khi phá bỏ lời dạy có thẩm quyền và hoài nghi điều chính trực, hắn làm lung lay chính nền móng của trật tự đạo đức.”

Verse 11

प्रत्यक्ष हि त्वया दृष्ट ऋषिर्गच्छन्‌ महातपा: । मार्कण्डेयोडप्रमेयात्मा धर्मेण चिरजीविता

Yudhiṣṭhira nói: “Bởi chính mắt nàng đã thấy vị đại khổ hạnh, hiền thánh Mārkaṇḍeya, khi ngài rời khỏi nơi này—bản tính nội tâm của ngài không thể đo lường. Chính nhờ kiên trì giữ gìn dharma mà ngài đạt được thọ mạng lâu dài.”

Verse 12

व्यासो वसिष्ठो मैत्रेयो नारदो लोमश: शुक: । अन्ये च ऋषय: सर्वे धर्मेणैव सुचेतस:,व्यास, वसिष्ठ, मैत्रेय, नारद, लोमश, शुक तथा अन्य सब महर्षि धर्मके पालनसे ही शुद्ध हृदयवाले हुए हैं

Yudhiṣṭhira nói: “Vyāsa, Vasiṣṭha, Maitreya, Nārada, Lomaśa, Śuka—và hết thảy các bậc hiền thánh khác—đều trở nên trong sạch và minh triết chỉ nhờ kiên trì phụng hành dharma.”

Verse 13

प्रत्यक्ष पश्यसि होतान्‌ दिव्ययोगसमन्वितान्‌ । शापानुग्रहणे शक्तान्‌ देवेभ्योडपि गरीयस:

Yudhiṣṭhira nói: “Nàng có thể thấy tận mắt các vị tư tế chủ lễ này. Được trang bị năng lực yoga thần diệu, họ có thể vừa ban lời nguyền vừa ban ân phúc, và còn đáng tôn kính hơn cả chư thiên.”

Verse 14

एते हि धर्ममेवादौ वर्णयन्ति सदानघे । कर्तव्यममरप्रख्या: प्रत्यक्षागमबुद्धय:

Yudhiṣṭhira nói: “Hỡi người thanh khiết, các bậc hiền thánh ấy luôn đặt lời nói về dharma lên trước hết. Những vị lừng danh như chư thiên, với trí tuệ nương vào cả trực giác chứng kiến và truyền thống thánh điển, tuyên rằng dharma là điều phải được đặt lên hàng đầu trong thực hành.”

Verse 15

अतो नाहसि कल्याणि धातारं धर्ममेव च | राज्ञि मूढेन मनसा क्षेप्तुं शड्कितुमेव च,अतः कल्याणमयी महारानी द्रौपदी! तुम्हें मूर्खतायुक्त मनके द्वारा ईश्वर और धर्मपर आक्षेप एवं आशंका नहीं करनी चाहिये

Vì vậy, hỡi người nữ cát tường, nàng chớ để tâm trí mê muội chi phối mà trách cứ Đấng An Bài (Dhātṛ) hay Dharma, cũng chớ nuôi giữ một mảy nghi ngờ đối với các Ngài.

Verse 16

उन्मत्तान्‌ मन्यते बाल: सर्वानागतनिश्चयान्‌ | धर्माभिशड्को नान्यस्मात्‌ प्रमाणमधिगच्छति

Kẻ trí non mà nghi ngờ Dharma thì xem tất thảy bậc hiền triết đã đạt đến niềm xác tín vững bền về chân lý của Dharma như những kẻ điên cuồng. Vì hiểu biết chưa trưởng thành, hắn chẳng tiếp nhận bất cứ chứng cứ hay lời chứng có thẩm quyền nào của người khác về Dharma.

Verse 17

आत्मप्रमाण उन्नद्ध: श्रेयसो हवमन्यक: । इन्द्रियप्रीतिसम्बद्धं यदिदं लोकसाक्षिकम्‌ । एतावन्मन्यते बालो मोहमन्यत्र गच्छति

Người chỉ lấy tâm trí mình làm thước đo duy nhất sẽ trở nên kiêu mạn và khinh rẻ điều thật sự đem lại lợi ích. Bị trói buộc bởi khoái lạc của các giác quan, hắn chỉ thừa nhận là thực những gì thế gian này phô bày trước mắt. Kẻ trí non tưởng rằng chỉ có bấy nhiêu; còn đối với điều vượt ngoài cái thấy, hiểu biết của hắn lạc vào mê vọng.

Verse 18

प्रायक्षित्तं न तस्यास्ति यो धर्ममभिशड्कते । ध्यायन्‌ स कृपण: पापो न लोकानू्‌ प्रतिपद्यते

Với kẻ nghi ngờ Dharma thì không có sự sám hối nào có thể tẩy sạch. Kẻ ấy—khốn cùng và tội lỗi, nuôi dưỡng những ý nghĩ trái nghịch với chính đạo—không đạt đến các cõi cao; trái lại rơi vào số phận thấp hèn.

Verse 19

प्रमाणाद्धि निवृत्तो हि वेदशास्त्रार्थनिन्दक: । कामलोभातिगो मूढो नरकं प्रतिपद्यते

Kẻ ngu muội quay lưng với những phương tiện nhận thức chân chính, phỉ báng chân nghĩa của Veda và các śāstra, lại bị dục vọng và lòng tham thúc đẩy đến cùng cực—kẻ ấy rơi vào địa ngục.

Verse 20

यस्तु नित्यं कृतमतिर्धर्ममेवाभिपद्यते । अशड्कमान: कल्याणि सोअमुत्रानन्त्यमश्लुते

Yudhiṣṭhira nói: “Nhưng người nào ngày qua ngày giữ chí nguyện vững bền, chỉ nương tựa nơi Dharma, và—hỡi phu nhân cát tường—gạt bỏ mọi hoài nghi cùng sợ hãi, thì ở đời sau sẽ đạt trạng thái an lạc bất hoại, vô tận; quả thật, người ấy chạm đến thiện tối thượng.”

Verse 21

जो मूढ़ मानव आर्ष-पग्रन्थोंके प्रमाणकी अवहेलना करके समस्त शास्त्रोंक विपरीत आचरण करते हुए धर्मका पालन नहीं करता, वह जन्म-जन्मान्तरोंमें भी कभी कल्याणका भागी नहीं होता

Yudhiṣṭhira nói: “Kẻ mê muội khinh thường thẩm quyền của các trước tác của bậc thánh hiền xưa, lại hành xử trái ngược mọi śāstra, không gìn giữ dharma—kẻ ấy, dẫu trải qua bao lần sinh tử, cũng chẳng bao giờ được hưởng phúc lành và thiện lợi chân thật.”

Verse 22

यस्य नार्ष प्रमाणं स्याच्छिष्टाचारक्ष भाविनि । न वै तस्य परो लोको नायमस्तीति निश्चय:

Yudhiṣṭhira nói: “Hỡi phu nhân cao quý, với kẻ không xem lời chứng của các ṛṣi là thẩm quyền, cũng không lấy nếp sống của bậc hiền thiện làm chuẩn mực—thì, theo kết luận của những bậc tri chân lý, chẳng có ‘đời này’ cũng chẳng có ‘đời sau’. Người ấy bị bỏ lại không một nền tảng vững chắc cho đời sống, bổn phận và ý nghĩa.”

Verse 23

शिष्टैराचरितं धर्म कृष्णे मा स्माभिशड्किथा: । पुराणमृषिश्रि: प्रोक्त सर्वज्ञै: सर्वदर्शिभि:

Yudhiṣṭhira nói: “Hỡi Kṛṣṇā, chớ nghi ngờ dharma này. Đó là đạo lý cổ xưa, được người hiền lương thực hành và do các ṛṣi toàn tri, toàn kiến truyền dạy. Vì thế, nó đáng để tin cậy và kiên trì nương theo, chứ không phải để ngờ vực.”

Verse 24

धर्म एव प्लवो नान्य: स्वर्ग द्रौपदि गच्छताम्‌ । सैव नौ: सागरस्येव वणिज: पारमिच्छत:

Yudhiṣṭhira nói: “Chỉ Dharma là chiếc bè—không có gì khác—cho những ai muốn lên cõi trời, hỡi Draupadī. Như thương nhân khao khát vượt biển cần một con thuyền, cũng vậy, với người tìm mục tiêu thiên giới, chính hạnh hành theo dharma là con thuyền duy nhất.”

Verse 25

अफलो यदि धर्म: स्याच्चरितो धर्मचारिभि: | अप्रतिष्ठे तमस्येतज्जगन्मज्जेदनिन्दिते,साध्वी द्रौपदी! यदि धर्मपरायण पुरुषोंद्वारा पालित धर्म निष्फल होता तो सम्पूर्ण जगत्‌ असीम अन्धकारमें निमग्न हो जाता

Yudhiṣṭhira nói: “Nếu dharma—được những người tận tâm với dharma thực hành—mà quả thật vô ích, thì toàn cõi thế gian này, không có chỗ nương tựa vững chắc, hẳn sẽ chìm vào bóng tối vô cùng tận. Ôi Draupadī hiền đức, không tì vết!”

Verse 26

निर्वाणं नाधिगच्छेयुर्जीवेयु: पशुजीविकाम्‌ | विद्यां ते नैव युज्येयुर्न चार्थ केचिदाप्रुयु:

Yudhiṣṭhira nói: “Nếu dharma là vô ích, người hiền lương sẽ chẳng bao giờ đạt giải thoát; người đời sẽ không chuyên tâm học hỏi; chẳng ai nỗ lực để thành tựu bất cứ mục đích nào; và tất cả sẽ sống một đời như loài thú.”

Verse 27

तपकश्न ब्रह्मचर्य च यज्ञ: स्वाध्याय एव च | दानमार्जवमेतानि यदि स्युरफलानि वै

Yudhiṣṭhira nói: “Nếu khổ hạnh, nhẫn nại, phạm hạnh, tế lễ, tự học, bố thí và sự ngay thẳng quả thật vô ích, thì những bậc cao quý và cao quý nhất thuở xưa đã chẳng thực hành dharma. Và nếu các nghi hạnh tôn giáo không đem lại kết quả—chỉ là trò lừa dối—thì cớ sao ngay cả các ṛṣi, chư thiên, gandharva, asura và rākṣasa đầy quyền năng vẫn kính trọng và giữ gìn dharma?”

Verse 28

नाचरिष्यन्‌ परे धर्म परे परतरे च ये । विप्रलम्भो5यमत्यन्तं यदि स्युरफला: क्रिया:

Yudhiṣṭhira nói: “Nếu những hình thái dharma tối thượng, cao hơn và cao nhất trong hết thảy thật sự không có hiệu lực, thì các bậc vĩ nhân thuở trước đã chẳng thực hành. Nếu các kỷ luật tôn giáo hoàn toàn vô ích—chỉ là sự lừa dối—thì vì sao các ṛṣi, chư thiên, gandharva, asura và rākṣasa đầy quyền năng vẫn giữ dharma với lòng kính trọng? Chính việc ngay cả kẻ hùng mạnh cũng nâng giữ nó cho thấy dharma không rỗng không, và hành vi đạo đức không phải là không có hệ quả.”

Verse 29

ऋषयश्नैव देवाश्न गन्धर्वासुरराक्षसा: | ईश्वरा: कस्य हेतोस्ते चरेयुर्धर्ममादृता:

Yudhiṣṭhira nói: “Các bậc hiền triết, chư thiên, cùng gandharva, asura và rākṣasa—dẫu tự thân đầy quyền năng—cớ sao họ lại thực hành dharma với lòng tôn kính? Nếu khổ hạnh, phạm hạnh, tế lễ, tự học, bố thí và sự ngay thẳng là vô ích—chỉ là trò lừa dối không có kết quả thật—thì những bậc cao quý thuở xưa đã chẳng theo dharma, và các hữu thể hùng mạnh ấy cũng chẳng nâng giữ nó bằng sự kính trọng.”

Verse 30

फलदं चल्विह विज्ञाय धातारं श्रेयसि ध्रुवम्‌ धर्म ते व्यचरन्‌ कृष्णे तद्धि श्रेय: सनातनम्‌

Hỡi Kṛṣṇā, biết chắc rằng Đấng Tạo Hóa (Dhātṛ) nơi đây chính là bậc kiên định ban quả báo của nghiệp—nhất là đối với điều dẫn đến thiện ích tối thượng—nên các bậc hiền triết và trưởng lão đã hành trì dharma. Vì chỉ dharma mới là con đường phúc lợi vĩnh cửu.

Verse 31

स नायमफलो धर्मो नाधर्मोडफलवानपि । दृश्यन्तेडपि हि विद्यानां फलानि तपसां तथा

Yudhiṣṭhira nói: “Dharma không bao giờ vô quả; adharma cũng chẳng bao giờ không trổ quả. Quả của học vấn và quả của khổ hạnh (tapas) cũng đều thấy rõ trong đời này.”

Verse 32

त्वमात्मनो विजानीहि जन्म कृष्णे यथा श्रुतम्‌ वेत्थ चापि यथा जातो धृष्टद्युम्न: प्रतापवान्‌

Yudhiṣṭhira nói: “Hỡi Kṛṣṇā, hãy tự mình nhớ lại chuyện tích nổi tiếng về sự ra đời của nàng, đúng như đã được nghe và truyền lại. Nàng cũng biết rõ em trai dũng mãnh của mình, Dhṛṣṭadyumna, đã xuất hiện như thế nào. Dharma không bao giờ vô quả; adharma cũng chẳng thể không trổ quả. Quả của học vấn và của khổ hạnh cũng đều thấy rõ. Vậy nên, hãy nhớ lấy nguồn gốc lẫy lừng của nàng—và nàng cũng biết cách người em trai quả cảm ấy được sinh ra.”

Verse 33

एतावदेव पर्याप्तमुपमानं शुचिस्मिते । कर्मणां फलमाप्रोति धीरोडल्पेनापि तुष्यति

Yudhiṣṭhira nói: “Hỡi Draupadī với nụ cười thanh khiết dịu hiền, chừng ấy làm ví dụ đã đủ. Người kiên định sẽ nhận được quả của việc mình làm, và dù chỉ được ít cũng vẫn an lòng.”

Verse 34

बहुनापि हााविद्वांसो नैव तुष्यन्त्यबुद्धय: । तेषां न धर्मजं किंचित्‌ प्रेत्य शर्मास्ति वा पुन:

Yudhiṣṭhira nói: “Nhưng kẻ vô học, trí tối, dẫu được nhiều cũng chẳng biết đủ. Với hạng người ấy, sau khi chết không hề có an ổn—không có hạnh phúc do dharma sinh ra, dù chỉ một chút.”

Verse 35

कर्मणां श्रुतपुण्यानां पापानां च फलोदय: । प्रभवश्वात्ययश्चैव देवगुह्दानि भाविनि

Yudhiṣṭhira nói: “Sự phát sinh quả báo từ các hành nghiệp—cả những thiện nghiệp được Veda tán dương lẫn những ác nghiệp—cùng với nguồn khởi và sự tiêu vong của chúng: tất thảy đều là bí mật chỉ chư thiên biết, hỡi người đẹp.”

Verse 36

नैतानि वेद यः कश्रिन्मुहान्ते5त्र प्रजा इमा: | अपि कल्पसहस्रेण न स श्रेयोडधिगच्छति

Yudhiṣṭhira nói: “Trong những người ở đây, ai không thật sự hiểu những điều ấy—dù chỉ trong khoảnh khắc—thì dầu trải qua nghìn kiếp cũng không đạt được điều lợi ích chân thật. Kẻ phàm tục bị mê hoặc trong những cõi bí mật của chư thiên; không nắm được bản tánh thực của chúng thì không thể dự phần vào phúc lợi chân chính.”

Verse 37

रक्ष्याण्येतानि देवानां गूढमाया हि देवता: । कृताशाश्च व्रताशाश्व॒ तपसा दग्धकिल्बिषा: | प्रसादैर्मानसैर्युक्ता: पश्यन्त्येतानि वै द्विजा:

Yudhiṣṭhira nói: “Những điều ấy chư thiên phải gìn giữ, bởi quyền năng māyā của chư thiên quả thật thâm sâu, khó dò. Chỉ những ai đã lìa bỏ dục vọng và mong cầu, sống theo kỷ luật thanh tịnh và lợi ích, tội lỗi đã bị thiêu đốt bởi khổ hạnh, và được trang bị sự an tĩnh nội tâm—những bậc hiền triết ‘hai lần sinh’—mới có thể thấy rõ các chân lý thần bí ấy.”

Verse 38

न फलादर्शनाद्‌ धर्म: शड्कितव्यो न देवता: । यष्टव्यं च प्रयत्नेन दातव्यं चानसूयता

Yudhiṣṭhira nói: “Chớ nghi ngờ dharma hay chư thiên chỉ vì quả báo chưa hiện ra tức thì. Trái lại, hãy bền bỉ nỗ lực tiếp tục cử hành tế lễ và bố thí, không soi lỗi, không oán hờn.”

Verse 39

कर्मणां फलमस्तीह तथैतद्‌ धर्मशासनम्‌ | ब्रह्मा प्रोवाच पुत्राणां यदृषिर्वेद कश्यप:

Yudhiṣṭhira nói: “Trong đời này, hành nghiệp ắt có quả—đó là pháp lệnh của dharma. Chân lý ấy do Brahmā tuyên cáo với các con của Ngài, và hiền giả Kaśyapa là người thấu biết.”

Verse 40

तस्मात्‌ ते संशय: कृष्णे नीहार इव नश्यतु । व्यवस्य सर्वमस्तीति नास्तिक्यं भावमुत्सूज

Vì vậy, hỡi Kṛṣṇa, hãy để mọi nghi hoặc của ngươi về dharma tan biến như sương mù. Hãy quyết chí vững vàng rằng: “Tất cả những điều này thật sự hiện hữu (và có trật tự đạo lý của nó),” rồi từ bỏ tâm thế vô thần ấy.

Verse 41

ईश्वरं चापि भूतानां धातारं मा च वै क्षिप । शिक्षस्वैनं नमस्वैनं मा ते5भूद्‌ बुद्धिरीदूृशी

Yudhiṣṭhira nói: “Chớ đổ lỗi cho Đấng Tối Thượng—Đấng nuôi dưỡng và an bài muôn loài. Hãy gắng sức hiểu Ngài theo lời dạy của kinh điển và sự chỉ dẫn của bậc trưởng thượng, thầy hiền, rồi cúi đầu đảnh lễ. Đừng để trí hiểu của ngươi mãi như hôm nay.”

Verse 42

यस्य प्रसादात्‌ तद्धक्तो मर्त्यों गच्छत्यमर्त्यताम्‌ | उत्तमां देवतां कृष्णे मावमंस्था: कथंचन

Hỡi Kṛṣṇa, nhờ ân sủng của Ngài mà kẻ phàm nhân có lòng sùng kính có thể đạt đến bất tử; vì thế, chớ bao giờ khinh mạn Đấng Thần Linh tối thượng ấy.

Verse 231

आर्ष प्रमाणमुत्क्रम्य धर्म न प्रतिपालयन्‌ । सर्वशास्त्रातिगो मूढ: शं जन्मसु न विन्दति

Yudhiṣṭhira nói: “Kẻ vượt khỏi chuẩn mực uy tín của các bậc hiền triết và không gìn giữ dharma—dẫu tự xưng đã vượt qua mọi śāstra—vẫn mê muội, và qua bao kiếp cũng chẳng tìm được an lạc chân thật.”