Adhyaya 111

Verse 1

[दाक्षिणात्य अधिक पाठके ७ ६ “लोक मिलाकर कुल ११४ ६ “लोक हैं।] #<०3८६>> | ब । बी जम अष्टाधिकशततमोब<् ध्याय: दसवें दिन उभयपक्षकी सेनाका रणके लिये प्रस्थान तथा भीष्म और शिखण्डीका समागम 4 शिखण्डीको भीष्मका वध करनेके लिये करना धृतराष्ट उवाच कथं शिखण्डी गाड्रेयमभ्यवर्तत संयुगे । पाण्डवांक्ष कथं भीष्मस्तन्ममाचक्ष्व संजय

Dhṛtarāṣṭra nói: “Hãy kể cho ta, Sañjaya—giữa chiến trận, Śikhaṇḍī đã tiến lên đối diện Bhīṣma, con của sông Gaṅgā, như thế nào? Và Bhīṣma đã đáp lại bằng cách dồn ép tấn công các Pāṇḍava ra sao? Hãy thuật lại tất cả cho ta.”

Verse 2

संजय उवाच ततस्ते पाण्डवा:ः सर्वे सूर्यस्योदयनं प्रति । ताड्यमानासु भेरीषु मृदड्भेष्वानकेषु च

Sañjaya nói: Bấy giờ, toàn thể các Pāṇḍava quay mặt về phía mặt trời mọc mà tiến lên, trong khi những trống trận lớn bị đánh dồn dập—trống kettledrum, mṛdaṅga và các nhạc cụ chiến trận khác vang rền. Cảnh tượng ấy báo hiệu sự khởi đầu trang nghiêm của cuộc giao tranh: không phải một cuộc cãi vã riêng tư, mà là một trận chiến công khai, có trật tự, nơi bổn phận và quyết tâm được tuyên cáo bằng âm thanh nghi lễ của chiến chinh.

Verse 3

ध्मायत्सु दधिवर्णेषु जलजेषु समन्तत: । शिखण्डिनं पुरस्कृत्य निर्याता: पाण्डवा युधि

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, khi mặt trời vừa mọc, các nhạc cụ chiến trận vang dậy. Những tù và ốc trắng như sữa chua được thổi khắp bốn phương. Đặt Śikhaṇḍin ở hàng đầu, các Pāṇḍava rời doanh trại, tiến ra giao chiến.”

Verse 4

कृत्वा व्यूहं महाराज सर्वशत्रुनिबर्हणम्‌ । शिखण्डी सर्वसैन्यानामग्र आसीद्‌ विशाम्पते,महाराज! प्रजानाथ! उस दिन शिखण्डी समस्त शत्रुओंका संहार करनेवाले व्यूहका निर्माण करके स्वयं सब सेनाके सामने खड़ा हुआ

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, sau khi bày trận (vyūha) nhằm nghiền nát mọi kẻ thù, Śikhaṇḍī đứng ở vị trí tiên phong của toàn quân, hỡi bậc chúa tể muôn dân.”

Verse 5

चक्ररक्षौ ततस्तस्य भीमसेनधनंजयौ । पृष्ठतो द्रौपदेयाश्व सौभद्रश्चैव वीर्यवान्‌

Sañjaya nói: Bấy giờ Bhīmasena và Dhanañjaya (Arjuna) nhận nhiệm vụ che chở bánh xe chiến xa của người ấy. Ở phía sau, năm người con của Draupadī cùng người con dũng mãnh của Subhadrā là Abhimanyu đảm trách việc bảo vệ hậu phương.

Verse 6

सात्यकिश्नेकितानश्न तेषां गोप्ता महारथ: । धृष्टद्युम्नस्तत: पश्चात्‌ पञ्चालैरभिरक्षित:

Sañjaya nói: Sātyaki và Cekitāna cũng ở cùng họ. Sau lưng họ là đại chiến xa sĩ Dhṛṣṭadyumna, được các dũng sĩ Pāñcāla che chở; từ vị trí hậu trận ấy, ông bảo vệ toàn bộ đội hình.

Verse 7

ततो युधिष्ठटिरो राजा यमाभ्यां सहित: प्रभु: । प्रययौँ सिंहनादेन नादयन्‌ भरतर्षभ

Rồi vua Yudhiṣṭhira, bậc quân vương tối thượng, cùng hai người con của Yama là Nakula và Sahadeva, tiến ra chiến địa. Với tiếng gầm như sư tử, ngài làm vang dội bốn phương.

Verse 8

विराटस्तु ततः पश्चात्‌ स्वेन सैन्येन संवृतः । द्रुपदश्च महाबाहो ततः पश्चादुपाद्रवत्‌,उनके पीछे अपनी सेनाके साथ राजा विराट चलने लगे। महाबाहो! विराटके पीछे द्रपदने धावा किया

Sañjaya nói: Sau đó vua Virāṭa tiến lên, được quân của mình vây quanh. Và sau Virāṭa, hỡi bậc dũng mãnh, vua Drupada liền xông tới.

Verse 9

केकया भ्रातर: पज्च धृष्टकेतुश्न वीर्यवान्‌ | जघनं पालयामासु: पाण्डुसैन्यस्थ भारत,भारत! इसके बाद पाँचों भाई केकय तथा पराक्रमी धृष्टकेतु--ये पाण्डवसेनाके जघनभागकी रक्षा करने लगे

Sañjaya nói: Năm anh em Kekaya cùng với dũng sĩ Dhṛṣṭaketu nhận nhiệm vụ giữ gìn hậu quân của đạo quân Pāṇḍava, hỡi Bhārata.

Verse 10

एवं व्यूह्ू महासैन्यं पाण्डवास्तव वाहिनीम्‌ | अभ्यद्रवन्त संग्रामे त्यक्त्वा जीवितमात्मन:

Sañjaya nói: Như vậy, sau khi bày trận đại quân theo thế trận, các Pāṇḍava lao vào quân đội của bệ hạ giữa cơn giao chiến, gạt bỏ mọi luyến tiếc đối với chính mạng sống mình.

Verse 11

तथैव कुरवो राजन्‌ भीष्मं कृत्वा महारथम्‌ | अग्रतः सर्वसैन्यानां प्रययु: पाण्डवान्‌ प्रति,राजन्‌! इसी प्रकार कौरवोंने भी महारथी भीष्मको सब सेनाओंके आगे करके पाण्डवोंपर चढ़ाई की

Sañjaya nói: Tâu Đại vương, cũng như thế, quân Kuru tiến lên chống lại các Pāṇḍava, đặt Bhīṣma—vị đại chiến xa—ở ngay hàng đầu của toàn quân.

Verse 12

पुत्रैस्तव दुराधर्षो रक्षित: सुमहाबलै: । (प्रययौ पाण्डवानीकं भीष्म: शान्तनुनन्दन: ।) ततो द्रोणो महेष्वास: पुत्रश्चास्य महाबल:

Sañjaya nói: Được các hoàng tử của bệ hạ—những người vô cùng hùng mạnh—bảo vệ, Bhīṣma, con của Śāntanu, vị dũng tướng khó ai công phá, tiến về phía quân Pāṇḍava. Theo sau ông là Droṇa, đại cung thủ, và Aśvatthāmā, con trai ông, chiến binh có sức mạnh phi thường.

Verse 13

भगदत्तस्तत: पश्चाद्‌ गजानीकेन संवृतः । कृपश्च कृतवर्मा च भगदत्तमनुव्रतो,इन दोनोंके पीछे हाथियोंकी विशाल सेनासे घिरे हुए राजा भगदत्त चले। कृपाचार्य और कृतवर्माने भगदत्तका अनुसरण किया

Sañjaya nói: Kế đó, vua Bhagadatta tiến lên, được bao quanh bởi một đạo tượng binh hùng hậu. Theo sát Bhagadatta là Kṛpa và Kṛtavarmā, kiên định trong lòng trung thành.

Verse 14

काम्बोजराजो बलवांस्तत: पश्चात्‌ सुदक्षिण: । मागधश्न जयत्सेन: सौबलश्न बृहदूबल:,तत्पश्चात्‌ बलवान्‌ काम्बोजराज सुदक्षिण, मगध-देशीय जयत्सेन तथा सुबलपुत्र बृहदूबल चले

Sañjaya nói: Sau họ là Sudakṣiṇa, vị vua hùng mạnh xứ Kāmboja; Jayatsena của Magadha; và Bṛhadbala, hoàng tử nhà Saubala.

Verse 15

तथैवान्ये महेष्वासा: सुशर्मप्रमुखा नृपा: । जघनं पालयामासुस्तव सैन्यस्य भारत,भारत! इसी प्रकार सुशर्मा आदि अन्य महाधनुर्धर राजाओंने आपकी सेनाके जघनभागकी रक्षाका कार्य सँभाला

Sañjaya nói: “Cũng như vậy, những cung thủ kiệt xuất khác—các vị vua do Suśarmā dẫn đầu—đã nhận lấy nhiệm vụ canh giữ hậu quân của đạo binh ngài, hỡi Bhārata.”

Verse 16

दिवसे दिवसे प्राप्ते भीष्म: शान्तनवो युधि । आसुरानकरोद्‌ व्यूहान्‌ पैशाचानथ राक्षसान्‌,शान्तनुनन्दन भीष्म युद्धमें प्रतेदिन असुर, पिशाच तथा राक्षसव्यूहोंका निर्माण किया करते थे

Sañjaya nói: “Mỗi khi một ngày giao chiến đến, Bhīṣma, con của Śāntanu, lại bày binh bố trận bằng những thế trận luôn mới—khi theo lối Asura, khi theo lối Piśāca, rồi lại theo lối Rākṣasa—những đội hình đáng sợ và mãnh liệt nhằm nghiền nát quân thù.”

Verse 17

ततः प्रववृते युद्ध तव तेषां च भारत । अन्योन्यं निध्नतां राजन्‌ यमराष्ट्रविवर्धनम्‌

Sañjaya nói: “Rồi, hỡi Bhārata, trận chiến giữa quân ngài và quân họ bùng nổ. Tâu Đại vương, khi các dũng sĩ ấy hạ sát lẫn nhau, cuộc giao tranh ấy đã làm tăng thêm cõi của Yama—khiến vương quốc của Thần Chết phình rộng bởi sự tàn sát tương tàn.”

Verse 18

अर्जुनप्रमुखा: पार्था: पुरस्कृत्य शिखण्डिनम्‌ । भीष्म युद्धे3 भ्यवर्तन्त किरन्तो विविधाउछरान्‌

Sañjaya nói: “Với Arjuna dẫn đầu, các con của Pṛthā tiến lên giao chiến với Bhīṣma, đặt Śikhaṇḍin ở phía trước và trút xuống một cơn mưa tên đủ loại.”

Verse 19

तत्र भारत भीमेन ताडितास्तावका: शरै: | रुधिरौघपरिक्लिन्ना: परलोक॑ ययुस्तदा

Sañjaya nói: “Tại đó, hỡi hậu duệ Bharata, các chiến binh Kaurava bị tên của Bhīma đánh gục, mình mẩy đẫm trong những dòng máu cuồn cuộn, đã rời bỏ cõi này để sang thế giới bên kia ngay lúc ấy.”

Verse 20

भारत! वहाँ भीमसेनके द्वारा बाणोंसे ताड़ित हुए आपके सैनिक खूनसे लथपथ होकर परलोकगामी होने लगे ।।

Sañjaya nói: Hỡi Bhārata, ngay tại đó, quân sĩ của ngài bị mũi tên của Bhīmasena bắn trúng, máu đầm đìa và bắt đầu rời cõi này sang thế giới bên kia. Nakula, Sahadeva và dũng tướng xa chiến Sātyaki xông thẳng vào quân ngài, dùng sức mạnh áp đảo mà dồn ép dữ dội.

Verse 21

ते वध्यमाना: समरे तावका भरतर्षभ | नाशवनुवन्‌ वारयितुं पाण्डवानां महद्‌ बलम्‌,भरतश्रेष्ठी] आपके सैनिक समरभूमिमें मारे जाने लगे। वे पाण्डवोंकी विशाल सेनाको रोक न सके

Sañjaya nói: Hỡi bậc trượng phu của dòng Bhārata, khi quân sĩ của ngài bị chém ngã trên chiến địa, họ đã không thể ngăn nổi sức mạnh hùng hậu của quân Pāṇḍava.

Verse 22

ततस्तु तावकं सैन्यं वध्यमानं समन्ततः । सुसम्प्राप्तं दश दिश: काल्यमानं महारथै:,उन महारथी वीरोंद्वारा सब ओरसे मारी और खदेड़ी जाती हुई आपकी सेना सब दिशाओंमें भाग खड़ी हुई

Sañjaya nói: Rồi quân đội của ngài bị giết hại tứ phía nên rối loạn cùng cực; bị các đại xa chiến dồn ép dữ dội, họ tan tác và chạy trốn về mười phương.

Verse 23

त्रातारं नाध्यगच्छन्त तावका भरतर्षभ । वध्यमाना: शितैर्बाणै: पाण्डवै: सहसूंजयै:,भरतश्रेष्ठ! पाण्डवों और सूंजयोंके तीखे बाणोंसे घायल होनेवाले आपके सैनिकोंको कोई रक्षक नहीं मिलता था

Sañjaya nói: Hỡi bậc trượng phu của dòng Bhārata, quân sĩ của ngài không tìm được một người che chở nào, khi họ bị những mũi tên sắc bén của các Pāṇḍava cùng với quân Sūñjaya bắn hạ.

Verse 24

धृतराष्ट्र रवाच पीड्यमानं बल दृष्ट्‌्वा पार्थर्भीष्म: पराक्रमी । यदकार्षीद्‌ रणे क्रुद्धस्तन्ममाचक्ष्व संजय

Dhṛtarāṣṭra hỏi: Sañjaya! Khi Bhīṣma dũng mãnh thấy quân đội của ta bị các con trai Kuntī (những Pāṇḍava) dồn ép, và nổi giận trong chiến trận, thì ông đã làm gì? Hãy kể cho ta nghe.

Verse 25

कथं वा पाण्डवान्‌ युद्धे प्रत्युद्यात: परंतप: । विनिधघ्नन्‌ सोमकान्‌ वीरस्तदाचक्ष्व ममानघ

Sañjaya thưa: “Vậy vị anh hùng ấy—kẻ thiêu đốt quân thù—đã tiến ra giao chiến với các Pāṇḍava như thế nào? Khi đang chém giết quân Somaka trên chiến địa, xin hãy kể cho ta—hỡi người vô tội—rằng lúc ấy ông đã mở cuộc công kích vào các Pāṇḍava ra sao.”

Verse 26

संजय उवाच आचक्षे ते महाराज यदकार्षीत्‌ पिता तव । पीडिते तव पुत्रस्य सैन्ये पाण्डवसूंजयै:

Sañjaya thưa: “Tâu đại vương, thần sẽ thuật lại cho bệ hạ điều mà bậc trưởng thượng đáng tôn kính của bệ hạ—Bhīṣma—đã làm khi quân đội của hoàng tử bị các Pāṇḍava và người Sṛñjaya dồn ép dữ dội.”

Verse 27

प्रहृष्मनस: शूरा: पाण्डवा: पाण्डुपूर्वज । अभ्यवर्तन्त निध्नन्तस्तव पुत्रस्य वाहिनीम्‌,पाण्डुके बड़े भैया! शूरवीर पाण्डव मनमें हर्ष और उत्साह भरकर आपके पुत्रकी सेनाका संहार करते हुए आगे बढ़े

Sañjaya thưa: “Hỡi bậc huynh trưởng của Pāṇḍu, các Pāṇḍava anh dũng, lòng tràn hân hoan và khí thế, đã xông lên phía trước, vừa tiến vừa chém giết quân đội của con trai ngài.”

Verse 28

त॑ विनाशं मनुष्येन्द्र नरवारणवाजिनाम्‌ । नामृष्यत तदा भीष्म: सैन्यघातं रणे परै:

Sañjaya thưa: “Tâu chúa tể loài người, khi ấy Bhīṣma không thể chịu nổi cảnh tàn phá của người, voi và ngựa—cảnh quân mình bị kẻ địch tàn sát trên chiến địa.”

Verse 29

स पाण्डवान्‌ महेष्वास: पज्चालांश्चैव सूंजयान्‌ । नाराचैर्वत्सदन्तैश्व शितैरञर्जलिकैस्तथा

Sañjaya thưa: “Vị cung thủ hùng mạnh ấy đã công kích các Pāṇḍava, người Pāñcāla và Sṛñjaya bằng những mũi tên sắc bén—có loại nārāca như răng bê, lại có loại añjalika—khiến trận chiến cuộn trào không dứt.”

Verse 30

अभ्यवर्षत दुर्धर्षस्त्यक्त्वा जीवितमात्मन: । वे महाधनुर्धर दुर्धर्ष वीर भीष्म अपने जीवनका मोह छोड़कर पाण्डवों

Sañjaya nói: Bhīṣma, bậc không thể khuất phục, đã gạt bỏ mọi luyến tiếc đối với chính mạng sống mình, rồi trút xuống quân Pāṇḍava, Pāñcāla và Śṛñjaya một cơn mưa tên dữ dội—nārāca, vatsa-danta, añjalika và vô số mũi tên khác. Rồi, tâu Đại vương, ông chuyển mũi công kích về phía năm đại xa chiến binh ưu tú nhất trong hàng ngũ Pāṇḍava.

Verse 31

आत्तशस्त्रो रणे यत्नाद्‌ वारयामास सायकै: । राजन! वे अस्त्र-शस्त्र लेकर पाण्डवपक्षके पाँच श्रेष्ठ महारथियोंका रफणक्षेत्रमें बाणोंद्वारा यत्नपूर्वक निवारण करने लगे ।।

Sañjaya nói: Tâu Đại vương, Bhīṣma cầm vũ khí, gắng sức trên chiến địa để ngăn họ bằng những loạt tên dồn dập. Bị thôi thúc bởi dũng lực và cơn phẫn nộ dữ dằn, ông trút xuống đủ loại vũ khí và phi tiễn, nhằm kìm hãm các chiến binh ấy.

Verse 32

रथिनो5पातयद्‌ राजन्‌ रथेभ्य: पुरुषर्षभ:

Sañjaya nói: Tâu Đại vương, Bhīṣma—bậc trượng phu kiệt xuất—đã đánh ngã nhiều chiến binh xa chiến khỏi cỗ xe của họ. Trong cùng một đợt xung kích ấy, ông hất văng kỵ binh khỏi lưng ngựa, quật ngã tượng binh—những kẻ nổi danh vì thắng địch—khỏi lưng voi, và hạ sát cả bộ binh dám tiến đến trước mặt ông.

Verse 33

सादिनश्चाश्वपृछ्ठेभ्य: पादातांक्ष समागतान्‌ | गजारोहान्‌ गजेभ्यश्व॒ परेषां जयकारिण:

Sañjaya nói: Tâu Đại vương, Bhīṣma—bậc trượng phu bậc nhất—đã quật ngã nhiều kẻ: kỵ binh khỏi lưng ngựa, bộ binh áp sát, và tượng binh—những kẻ từng giành thắng lợi trước quân địch—khỏi lưng voi của họ.

Verse 34

तमेक॑ समरे भीष्म त्वरमाणं महारथम्‌ | पाण्डवा: समवर्तन्त वजहस्तमिवासुरा:

Sañjaya nói: Trong trận ấy, thấy Bhīṣma—một đại xa chiến binh đơn độc đang lao lên với tốc độ—tất cả các Pāṇḍava đồng loạt xông vào ông, như thuở các A-tu-la ào đến công kích Indra, kẻ cầm lôi chùy (vajra).

Verse 35

शक्राशनिसमस्पर्शान्‌ विमुज्चन्‌ निशिताउछरान्‌ | दिक्ष्वदृश्यत सर्वासु घोरं संधारयन्‌ वपु:

Sañjaya nói: Bhīṣma phóng ra những mũi tên sắc bén, có sức chạm đau đớn không thể chịu nổi như lôi đình (vajra) của Indra. Ông hiện ra khắp mọi phương, mang dáng vẻ ghê rợn đáng sợ.

Verse 36

मण्डली भूतमेवास्य नित्यं धनुरदृश्यत । संग्रामे युद्धायमानस्य शक्रचापोपमं महत्‌

Sañjaya nói: Trên chiến địa, khi ông giao chiến không ngừng nghỉ, cây cung của ông luôn hiện ra như đang quét thành một vòng tròn—rộng lớn và rực sáng như cầu vồng của Indra.

Verse 37

संग्रामभूमिमें युद्ध करते हुए भीष्मका इन्द्रधनुषके समान विशाल धनुष सदा मण्डलाकार ही दिखायी देता था ।।

Sañjaya nói: Trên chiến trường, ngay cả khi đang giao chiến, cây cung lớn của Bhīṣma—mênh mông như cầu vồng của Indra—dường như luôn chuyển động thành một vòng tròn hoàn hảo. Thấy kỳ công ấy giữa cuộc giao tranh, các con trai của ngài, hỡi bậc chúa của muôn dân, kinh ngạc tột bậc và hết lần này đến lần khác ca ngợi, tôn kính Đức Tổ Phụ.

Verse 38

पार्था विमनसो भूत्वा प्रैक्षन्त पितरं तव

Sañjaya nói: Các con trai của Pṛthā, lòng nặng u sầu, cứ hướng mắt nhìn về phía phụ thân của ngài.

Verse 39

न चैनं॑ वारयामासुर्व्यात्ताननममिवान्तकम्‌

Sañjaya nói: Họ không thể ngăn nổi Bhīṣma—như Thần Chết há miệng rộng. Dẫu ngày thứ mười đã đến, Bhīṣma vẫn bắt đầu thiêu rụi đội quân xa chiến của Śikhaṇḍī thành tro bằng ngọn lửa rực cháy của những mũi tên sắc, như lửa rừng nuốt trọn cây cối.

Verse 40

दशमे5हनि सम्प्राप्ते रथानीकं शिखण्डिन: । अदहन्निशितैर्बाणै: कृष्णवर्त्मेव काननम्‌

Sañjaya nói: Khi ngày thứ mười đến, Bhīṣma phóng mưa tên sắc như dao, thiêu rụi đạo chiến xa của Śikhaṇḍī—nuốt chửng như lửa rừng nuốt trọn một khu rừng.

Verse 41

त॑ं शिखण्डी त्रिभिबाणिरभ्यविध्यत्‌ स्तनान्तरे । आशीविषमिव क्रुद्धं कालसृष्टमिवान्तकम्‌

Sañjaya nói: Rồi Śikhaṇḍī bắn ba mũi tên trúng vào khoảng giữa ngực Bhīṣma. Khi ấy Bhīṣma hiện ra như rắn độc đang cuồng nộ, như chính Tử thần do Thời gian sai khiến.

Verse 42

स तेनातिभशं विद्ध: प्रेक्ष्य भीष्म: शिखण्डिनम्‌ । अनिच्छन्निव संक्रुद्ध: प्रहसन्निदमब्रवीत्‌

Bị thương nặng bởi đòn ấy, Bhīṣma nhìn về phía Śikhaṇḍī. Dường như trái ý mình mà vẫn bừng bừng phẫn nộ, ông nở một nụ cười lạnh lùng, mỉa mai rồi cất lời.

Verse 43

काममभ्यस वा मा वा न त्वां योत्स्ये कथंचन । यैव हि त्वं कृता धात्रा सैव हि त्वं शिखण्डिनी

Sañjaya nói: “Ngươi muốn đánh thì cứ đánh, không đánh cũng mặc; ta tuyệt chẳng giao chiến với ngươi. Bởi hình hài mà Đấng Tạo Hóa đã tạo ra ngươi—ngươi vốn chính là Śikhaṇḍinī.”

Verse 44

तस्य तद्‌ वचन श्रुत्वा शिखण्डी क्रो धमूर्च्छित: । उवाचैनं तथा भीष्मं सृक्किणी परिसंलिहन्‌

Nghe lời ấy, Śikhaṇḍī như ngất đi vì cơn giận. Liếm khóe miệng, y nói với Bhīṣma như sau—

Verse 45

जानामि त्वां महाबाहो क्षत्रियाणां क्षयंकर । मया श्रुतं च ते युद्धं जामदग्न्येन वै सह

Sañjaya nói: “Ta biết ngươi, hỡi bậc dũng sĩ tay mạnh—hỡi Bhīṣma, kẻ gieo diệt vong cho hàng Sát-đế-lỵ. Ta cũng đã nghe về trận chiến của ngươi, quả thật đã giao đấu với con trai của Jamadagni, Parashurama.”

Verse 46

दिव्यश्व ते प्रभावो5यं मया च बहुश: श्रुतः । जानन्नपि प्रभावं ते योत्स्येड्द्याहं त्वया सह,“आपका यह दिव्य प्रभाव बहुत बार मेरे सुननेमें आया है। आपके उस प्रभावको जानकर भी मैं आज आपके साथ युद्ध करूँगा

Sañjaya nói: “Đây là uy lực thần diệu phi thường của ngươi—điều mà ta cũng đã nghe nhắc đến nhiều lần. Nhưng dẫu biết rõ sức mạnh ấy, hôm nay ta vẫn sẽ giao chiến với ngươi.”

Verse 47

पाण्डवानां प्रियं कुर्वन्नात्मनश्न नरोत्तम | अद्य त्वां योधयिष्यामि रणे पुरुषसत्तम,“नरश्रेष्ठ) पुरुषप्रवर! आज पाण्डवोंका और अपना भी प्रिय करनेके लिये रणक्षेत्रमें खूब डटकर आपका सामना करूँगा

Sañjaya nói: “Hỡi bậc tối ưu trong loài người, hỡi đệ nhất chiến sĩ! Vì điều làm đẹp lòng các Pāṇḍava—và cũng làm đẹp lòng chính ta—hôm nay ta sẽ đối chiến với ngươi trên chiến địa.”

Verse 48

ध्रुवं च त्वां हनिष्यामि शपे सत्येन तेडग्रत: । एतच्छुत्वा च मद्वाक्‍्यं यत्‌ कृत्यं तत्‌ समाचर

Sañjaya nói: “Ta nhất định sẽ giết ngươi—ngay trước mặt ngươi, ta thề bằng chính chân lý (satya). Nghe lời ta rồi, hãy làm điều ngươi cho là phải làm.”

Verse 49

काममभ्यस वा मा वा न मे जीवन प्रमोक्ष्यसे । सुदृष्ट: क्रियतां भीष्म लोको5यं समितिंजय

Sañjaya nói: “Ngươi cứ đánh ta tùy ý—hoặc không đánh cũng được; nhưng hôm nay ngươi sẽ không thể thoát khỏi tay ta mà còn sống. Hãy nhìn kỹ thế gian này, hỡi Bhīṣma, bậc chiến thắng nơi trận mạc!”

Verse 50

संजय उवाच एवमुक्‍क्त्वा ततो भीष्म॑ पञठ्चभिनर्नतपर्वभि: । अविध्यत रणे भीष्म प्रणुन्नं वाक्यसायकै:

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, nói xong như vậy, Śikhaṇḍin liền trong chiến địa bắn Bhīṣma bằng năm mũi tên có các khớp cong gập. Chính Bhīṣma ấy—vốn đã bị sức nặng của lời nói như ‘mũi tên’ dồn ép và làm đau đớn—nay lại bị thương bởi những mũi tên thật giữa trận chiến.”

Verse 51

तस्य तद्‌ वचन श्रुत्वा सव्यसाची महारथ: । कालो<यमिति संचिन्त्य शिखण्डिनमचोदयत्‌,उसके उस कथनको सुनकर महारथी सव्यसाची अर्जुनने यह सोचकर कि यही इसके उत्साह बढ़ानेका अवसर है, शिखण्डीसे इस प्रकार कहा--

Nghe những lời ấy, Arjuna—đại chiến xa thủ mang danh Savyasācī—ngẫm rằng: “Chính là lúc này,” rồi thúc giục Śikhaṇḍin tiến lên.

Verse 52

अहं त्वामनुयास्यामि परान्‌ विद्रावय5शरै: । अभिद्रव सुसंरब्धो भीष्म॑ भीमपराक्रमम्‌,“वीर! मैं बाणोंद्वारा शत्रुओंकोी भगाता हुआ सदा तुम्हारा साथ दूँगा। अत: तुम भयंकर पराक्रमी भीष्मपर रोषपूर्वक आक्रमण करो

“Hỡi dũng sĩ! Ta sẽ theo sát sau ngươi, dùng tên bắn khiến hàng ngũ địch quân tan chạy. Vậy hãy xông lên với quyết tâm dữ dội, đánh vào Bhīṣma—kẻ có uy lực đáng sợ.”

Verse 53

नहि ते संयुगे पीडां शक्त: कर्तु महाबल: । तस्मादद्य महाबाहो यत्नाद्‌ भीष्ममभिद्रव

“Chiến sĩ hùng mạnh ấy không thể làm ngươi khổ sở trong giao chiến. Vì vậy, hỡi bậc cường tay, hôm nay hãy dốc sức mà xông thẳng vào Bhīṣma.”

Verse 54

भीष्मजीका शिखण्डीसे युद्ध न करनेकी इच्छा प्रकट करना “महाबाहो! युद्धमें महाबली भीष्म तुम्हें पीड़ा नहीं दे सकते, इसलिये आज यत्नपूर्वक इनके ऊपर धावा करो ।।

Sañjaya nói: “Hỡi bậc cường tay! Trong chiến trận, Bhīṣma đầy uy lực sẽ không thể làm ngươi tổn hại; vì vậy hôm nay hãy đánh vào ông ta với sự gắng sức thận trọng. Nếu, người thân mến, ngươi rời chiến địa mà chưa hạ sát Bhīṣma, thì ngươi—cùng với ta—sẽ trở thành trò cười của thiên hạ.”

Verse 55

नावहास्या यथा वीर भवेम परमाहवे । तथा कुरु रणे यत्नं साधयस्व पितामहम्‌,“वीर! इस महायुद्धमें जैसे भी हमलोग हँसीके पात्र न बनें, वैसा प्रयत्न करो। रणक्षेत्रमें पितामह भीष्मको अवश्य मार डालो

Sañjaya nói: “Hỡi dũng sĩ, hãy hành động sao cho trong trận chiến tối thượng này chúng ta không trở thành trò cười. Vì vậy, hãy dốc sức nơi chiến địa và quật ngã Bậc Tổ Phụ (Bhīṣma).”

Verse 56

अहं ते रक्षणं युद्धे करिष्यामि महाबल । वारयन्‌ रथिन: सर्वान्‌ साधयस्व पितामहम्‌,“महाबली वीर! इस युद्धमें मैं सब रथियोंको रोककर सदा तुम्हारी रक्षा करता रहूँगा। तुम पितामहको मारनेका कार्य सिद्ध कर लो

Sañjaya nói: “Hỡi bậc đại lực, trong trận chiến này ta sẽ bảo hộ ngươi, ngăn chặn mọi chiến xa dũng tướng. Còn ngươi, hãy hoàn thành nhiệm vụ đối với Bậc Tổ Phụ (Bhīṣma).”

Verse 57

द्रोणं च द्रोणपुत्रं च कृपं चाथ सुयोधनम्‌ । चित्रसेनं विकर्ण च सैन्धवं च जयद्रथम्‌

Sañjaya nói: “(Người ấy trông thấy) Droṇa, con trai của Droṇa, và Kṛpa; lại cả Suyodhana; cùng Citrasena và Vikarṇa; và hoàng tử xứ Sindhu là Jayadratha.”

Verse 58

विन्दानुविन्दावावन्त्यौ काम्बोजं च सुदक्षिणम्‌ । भगदत्तं तथा शूरं मागधं च महाबलम्‌

Sañjaya nói: “(Ở đó có) Vindā và Anuvindā xứ Avanti, và Sudakṣiṇa xứ Kāmboja; lại có Bhagadatta dũng mãnh, và vị vua Magadha đại lực.”

Verse 59

सौमदत्तिं तथा शूरमार्ष्यशुद्धिं च राक्षसम्‌ त्रिगर्तराजं च रणे सह सर्वैर्महारथै:

Sañjaya nói: “Và (còn có) Saumadatti, dũng tướng ấy; cùng Rākṣasa Ārṣyaśuddhi; và vua xứ Trigarta—tất thảy đều hiện diện trong chiến trận, cùng các đại chiến xa của họ.”

Verse 60

अहमावारयिष्यामि वेलेव मकरालयम्‌ । “मैं द्रोणाचार्य

Sañjaya nói: “Ta sẽ chặn họ lại—như bờ biển ngăn đại dương, nơi cư ngụ của loài makara, không cho tràn lên. Dẫu toàn thể các Kaurava hùng mạnh đang giao chiến cùng lúc, ta cũng sẽ kìm họ lại trên chiến địa. Còn ngươi, hãy hoàn thành việc liên quan đến bậc Tổ phụ Bhīṣma.”

Verse 108

इति श्रीमहाभारते भीष्मपर्वणि भीष्मवधपर्वणि भीष्मशिखण्डीसमागमे अष्टाधिकशततमो<ध्याय:

Như vậy, trong Thánh sử Mahābhārata, thuộc Bhīṣma Parva, trong phần nói về việc hạ Bhīṣma, ở đoạn gặp gỡ giữa Bhīṣma và Śikhaṇḍī, chương thứ một trăm lẻ tám kết thúc tại đây.

Verse 316

निजघ्ने समरे क्रुद्धो हस्त्यश्व॑ चामितं बहु । उन्होंने बल और क्रोधसे चलाये हुए नाना प्रकारके अस्त्र-शस्त्रोंकी वर्षद्वारा समरांगणमें उन पाँचों महारथियोंको मार डाला और कुपित होकर असंख्य हाथी-घोड़ोंका भी संहार कर डाला

Sañjaya nói: Giữa trận tiền, trong cơn thịnh nộ, ông đã đánh gục vô số voi ngựa, nhiều đến không thể đếm. Bằng sức mạnh và cơn giận, ông trút xuống một cơn mưa vũ khí đủ loại, chém ngã các dũng tướng đối địch cùng quân lực của họ.

Verse 386

युध्यमानं रणे शूरं विप्रचित्तिमिवामरा: । उस समय कुन्तीके पुत्र खिन्नचित्त होकर रणक्षेत्रमें युद्ध करते हुए आपके ताऊ शूरवीर भीष्मकी ओर उसी प्रकार देखने लगे, जैसे देवता विप्रचित्ति नामक दानवको देखते हैं

Sañjaya nói: “Trên chiến địa, khi đang giao chiến—dũng mãnh và không hề nao núng—ông hiện ra như ác thần Vipracitti đối mặt chư thiên.”