Shloka 4
Adhyāya 111 (Book 6): Daśama-dina-saṃgrāma—Bhīṣma’s Counsel to Yudhiṣṭhira and the Śikhaṇḍin-Led Advance
Devanagari script
कृत्वा व्यूहं महाराज सर्वशत्रुनिबर्हणम् । शिखण्डी सर्वसैन्यानामग्र आसीद् विशाम्पते,महाराज! प्रजानाथ! उस दिन शिखण्डी समस्त शत्रुओंका संहार करनेवाले व्यूहका निर्माण करके स्वयं सब सेनाके सामने खड़ा हुआ
Transliteration
kṛtvā vyūhaṃ mahārāja sarvaśatrunibarhaṇam | śikhaṇḍī sarvasainyānām agra āsīd viśāmpate ||
Translation
Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, sau khi bày trận (vyūha) nhằm nghiền nát mọi kẻ thù, Śikhaṇḍī đứng ở vị trí tiên phong của toàn quân, hỡi bậc chúa tể muôn dân.”
Word by Word
कृत्वाhaving made/formed
कृत्वा:
Karma
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (त्वान्त), कर्तरि, पूर्वकाल (absolutive)
व्यूहम्battle-array/formation
व्यूहम्:
Karma
TypeNoun
Rootव्यूह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
महाराजO great king
महाराज:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहाराज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
सर्व-शत्रु-निबर्हणम्destroying all enemies
सर्व-शत्रु-निबर्हणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनिबर्हण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
शिखण्डीShikhandi
शिखण्डी:
Karta
TypeNoun
Rootशिखण्डिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सर्व-सैन्यानाम्of all the armies
सर्व-सैन्यानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
अग्रेin front/at the forefront
अग्रे:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव/सप्तमी-प्रयोगे अव्ययवत्, स्थान
आसीत्was/stood
आसीत्:
Karta
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
विशाम्पतेO lord of the people
विशाम्पते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविशाम्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaD
DhṛtarāṣṭraŚ
ŚikhaṇḍīV
vyūha (battle-array)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes