Shloka 3
Adhyāya 111 (Book 6): Daśama-dina-saṃgrāma—Bhīṣma’s Counsel to Yudhiṣṭhira and the Śikhaṇḍin-Led Advance
Devanagari script
ध्मायत्सु दधिवर्णेषु जलजेषु समन्तत: । शिखण्डिनं पुरस्कृत्य निर्याता: पाण्डवा युधि,संजयने कहा--राजन्! तदनन्तर सूर्योदय होनेपर रणभेरियाँ बज उठीं, मृदंग और ढोल पीटे जाने लगे, दहीके समान श्वेतवर्णवाले शंख सब ओर बजाये जाने लगे। उस समय समस्त पाण्डव शिखण्डीको आगे करके युद्धके लिये शिविरसे बाहर निकले
Transliteration
dhmāyatsu dadhivarṇeṣu jalajeṣu samantataḥ | śikhaṇḍinaṃ puraskṛtya niryātāḥ pāṇḍavā yudhi ||
Translation
Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, khi mặt trời vừa mọc, các nhạc cụ chiến trận vang dậy. Những tù và ốc trắng như sữa chua được thổi khắp bốn phương. Đặt Śikhaṇḍin ở hàng đầu, các Pāṇḍava rời doanh trại, tiến ra giao chiến.”
Word by Word
ध्मायत्सुwhile being blown / when sounding
ध्मायत्सु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootध्मायत् (ध्मा धातु से वर्तमान कृदन्त)
Formनपुंसक, सप्तमी, बहुवचन
दधिवर्णेषुin/among those of curd-like color (white)
दधिवर्णेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootदधिवर्ण (दधि + वर्ण)
Formनपुंसक, सप्तमी, बहुवचन
जलजेषुin the water-born ones (conch-shells)
जलजेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootजलज
Formनपुंसक, सप्तमी, बहुवचन
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः
शिखण्डिनम्Shikhandin
शिखण्डिनम्:
Karma
TypeNoun
Rootशिखण्डिन्
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पुरस्कृत्यhaving placed in front / making (him) the leader
पुरस्कृत्य:
Karma
TypeIndeclinable
Rootपुरस् + कृ (कृ धातु)
निर्याता:went out / marched forth
निर्याता::
Karta
TypeVerb
Rootनिर् + या (या धातु)
Formभूत (कृत-प्रत्यय: क्त), प्रथम, बहुवचन
पाण्डवाःthe Pandavas
पाण्डवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
युधिin battle
युधि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुध्
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaK
King DhṛtarāṣṭraŚ
ŚikhaṇḍinP
PāṇḍavasC
conch-shells (śaṅkha/jalaja)B
battle instruments (drums/war-bands implied)Sandhi Notes