Adhyaya 85

Verse 1

ऑपन--+ह< बक। है २ >> द्रयशीतितमो< ध्याय: लक्ष्मी और गौओंका संवाद तथा लक्ष्मीकी प्रार्थनापर गौओंके द्वारा गोबर और गोमूत्रमें लक्ष्मीको निवासके लिये स्थान दिया जाना युधिछिर उवाच मया गवां पुरीषं वै श्रिया जुष्टमिति श्रुतम्‌ एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं संशयो5त्र पितामह

Yudhiṣṭhira thưa: “Thưa ông nội, con nghe rằng phân bò quả thật được Śrī (Lakṣmī) gia hộ. Nhưng con vẫn còn nghi ngờ về điều ấy. Vì vậy, con mong được nghe lời giải thích chân thật từ người.”

Verse 2

भीष्म उवाच अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्‌ । गोभिननपेह संवादं श्रिया भरतसत्तम

Bhīṣma nói: “Ở đây cũng vậy, hỡi bậc ưu tú trong dòng Bharata, người học rộng thường dẫn một điển tích cổ xưa—một truyền thuyết xưa dưới hình thức cuộc đối thoại giữa Bò và Śrī (Nữ thần Phúc Lộc).”

Verse 3

श्री: कृत्वेह वपु: कान्‍्तं गोमध्येषु विवेश ह । गावो5थ विस्मितास्तस्या दृष्टवा रूपस्य सम्पदम्‌

Bhīṣma nói: Một lần nọ, Śrī (Lakṣmī) khoác lấy dung mạo kiều diễm và bước vào giữa một đàn bò. Thấy vẻ huy hoàng và sự toàn mỹ của nhan sắc nàng, bầy bò đều sững sờ kinh ngạc.

Verse 4

गाव ऊचु: कासि देवि कुतो वा त्वं रूपेणाप्रतिमा भुवि । विस्मिता: सम महाभागे तव रूपस्य सम्पदा

Bầy bò thưa: “Ôi nữ thần, người là ai và từ đâu đến? Trên cõi đất này không ai sánh bằng người về nhan sắc. Ôi bậc cao quý, chúng tôi kinh ngạc trước vẻ huy hoàng và sự toàn mỹ của dung mạo người.”

Verse 5

इच्छाम त्वां वयं ज्ञातुं का त्वं क्व च गमिष्यसि । तत्त्वेन वरवर्णाभे सर्वमेतद्‌ ब्रवीहि न:

Bhishma nói: “Chúng ta muốn biết nàng một cách chân thực—nàng là ai và sẽ đi về đâu. Hỡi phu nhân dung sắc rạng ngời, xin hãy nói cho chúng ta tất cả điều ấy đúng như sự thật.”

Verse 6

श्रीरवाच लोककान्तास्मि भद्ठ व: श्रीर्नामाहं परिश्रुता । मया दैत्या: परित्यक्ता विनष्टा: शाश्वती: समा:

Śrī (Lakṣmī) nói: “Nguyện phúc lành đến với các ngươi. Ta là người được muôn cõi yêu mến, nổi danh khắp nơi với danh xưng Śrī. Khi ta rời bỏ bọn Daitya, chúng liền suy vong qua những thời đại dài lâu.”

Verse 7

मयाभिपणन्ना देवाश्ष मोदन्ते शाश्व॒ती: समा: । इन्द्रो विवस्वान्‌ सोमश्न विष्णुरापोडग्निरेव च

Bhishma nói: “Nương tựa nơi ta, chư thiên hoan hỷ qua những năm tháng dài lâu. Indra, Vivasvat (Thần Mặt Trời), Soma (Thần Mặt Trăng), Vishnu, các Thần Nước, và Agni—tất thảy—đều hưởng phúc lạc không dứt vì ở dưới sự che chở của ta.”

Verse 8

मयाभिपन्ना: सिध्यन्ते ऋषयो देवतास्तथा । यान्‌ नाविशाम्यहं गावस्ते विनश्यन्ति सर्वश:

Bhishma nói: “Ngay cả các bậc hiền triết và chư thiên cũng chỉ đạt viên mãn khi được ta nâng đỡ. Hỡi các nàng bò, kẻ nào mà ta không nhập vào thân thể, kẻ ấy sẽ bị diệt vong hoàn toàn.”

Verse 9

धर्मश्चार्थश्ष कामश्न मया जुष्टा: सुखान्विता: । एवंप्रभावं मां गावो विजानीत सुखप्रदा:,धर्म, अर्थ और काम मेरा सहयोग पाकर ही सुखद होते हैं; अतः सुखदायिनी गौओ! मुझे ऐसे ही प्रभावसे सम्पन्न समझो

Bhishma nói: “Dharma, artha và kāma chỉ trở nên an lạc khi được kết hợp cùng ta. Vì thế, hỡi các nàng bò—đấng ban hạnh phúc—hãy biết ta là kẻ có uy lực và ảnh hưởng như vậy.”

Verse 10

इच्छामि चापि युष्मासु वस्तुं सर्वासु नित्यदा । आगत्य प्रार्थये युष्मान्‌ श्रीजुष्टा भवताथ वै

Bhīṣma nói: “Ta cũng mong được ngự trong lòng tất cả các ngươi mọi lúc. Vì thế ta đến đây mà khẩn cầu: hãy nương tựa nơi ta, và nhờ vậy hãy được ban đầy Śrī—phú quý, cát tường và vận may thiêng liêng.”

Verse 11

गाव ऊचु: अध्रुवा चपला च त्वं सामान्या बहुभि: सह । न त्वामिच्छाम भद्ठरं ते गम्यतां यत्र रंस्यसे

Bầy bò thưa: “Thưa Nữ thần, người bất định và hay đổi thay, chẳng ở yên nơi nào. Lại nữa, người là điều chung của nhiều kẻ; vì vậy chúng tôi không mong người. Cầu điều lành đến với người—hãy đi đến nơi nào người có thể an trú trong mãn nguyện.”

Verse 12

वपुष्मन्त्यो वयं सर्वा: किमस्माकं त्वयाद्य वै यथेष्टं गम्यतां तत्र कृतकार्या वयं त्वया

Bhīṣma nói: “Chúng ta đều thân thể đoan chính, sung mãn và thịnh vượng; hôm nay cần gì đến người nữa? Hãy đi nơi người muốn. Chỉ riêng việc người hiện đến trước mặt chúng ta đã khiến mục đích thành tựu; chúng ta tự xem là đã mãn nguyện.”

Verse 13

भगवती लक्ष्मीकी गौओंसे आश्रयके लिये प्रार्थना श्रीस्वाच किमेतद्‌ व: क्षमं गावो यन्मां नेहाभिनन्दथ । नमां सम्प्रति गृह्नीध्वं कस्माद्‌ वै दुर्लभां सतीम्‌

Śrī (Lakṣmī) nói: “Hỡi các bò, sao lại như thế? Có phải điều thích đáng chăng khi ở đây các ngươi không chào đón ta? Ta là bậc trinh khiết và cát tường, lại khó được; vậy cớ sao lúc này các ngươi không tiếp nhận ta?”

Verse 14

सत्यं च लोकवादो<यं लोके चरति सुव्रता: । स्वयं प्राप्ते परिभवों भवतीति विनिशक्ष॒य:

Bhīṣma nói: “Quả thật lời truyền tụng trong đời là đúng, hỡi các bò giữ giới hạnh cao quý: ‘Kẻ tự đến nhà người khác khi chưa được mời ắt sẽ gặp sự khinh nhờn’—đó là kết luận đã định.”

Verse 15

महठुग्रं तपः कृत्वा मां निषेवन्ति मानवा: । देवदानवगन्धर्वा: पिशाचोरगराक्षसा:,देवता, दानव, गन्धर्व, पिशाच, नाग, राक्षस और मनुष्य बड़ी उग्र तपस्या करके मेरी सेवाका सौभाग्य प्राप्त करते हैं

Bhīṣma nói: “Sau khi thực hành khổ hạnh (tapas) lớn lao và dữ dội, loài người tìm đến và phụng sự ta; cũng vậy, chư thiên, A-tu-la, Gandharva, Piśāca, Nāga và Rākṣasa đều đạt được phúc phần được phụng sự ta.”

Verse 16

प्रभाव एष वो गाव: प्रतिगृह्लीत मामिह । नावमन्या हाहं सौम्यास्त्रैलोक्ये सचराचरे

Bhīṣma nói: “Hỡi những con bò hiền hòa, chính uy lực của các ngươi khiến ta tự thân đến với các ngươi. Vậy hãy tiếp nhận ta tại đây. Trong khắp ba cõi, cùng mọi loài động và tĩnh, không nơi nào ta đáng bị khinh miệt.”

Verse 17

गाव ऊचु: नावमन्यामहे देवि न त्वां परिभवामहे । अध्रुवा चलचित्तासि ततत्त्वां वर्जयामहे

Bầy bò nói: “Ôi Nữ Thần, chúng tôi không khinh nhờn Người, cũng không có ý xúc phạm. Nhưng chúng tôi rời bỏ Người, vì Người bất định và lòng dạ hay đổi thay; Người không ở yên một chỗ nào.”

Verse 18

बहुना च किमुक्तेन गम्यतां यत्र वाउ्छसि । वपुष्मन्त्यो वयं सर्वा: किमस्माकं त्वयानघे

Bhīṣma nói: “Nói nhiều để làm gì? Hãy đi đến nơi nàng muốn. Hỡi người vô tội, tất cả chúng ta vốn đã có thân thể khỏe mạnh, cân đối; cần gì đến nàng nữa?”

Verse 19

श्रीझ्वाच अवज्ञाता भविष्यामि सर्वलोकस्य मानदा: । प्रत्याख्यानेन युष्माकं प्रसाद: क्रियतां मम

Śrī (Lakṣmī) nói: “Hỡi những con bò vốn ban danh dự cho kẻ khác! Nếu các ngươi khước từ và bỏ rơi ta, ta sẽ bị cả thế gian coi thường và lãng quên. Vậy xin hãy thương xót ta—hãy ban ân mà tiếp nhận ta.”

Verse 20

महाभागा भवत्यो वै शरण्या: शरणागताम्‌ । परित्रायन्तु मां नित्यं भजमानामनिन्दिताम्‌

Bhīṣma nói: “Hỡi các phu nhân đại phúc, các vị quả thật là nơi nương tựa của những ai đến cầu nương. Xin hãy luôn che chở cho ta—kẻ đã đến quy y nơi các vị, kẻ tôn thờ các vị, và kẻ không mang điều tội lỗi. Vậy xin hãy nhận lấy ta và ban cho ta sự bảo hộ.”

Verse 21

माननामहमिच्छामि भवत्य: सततं शिवा: । अप्येकांगेष्वधो वस्तुमिच्छामि च सुकुत्सिते

Bhīṣma nói: “Ta cầu mong được các vị ban cho sự tôn kính. Các vị luôn cát tường, luôn hướng đến phúc lợi của muôn loài. Dẫu chỉ được cho trú ngụ trong một phần thân thể của các vị—ở phía dưới, nơi bị khinh miệt và bị xem là ô uế—ta vẫn nguyện ở đó.”

Verse 22

न वो<स्ति कुत्सितं किंचिदंगेष्वालक्ष्यतेडनघा: । पुण्या: पवित्रा: सुभगा ममादेशं प्रयच्छथ

Bhīṣma nói: “Hỡi những bậc vô tội, ta chẳng thấy nơi thân thể các vị có điều gì hèn kém hay bất xứng. Các vị đầy công đức, thanh tịnh và cát tường; vậy xin hãy chuẩn thuận và thi hành lời thỉnh cầu của ta.”

Verse 23

एवमुक्तास्ततो गाव: शुभा: करुणवत्सला: । सम्मन्त्रय सहिता: सर्वा: श्रियमूचुर्नराधिप

Bhīṣma nói: Khi Lakṣmī vừa dứt lời, đàn bò cát tường—hiện thân của lòng từ bi và tình mẫu tử—đều tụ hội, cùng nhau bàn bạc, rồi lại thưa với Lakṣmī. (Tâu Đại vương, đây là khoảnh khắc đàn bò, động lòng thương và lo giữ đạo, chuẩn bị đáp lời như một.)

Verse 24

अवश्यं मानना कार्या तवास्माभिय्यशस्विनि । शकृन्मूत्रे निवस त्वं पुण्यमेतद्धि नः शुभे

Bhīṣma nói: “Hỡi phu nhân lừng danh, chúng ta nhất định phải tôn kính nàng. Hỡi bậc cát tường, hãy ngự trong phân bò và nước tiểu bò của chúng ta; bởi hai thứ ấy, theo chúng ta, đều là những vật tẩy uế tối thượng.”

Verse 25

श्रीर्वाच दिष्ट्या प्रसादो युष्माभि: कृतो मे<नुग्रहात्मक: । एवं भवतु भद्रें व: पूजितास्मि सुखप्रदा:

Nữ thần Śrī (Lakṣmī) nói: “Nhờ phúc lành, các ngươi đã bày tỏ với ta ân huệ đầy từ mẫn—một sự gia hộ chân thành. Vậy thì cứ như thế; nguyện phúc lợi thuộc về các ngươi. Vì các ngươi đã tôn kính ta, ta sẽ là đấng ban hạnh phúc cho các ngươi.” Trong mạch truyện, Lakṣmī ghi nhận sự tiếp đón cung kính của đàn bò và hứa sẽ ở cùng chúng, khiến chúng trở nên cát tường và mang lại thịnh vượng.

Verse 26

एवं कृत्वा तु समयं श्रीगोंभि: सह भारत । पश्यन्तीनां ततस्तासां तत्रैवान्‍्तरधीयत,भरतनन्दन! इस प्रकार गौओंके साथ प्रतिज्ञा करके लक्ष्मीजी उनके देखते-देखते वहाँसे अन्तर्धान हो गयीं

Bhīṣma nói: “Sau khi đã lập giao ước như thế với đàn bò, hỡi Bhārata, Śrī (Lakṣmī) liền biến mất ngay tại chỗ ấy, trong khi đàn bò vẫn còn đang nhìn theo—hỡi niềm vui của dòng Bhārata.”

Verse 27

एवं गोशकृतः: पुत्र माहात्म्यं तेडनुवर्णितम्‌ । माहात्म्यं च गवां भूय: श्रूयतां गदतो मम,बेटा! इस तरह मैंने तुमसे गोबरका माहात्म्य बतलाया है। अब पुनः गौओंका माहात्म्य बतला रहा हूँ, सुनो

Bhīṣma nói: “Hỡi con, như vậy ta đã thuật cho con nghe về sự vĩ đại của vật do bò sinh ra (phân bò). Nay, một lần nữa, hãy lắng nghe khi ta nói về vinh quang còn lớn hơn nữa của chính loài bò.”

Verse 81

इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें गोदानविषयक इक्यासीवाँ अध्याय पूरा हुआ

Như vậy kết thúc chương thứ tám mươi mốt, về việc hiến tặng bò (go-dāna), thuộc phần nói về dharma của bố thí, nằm trong Anuśāsana Parva của bộ Mahābhārata thiêng liêng. Công thức kết thúc này nhấn mạnh khuôn khổ đạo đức của lời dạy: bố thí—đặc biệt là hiến tặng bò—được trình bày như một bộ phận có cấu trúc trong giáo huấn về dharma.

Verse 82

इति श्रीमहा भारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि श्रीगोसंवादो नाम दयशीतितमो<्ध्याय:

Như vậy, trong bộ Mahābhārata thiêng liêng, thuộc Anuśāsana Parva—cụ thể là phần nói về dharma của các lễ vật—kết thúc chương thứ tám mươi lăm mang nhan đề “Cuộc Đối Thoại Thiêng Liêng về Con Bò.”

Verse 226

वसेयं यत्र वो देहे तन्मे व्याख्यातुमर्ह थ । निष्पाप गौओ! वास्तवमें तुम्हारे अंगोंमें कहीं कोई कुत्सित स्थान नहीं दिखायी देता। तुम परम पुण्यमयी

Bhīṣma nói: “Xin hãy nói rõ cho ta biết ta có thể trú ngụ ở đâu trong thân thể các ngươi. Hỡi những con bò vô tội, quả thật ta không thấy nơi nào hèn kém hay ô uế trong bất cứ chi thể nào của các ngươi. Các ngươi chí thiện, thanh tịnh và cát tường. Vậy xin ban cho ta phép và chỉ bày minh bạch chỗ trong thân các ngươi nơi ta có thể ở.”