Adhyaya 1

Verse 1

प्रेतकल्पे मोक्षोपायनिरूपणं नामैकोनपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः श्रीगणेशायनमः / श्रीलक्ष्मीनृसिंहाय नमः / श्रीदत्तात्रेयाय नमः / श्रीवेदव्यासाय नमः / श्रीहयग्रीवाय नमः / ॐ मल्लानामशनिर्नृणां नरवरः स्त्रीणां स्मरो मूर्तिमान् गोपानां स्वजनो ऽसतां क्षितिभृतां शास्ता स्वपित्रोः शिशुः / मृत्युर्भोजपतेर्विधातृविहित स्तत्त्वं परं योगिनां वृष्णीनां च पतिः सदैव शुशुभे रङ्गे ऽच्युतः साग्रजः

Trong Preta-kalpa, đây là chương thứ bốn mươi chín, mang tên «Trình bày phương tiện giải thoát (mokṣa)». Kính lễ Śrī Gaṇeśa; kính lễ Śrī Lakṣmī-Nṛsiṃha; kính lễ Śrī Dattātreya; kính lễ Śrī Vedavyāsa; kính lễ Śrī Hayagrīva. Om: Trên võ đài, Acyuta (Kṛṣṇa) cùng người anh trưởng rực sáng—với các đô vật như sét giáng; với nam nhân là bậc tối thượng trong loài người; với nữ nhân là Ái Thần hiện thân; với mục đồng là người thân ruột thịt; với kẻ ác là đấng trừng phạt; với các vua là bậc cai trị và nghiêm sư; với song thân là đứa con thơ; với Kaṃsa (chúa Bhoja) là chính Tử Thần; với các yogin là Chân Lý tối thượng; và với dòng Vṛṣṇi là Chúa Tể.

Verse 2

नमो नारायणायेति तस्मै वै मूलरूपिणे / नमस्कृत्य प्रवक्ष्यामि नारायणकथामिमाम्

«Nam mô Nārāyaṇa»—kính lễ Ngài, Đấng là bản thể căn nguyên. Sau khi cúi đầu đảnh lễ, nay tôi xin diễn giảng thánh truyện về Nārāyaṇa này.

Verse 3

शौनकाद्या महात्मानो ह्यृषयो ब्रह्मवादिनः / नैमिषाख्ये महापुण्ये तपस्तेपुर्महत्तरम्

Các bậc hiền thánh đại tâm—Śaunaka và những vị khác—những người tuyên thuyết Brahman, đã thực hành khổ hạnh vô cùng lớn lao tại thánh địa tối linh mang tên Naimiṣa.

Verse 4

जितेन्द्रिया जिताहाराः संतः सत्यपरायणाः / यजन्तः परया भक्त्या विष्णुमाद्यं जगद्गुरुम्

Những bậc hiền thánh tự chế ngự các căn, tiết độ trong ăn uống, kiên trú nơi chân thật, lấy lòng sùng kính tối thượng mà thờ phụng Đức Viṣṇu—Đấng Nguyên Thủy, bậc Thầy của muôn loài trong thế gian.

Verse 5

गृणन्तः परमं ब्रह्म जगच्चक्षुर्महौजसः / सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञास्तेपुर्नैमिष कानने

Họ ca ngợi Phạm Thiên Tối Thượng (Paramabrahman)—Đấng là con mắt của vũ trụ, uy lực rực sáng; các bậc hiền triết thấu triệt chân nghĩa của mọi kinh điển đã tu khổ hạnh trong rừng Naimiṣa.

Verse 6

यज्ञैर्यज्ञपतिं केचिज्ज्ञानैर्ज्ञानात्मकं परम् / केचित्परमया भक्त्या नारायणमपूजयन्

Có người thờ phụng Chúa tể của tế lễ bằng các nghi lễ hiến tế; có người thờ phụng Đấng Tối Thượng, bản tính thuần tri thức, bằng trí tuệ tâm linh; và có người, với lòng sùng kính tối thượng, đã thờ phụng Nārāyaṇa.

Verse 7

एकदा तु महात्मानः समाजं चक्रुरुत्तमाः / धर्मार्थकाममोक्षाणामुपायं ज्ञातुमिच्छवः

Một lần kia, những bậc đại nhân cao quý ấy nhóm họp một pháp hội thù thắng, mong biết phương tiện để đạt được dharma, artha, kāma và mokṣa.

Verse 8

षद्विंशतिसहस्राणि मुनीनामूर्ध्वरेतसाम् / तेषां शिष्यप्रशिष्याणां संख्या वक्तुं न शङ्क्यते

Có hai mươi sáu nghìn vị hiền triết là những khổ hạnh phạm hạnh (năng lực sinh khí hướng thượng). Số lượng đệ tử và đệ tử của đệ tử của họ thì không thể kể xiết.

Verse 9

मुनयो भावितात्मानो मिलितास्ते महोजसः / लोकानुग्रहकर्तारो वीतरागा विमत्सराः

Các bậc Muni—tự chế ngự và nội tâm thuần tịnh—đã hội tụ, rực rỡ đại oai quang; là những vị làm lợi ích cho muôn cõi, lìa ái nhiễm và không chút ganh ghét.

Verse 10

कथं हरौ मनुष्याणां भक्तिरव्यभिचारिणी / केन सिध्येत्तु सकलं कर्म त्रिविधमात्मनः

Làm sao nơi con người khởi sinh lòng bhakti bất thoái, không sai lệch đối với Hari? Và nhờ phương tiện nào mà toàn bộ nghiệp ba loại của tự ngã được thành tựu viên mãn?

Verse 11

इत्येवं प्रष्टुमात्मानमुद्यतान्प्रेक्ष्य शौनकः / सांज लिर्वाक्यमाह स्म विनयावनतः सुधीः

Thấy họ đã sẵn sàng thưa hỏi mình như vậy, bậc hiền trí Śaunaka cúi mình khiêm cung, chắp tay cung kính, rồi cất lời như sau.

Verse 12

शौनक उवाच / आस्ते सिद्धाश्रमे पुण्ये सूतः पौराणिकोत्तमः / स एतदखिलं वेत्ति व्यासशिष्यो यतीश्वरः

Śaunaka nói: Tại thánh địa Siddhāśrama có Sūta, bậc tối thượng trong hàng người thuyết kể Purāṇa. Ngài biết trọn vẹn mọi điều này—là đệ tử của Vyāsa và là bậc tôn chủ giữa các du-già khổ hạnh.

Verse 13

तस्मात्तमेव पृच्छाम इत्येवं शौनको मुनिः / अथ ते ऋषयो जग्मुः पुण्यं सिद्धाश्रमं ततः

Vì thế, chúng ta chỉ hỏi riêng Ngài ấy—hiền giả Śaunaka nói như vậy. Rồi các ṛṣi từ đó lên đường, đi đến thánh địa Siddhāśrama.

Verse 14

पप्रच्छुस्ते सुखासीनं नैमिषारण्यवासिनः / ऋषय ऊचुः / वयं त्वतिथयः प्राप्तास्त्वातिथेयोसि सुव्रत

Các bậc hiền triết cư ngụ nơi rừng Naimiṣāraṇya đã hỏi ngài khi ngài an tọa thong dong. Các ṛṣi thưa rằng: “Chúng con đến làm khách của ngài; ô bậc giữ đại nguyện thanh cao, ngài là chủ nhà phải tiếp đãi khách.”

Verse 15

स्नानदानोपचारेण पूजयित्वा यथाविधि / केन विष्णुः प्रसन्नः स्यात्स कथं पूज्यते नरैः

Sau khi phụng thờ Ngài đúng theo nghi quỹ, với các lễ sự như tắm gội cúng dường và bố thí—bằng phương tiện nào Viṣṇu được hoan hỷ, và con người phải thờ phụng Ngài ra sao?

Verse 16

मुक्तिसाधनभूतं च ब्रूहि तत्त्वविनिर्णयम् / सूत उवाच / शृणुध्वमृष्यः सर्वे हरिं तत्त्वविनिर्णयम्

“Xin cũng giảng bày tri kiến quyết định về Chân Thật, là phương tiện đưa đến giải thoát.” Sūta thưa: “Hỡi các bậc ṛṣi, tất cả hãy lắng nghe sự quyết định chân lý của Hari.”

Verse 17

नत्वा विष्णुं श्रियं वायुं भारतीं शेषसंज्ञकम् / द्वैपायनं गुरुं कृष्णं प्रवक्ष्यामि यथामति

Sau khi cúi lạy Viṣṇu, Śrī (Lakṣmī), Vāyu, Bhāratī (Sarasvatī) và đấng được gọi là Śeṣa, lại cúi lạy Dvaipāyana (Vyāsa) cùng bậc thầy của tôi là Kṛṣṇa—nay tôi sẽ trình bày theo khả năng hiểu biết của mình.

Verse 18

नास्ति नारायणसमं न भूतं न भविष्यति / एतेन सत्यवाक्येन सर्वार्थान्साधयाम्यहम्

Không ai sánh bằng Nārāyaṇa—xưa không có, nay không có, và mai sau cũng chẳng có. Nhờ sức mạnh của lời chân thật này, tôi thành tựu mọi sở nguyện.

Verse 19

शौनक उवाच / किमर्थं नमनं विष्णोर्ग्रन्थादौ मुनिसत्तम / कर्तव्यं ब्रूहि मे ब्रह्मन्कृपया मम सुव्रत

Śaunaka thưa: “Bạch bậc hiền thánh tối thượng, vì cớ gì khi mở đầu một trước tác lại phải đảnh lễ Đức Viṣṇu? Bạch vị Bà-la-môn đáng tôn kính, xin vì lòng từ bi mà chỉ dạy cho con, ô người giữ giới nguyện thanh cao.”

Verse 20

ततः श्रियं ततो वायुं भारतीं च ततः परम् / अन्ते व्यासं किमर्थं च त्वं नमस्कृतवानसि / सूतसूत महाभाग ब्रूहि कारणमत्र च

“Trước hết ngài đảnh lễ Śrī, rồi đến Vāyu, rồi đến Bhāratī (Sarasvatī), và sau đó (các vị khác). Nhưng vì sao ở phần cuối ngài lại đảnh lễ Vyāsa? Ôi bậc cao quý, con của dòng Sūta, xin hãy nói rõ nguyên do ấy nữa.”

Verse 21

सूत उवाच / आदौ वन्द्यः सर्ववेदैकवेद्यो वेदे शास्त्रे सेतिहासे पुराणे / सत्तां प्रायो विष्णुरेवैक एव प्रकाशते ऽतो नम्य एको हरिर्हि

Sūta đáp: “Ngay từ đầu, đấng đáng tôn kính là Đấng Duy Nhất—chỉ có thể được nhận biết qua toàn thể các Veda. Trong Veda, trong śāstra, trong Itihāsa và trong Purāṇa, với tư cách là Thực Tại tối thượng, chủ yếu chỉ có Viṣṇu được hiển bày. Vì thế, chỉ một mình Hari là đấng đáng để đảnh lễ.”

Verse 22

सर्वत्र मुख्यस्त्वधिकोन्यतोपि स एव नम्यो न च शङ्कराद्याः / नमन्ति ये ऽविनयाच्छङ्करं तु विनायकं चण्डिकां रेणुकां च

Chỉ một mình Ngài là Đấng Tối Thượng ở khắp mọi nơi—cao vượt hơn hết thảy—và chỉ một mình Ngài thật sự đáng được đảnh lễ, chứ không phải Śaṅkara và các thần khác. Những ai vì thiếu sự phân biệt đúng đắn và lòng khiêm cung mà lại cúi lạy Śaṅkara, Vināyaka, Caṇḍikā và Reṇukā (như tối thượng) thì không nhận ra Chúa Tể tối hậu.

Verse 23

तथा सूर्यं भैरवं मातारश्व तथा वाणीं गिरिजां वै श्रियं च / सर्वेपि ते वैष्णवा नैव लोके न तद्भक्ता वेति चार्या वदन्ति

Cũng vậy, những ai thờ phụng Mặt Trời, Bhairava, Mātariśvan (Vāyu), Vāṇī (Sarasvatī), Girijā (Pārvatī) và Śrī (Lakṣmī)—trong thế gian này, tất cả các vị ấy đều thật là những Vaiṣṇava; các bậc thầy tuyên dạy rằng họ không phải là “kẻ chẳng phải tín đồ” của Ngài.

Verse 24

न पार्थिक्यान्नमनं कार्यमेव प्रीणन्ति नैता देवताः पूजनेन / पूजां गृहीत्वा देवताश्चैव सर्वाः किञ्चिद्दत्वा फलदानेन तांश्च

Các vị thần ấy không thật sự hoan hỷ chỉ vì những phân biệt thế tục hay sự cúi lạy theo hình thức; cũng không thỏa mãn chỉ bởi việc thờ cúng. Khi đã thọ nhận lễ cúng dường, chư thiên đều lần lượt ban một phần quả báo—trao phúc quả tùy theo những gì được dâng hiến và những việc đã làm.

Verse 25

संतर्प्य तुष्टैः स्वमनोनु सारात्तैः कारितां काम्यपूजां तथैव / निवेदयित्वा परदेवतायां विष्णौ हरौ श्रीपुरुषादिवन्द्ये

Sau khi làm cho những người có lòng thành được no đủ và hoan hỷ theo ý nguyện của mình, cũng nên thực hành lễ bái kāmya (cầu nguyện theo sở nguyện) đúng như họ chỉ dạy. Rồi dâng lên Đấng Tối Thượng—Viṣṇu, Hari—đáng tôn kính như Śrī-Puruṣa và Chúa Tể nguyên sơ, và chí thành hiến dâng tất cả về nơi Ngài.

Verse 26

इहापरत्रापि सुखेतराणि दास्यन्ति पश्चादधरं वै तमश्च / अतो ह्येते नैव पूज्या न नम्या मोक्षेच्छुभिर्ब्राह्मणाद्यैर्द्विजेन्द्र

Ngay ở đời này và cả đời sau, họ ban không phải an lạc mà là khổ não; rồi về sau còn dẫn người ta rơi xuống bóng tối thấp hèn. Vì thế, hỡi bậc tối thắng trong hàng nhị sinh, những kẻ cầu giải thoát—dù là Bà-la-môn hay người khác—không nên thờ phụng cũng không nên cúi lạy những đối tượng ấy.

Verse 27

तथैव सर्वाश्रमिभिश्च नित्यं महाविपत्तावपि विप्रवर्याः / श्रीकाम्य या ये तु भजन्ति नित्यं श्रीब्रह्मरुद्रेद्रयमादिदेवान्

Cũng vậy, hỡi bậc tối thắng trong hàng Bà-la-môn, người thuộc mọi āśrama nên thường xuyên thờ phụng, ngay cả khi gặp đại nạn. Nhưng những ai cầu phú quý mà ngày ngày phụng thờ các thần nguyên sơ—Brahmā, Rudra (Śiva), Indra, Yama và các vị khác—thì đạt được điều cát tường như điều mình mong cầu.

Verse 28

इहेव भुञ्जन्ति महच्च दुः खं महापदः कुष्ठभगन्दरादीन् / नमन्ति ये ऽवैष्णवान्ब्रह्मरुद्रवायु प्रतीकान्नैव ते विष्णुभक्ताः

Ngay trong đời này họ đã chịu khổ đau dữ dội—những tai ương lớn như bệnh phong (kuṣṭha), bệnh rò hậu môn (bhagandara) và các chứng bệnh nặng khác. Những ai cúi lạy kẻ không phải Vaiṣṇava—lấy biểu tượng hay hình tượng của Brahmā, Rudra hoặc Vāyu làm chỗ nương—thì thật ra không phải là tín đồ của Viṣṇu.

Verse 29

अभिप्रायं त्वत्र वक्ष्ये मुनीन्द्राः परं गोप्यं हृदि धार्यं हि तद्धि / वायोः प्रतीकं पूज्यमेवेह विप्रा न ब्रह्मरुद्रादिप्रतीकमेव

Hỡi các bậc đại hiền, ta sẽ nói rõ ý chỉ ở đây—đây là điều tối mật, phải giữ trong lòng. Tại đây, hỡi các Bà-la-môn uyên bác, điều cần thờ phụng chính là biểu tượng của thần Vāyu (Thần Gió), chứ không chỉ là các biểu tượng của Brahmā, Rudra và những vị khác.

Verse 30

पूजाकाले देवदेवस्य विष्णोर्वायोः प्रतीकं योग्यभागे निधाय / अन्तर्गतं तस्य वायोर्हरिं च लक्ष्मीपतिं पूजयित्वा हि सम्यक्

Vào lúc hành lễ, sau khi đặt đúng chỗ biểu tượng của Vāyu dành cho đấng Viṣṇu—Thần của các thần—thì hãy cung kính thờ phụng Hari, Chúa tể của Lakṣmī, Đấng ngự trong chính Vāyu ấy, một cách viên mãn.

Verse 31

पश्चाद्वायोः सुप्रतीकं च सम्यङ् निर्माल्यशेषेण हरेः समर्चयेत् / पृथक्च स्रग्धूपविलेपनादिपूजां प्रकुर्वन्ति च ये विमूढः

Sau đó, cũng hãy thờ phụng đúng phép biểu tượng cát tường của Vāyu, dùng phần lễ vật thanh tịnh còn lại từ sự thờ phụng Hari. Còn những kẻ mê muội, lại làm lễ riêng rẽ với vòng hoa, hương, dầu xoa và các thứ tương tự (như thể độc lập với Hari), thật là lầm lạc.

Verse 32

तेषां दुः खमिह लोके परत्र भविष्यते नात्र विचार्यमस्ति / प्रायश्चित्तं स्वस्ति विप्राः कथञ्चित्तत्कुर्वन्तु स्मरणं नाम विष्णोः

Với những người ấy, khổ đau sẽ phát sinh ở đời này và đời sau—không cần bàn cãi. Vì vậy, hỡi các Bà-la-môn, nguyện được an lành: bằng cách nào đó hãy khiến họ thực hành sám hối chuộc lỗi, và trên hết là tưởng niệm Danh hiệu của Viṣṇu.

Verse 33

पाषण्डरुद्रादिकसं प्रतिष्ठितान्हरेर्वायोः शङ्करस्य प्रतीकान् / नमन्ति ये फलबुद्ध्या विभूढास्तेषां फलं शाश्वतं दुः खमेव

Những kẻ mê muội, vì ham cầu quả báo, mà cúi lạy các biểu tượng và tượng ảnh (giả trá) của Hari, Vāyu và Śaṅkara do bọn tà phái dựng lên—đối với họ, kết quả chỉ là nỗi khổ sầu vĩnh viễn.

Verse 34

वायोः प्रतीकं यदि विप्रवर्यैः प्रतिष्ठितं चेन्नमनं हि कार्यम् / नैवेद्यशेषेण हरेश्च विष्णोः पूजा कृता चेन्न हि दोषलेशः

Nếu biểu tượng (pratīka) của Vāyu đã được các bậc Bà‑la‑môn ưu tú an vị đúng pháp, thì việc cúi lạy cung kính đối với biểu tượng ấy thật là thích đáng. Và nếu đã cúng bái Hari—Đức Viṣṇu—bằng phần dư của lễ vật thực phẩm (naivedya), thì không hề có một mảy lỗi nào.

Verse 35

गुरुर्हि मुख्यो हनुमज्जनिर्महान्रामाङ्घ्रिभक्तो हनुमान्सदैव / एवं विदित्वा परमं हरिं च पुत्रं पुनर्मुख्यदेवस्य वायोः

Quả thật, Hanumān—đấng sinh từ Vāyu hùng vĩ—là vị guru tối thượng, mãi mãi tận hiến nơi bàn chân của Rāma. Biết như vậy về Hari tối thượng, và lại biết rằng Hanumān là con của Vāyu, vị thần đứng đầu—thì nên tôn kính Ngài đúng như pháp.

Verse 37

नमस्कारो नान्यथा विप्रवर्या आधीयतां हृदि सर्वै रहस्यमम् / ये वैष्णवा वैष्ण वदासभृत्याः सर्वेपि ते सर्वदा विष्णुमेव // गर्प्३,१।३६ / नमन्ति ये वै प्रतिपादयन्ति तथैव पुण्यानि च सात्त्विकानि / नमन्ति ये वासुदेवं हरिं च सम्यक् स्वशक्त्या प्रतिपादयन्ति

Hỡi các Bà‑la‑môn ưu tú, hãy hiểu bí mật này và ghi khắc trong lòng: sự đảnh lễ chân thật không ngoài điều ấy—những ai là Vaiṣṇava, là người hầu tận tụy sống theo hạnh Vaiṣṇava, thì luôn an trụ nơi một mình Viṣṇu. Những ai cúi lạy thờ phụng, lại giảng dạy và gìn giữ các hạnh lành thanh tịnh, sāttvika, đầy công đức; những ai theo sức mình mà đảnh lễ và tuyên dương Vāsudeva, Hari một cách đúng đắn—ấy mới là sự tôn kính chân chính.

Verse 38

प्रवृत्तिमार्गेण न पूजयन्ति ह्यापत्काले परदैवं तदन्यम् / ते वैष्णवा वैष्णवदासभृत्या अन्ये च सर्वे ऽवैष्णवमात्रकाः स्मृताः

Những ai, dù sống theo nẻo đời (pravṛtti), vẫn không thờ phụng bất cứ thần linh nào khác như đấng tối thượng—nhất là trong lúc hoạn nạn—được gọi là Vaiṣṇava; cùng với đó là những người phụng sự các người phụng sự của Vaiṣṇava. Còn tất cả những kẻ khác đều được ghi nhớ chỉ là hạng phi‑Vaiṣṇava.

Verse 39

उपक्रमैरुपसंहारस्य लिङ्गैर्हरिं गुरुं ह्यन्तरेणैव यान्ति / तानेवाहुः सत्पुराणानि विप्राः कलौ युगे नाभ्यसूयन्ति सर्वे

Những kinh điển mà, qua lời mở đầu, phần kết và các dấu hiệu đặc trưng, chỉ dẫn người ta đến duy nhất Hari—vị Guru tối thượng—thì các Bà‑la‑môn học giả gọi đó là những Purāṇa chân chính. Và trong thời Kali, không phải ai cũng phỉ báng chúng.

Verse 40

यतो हितान्ये प्रतिपादयन्ति प्रवृत्तिधर्मान्स्वस्ववर्णानुरूपान् / अतो ह्यसूयन्ति सदा विमूढाः कलौ हि विप्राः प्रचुरा हि तेपि

Vì những bậc hữu ích cho xã hội giảng dạy các bổn phận hành động (pravṛtti-dharma) phù hợp với varṇa của mỗi người, nên kẻ mê muội trong thời Kali luôn sinh lòng ganh ghét họ; bởi trong Kali-yuga, ngay cả giữa những người được gọi là “Bà-la-môn”, hạng người oán ghét ấy cũng thật đông.

Verse 41

न चास्ति विष्णोः सदृशं च दैवतं न चास्ति वायोः सदृशो गुरुश्च / न चास्ति तीर्थं सदृशं विष्णुपद्याः न विष्णुभक्तेन समोस्ति भक्तः

Không có thần linh nào sánh bằng Viṣṇu; không có bậc đạo sư nào sánh bằng Vāyu. Không có thánh địa (tīrtha) nào sánh bằng Bàn Chân của Viṣṇu—tức sông Hằng; và giữa các tín đồ, không ai sánh bằng người sùng kính Viṣṇu.

Verse 42

अन्यानि विष्णोः प्रतिपादकानि सर्वाणि ते सात्त्विकानीति चाहुः / श्राव्याणि तान्येव मनुष्यलोके श्राव्याणि नान्यानि च दुः खदानि

Người ta nói rằng mọi giáo huấn khác hễ tôn xưng và trình bày về Viṣṇu đều mang tính sāttvika. Trong cõi người, chỉ những điều ấy đáng được lắng nghe; còn các luận thuyết khác chớ nên nghe, vì chúng đem lại sầu khổ.

Verse 43

कलौ युगे सर्व पुराणमध्ये त्रीण्येव मुख्यानि हरिप्रियाणि / मुख्यं पुराणं हि कलौ नृणां च श्रेयस्करं भागवतं पुराणम्

Trong thời Kali, giữa mọi bộ Purāṇa, chỉ có ba bộ được tôn là tối thắng và được Hari yêu quý. Và trong số ấy, đối với con người ở Kali-yuga, Bhāgavata Purāṇa thật là bộ Purāṇa chủ yếu, đem lại phúc lợi tối thượng.

Verse 44

पूर्वं हि सृष्टिः प्रतिपाद्यते त्र यतो ह्यतो भागवतं परं स्मृतम् / यस्मिन्पुराणे कथयन्ति सृष्टिं ह्यादौ विष्णोर्ब्रह्मरुद्रादिकानाम्

Ở đây, việc tạo dựng được trình bày trước hết; vì thế giáo huấn này được ghi nhớ là bhāgavata tối thượng. Trong Purāṇa này, người ta thuật chuyện sáng tạo từ thuở ban đầu—khởi từ Viṣṇu, rồi đến Brahmā, Rudra và các bậc thần linh khác.

Verse 45

नानार्थमेवं कथयन्ति विप्र नीचोच्चरूपं ज्ञानमाहुर्महान्तः / तेनैव सिद्धं प्रवदन्ति सर्वं ह्यतः परं भागवतं पुराणम्

Hỡi Bà-la-môn, các bậc ấy giảng như vậy với nhiều ý chỉ khác nhau. Các đại hiền triết nói rằng tri thức có hình thái thấp và cao. Chính nhờ tri thức ấy mà mọi sự được xác lập và chứng minh; vì thế, vượt lên trên hết thảy là Bhāgavata Purāṇa, giáo huấn tối thượng trong các Purāṇa.

Verse 46

ततः परं विष्णुपुराणमाहुस्ततः परं गारुडसंज्ञकं च / त्रीण्येव मुख्या नि कलौ नृणां तु तथा विशेषो गारुडे किञ्चिदस्ति

Sau đó, các bậc ấy tôn xưng Viṣṇu Purāṇa; rồi sau nữa là bộ được gọi là Gāruḍa (Garuda Purāṇa). Trong thời Kali, đối với loài người, chỉ ba bộ này được xem là tối yếu—và trong Garuḍa còn có một nét phân biệt đặc thù.

Verse 47

शृणुध्वं वै तं विशेषं च विप्रास्त्र्यंशैर्युक्तं गारुडाख्यं पुराणम् / आद्यांशं वै कर्मकाण्डं वदन्ति द्वितीयांशं धर्मकाण्डं तमाहुः

“Hỡi các Bà-la-môn, hãy lắng nghe điều đặc thù này: Purāṇa mang danh Garuḍa được sắp đặt thành ba phần. Người ta nói phần đầu là Karma-kāṇḍa, tức phần về nghi lễ và hành nghiệp; phần thứ hai là Dharma-kāṇḍa, tức phần về dharma—bổn phận chính đạo và luật thiêng.”

Verse 48

तृतीयांशं ब्रह्मकाण्डं वदन्ति तेषां मध्ये त्वन्तिमोयं वरिष्ठः / तृतीयांशश्रवणात्पुण्यमाहुस्तुल्यं पुण्यं भागवतस्य विप्राः

Họ gọi phần thứ ba là Brahma-kāṇḍa; và trong các phần ấy, chính đoạn kết này là tối thắng. Các Bà-la-môn uyên bác nói rằng chỉ cần nghe phần thứ ba này cũng sinh công đức ngang bằng công đức nghe Bhāgavata Purāṇa.

Verse 49

तृतीयांशे पठिते वेदतुल्यं फलं भवेन्नात्र विचार्यमस्ति / तृतीयांशश्रवणादेव विप्राः फलं प्रोक्तं पठतोप्यर्थमेवम्

Khi tụng đọc một phần ba bản văn này, quả phúc đạt được sẽ ngang bằng với quả phúc của Veda—không cần phải nghi ngờ. Hỡi các Bà-la-môn, cũng được tuyên nói rằng chỉ cần nghe một phần ba thôi cũng đạt cùng một quả, như khi tự mình tụng đọc vậy.

Verse 50

तृतीयांशश्रवणादर्थतश्च पुण्यं चाहुः पठतो वै दशांशम् / ततो वरं मत्स्यपुराणमाहुस्ततो वरं कूर्मपूराणमाहुः

Người ta nói rằng chỉ cần nghe được một phần ba và hiểu rõ ý nghĩa thì đã sinh công đức; còn người tụng đọc thì quả thật chỉ được một phần mười của công đức ấy. Tuy vậy, họ lại tôn xưng Matsya Purāṇa là cao hơn, và Kūrma Purāṇa còn cao hơn nữa.

Verse 51

तथैव वै वायुपुराणमाहुस्त्रीण्येव चाहुः सात्त्विकानीति लोके / तत्रापि किञ्चिद्वेदितव्यं भवेच्च पुराणषट्के सत्त्वरूपे मुनीन्द्राः

Cũng vậy, họ tuyên xưng cả Vāyu Purāṇa; và trong đời, người ta nói rằng chỉ có đúng ba bộ Purāṇa thuộc Sāttvika. Dẫu vậy, hỡi bậc hiền triết tối thượng, vẫn còn điều cần được hiểu thêm về nhóm sáu bộ Purāṇa mang bản tính sattva.

Verse 52

सत्त्वाधमे मात्स्यकौर्मे तथाहुर्वायु चाहुः सात्त्विकं मध्यमं च / विष्णोः पुराणं भागवतं पुराणं सत्त्वोत्तमं गारुडं चाहुरार्याः

Họ nói rằng Matsya và Kūrma thuộc hạng thấp trong Sattva; còn Vāyu Purāṇa được xem là Sāttvika bậc trung. Viṣṇu Purāṇa và Bhāgavata Purāṇa được tôn là tối thượng về sattva; và các bậc hiền thánh cũng tuyên xưng Garuḍa Purāṇa là tối thượng trong sattva.

Verse 53

स्कान्दं पाद्मं वामनं वै वराहं तथाग्रेयं भविष्यं पर्वसृष्टौ / एतान्याहू राजसानीति विप्रास्तत्रैकदेशः सात्त्विकस्तामसश्च

Skanda, Padma, Vāmana, Varāha, cùng Agni, Bhaviṣya và Parva-sṛṣṭi—các bà-la-môn tuyên bố những bộ ấy phần lớn thuộc rājasa. Tuy nhiên, trong đó vẫn có những đoạn mang tính sāttvika và cả tāmasa.

Verse 54

रजः प्राचुर्याद्राजसानीति च हुः श्राव्याणि नैतानि मुमुक्षुभिः सदा / तेषां मध्ये सात्त्विकांशाश्च संति तेषां श्रुतेर्गारुडीयं फलं च

Vì rajas thịnh hành nên chúng được gọi là “rājasa”. Người cầu giải thoát không nên luôn luôn lắng nghe các giáo huấn ấy. Tuy vậy, trong đó vẫn có những phần sāttvika; và nhờ nghe những phần ấy, Garuḍa Purāṇa ban cho quả lành của mình.

Verse 55

ब्रह्माण्डलैङ्ग्ये ब्रह्मवैवर्तकं वै मार्कंण्डेयं ब्राह्ममादित्यकं च / एतान्या हुस्तामसानीति विप्रास्तत्रैकदेशः सात्त्विको राजसश्च

Brahmāṇḍa và Liṅga, Brahma-vaivartaka, Mārkaṇḍeya, Brāhma và Āditya—các bậc Bà-la-môn uyên bác tuyên rằng những bộ ấy phần lớn thuộc tính tāmasic; tuy vậy, trong đó vẫn có những đoạn mang tính sāttvic và cũng có những đoạn mang tính rājasik.

Verse 56

श्राव्याणि नैतानि मनुष्यलोके तत्त्वेच्छुभिस्तामसानीत्यतो हि / तेषु स्थिताः सात्त्विकांशा मुनीन्द्रास्तेषां श्रुतिर्गारुडैकाङ्घ्रितुल्या

Những điều này không nên được tụng đọc trong cõi người cho những kẻ cầu chân lý, vì tự tính của chúng là tāmasic. Bởi vậy, trong đó vẫn có các bậc đại thánh hiền mang phần sāttva an trú; và lời chứng của sự “nghe” có thẩm quyền của các ngài được nói là sánh với một bàn chân của Garuḍa—vững chắc, quyết định.

Verse 57

अल्पान्युपपुराणानि वदन्त्यष्टादशानि च / विष्णुधर्मोतरं चैव तन्त्रं भागवतं तथा

Người ta nói các Upapurāṇa (tiểu Purāṇa) không nhiều, và có mười tám bộ—như Viṣṇudharmottara, các Tantra, và cả Bhāgavata nữa.

Verse 58

तत्त्वसारं नारसिंहं वायुप्रोक्तं तथैव च / तथा हंसपुराणं च षडेतानि मुनीश्वराः

“(Có) Tattvasāra, Nārasiṃha, và cũng có bản do Vāyu thuyết giảng; lại thêm Haṃsa Purāṇa—ấy là sáu bộ, hỡi các bậc tôn quý giữa hàng hiền triết.”

Verse 59

सात्त्विकान्येव जानीध्वं प्रायशो नात्र संशयः / एतेषां श्रवणादेव गारुडार्धफलं श्रुतम्

Hãy biết rằng những bộ ấy quả thật phần lớn là sāttvic—hầu như không còn nghi ngờ. Người ta truyền rằng chỉ cần lắng nghe chúng thôi cũng đạt được một nửa công đức của Garuḍa Purāṇa.

Verse 60

भविष्योत्तरनामानं बृहन्नारदमेव च / यमनारदसंवादं लघुनारदमेव च

Lại còn có các bộ kinh được gọi là Bhaviṣyottara, Bṛhan-Nārada, cuộc đối thoại giữa Yama và Nārada, và cả Laghu-Nārada nữa.

Verse 61

विनायकपुराणं च बृहद्ब्रह्माण्डमेव च / एतानि राजसान्याहुः श्रवणाद्भुक्तरुत्तमा

Lại có Vināyaka Purāṇa và đại Brahmāṇḍa Purāṇa—những bộ ấy được nói là thuộc tính Rājasa. Nhờ nghe chúng, hỡi loài chim tối thắng, người ta đạt được phúc lạc và thịnh vượng thế gian.

Verse 62

गारुडात्पादतुल्यं च फलं चाहुर्मनीषिणः / पुराणं भागवतं शैवं नन्दिप्रोक्तं तथैव च

Các bậc hiền trí tuyên rằng: quả phúc do Garuḍa Purāṇa đem lại chỉ bằng một phần tư (một “chân”) so với công đức của Bhāgavata Purāṇa, Śaiva Purāṇa, và cả Purāṇa do Nandin thuyết giảng.

Verse 63

पाशुपत्यं रैणुकं च भैरवं च तथैव च / एतानि तामसान्याहुर्हरितत्त्वार्थवेदिनः

Pāśupata, Raiṇuka và cả Bhairava nữa—những ai thật sự thấu triệt chân lý và ý nghĩa của Hari đều nói rằng các bộ ấy thuộc tính Tāmasa (phát sinh từ bóng tối và vô minh).

Verse 64

एतेषां श्रवणाद्विप्रागारुडाङ्घ्यर्ध्मेव च / सर्वेष्वपि पुराणेषु श्रेष्ठं भागवतं स्मृतम्

Hỡi các Bà-la-môn, nhờ nghe những giáo huấn ấy—và cũng như chỉ cần nghe dù một nửa Garuḍa Purāṇa nơi chân đức Thế Tôn—người ta ghi nhớ rằng trong mọi Purāṇa, Bhāgavata Purāṇa được xem là tối thượng (śreṣṭha).

Verse 65

वेदैस्तुल्य सम पाठे श्रवणे च तदर्धकम् / अर्थतः श्रवणे चास्य पुण्यं दशगुणं स्मृतम्

Người ta ghi nhớ rằng: tụng đọc bản văn này cho đều đặn và đúng phép thì công đức ngang với Veda; chỉ nghe thôi thì được một nửa công đức ấy. Nhưng nghe mà hiểu rõ nghĩa lý thì công đức được nhớ là tăng gấp mười lần.

Verse 66

वक्तुः स्याद्द्विगुणं पुण्यं व्याख्यातुश्च तथाधिकम् / अनन्तवेदैःसाम्यमाहुर्महान्तः भारान्महत्त्वाद्भारतस्यापि विप्राः

Người ta nói công đức của người tụng đọc gấp đôi (so với kẻ chỉ nghe), còn công đức của người giảng giải lại càng lớn hơn nữa. Các bậc đại thánh hiền tuyên rằng (Mahābhārata) ngang với vô lượng Veda; và các Bà-la-môn uyên bác nói rằng nó được gọi là “Bhārata” vì sự trọng đại nặng sâu của chính nó.

Verse 67

वेदोभ्योस्य त्वर्थतश्चाधिकत्वं वदन्ति बै विष्णुरहस्यवेदिनः

Những bậc biết mật giáo của Viṣṇu tuyên rằng, xét theo chân nghĩa, giáo huấn này còn vượt trội hơn cả Veda.

Verse 68

तत्र श्रेष्ठां गीतिकामाहुरार्यास्तथैव विष्णोर्नामसाहस्रक च / तयोस्तत्र श्रवणाद्भारतस्य दशाधिकं फलमाहुर्महान्तः

Ở đó, các bậc hiền thánh tôn xưng khúc thánh ca tối thượng là Gītā, và cũng vậy, Viṣṇu-nāma-sahasra là một nghìn danh hiệu của Viṣṇu. Các bậc đại hiền nói rằng chỉ cần nghe hai bản ấy thôi thì quả phúc gấp mười lần so với việc nghe Bhārata (Mahābhārata).

Verse 69

दैत्याः सर्व विप्रकुलेषु भूत्वा कृते युगे भारते षट्सहस्र्याम् / निष्कास्य कांश्चिन्नवनिर्मितानां निवेशनं तत्र कुर्वन्ति नित्यम्

Trong thời Kṛta Yuga, tại xứ Bhārata, các Daitya sinh vào nhiều dòng họ Bà-la-môn; chúng xua đuổi một số người khỏi những ngôi nhà mới dựng và thường xuyên lập chỗ ở của mình ngay tại đó.

Verse 70

मत्वा हरिं भगवान्व्यासरूपी चक्रे तदा भागवतं पुराणम् / तथा समाख्याय च वैष्णवं तत्ततः परं गारुडाख्यं स चक्रे

Nhận biết Hari (Viṣṇu) là Đấng Tối Thượng, bậc Thánh—hiện thân trong hình tướng Vyāsa—bấy giờ đã trước tác Bhāgavata Purāṇa. Cũng vậy, sau khi giảng bày giáo pháp Vaiṣṇava, Ngài lại tiếp tục soạn bộ Purāṇa mang danh Gāruḍa.

Verse 71

अतो हि गारुडं मुख्यं पुराणं शास्त्रसंमतम् / गारुडेन समं नास्ति विष्णुधर्मप्रदर्शने

Vì thế, Garuḍa Purāṇa là bộ Purāṇa tối thượng, được các śāstra chuẩn nhận; trong việc hiển bày Viṣṇu-dharma, không có gì sánh bằng Garuḍa (Purāṇa).

Verse 72

यथा सुराणां प्रवरो जनार्दनो यथायुधानां प्रवरः सुदर्शनम् / यथाश्वमेधः प्रवरः क्रतूनां छिन्नेषु भक्तेषु तथैव रुद्रः

Như Janārdana là bậc tối thượng giữa chư thiên, như Sudarśana là tối thượng giữa các vũ khí, như Aśvamedha là tối thượng giữa các tế lễ—cũng vậy, khi người mộ đạo bị cắt lìa chỗ nương tựa và tan vỡ bởi nghịch cảnh, Rudra là bậc tối thượng.

Verse 73

नदीषु गङ्गा जलजेषु पद्ममच्छिन्नभक्तेषु तथैव वायुः / तथा पुराणेषु च गारुडं च मुख्यं तदाहुर्हरितत्त्वदर्शने

Trong các dòng sông, Gaṅgā là bậc nhất; trong các loài sinh từ nước, hoa sen là bậc nhất; trong những người mộ đạo kiên định, Vāyu cũng là bậc nhất. Cũng vậy, giữa các Purāṇa, Garuḍa Purāṇa được tôn xưng là đứng đầu để thấu đạt chân lý của Hari (Viṣṇu).

Verse 74

गारुडाख्यपुराणे तु प्रतिपाद्यो हरिः स्मृतः / अतो हरिर्नमस्कार्यो गम्यो योग्यो हरिः स्मृतः

Trong Purāṇa mang danh Garuḍa, Hari được ghi nhớ là Đấng cần được tuyên thuyết và chứng ngộ. Vì thế, chỉ Hari đáng được đảnh lễ, đáng được hướng đến như cứu cánh, và đáng được hợp nhất bằng yoga—Hari được tưởng niệm như vậy.

Verse 75

भाग्यात्मकत्वाच्छ्रीदेव्या नमनं नदनु स्मृतम् / परो नरोत्तमो वा स साधकेशोपि च स्मृतः

Vì Śrī Devī vốn là bản thể của phúc lành và vận may, nên lời dạy nói rằng cúi lạy Ngài tự thân đã là một lễ hiến dâng công đức. Người ấy được ghi nhớ là bậc tối thượng—quả thật là người ưu tú nhất trong loài người—và được xem là hành giả (sādhaka) hàng đầu.

Verse 76

अतो नम्यो वायुरपि पुराणादौ द्विजोत्तमाः / भारती वाक्यरूपत्वान्नम्या वायोरनन्तरम्

Vì thế, hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, ngay nơi mở đầu Purāṇa này, Vāyu cũng cần được đảnh lễ; và Bhāratī (Sarasvatī), vì là chính hình thể của lời nói, phải được tôn kính ngay sau Vāyu.

Verse 77

उपसाधको नरः प्रोक्तो यतोतस्तदनन्तरम् / नम्य इत्यच्यते सद्भिस्तारतम्येन सर्वदा

Cho đến mức ấy, người ta được gọi là ‘upasādhaka’ (kẻ phụng sự, hầu cận). Ngay sau đó, các bậc hiền thiện luôn gọi người ấy là ‘namya’—đấng đáng được đảnh lễ—tùy theo thứ bậc công đức.

Verse 78

अतो व्यासं नमस्कुर्याद्ग्रन्थकर्तृत्वहेतुतः / शौनक उवाच / व्यासस्य नमनं ह्यन्ते कथं कार्यं महात्मनः

Vì thế, nên cúi lạy Vyāsa, bởi Ngài là nguyên nhân—tác giả—của thánh luận này. Śaunaka thưa: “Vậy ở phần kết, việc đảnh lễ bậc đại hồn Vyāsa phải được thực hiện thế nào cho đúng?”

Verse 79

अन्ते च वन्दने तस्य कारणं ब्रूहि सुव्रत / सूत उवाच / विष्णोरनन्तरं व्यासनमनं मुख्यमेव हि

Và ở phần kết, trong lúc đảnh lễ Ngài, xin nói cho ta nguyên do ấy, hỡi người giữ giới hạnh thù thắng. Sūta đáp: “Ngay sau khi đảnh lễ Viṣṇu, cúi lạy Vyāsa quả thật là pháp hành tối thượng.”

Verse 80

हरिरेव यतो व्यासो वाच्यचक्रस्वरूपकः / व्यासो नैव समत्वेन प्रोक्तो भगवतो हरेः

Vì Vyāsa chính là Hari—hiện thân của bánh xe lời dạy thánh—nên Vyāsa chưa từng được tuyên là chỉ “ngang bằng” với Đức Thế Tôn Hari.

Verse 81

तत्रापि कारणं वक्ष्ये सादरेण मुनीश्वराः / व्यासस्तु कश्चन ऋषिः पुराणे तामसे स्मृतः

Ngay tại đó nữa, hỡi các bậc hiền thánh tối thượng, ta sẽ kính cẩn nói rõ nguyên do. Trong truyền thống của Tāmasa Purāṇa, có nhắc đến một vị ṛṣi tên là Vyāsa.

Verse 82

प्रविशन्ति ह्यन्धतम इति त्वन्ते नमस्कृतः

“Quả thật họ đi vào bóng tối mù lòa”—đã được nói như vậy; vì thế, đến cuối cùng, phải cúi đầu đảnh lễ với lòng tôn kính.

Verse 83

यदिदं परमं गोप्यं हृदि धार्यं न संशयः / पराणां नम्यमेवोक्तं प्रतिपाद्यं यतोत्र हि

Giáo huấn này, tối thượng và kín nhiệm, phải được giữ trong tim—không chút nghi ngờ. Nó đã được nói là điều đáng tôn kính đối với mọi người; vì vậy, nơi đây cần được giảng rõ và xác lập.

Verse 84

समासव्यासभावाद्धि पराणां तत्प्रतीयते / वास्तवं तं न जानीयुरुपजीव्यो यतो हरिः

Do lối diễn đạt khi cô đọng khi triển khai, người đời hiểu chân lý ấy theo nhiều cách; nhưng họ không biết cốt tủy chân thật—vì Hari (Viṣṇu) mới là chỗ nương tựa tối hậu.

Verse 85

हरिर्व्यासस्त्वेक एव व्यासस्तु हरिवत्स्मृतः / उपजीव्यतदीशत्वे तयोरेव न संशयः

Hari và Vyāsa thật sự là một; và Vyāsa được ghi nhớ như đồng dạng với Hari. Về mối liên hệ giữa kẻ nương tựa và Đấng Chủ Tể (người lệ thuộc và bậc tối thượng), không có nghi ngờ—điều ấy chỉ ứng vào hai vị này mà thôi.

Verse 86

ईशकोटिप्रविष्टत्वाच्छ्रियः स्वामित्वमीरितम् / त्रयाणामुपजीव्यत्वात्सेव्यत्वात्स्वामिता स्मृताः

Vì Śrī (Lakṣmī) thâm nhập vào tận cốt lõi của Đấng Chủ Tể, nên quyền chủ tể của Ngài được tuyên thuyết. Và vì ba vị ấy là những bậc mà muôn loài nương sống và phải phụng sự, nên các Ngài cũng được ghi nhớ là có uy quyền tối thượng.

Verse 87

वाय्वादीनां त्रयाणां च सेव्यत्वात्सेव्यता स्मृता / भूभारहरणे विष्णोः प्रधानाङ्गं हि मारुतिः

Vì ba vị bắt đầu từ Vāyu là những bậc đáng được phụng sự cung kính, nên việc tôn thờ các Ngài được tuyên là thích đáng. Và trong công cuộc của Viṣṇu nhằm cất bỏ gánh nặng của địa cầu, Māruti (Hanumān) quả thật là khí cụ tối yếu—như chi thể chủ đạo của Ngài.

Verse 88

वाक्यरूपा भारती तु द्वितीयाङ्गं हि सा स्मृता / तृतीयाङ्ग हरेः शेषो न नम्याः साम्यतो हरेः

Bhāratī (Sarasvatī), có hình tướng chính là lời nói thánh, được ghi nhớ là chi thể thứ hai của Hari. Chi thể thứ ba của Hari là Śeṣa; không nên đảnh lễ Ngài như ngang bằng với Hari, vì sự tương đồng ấy chỉ là do nương tựa mà có.

Verse 89

प्रतिपाद्या मुख्यतया नम्या एव समीरिताः / अवान्तराश्च वाय्वाद्या न नम्यास्तेन ते स्मृताः

Những bậc được trình bày để giảng dạy ở đây đã được nêu là đáng đảnh lễ trước hết. Còn các bậc phụ thuộc—bắt đầu từ Vāyu và những vị khác—thì trong ngữ cảnh này không được đảnh lễ; vì thế các Ngài được ghi nhớ là không phải đối tượng lễ bái (ở đây).

Verse 90

भीष्मद्रोणादिनामानि भीमादिष्वेव मुख्यतः / वाचकानि यतो नित्यं तन्नम्यास्ते मुनीश्वराः

Vì những danh xưng như Bhīṣma và Droṇa, theo nghĩa chính yếu, cũng là tên gọi được dùng cho Bhīma và những vị khác, nên các bậc thánh hiền ấy luôn xứng đáng được cúi đầu đảnh lễ cung kính.

Verse 91

पराणामेव नम्यत्वं प्रतिपाद्यत्वमेव हि / एतत्सर्वं मयाख्यातं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छथ

Quả thật, ta đã trình bày rằng chỉ nên đảnh lễ Đấng Tối Thượng, và chỉ điều ấy mới là điều cần được truyền dạy. Tất cả đã được ta nói rõ—các ông còn muốn nghe gì nữa?