Adhyaya 9

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे मानससृष्टिवर्णनं नामाष्टमो ऽध्यायः सूत उवाच रुद्रं धर्मं मनश्चैव रुचिं चैवाकृतिं तथा / पञ्च कर्तॄन् हि स तदा मनसा व्यसृजत्प्रभुः

Như vậy trong Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, phần trước do Vāyu thuyết, ở anuṣaṅga-pāda thứ hai, chương tám mang tên “Mô tả sự sáng tạo bằng tâm”. Sūta nói: Khi ấy Đấng Chúa Tể đã dùng ý niệm mà phóng sinh năm bậc tác tạo: Rudra, Dharma, Manas, Ruci và Ākṛti.

Verse 2

एते महाभुजाः सर्वे प्रजानां स्थितिहेतवः / औषधीः प्रतिसंधत्ते रुद्रः क्षीणः पुनः पुनः

Tất cả đều là những bậc “đại cánh tay”, là nguyên nhân cho sự an trụ của muôn loài. Rudra, hết lần này đến lần khác suy hao, lại kết hợp và phục hồi các dược thảo (auṣadhi).

Verse 3

प्राप्तौषधिफलैर्देवः सम्यगिष्टः फलार्थिभिः / त्रिभिरेव कपालैस्तु त्र्यंबकैरोषधीक्षये

Khi đã được quả của dược thảo, những người cầu phúc đã cúng tế Thần linh đúng nghi lễ. Vào lúc dược thảo suy tàn, tế lễ Tryambaka chỉ dùng ba chiếc kapāla mà thôi.

Verse 4

इज्यते मुनिभिर्यस्मात्तस्मात्त्त्र्यंबक उच्यते / गायत्रीं चैव त्रिष्टुप् च जगती चैव ताः स्मृताः

Vì được các hiền triết cử hành tế lễ, nên Ngài được gọi là ‘Tryambaka’. Gāyatrī, Triṣṭup và Jagatī—đó là các thể thơ được ghi nhớ trong Smṛti.

Verse 5

अंबिकानां मया प्रोक्ता योनयः स्वनस्पतेः / ताभिरेकत्वभूता भिस्त्रिविधाभिः स्ववीर्यतः

Ta đã nói về nguồn gốc của các Ambikā như mang hình thái vanaspati (thảo mộc thiêng). Nhờ năng lực riêng, các Ngài tuy thành ba phương diện nhưng vẫn hợp nhất trong một thể.

Verse 6

त्रिसाधनः पुरोडाशस्त्रिकपालस्ततः स्मृतः / त्र्यंबकः स पुरोडाशस्तेनेह त्र्यंबकःस्मृतः

Puroḍāśa có ba phương tiện được gọi là ‘trikapāla’. Chính puroḍāśa ấy là ‘Tryambaka’; vì vậy ở đây được ghi nhớ là Tryambaka.

Verse 7

धत्ते धर्मः प्रजाः सर्वा मनो ज्ञानकरं स्मृतम् / आकृतिः सुरुचे रूपं रुचिः श्रद्धाकरः स्मृतः

Dharma nâng đỡ mọi loài; manas (tâm) được nhớ là nguyên nhân sinh tri thức. Ākṛti là dáng vẻ đẹp; ruci được nhớ là điều khơi dậy śraddhā (lòng tin).

Verse 8

एवमेते प्रजापालाः प्रजानां स्थितिहेतवः / अथास्य सृजतः सर्गं प्रजानां परिवृद्धये

Như vậy, các bậc hộ trì chúng sinh là nguyên nhân cho sự an trụ của muôn loài. Rồi Ngài sắp đặt trật tự sáng tạo để chúng sinh được tăng trưởng.

Verse 9

न व्यवर्द्धत ताः सृष्टाः प्रजाः केनापि हेतुना / ततः स विदधे बुद्धिमर्थनिश्चयगा मिनीम्

Dẫu vì lý do nào, các chúng sinh đã được tạo ra vẫn không tăng trưởng. Bấy giờ Ngài thiết lập trí tuệ dẫn đến sự quyết định về ý nghĩa và mục đích.

Verse 10

अथात्मनि समद्राक्षीत्तमोमात्रां तु चारिणीम् / रजः सत्त्वं परित्यज्य वर्तमानां स्वकर्मतः

Rồi Ngài thấy trong chính mình chỉ có tăm tối (tamas) đang vận hành, bỏ rajas và sattva, hành xử theo nghiệp riêng của nó.

Verse 11

ततः स तेन दुखेनशुचं चक्रे जगत्पतिः / तमश्च व्यनुदत्पश्चाद् रजसातु समावृणोत्

Bấy giờ Đấng Chủ Tể thế gian từ nỗi khổ ấy làm phát sinh sầu muộn. Sau đó Ngài xua tan tamas và phủ lên bằng rajas.

Verse 12

तत्तमः प्रतिनुत्तं वै मिथुनं संप्रसूयत / अधर्माचरणा त्तस्य हिंसा शोको व्यजायत

Tamas ấy khi bị đẩy lùi liền sinh ra một đôi. Từ sự hành xử phi pháp (adharma) của nó, bạo hại và sầu khổ phát sinh.

Verse 13

ततस्तस्मिन्समुद्भूते मिथुने वरणात्मके / ततः स भगवानासीत् प्रीतश्चैतं हि शिश्रिये

Khi đôi lứa mang bản tính tuyển chọn ấy xuất hiện, Đức Bhagavān hoan hỷ sâu xa và nương tựa nơi đôi ấy.

Verse 14

एवं प्रीतात्मनस्तस्य स्वदेहार्द्धाद्विनिःसृता / नारी परमकल्याणी सर्वभूतमनोहरा

Như vậy, từ nửa thân thể của Ngài—đấng hoan hỷ trong tâm—một nữ thần tối cát tường, làm say lòng muôn loài, đã hiện ra.

Verse 15

सा हि कामात्मना सृष्टा प्रकृतेः सा सुरूपिणी / शतरूपेति सा प्रोक्ता सा प्रोक्तैव पुनः पुनः

Nàng được tạo tác từ bản thể của dục ý, sinh từ Prakṛti, dung sắc đoan nghiêm; nàng được gọi là ‘Śatarūpā’, và danh ấy được nhắc đi nhắc lại.

Verse 16

ततः प्रजाः समुद्भूता यथा प्रोक्ता मया पुरा / प्रक्रियायां यथा तुभ्यं त्रेतामध्ये महात्मनः

Rồi các loài chúng sinh sinh khởi, đúng như ta đã nói từ trước; hỡi bậc Đại Hồn, theo đúng tiến trình ta từng giảng cho ngươi vào giữa thời Tretā-yuga.

Verse 17

यदा प्रजास्तु ताः सृष्टा न व्यवद्धत धीमतः / ततो ऽन्यान्मानसान्पुत्रानात्मनः सदृशो ऽसृजत

Khi các chúng sinh ấy đã được tạo ra mà vẫn không tăng trưởng nhờ trí tuệ của bậc hiền minh, thì Ngài lại tạo ra những người con do ý niệm sinh thành, giống như chính mình.

Verse 18

भृग्वङ्गिरोमरीचींश्च पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् / दक्षमत्रिं वसिष्ठं च निर्ममे मानसान्सुतान्

Brahmā đã tạo ra Bhṛgu, Aṅgiras, Marīci, Pulastya, Pulaha, Kratu, Dakṣa, Atri và Vasiṣṭha như những người con tâm sinh (mānasaputra) từ ý niệm của Ngài.

Verse 19

नव ब्रह्माण इत्येते पुराणे निश्चयं गताः / ब्रह्मा यतात्मकानां तु सर्वेषामात्मयोनिनाम्

Trong các Purāṇa đã xác quyết rằng họ là ‘chín vị Brahmā’; và Brahmā là cội nguồn của mọi bậc tự-sinh (ātmayoni), mang bản thể của chính Ngài.

Verse 20

ततो ऽसृजत्पुनर्ब्रह्मा धर्मं भूतसुखावहम् / प्रजापतिं रुचिं चैव पूर्वेषामेव पूर्वजौ

Rồi Brahmā lại tạo ra Dharma, pháp tắc đem an lạc cho muôn loài; và cũng sinh ra Prajāpati Ruci, bậc tổ tiên ngay cả của các bậc tiền nhân.

Verse 21

बुद्धितः ससृजे धर्मं सर्वभूतसुखावहम् / मनसस्तु रुचिर्नाम जज्ञे जो ऽव्यक्तजन्मनः

Từ buddhi của mình, Brahmā tạo ra Dharma đem an lạc cho mọi loài; và từ manas của Ngài sinh ra Prajāpati mang tên Ruci, bậc có nguồn sinh từ Avyakta (vô hiển).

Verse 22

भृगुस्तु त्दृदयाज्जज्ञे ऋषिः साललयोनिनः / प्राणाद्दक्षं सृजन्ब्रह्मा चक्षुर्भ्यां तु मरीचिनम्

Ṛṣi Bhṛgu sinh từ trái tim của Brahmā, thuộc dòng sinh khởi gắn với thủy giới; Brahmā tạo Dakṣa từ prāṇa của Ngài, và tạo Marīci từ đôi mắt của Ngài.

Verse 23

अभिमानात्मकं रुद्रं निर्ममे नीललोहितम् / शिरसोंगिरसं चैव श्रोत्रादत्रिं तथैव च

Ngài tạo ra Rudra mang bản tính ngã mạn, tức Nīlalohita. Từ đỉnh đầu sinh ra Aṅgiras, và từ đôi tai sinh ra Atri, cũng như vậy.

Verse 24

पुलस्त्यं च तथोदानाद्व्यानाच्च पुलहं पुनः / समानजो वसिष्ठश्च ह्यपानान्निर्ममे क्रतुम्

Từ udāna, Ngài tạo Pulastya; từ vyāna, lại tạo Pulaha. Từ samāna sinh Vasiṣṭha; từ apāna Ngài dựng nên Kratu.

Verse 25

इत्येते ब्रह्मणः पुत्राः प्रजादौ द्वादश स्मृताः / धर्मस्तेषां प्रथमजो देवतानां स्मृतस्तु वै

Như vậy, vào buổi đầu của sự sinh thành muôn loài, họ được ghi nhớ là mười hai người con của Brahmā. Trong số ấy, Dharma là trưởng tử, cũng được tôn nhớ giữa chư thiên.

Verse 26

भृग्वादयस्तु ये सृष्टास्ते वै ब्रह्मर्षयः स्मृताः / गृहमेधिपुराणास्ते धर्मस्तैः प्राक् प्रवर्त्तितः

Bhr̥gu và các vị được tạo ra như thế được ghi nhớ là các Brahmarṣi. Họ là bậc cổ xưa trong truyền thống gṛhamedhī, và đã sớm khai mở con đường Dharma.

Verse 27

द्वादशैते प्रसूयन्ते प्रजाः कल्पे पुनः पुनः / तेषां द्वादश ते वंशा दिव्या देवगुणान्विताः

Mười hai vị ấy sinh ra muôn loài, hết kalpa này đến kalpa khác. Họ có mười hai dòng tộc thiêng liêng, đầy đủ phẩm tính của chư thiên.

Verse 28

क्रियावन्तः प्रजावन्तो महर्षिभिरलङ्कृताः / यदा तैरिह सृष्टैस्तु धर्म्माद्यैश्च महर्षिभिः

Họ đầy đủ hành nghiệp và con cháu, được các Đại Thánh hiền trang nghiêm. Khi tại đây các Maharsi ấy tạo dựng Dharma và những điều khác.

Verse 29

सृज्यमानाः प्रजाश्चैव न व्यवर्द्धन्त धीमतः / तमोमात्रावृतः सो ऽभूच्छोकप्रतिहतश्च वै

Ngay cả các chúng sinh đang được tạo ra cũng không làm vị trí tuệ ấy tăng trưởng. Ngài bị che phủ chỉ bởi bóng tối và còn bị nỗi sầu ngăn trở.

Verse 30

यथाऽवृतः स वै ब्रह्मा तमोमात्रा तु सा पुनः / पुत्राणां च तमोमात्रा अपरा निःसृताभवत्

Như Brahma bị che phủ bởi tăm tối thuần túy, chính tăm tối ấy lại phát ra từ các người con của Ngài dưới một dạng khác.

Verse 31

प्रतिस्रोतात्मको ऽधर्मो हिंसा चैवाशुभात्मिका / ततः प्रतिहते तस्य प्रतीते वरणात्मके

Adharma mang bản tính nghịch dòng, và himsa cũng mang bản tính bất tường. Rồi khi bản tính che phủ ấy bị ngăn lại, nó hiện rõ ra.

Verse 32

स्वां तनुं स तदा ब्रह्मा समपोहत भास्वराम् / द्विधा कृत्वा स्वकं देहमर्द्धेन पुरुषो ऽभवत्

Khi ấy Brahma gạt bỏ thân thể rực sáng của mình. Ngài chia thân mình làm hai, và với một nửa, Ngài trở thành hình tướng Purusha.

Verse 33

अर्धेन नारी सा तस्य शतरूपा व्यजायत / प्रकृतिर्भूतधात्री सा कामाद्वै सृजतः प्रभोः

Từ một nửa thân Ngài, người nữ Śatarūpā đã sinh ra. Theo ý muốn của Đấng Tạo Hóa, chính nàng là Prakṛti, Mẹ nâng đỡ muôn loài, hiển lộ.

Verse 34

सा दिवं पृथिवीं चैव महिम्ना व्याप्य सुस्थिता / ब्रह्माणः सा तनुः पूर्वा दिवमावृत्य तिष्टतः

Nàng an trụ vững vàng, lấy uy quang bao trùm cả trời và đất. Nàng chính là thân thể nguyên sơ của Brahmā, che phủ cõi trời mà đứng yên.

Verse 35

या त्वर्द्धा सृज्यते नारी शतरूपा व्यजायत / सा देवी नियुतं तप्त्वा तपः परम दुश्चरम्

Người nữ được tạo từ nửa ấy sinh ra là Śatarūpā. Nữ thần ấy thực hành khổ hạnh tối thượng, vô cùng khó khăn, suốt thời lượng niyuta.

Verse 36

भर्त्तारं दीप्तयशसं पुरुषं प्रत्यपद्यत / स वै स्वायंभुवः पूर्वं पुरुषो मनुरुच्यते

Nàng quy phục và nhận vị Puruṣa rạng danh làm phu quân. Chính vị Puruṣa Svāyaṃbhuva thuở ban đầu ấy được gọi là Manu.

Verse 37

तस्यैकसप्ततियुगं मन्वन्तरमिहोच्यते / लब्ध्वा तु पुरुषः पत्नीं शतरूपामयोनिजाम्

Manvantara của ngài ở đây được nói là kéo dài bảy mươi mốt yuga. Và vị Puruṣa ấy đã được Śatarūpā, người sinh ra không từ thai, làm hiền thê.

Verse 38

तया स रमते सार्द्धं तस्मात्सा रतिरुच्यते / प्रथमः संप्रयोगः स कल्पादौ समवर्त्तत

Ngài hoan lạc cùng nàng; vì thế nàng được gọi là ‘Rati’. Cuộc hợp nhất đầu tiên ấy diễn ra vào buổi đầu của kiếp (kalpa).

Verse 39

विराजमसृजद्ब्रह्मा सो ऽभवत्पुरुषो विराट् / सम्राट् सशतरूपस्तु वैराजस्तु मनुः स्मृतः

Phạm Thiên tạo ra Viraj; ngài trở thành Purusha Virat. Ngài cũng là Samrat và Śatarūpa; còn Vairaja được ghi nhớ là Manu.

Verse 40

स वैराजः प्रजासर्गं ससर्ज पुरुषो मनुः / वैराजात्पुरुषाद्वीरौ शतरूपा व्यजायत

Manu–Purusha Vairaja đã tạo nên sự sinh thành của muôn loài. Từ Purusha Vairaja, Śatarūpa sinh ra như tinh lực (vīrya).

Verse 41

प्रियव्रतोत्तानपादौ पुत्रौ पुत्रवतां वरौ / कन्ये द्वे सुमहाभागे याभ्यां जाता इमाः प्रजाः

Priyavrata và Uttānapāda—hai người con trai, bậc ưu tú trong hàng những người có con. Lại có hai người con gái vô cùng phúc đức; từ họ mà các chúng sinh này sinh ra.

Verse 42

देवी नाम्ना तथाकूलिः प्रसूतिश्चैव ते शुभे / स्वायंभुवः प्रसूतिं तु दक्षाय व्यसृजत्प्रभुः

Trong các ái nữ cát tường ấy, một người mang danh Devī; những người khác là Ākūti và Prasūti. Đấng Svāyambhuva Manu đã gả Prasūti cho Dakṣa.

Verse 43

रुचेः प्रजापतेश्चैव आकूतिं प्रत्य पादयत् / आकूत्यां मिथुनं जज्ञे मानसस्य रुचेः शुभम्

Prajapati Ruci tiếp nhận Akuti. Từ Akuti, do ý nguyện trong tâm của Ruci, một đôi song sinh cát tường đã ra đời.

Verse 44

यज्ञश्च दक्षिणा चैव यमलौ तौ बभूवतुः / यज्ञस्य दक्षिणायां च पुत्रा द्वादश जज्ञिरे

Đôi song sinh ấy là Yajña và Dakṣiṇā. Từ Dakṣiṇā, hiền thê của Yajña, đã sinh ra mười hai người con trai.

Verse 45

यामा इति समाख्याता देवाः स्वायंभुवेतरे / यमस्य पुत्रा यज्ञस्य तस्माद्यामास्तु ते स्मृताः

Các vị thần trong Manvantara Svāyambhuva được gọi là Yāmā. Vì họ là con trai của Yajña, nên được ghi nhớ với danh xưng Yāmā.

Verse 46

अजिताश्चैव शुक्राश्च द्वौ गणौ ब्रह्मणः स्मृतौ / यामाः पूर्वं परिक्रान्ता येषां संज्ञा दिवौकसः

Ajita và Śukra được nhớ là hai đoàn chúng của Brahmā. Những Yāmā đã đi nhiễu trước đó được gọi là Divaukasa, cư dân cõi trời.

Verse 47

स्वायंभूव सुतायां तु प्रसूत्यां लोकमातरः / तस्यां कन्याश्चतुर्विंशद्दक्षस्त्वजनयत्प्रभुः

Trong Prasūti, ái nữ của Svāyambhuva, các ‘Bà Mẹ của thế gian’ đã hiển lộ. Chính nơi Prasūti ấy, Dakṣa tôn chủ sinh ra hai mươi bốn ái nữ.

Verse 48

सर्वास्ताश्च महाभागाः सर्वाः कमललोचनाः / योगपत्न्यश्च ताः सर्वाः सर्वास्ता योगमातरः

Tất cả đều là bậc đại phúc, mắt như hoa sen; tất cả đều là phối ngẫu của Yoga và là Mẫu thân của Yoga.

Verse 49

सर्वाश्च ब्रह्मवादिन्यः सर्वा विश्वस्य मातरः / श्रद्धा लक्ष्मीर्धृतिस्तुष्टिः पुष्टिर्मेधा तथा क्रिया

Tất cả đều là bậc thuyết giảng Brahman, là Mẹ của vũ trụ: Śraddhā, Lakṣmī, Dhṛti, Tuṣṭi, Puṣṭi, Medhā và Kriyā.

Verse 50

बुद्धिर्लज्जा वसुः शान्तिः सिद्धिः कीर्त्तिस्त्रयोदश / पत्न्यर्थं प्रतिजग्राह धर्मो दाक्षायणीः प्रभुः

Buddhi, Lajjā, Vasu, Śānti, Siddhi và Kīrti—hợp thành mười ba ái nữ của Dakṣa; đức Dharma đã nhận họ làm hiền phối.

Verse 51

द्वाराण्येतानि चैवास्य विहितानि स्वयंभुवा / यान्याः शिष्टा यवीयस्य एकादश सुलोचनाः

Đó chính là những ‘cửa ngõ’ của ngài, do Svayambhū an bài; còn những vị còn lại là mười một thiếu nữ mắt đẹp thuộc về người em út.

Verse 52

सती ख्यातिश्च संभूतिः स्मृतिः प्रीतिः क्षमा तथा / सन्नतिश्चानसूया च ऊर्जा स्वाहा स्वधा तथा

Satī, Khyāti, Saṃbhūti, Smṛti, Prīti, Kṣamā; cùng Sannati, Anasūyā, Ūrjā, Svāhā và Svadhā.

Verse 53

तास्तदा प्रत्यगृह्णन्त पुनरन्ये महार्षयः / रुद्रो भृगुर्मरीचिश्च अङ्गिराः पुलहः क्रतुः

Bấy giờ các Đại Thánh hiền khác lại tiếp nhận họ: Rudra, Bhrigu, Marici, Angiras, Pulaha và Kratu.

Verse 54

पुलस्त्यो ऽत्रिर्वसिष्ठश्च पितरो ऽग्रिस्तथैव च / सतीं भवाय प्रायच्छत्ख्यातिं च भृगवे तथा

Pulastya, Atri, Vasistha, các Pitṛ và cả Agni cũng vậy: Sati được trao cho Bhava (Shiva), còn Khyati được trao cho Bhrigu.

Verse 55

मरीचये तु संभूतिं स्मृतिमङ्गिरसे ददौ / प्रीतिं चैव पुलस्त्याय क्षमां वै पुलहाय च

Marici được ban Sambhuti, Angiras được ban Smriti; Pulastya được ban Priti, và Pulaha được ban Kshama.

Verse 56

क्रतवे संततिं नाम अनसूयां तथात्रये / ऊर्जां ददौ वसिष्ठाय स्वाहां चैवाग्नये ददौ

Kratu được ban Santati; Atri được ban Anasuya; Vasistha được ban Urja, và Agni được ban Svaha.

Verse 57

स्वधां चैव पितृभ्यस्तु तास्वपत्यानि मे शृणु / एताः सर्वा महाभागाः प्रजास्त्वनुसृताः स्थिताः

Và Svadhā được ban cho các Pitṛ; nay hãy nghe từ ta về con cháu sinh ra từ các vị phối ngẫu ấy. Tất cả những dòng giống phúc đức này tiếp nối theo truyền thừa và an trụ.

Verse 58

मन्वन्तरेषु सर्वेषु यावदाभूतसंप्लवम् / श्रद्धा कामं प्रजज्ञे ऽथ दर्पो लक्ष्मी सुतः स्मृतः

Trong mọi manvantara cho đến đại hồng hoại, Śraddhā sinh ra Kāma; và Darpa được ghi nhớ là con của nữ thần Lakṣmī.

Verse 59

धृत्यास्तु नियमः पुत्रस्तुष्ट्याः संतोष उच्यते / पुष्ट्या लाभः सुतश्चापि मेधापुत्रः श्रुतस्तथा

Con của Dhṛti được gọi là Niyama; con của Tuṣṭi được gọi là Saṃtoṣa. Con của Puṣṭi là Lābha; và con của Medhā cũng được biết là Śruta.

Verse 60

क्रियायास्तनयौ प्रोक्तौ दमश्च शम एव च / बुद्धेर्बोधः सुतश्चापि अप्रमादश्च तावुभौ

Hai con của Kriyā được nói là Dama và Śama. Con của Buddhi là Bodha; và cả Apramāda nữa—hai vị ấy.

Verse 61

लज्जाया विनयः पुत्रो व्यवसायो वसोः सुतः / क्षेमः शान्तेः सुतश्चापि सुखं सिद्धेर्व्यजायत

Con của Lajjā là Vinaya; con của Vasu là Vyavasāya. Con của Śānti là Kṣema; và từ Siddhi sinh ra Sukha.

Verse 62

यशः कीर्तेः सुतश्चापि इत्येते धर्मसूनवः / कामस्य तु सुतो हर्षो देव्यां सिद्ध्यां व्यजायत

Yaśa cũng là con của Kīrti—đó đều là các người con của Dharma. Còn con của Kāma là Harṣa, sinh từ nữ thần Siddhi.

Verse 63

इत्येष वै सुखोदर्कः सर्गो धर्मस्य सात्त्विकः / जज्ञे हिंसा त्वधर्माद्वै निकृतिं चानृतं च ते

Như vậy, sự sáng tạo mang tính sattva của Dharma đem lại quả phúc an lạc; nhưng từ Adharma sinh ra bạo hại, cùng với xảo trá và dối vọng.

Verse 64

निकृत्यनृतयोर्जज्ञ भयं नरक एव च / माया च वेदना चापि मिथुनद्वयमेतयोः

Từ xảo trá và dối vọng sinh ra sợ hãi và địa ngục; và như một đôi song hành của chúng, Māyā và Vedanā (đau khổ) cũng xuất hiện.

Verse 65

मयाज्जज्ञे ऽथ वै माया मृत्युं भूतापहारिणम् / वेदनायां ततश्चापि जेज्ञ दुःखं तु रौरवात्

Từ Māyā lại sinh ra Māyā, và Mṛtyu—kẻ cướp đoạt sinh linh; còn từ Vedanā phát sinh nỗi khổ gắn với địa ngục Raurava.

Verse 66

मृत्योर्व्याधिर्जराशोकक्रोधासूया विजज्ञिरे / दुःखोत्तराः स्मृता ह्येते सर्वे चाधर्मलक्षणाः

Từ Mṛtyu sinh ra bệnh tật, tuổi già, sầu muộn, giận dữ và đố kỵ; tất cả được ghi nhớ là làm tăng khổ đau và là dấu hiệu của Adharma.

Verse 67

तेषां भार्यास्ति पुत्रो वा सर्वे ह्यनिधनाः स्मृताः / इत्येष तामसः सर्गो जज्ञे धर्मनिया मकः

Họ cũng có vợ hoặc con trai, và tất cả được ghi nhớ là không diệt mất; như vậy đã sinh ra sự sáng tạo mang tính tamas, nhằm chế định và điều hòa Dharma.

Verse 68

प्रजाः सृचेति व्यादिष्टो ब्रह्मणा नीललोहितः / सो ऽभिध्याय सतीं भार्यां निर्ममे चात्मसंभवान्

Vâng lệnh Phạm Thiên: “Hãy tạo ra muôn dân”, Nīlalohita quán niệm người vợ hiền thánh Satī và tạo dựng các chúng sinh tự sinh từ chính bản thể mình.

Verse 69

नाधिकान्न च हीनास्तान्मानसानात्मना समान् / सहस्रं च सहस्राणामसृजत्कृत्तिवाससः

Họ chẳng hơn chẳng kém, sinh từ tâm ý và ngang bằng với chính ngài. Kṛttivāsa đã tạo ra ngàn lần ngàn, vô số chúng sinh.

Verse 70

तुल्यानेवात्मना सर्वान् रूपतेजोबल श्रुतैः / पिङ्गलान्सनिषङ्गांश्च कपर्दी नीललोहितान्

Kapardī Nīlalohita tạo ra tất cả đều ngang với mình—về dung mạo, hào quang, sức lực và thánh học; da sắc vàng nâu, mang theo niṣaṅga (ống tên).

Verse 71

विशिखान्हीनकेशांश्च दृष्टिघ्नास्तान्कपालिनः / महारूपान्विरूपांश्च विश्वरूपाश्च रूपिणः

Họ không có chỏm tóc, tóc thưa, đáng sợ đến mức làm tắt ánh nhìn; là những kẻ mang sọ. Có kẻ hình tướng vĩ đại, có kẻ dị dạng, lại có kẻ mang “thân vũ trụ” (viśvarūpa).

Verse 72

रथिनो वर्मिणश्चैव धन्विनो ऽथ वरूथिनः / सहस्रशतबाहूंश्च दिव्यभौमान्तरिक्षगान्

Họ là chiến sĩ xa mã, mặc giáp, cầm cung, có đội hộ vệ; có ngàn và trăm cánh tay, mang tính thiêng, du hành cả trên mặt đất lẫn giữa hư không.

Verse 73

स्थूल शीर्षानष्टदंष्ट्रान् द्विजिह्वांस्तु त्रिलोचनान् / अन्नादान्पिशितादांश्च आज्यपान्सोमपोस्तथा

Họ đầu to, mất nanh, có hai lưỡi và ba mắt; kẻ ăn cơm, ăn thịt, uống bơ tinh (ghee) và uống Soma cũng có.

Verse 74

अतिमेढ्रोग्रकायांश्च शितिकण्ठोग्रमन्युकान् / सनिषङ्गतनुत्रांश्च धन्विनो ह्यसिचर्मिणः

Có kẻ dương vật cực lớn, thân hình dữ tợn, cổ xanh sẫm và cơn giận hung bạo; mang ống tên và áo giáp, là cung thủ, lại cầm kiếm và khiên.

Verse 75

आसीनान् धावतश्चापि जृंभतश्चाप्यधिष्ठितान् / अधीयानाश्च जपतो युञ्जतो ध्यायतस्तथा

Kẻ thì ngồi, kẻ thì chạy, kẻ thì ngáp, kẻ thì an trụ trong tư thế; kẻ học tụng, kẻ trì japa, kẻ hành yoga, và kẻ nhập thiền định.

Verse 76

ज्वलतो वर्षतश्चैव द्योतमानान्प्रधूपितान् / बुद्धान्बुद्धतमांश्चैव ब्रह्मस्वान् ब्रह्मदर्शिनः

Kẻ thì bừng cháy, kẻ thì tuôn mưa, kẻ thì rực sáng, kẻ thì phủ trong khói hương; kẻ thì giác ngộ, kẻ thì càng giác ngộ hơn, mang bản tính Brahman và thấy Brahman.

Verse 77

नीलग्रीवान्सहस्राक्षान् सर्वांश्चैव क्षमाचरान् / अदृश्यान्सर्वभूतानां महायोगान्महौजसः

Họ cổ xanh, ngàn mắt, tất thảy đều hành xử nhẫn nhục; vô hình đối với mọi loài, là những Mahayogi đầy đại oai lực.

Verse 78

रुदतो द्रवतश्चैव एवं युक्तान्सहस्रशः / अयातयामान् सृजतं रुद्रमेतान्सुरोत्तमान्

Vừa khóc vừa chạy, kết tụ thành muôn nghìn như thế—Rudra đã tạo ra những vị thiên tối thượng này, bậc ayātayāma (không hoại).

Verse 79

दृष्ट्वा ब्रह्माब्रवीदेनं मास्राक्षीरीदृशीः प्रजाः / न स्रष्टव्यात्मन स्तल्या प्रजा नैवाधिका तथा

Thấy vậy, Phạm Thiên nói với ông: “Chớ tạo ra chúng sinh như thế; từ bản tính của chính ngươi, loại prajā ấy không nên được tạo, cũng chẳng hợp lẽ.”

Verse 80

अन्याः सृजस्व भद्रं ते प्रजास्त्वं मृत्युसंयुताः / नारभन्ते हि कर्माणि प्रजा विगतमृत्यवः

Nguyện điều lành đến với ngươi—hãy tạo những prajā khác có gắn với cái chết; vì prajā không có tử vong thì chẳng khởi sự các nghiệp (karma).

Verse 81

एवसुक्तो ऽब्रवीदेनं नाहं मृत्युजरान्विताः / प्रजाः स्रक्ष्यामि भद्रं ते स्थितो ऽहं त्वं सृज प्रभो

Được nói như vậy, ông đáp: “Nguyện điều lành đến với ngươi; ta sẽ không tạo prajā mang tử vong và lão suy. Ta đứng yên vững; bậc Chủ Tể, chính ngài hãy sáng tạo.”

Verse 82

एते ये वै मया सृष्टा विरूपा नीललोहिताः / सहस्रं हि सहस्राणामात्मनो मम निःसृताः

Chính họ là những kẻ do ta tạo—hình dạng dị thường, sắc xanh-đỏ (nīla-lohita); từ tự thể ātman của ta, họ tuôn ra thành muôn nghìn muôn nghìn.

Verse 83

एते देवा भविष्यन्ति रुद्रा नाम महाबलाः / पृथिव्यामन्तरिक्षे च रुद्राण्यस्ताः परिश्रुताः

Các vị thần này về sau sẽ trở thành những Rudra đầy đại lực; trên mặt đất và trong cõi trung không, các Rudrāṇī ấy cũng được truyền tụng là lừng danh.

Verse 84

शतरुद्रे समाम्नाता भविष्यन्तीह यज्ञियाः / यज्ञभाजो भविष्यन्ति सर्वे देवगणैः सह

Những vị được truyền tụng trong Śatarudra sẽ là bậc xứng đáng cho tế lễ tại đây; cùng toàn thể chư thiên, họ sẽ thọ phần trong lễ yajña.

Verse 85

मन्वन्तरेषु ये देवा भविष्यन्तीह छन्दजाः / तैः सार्द्धमिज्यमानास्ते स्थास्यन्तीहायुगक्षयात्

Trong các manvantara, những vị thần sinh từ các thể tụng (chandas) sẽ hiện hữu nơi đây; được thờ phụng cùng họ, các vị ấy sẽ trụ tại đây cho đến khi yuga tận diệt.

Verse 86

एवमुक्तस्ततो ब्रह्मा महादेवेन स प्रभुः / प्रत्युवाच तथा भीमं त्दृष्यमाणः प्रजापतिः

Khi Mahādeva nói như vậy, Brahmā bậc Chúa Tể, vị Prajāpati ấy, nhìn Bhīma và đáp lời tương ứng.

Verse 87

एवं भवतु भद्रं ते यथा ते व्यात्दृतं प्रभो / ब्रह्मणा समनु ज्ञाते ततः सर्वमभूत्किल

Xin được như thế; cầu phúc lành đến với Ngài, bậc Chúa Tể—đúng như lời Ngài đã nói. Khi Brahmā chuẩn thuận, thì quả thật mọi sự liền thành tựu như vậy.

Verse 88

ततः प्रभृति देवः स न प्रासूयत वै प्रजाः / ऊर्ध्वरेताः स्थितः स्थाणुर्यावदाभूतसंप्लवम्

Từ đó, vị thần ấy không còn sinh ra chúng sinh nữa. Với tinh lực hướng thượng, Ngài trụ vững như Sthāṇu cho đến đại kiếp hoại diệt.

Verse 89

यस्मात्प्रोक्तं स्थितो ऽस्मीति तस्मात्स्थाणुर्बुधैः स्मृतः / ज्ञानं तपश्च सत्यं च ह्यैश्वर्यं धर्म एव च

Vì Ngài đã nói: “Ta trụ vững,” nên bậc hiền trí gọi Ngài là Sthāṇu. Trí tuệ, khổ hạnh, chân thật, uy quyền và Dharma đều ở nơi Ngài.

Verse 90

वैराग्यमात्मसंबोधः कृत्स्नान्येतानि शङ्करे / सर्वान्देवानृषींश्चैव समेतानसुरैः सह

Ly tham và tự giác ngộ—tất cả đều viên mãn nơi Śaṅkara; và cũng hiển lộ trước toàn thể hội chúng: chư thiên, các hiền sĩ cùng các asura.

Verse 91

अत्येति तेजसा देवो महादेवस्ततः स्मृतः / अत्येति देवा नैश्वर्याद्वलेन च महासुरान्

Vị thần ấy vượt hơn tất cả bằng uy quang, nên được nhớ là Mahādeva. Bằng quyền uy Ngài vượt chư thiên, và bằng sức mạnh Ngài chế ngự các đại asura.

Verse 92

ज्ञानेन च मुनीन्सर्वान्योगाद्भूतानि सर्वशः / एवमेव महादेवः सर्वदेवनमस्कृतः / प्रजामनु द्यामां सृष्ट्वा सर्गादुपरराम ह

Bằng trí tuệ Ngài vượt mọi hiền sĩ, và bằng yoga Ngài bao trùm, chế ngự muôn loài. Như thế Mahādeva, đấng được chư thiên đảnh lễ, sau khi tạo lập trật tự cõi trời cho chúng sinh, liền dừng công cuộc sáng tạo.