Shloka 29
Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्
Devanagari script
सृज्यमानाः प्रजाश्चैव न व्यवर्द्धन्त धीमतः / तमोमात्रावृतः सो ऽभूच्छोकप्रतिहतश्च वै
Transliteration
sṛjyamānāḥ prajāścaiva na vyavarddhanta dhīmataḥ / tamomātrāvṛtaḥ so 'bhūcchokapratihataśca vai
Translation
Ngay cả các chúng sinh đang được tạo ra cũng không làm vị trí tuệ ấy tăng trưởng. Ngài bị che phủ chỉ bởi bóng tối và còn bị nỗi sầu ngăn trở.
Word by Word
सृज्यमानाःbeing created
सृज्यमानाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootसृज् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कर्मणि कृदन्त (present passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
प्रजाःcreatures/progeny
प्रजाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
व्यवर्द्धन्तthey grew/increased
व्यवर्द्धन्त:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवृध् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
धीमतःof the wise one
धीमतः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootधीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
तमस्-मात्रा-आवृतःcovered by mere darkness
तमस्-मात्रा-आवृतः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootतमस् (प्रातिपदिक) + मात्रा (प्रातिपदिक) + आवृत (आ√वृ धातु + क्त, कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/सप्तमीभाव: ‘तमोमात्रया आवृतः’), भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
अभूत्became/was
अभूत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
शोक-प्रतिहतःstruck/afflicted by grief
शोक-प्रतिहतः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootशोक (प्रातिपदिक) + प्रतिहत (प्रति√हन् धातु + क्त, कृदन्त)
Formतत्पुरुष-समास (शोकेन प्रतिहतः), भूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle), खलु/एव-अर्थे (emphasis)