Adhyaya 42

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते एकचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः // ४१// वसिष्ठ उवाच एवं संभ्रामितो रामो गणाधीशेन भूपते / हर्षशोकसमाविष्टो विचिन्त्यात्मपराभवम्

Như vậy, trong Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, phần giữa do Vāyu thuyết, ở Upoddhāta-pāda thứ ba, trong Bhārgava-carita, kết thúc chương bốn mươi mốt. Vasiṣṭha nói: “Tâu đại vương, Rāma bị Gaṇādhiśa làm cho bối rối như thế, lòng ngập tràn vui mừng lẫn sầu muộn, liền suy nghĩ về sự thất thế của chính mình.”

Verse 2

गणेशं चाभितो वीक्ष्य निर्विकारमवस्थितम् / क्रोधाविष्टो भृशं भूत्वा प्राक्षिपत्स्वपरश्वधम्

Nhìn Gaṇeśa khắp bốn phía mà vẫn thấy Ngài an nhiên bất động, hắn liền bị cơn thịnh nộ dữ dội chi phối và ném paraśvadha (rìu) của mình đi.

Verse 3

गणेशस्त्वभिवीक्ष्याथ पित्रा दत्तं परश्वधम् / अमोघं कर्त्तुकामस्तु वामे तं दशने ऽग्रहीत्

Bấy giờ Gaṇeśa nhìn thấy và nhận lấy paraśvadha do phụ thân ban; muốn khiến nó trở thành không sai chạy (amogha), Ngài giữ nó ở bên trái bằng chiếc ngà của mình.

Verse 4

स तु दन्तः कुठारेण विच्छिन्नो भूतले ऽपतत् / भुवि शोणितसंदिग्धो वज्राहत इवाचलः

Chiếc ngà bị rìu chặt đứt đó rơi xuống đất. Dính đầy máu trên mặt đất, nó trông như một ngọn núi bị sét đánh.

Verse 5

दन्तपातेन विद्वस्ता साब्धिद्वीपधरा धरा / चकंपे पृथिवीपाल लोकास्त्रासमुपागताः

Do chiếc ngà rơi xuống, trái đất chứa đựng các đại dương và hải đảo bị chấn động. Tâu bệ hạ, mặt đất rung chuyển và thế gian chìm trong sợ hãi.

Verse 6

हाहाकारो महानासी द्देवानां दिवि पश्यताम् / कार्त्तिकेयादयस्तत्र चुक्रुशुर्भृशमातुराः

Một tiếng than khóc lớn vang lên giữa các vị thần đang quan sát từ trên trời. Karttikeya và những người khác ở đó đã kêu gào trong nỗi đau đớn tột cùng.

Verse 7

अथ कोलाहलं श्रुत्वा दन्तपातध्वनिं तथा / पार्वतीशङ्करौ तत्र समाजग्मतुरीश्वरौ

Sau đó, nghe thấy tiếng ồn ào và âm thanh của chiếc ngà rơi xuống, Parvati và Shankara đã đến đó.

Verse 8

हेरम्बं पुरतो दृष्ट्वा वक्रतुण्डैकदन्तिनम् / पप्रच्छ स्कन्दं पार्वती किमेतदिति कारणम्

Nhìn thấy Heramba (Ganesha) trước mặt với chiếc vòi cong và một chiếc ngà, Parvati hỏi Skanda: 'Nguyên nhân của việc này là gì?'

Verse 9

स तु पृष्टस्तदा मात्रा सेनानीः सर्वमादितः / वृत्तान्तं कथयामास मात्रे रामस्य शृण्वतः

Khi được mẹ hỏi, vị Tướng quân (Kartikeya) đã kể lại toàn bộ sự việc từ đầu cho mẹ nghe, trong khi Rama đang lắng nghe.

Verse 10

सा श्रुत्वोदन्तमखिलं जगतां जननी नृप / उवाच शङ्करं रुष्टा पार्वती प्राणनायकम्

Thưa đức vua, sau khi nghe toàn bộ tin tức, Mẹ của Vũ trụ, Parvati, trở nên tức giận và nói với Shankara, Chúa tể cuộc đời bà.

Verse 11

पार्वत्युवाच अयं ते भार्गवः शंभो शिष्यः पुत्रः समो ऽभवत् / त्वत्तोलब्ध्वा परं तेजो वर्म त्रैलोक्यजिद्विभो

Parvati nói: Hỡi Shambhu, đệ tử Bhargava này của Ngài đã trở thành như một người con trai. Nhận được sức mạnh tối thượng và áo giáp từ Ngài, hỡi Đấng Toàn năng, hắn đã trở thành kẻ chinh phục tam giới.

Verse 12

कार्त्तवीर्यार्जुनं संख्ये जितवानूर्जितं नृपम् / स्वकार्यं साधयित्वा तु प्रादात्तुभ्यं च दक्षिणाम्

Hắn đã đánh bại vua Kartavirya Arjuna hùng mạnh trong trận chiến. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ của mình, hắn đã dâng lên Ngài lễ vật (Dakshina).

Verse 13

यत्ते सुतस्य दशन कुठारेण न्यपातयत् / अनेनैव कृतार्थस्त्वं भविष्यसि न संशयः

Việc hắn dùng rìu đánh gãy răng con trai Ngài - chắc chắn Ngài sẽ cảm thấy hài lòng vì điều này, không còn nghi ngờ gì nữa.

Verse 14

त्वमिमं भार्गवं शम्भो रक्षान्तेवासिसत्तमम् / तव कार्याणि सर्वाणि साधयिष्यति सद्गुरोः

Hỡi Śambho, xin che chở vị Bhārgava này, bậc đệ tử ưu tú. Người ấy sẽ hoàn thành mọi công việc của Ngài vì Satguru.

Verse 15

अह नैवात्र तिष्ठामि यत्त्वया विमता विभो / पुत्राभ्यां सहिता यास्ये पितुः स्वस्य निकेतनम्

Hỡi Đấng Toàn Năng, vì Ngài đã khước từ ta, ta sẽ không ở đây nữa. Cùng hai con trai, ta sẽ về nhà của phụ thân ta.

Verse 16

संतो भुजिष्यातनयं सत्कुर्वन्त्यात्मपुत्रवत् / भवता तु कृतोनैव सत्कारो वचसापि हि

Bậc hiền thánh còn kính trọng con của người hầu như con ruột; vậy mà Ngài chẳng hề ban cho ta sự tiếp đãi, dù chỉ bằng lời nói.

Verse 17

आत्मनस्तनयस्यास्य ततो यास्यामि दुःखिता / वसिष्ठ उवाच एतच्छ्रुत्वा तु वचनं पार्वत्या भगवान्भवः

Vì đứa con của chính ta này, ta sẽ ra đi trong sầu khổ. Vasiṣṭha nói: nghe lời ấy của Pārvatī, Bhagavān Bhava (Śiva)…

Verse 18

नोवाच किञ्चिद्वचनं साधु वासाधु भूपते / सस्मार मनसा कृष्णं प्रणतक्लेशनाशनम्

Hỡi bậc quân vương, Ngài chẳng nói lời hay hay dở; trong tâm Ngài tưởng niệm Śrī Kṛṣṇa, Đấng diệt khổ cho người quy phục.

Verse 19

गोलोकनाथं गोपीशं नानानुनयकोविदम् / स्मृतमात्रो ऽथ भगवान् केशवः प्रणतार्त्तिहा / आजगाम दयासिंधुर्भक्तवश्यो ऽखिलेश्वरः

Golokanātha, chúa tể các gopī, bậc tinh thông muôn cách dỗ dành—chỉ vừa được tưởng niệm, Bhagavān Keśava, đấng diệt khổ cho kẻ quy phục, biển cả từ bi, thuận theo bhakta và Chúa tể muôn loài, liền quang lâm.

Verse 20

मेघश्यामो विशदवदनो रत्नकेयूरहारो विद्युद्वासा मकरसदृशे कुण्डले संदधानः / बर्हापीडं मणिगणयुतं बिभ्रदीषत्स्मितास्यो गोपीनाथो गदितसुयशाः कौस्तुभोद्भासिवक्षाः

Ngài đen thẫm như mây, dung nhan trong sáng, đeo vòng tay và chuỗi ngọc, khoác y phục như tia chớp, mang đôi khuyên tai hình makara; đội mũ lông công kết chùm bảo châu, môi nở nụ cười nhẹ—Gopīnātha, danh thơm được ca tụng, ngực rực sáng bởi Kaustubha.

Verse 21

राधया सहितः श्रीमान् श्रीदाम्ना चापराजितः

Đấng cát tường ở cùng Rādhā, và cùng Śrīdāmā, hiện ra với uy lực bất khả chiến bại.

Verse 22

मुष्णंस्तेजांसि सर्वेषां स्वरुचा ज्ञानवारिधिः / अथैनमागतं दृष्ट्वा शिवः संहृष्टमानसः

Với hào quang tự thân làm lu mờ uy quang của mọi người, khi Śiva thấy biển cả trí tuệ ấy quang lâm, lòng Ngài hân hoan rạng rỡ.

Verse 23

प्रणिपत्य यथान्यायं पूजयामास चागतम् / प्रवेश्याभ्यन्तरे वेश्मराधया सहितं विभुम्

Śiva cúi lạy đúng phép, phụng thờ Đấng vừa quang lâm, rồi cung thỉnh vị Vibhu ấy cùng Rādhā bước vào nội thất của tư gia.

Verse 24

रत्नसिंहासने नम्ये सदारं स न्यवेशयत् / थ तत्र गता देवी पार्वती तनयान्विता

Ông cúi lạy ngai báu, rồi an vị Ngài tại đó cùng với phu nhân. Bấy giờ Nữ thần Pārvatī cũng đến nơi, cùng các người con của mình.

Verse 25

ननाम चरणान्प्रभ्वोः पुत्राभ्यां सहिता मुदा / थ रामो ऽपि तत्रैव गत्वा नमितकन्धरः

Nàng cùng hai người con vui mừng cúi lạy dưới chân Đấng Chúa Tể. Rồi Rāma cũng đến ngay nơi ấy, cúi đầu kính lễ.

Verse 26

पार्वत्याश्चरणोपान्ते पपाताकुलमानसः / सा यदा नाभ्यनन्दत्तं भार्गवं प्रणतं पुरः

Với tâm trí rối bời, ông ngã xuống bên cạnh chân Nữ thần Pārvatī. Nhưng khi Nữ thần không hoan hỷ đón nhận Bhārgava đang phủ phục trước mặt,

Verse 27

तदोवाच जगन्नाथः पार्वतीं प्रीणयन्गिरा

Bấy giờ Jagannātha cất lời, dùng lời dịu ngọt làm Nữ thần Pārvatī hoan hỷ.

Verse 28

श्रीकृष्म उवाच अयि नगनं दिनि निन्दितचन्द्रमुखि त्वमिमं जमदग्निसुतम् / नय निजहस्तसरोजसमर्पितम्स्तकमङ्कमनन्तगुणे

Śrī Kṛṣṇa nói: “Hỡi ái nữ của Vua Núi, dung nhan khiến cả vầng trăng cũng phải hổ thẹn, xin nàng hãy đón nhận người con của Jamadagni này. Hỡi bậc có vô lượng đức hạnh, người đã dâng đầu mình lên đôi tay sen của nàng; hãy đưa chàng vào lòng nàng.”

Verse 29

भवभयहारिणि शंभुविहारिणि कल्मषनाशिनि कुंभिगते / तव चरणे पतितं सततं कृतकिल्बिषमप्यव देहि वरम्

Hỡi Nữ Thần xua tan nỗi sợ luân hồi, cùng vui chơi với Śambhu, diệt trừ mọi uế tội, ô Kuṁbhigate! Con luôn phủ phục dưới chân Ngài; dẫu mang tội lỗi, xin che chở và ban ân phúc.

Verse 30

श्रुणु देवि महाभागे वेदोक्तं वचनं मम / यच्छ्रुत्वा हर्षिता नूनं भविष्यसि न संशयः / विनायकस्ते तनयो महात्मा महतां महान्

Hỡi Nữ Thần phúc đức lớn lao, xin nghe lời ta nói theo Kinh Veda; nghe xong, chắc chắn Ngài sẽ hoan hỷ, không chút nghi ngờ. Vināyaka là con của Ngài—bậc đại hồn, vĩ đại giữa những bậc vĩ đại.

Verse 31

यं कामः क्रोध उद्वेगो भयं नाविशते कदा / वेदस्मृतिपुराणेषु संहितासु च भामिनि

Hỡi Bhāminī, người mà dục vọng, sân hận, xao động và sợ hãi không bao giờ xâm nhập—được nêu danh trong Veda, Smṛti, Purāṇa và các Saṃhitā.

Verse 32

नामान्यस्योपदिष्टानि सुपुण्यानि महात्मभिः / यानि तानि प्रवक्ष्यामि निखिलाघहराणि च

Những danh hiệu vô cùng phước lành của Ngài đã được các bậc đại hồn truyền dạy; chính những danh ấy ta sẽ tuyên nói—những danh có thể trừ sạch mọi tội lỗi.

Verse 33

प्रमथानां गणा ये च नानारूपा महाबलाः / तेषामीशस्त्वयं यस्माद्गणेशस्तेन कीर्त्तितः

Các gana của Pramatha có muôn hình vạn trạng và sức mạnh lớn lao; vì Ngài là Chúa tể của họ, nên Ngài được tôn xưng là ‘Gaṇeśa’.

Verse 34

भूतानि च भविष्याणि वर्त्तमानानि यानि च / ब्रह्माण्डान्यखिलान्येव यस्मिंल्लंबोदरः स तु

Tất cả quá khứ, vị lai và hiện tại, cùng toàn thể các vũ trụ, đều an trụ trong Ngài—Ngài chính là Lambodara.

Verse 35

यः स्थिरो देवयोगेन च्छिन्नं संयोजितं पुनः / गजस्य शिरसा देवितेन प्रोक्तो गजाननः

Đấng vững bền nhờ thần-yoga, nối liền lại điều đã bị đoạn lìa; được chư thiên tuyên xưng mang đầu voi—Ngài là Gajānana.

Verse 36

चतुर्थ्यामुदितश्चन्द्रो दर्भिणा शप्त आतुरः / अनेन विधृतो भाले भालचन्द्रस्ततः स्मृतः

Vào ngày Caturthi, trăng vừa mọc bị Darbhini nguyền rủa nên bồn chồn; Ngài đặt trăng trên trán, vì thế được nhớ là Bhālacandra.

Verse 37

शप्तः पुरा सप्तभिस्तु मुनिभिः संक्षयं गतः / जातवेदा दीपितो ऽभूद्येनासौशूर्पकर्मकः

Xưa kia, bị bảy vị hiền triết nguyền rủa nên suy tàn; nhờ đó Jātavedā (Agni) bừng cháy, nên được nhớ là Śūrpakarmaka.

Verse 38

पुरा देवासुरे युद्धे पूजितो दिविषद्गणैः / विघ्नं निवारयामास विघ्ननाशस्ततः स्मृतः

Thuở xưa trong cuộc chiến giữa chư thiên và asura, được chư thiên tôn thờ, Ngài đã ngăn trừ mọi chướng ngại; vì thế được nhớ là Vighnanāśa.

Verse 39

अद्यायं देवि रामेण कुठारेण निपात्य च / दशनं दैवतो भद्रे ह्येकदन्तः कृतो ऽमुना

Hỡi Nữ Thần, hôm nay Rama dùng rìu làm rơi một chiếc răng; vì thế, hỡi Bhadrā, vị thần ấy được gọi là ‘Ekadanta’ (Một Ngà).

Verse 40

भविष्यत्यथ पर्याये ब्रह्मणो हरवल्लभे / वक्रीभविष्यत्तुण्डत्वाद्वक्रतुण्डः स्मृतो बुधैः

Hỡi người yêu của Hara, trong vòng kế tiếp của Brahmā, vì chiếc vòi sẽ cong vẹo nên bậc hiền trí nhớ Ngài là ‘Vakratunda’ (Vòi Cong).

Verse 41

एवं तवास्य पुत्रस्य संति नामानि पार्वति / स्मरणात्पापहारीणि त्रिकालानुगतान्यपि

Hỡi Pārvatī, con trai của nàng có nhiều danh xưng như vậy; chỉ cần tưởng niệm cũng có thể trừ sạch tội lỗi, dẫu thuộc cả ba thời.

Verse 42

अस्मात्त्रयोदशीकल्पात्पूर्वस्मिन्दशमीभवे / मयास्मै तु वरो दत्तः सर्गदेवाग्रपूजने

Trước Kalpa Trayodaśī này, trong kiếp Daśamī, ta đã ban cho Ngài một ân huệ: được thờ phụng trước tiên giữa các chư thiên của cuộc tạo hóa.

Verse 43

जातकर्मादिसंस्कारे गर्भाधानादिके ऽपि च / यात्रायां च वणिज्यादौ युद्धे देवार्चने शुभे

Trong các nghi lễ saṁskāra như jātakarma, cả trong garbhādhāna và những lễ khác, trong hành trình và việc buôn bán, trong chiến trận, và trong sự thờ phụng chư thiên cát tường—việc lễ bái Ngài đem lại phúc lành.

Verse 44

संकष्टे काम्यसिद्ध्यर्थं पूजयेद्यो गजाननम् / तस्य सर्वाणि कार्याणि सिद्ध्यन्त्येव न संशयः

Trong lúc khốn khó, ai lễ bái Gajānana để cầu thành tựu điều mong muốn, thì mọi việc của người ấy nhất định thành tựu; không chút nghi ngờ.

Verse 45

वसिष्ठ उवाच इत्युक्तं तु समाकर्ण्य कृष्णेन सुमहात्मना / पार्वती जगतां नाथा विस्मितासीच्छुभानना

Vasiṣṭha nói: Nghe lời ấy do Kṛṣṇa, bậc đại hồn, thốt ra, Pārvatī—bậc chủ tể của muôn loài, dung nhan cát tường—liền kinh ngạc.

Verse 46

यदा नैवोत्तरं प्रादात्पार्वती शिवसन्निधौ / तदा राधाब्रवीद्देवीं शिवरूपा सनातनी

Khi ở trước mặt Śiva, Pārvatī không đáp lời nào, bấy giờ Rādhā—đấng vĩnh cửu, mang hình tướng Śiva—liền nói với Nữ Thần.

Verse 47

श्रीराधोवाच / प्रकृतिः पुरुषश्चोभावन्योन्याश्रयविग्रहौ / द्विधा भिन्नौ प्रकाशेते प्रपञ्चे ऽस्मिन् यथा तथा

Śrī Rādhā nói: Prakṛti và Puruṣa, cả hai đều nương tựa lẫn nhau; trong cõi hiện tượng này, họ hiển lộ như hai mặt phân biệt, đúng như vậy.

Verse 48

त्वं चाहमावयोर्देवि भेदो नैवास्ति कश्चन / विष्णुस्त्वमहमेवास्मि शिवो द्विगुणतां गतः

Hỡi Nữ Thần, giữa nàng và ta không hề có sai khác. Nàng chính là Viṣṇu, và ta cũng chính là Ngài; còn Śiva hiển lộ như thể mang hai phẩm tính.

Verse 49

शिवस्य हृदये विष्णुर्भवत्या रूपमास्थितः / मम रूपं समास्थाय विष्णोश्च हृदये शिवः

Trong trái tim của Śiva, Viṣṇu an trú trong hình tướng của Nữ Thần; và mang hình tướng của ta, Śiva an trú trong trái tim của Viṣṇu.

Verse 50

एष रामो महाभागे वैष्णवः शैवतां गतः / गणेशो ऽयं शिवः साक्षाद्वैष्णवत्वं समास्थितः

Hỡi bậc phúc đức! Rāma này vốn là người quy y Viṣṇu mà vẫn đạt đến hạnh Śaiva; còn Gaṇeśa này—chính là Śiva—lại an trú trong tính chất Vaiṣṇava.

Verse 51

एतयोरोवयोः प्रभवोश्चापि भेदो न दृश्यते / एवामुक्त्वा तु सा राधा क्रोडे कृत्वा गजाननम्

Giữa hai bậc Chúa tể mang bản tính thần linh ấy, không hề thấy có sai khác. Nói xong, Rādhā bồng Gajānana đặt lên lòng mình.

Verse 52

मूर्ध्न्युपाघ्राय पस्पर्श स्वहस्तेन कपोलके / स्पृष्टमात्रे कपोले तु क्षतं पूर्त्तिमुदागतम्

Nàng hít ngửi đỉnh đầu rồi dùng tay mình chạm lên má; vừa chạm đến má, vết thương liền khép lại và trở nên trọn vẹn.

Verse 53

पार्वती मुप्रसन्नाभूदनुनीताथ राधया / पादयोः पतितं राममुत्थाप्य निजपाणिना

Được Rādhā khuyên giải, Pārvatī vô cùng hoan hỷ; rồi chính tay nàng nâng Rāma đang phủ phục dưới chân mình đứng dậy.

Verse 54

क्रोडीचकार सुप्रीता मूर्ध्न्यु पाघ्राय पार्वती / एवं तयोस्तु सत्कारं दृष्ट्वा रामगणेशयोः

Nữ thần Pārvatī vô cùng hoan hỷ bế vào lòng, áp lên đỉnh đầu mà ngửi như dấu ấn yêu thương; thấy sự tiếp đãi cung kính của Rāma và Gaṇeśa, mọi việc diễn ra như thế.

Verse 55

कृष्णः स्कन्दमुपाकृष्य स्वाङ्के प्रेम्णा न्यवेशयत् / अथ शंभुरपि प्रीतः श्रीदामानम् पस्थितम्

Kṛṣṇa kéo Skanda lại gần, âu yếm đặt ngồi trên lòng mình; rồi Śambhu hoan hỷ cũng tôn đãi Śrīdāma đang hiện diện.

Verse 56

स्वोत्संगे स्थापयामास प्रेम्णा मत्कृत्य मानदः

Đấng ban tôn kính ấy đã đặt người ấy trên lòng mình với tình thương, như thể coi đó là bổn phận của chính mình.