Adhyaya 18

Verse 1

श्रीशुक उवाच तथा च भद्रश्रवा नाम धर्मसुतस्तत्कुलपतय: पुरुषा भद्राश्ववर्षे साक्षाद्भ‍गवतो वासुदेवस्य प्रियांतनुं धर्ममयीं हयशीर्षाभिधानां परमेण समाधिना सन्निधाप्येदमभिगृणन्त उपधावन्ति ॥ १ ॥

Śrī Śukadeva Gosvāmī nói: Bhadraśravā, con của Dharmarāja, cai trị vùng đất gọi là Bhadrāśva-varṣa. Cũng như ở Ilāvṛta-varṣa, Śiva thờ phụng Saṅkarṣaṇa, Bhadraśravā cùng các cận thần thân tín và toàn thể cư dân xứ ấy, an trụ trong đại định tối thượng, thờ phụng sự mở rộng viên mãn của Vāsudeva mang danh Hayaśīrṣa. Đức Hayaśīrṣa rất được các bhakta yêu kính và là Đấng chỉ đạo mọi nguyên tắc dharma. Vững trú trong samādhi cao nhất, họ đảnh lễ Ngài và tụng những lời cầu nguyện sau với phát âm cẩn trọng.

Verse 2

भद्रश्रवस ऊचु: ॐ नमो भगवते धर्मायात्मविशोधनाय नम इति ॥ २ ॥

Bhadraśravā và các cận hữu thưa: Om, kính lễ Bhagavān, Đấng là Dharma và là Đấng thanh tẩy tự ngã; kính lễ, kính lễ mãi mãi.

Verse 3

अहो विचित्रं भगवद्विचेष्टितंघ्नन्तं जनोऽयं हि मिषन्न पश्यति । ध्यायन्नसद्यर्हि विकर्म सेवितुंनिर्हृत्य पुत्रं पितरं जिजीविषति ॥ ३ ॥

Ôi, lila của Bhagavān thật kỳ diệu: kẻ duy vật ngu muội này thấy hiểm họa lớn của cái chết đang đến mà vẫn không tỉnh. Biết chết chắc chắn sẽ tới, nhưng vẫn thờ ơ. Cha chết thì muốn hưởng tài sản của cha; con chết thì muốn hưởng của cải của con; làm ác nghiệp để gom tiền rồi đuổi theo hạnh phúc vật chất.

Verse 4

वदन्ति विश्वं कवय: स्म नश्वरंपश्यन्ति चाध्यात्मविदो विपश्चित: । तथापि मुह्यन्ति तवाज माययासुविस्मितं कृत्यमजं नतोऽस्मि तम् ॥ ४ ॥

Lạy Đấng Vô Sinh (Aja), các thi nhân và bậc thông đạt tâm linh đều nói và thấy rằng thế giới này vô thường. Trong định, họ nhận ra vị trí chân thật của nó và cũng giảng dạy chân lý. Thế nhưng, bởi māyā của Ngài, ngay cả họ đôi khi cũng bị mê lầm—đó là lila kỳ diệu của chính Ngài. Vì vậy con xin đảnh lễ Ngài.

Verse 5

विश्वोद्भ‍वस्थाननिरोधकर्म तेह्यकर्तुरङ्गीकृतमप्यपावृत: । युक्तं न चित्रं त्वयि कार्यकारणेसर्वात्मनि व्यतिरिक्ते च वस्तुत: ॥ ५ ॥

Lạy Chúa, tuy Ngài hoàn toàn siêu việt, không vướng mắc vào việc sinh thành, duy trì và hoại diệt của thế giới này, và không trực tiếp bị tác động bởi các hoạt động ấy, nhưng tất cả vẫn được quy về Ngài. Điều đó chẳng lạ, vì Ngài là nguyên nhân của mọi nguyên nhân. Ngài là Linh hồn của muôn loài, mà vẫn thật sự khác biệt với muôn loài; mọi sự diễn ra nhờ śakti bất khả tư nghị của Ngài.

Verse 6

वेदान् युगान्ते तमसा तिरस्कृतान्रसातलाद्यो नृतुरङ्गविग्रह: । प्रत्याददे वै कवयेऽभियाचतेतस्मै नमस्तेऽवितथेहिताय इति ॥ ६ ॥

Vào cuối thời đại, vô minh hóa thân thành quỷ, trộm hết các Veda và mang xuống Rasātala. Nhưng Thượng Đế Tối Cao, trong hình tướng Hayagrīva (Nṛturanga), đã thu hồi Veda và trao lại cho Brahmā khi Ngài khẩn cầu. Con xin đảnh lễ Đấng Tối Thượng, whose quyết tâm không bao giờ sai chạy.

Verse 7

हरिवर्षे चापि भगवान्नरहरिरूपेणास्ते । तद्रूपग्रहणनिमित्तमुत्तरत्राभिधास्ये । तद्दयितं रूपं महापुरुषगुणभाजनो महाभागवतो दैत्यदानवकुलतीर्थीकरणशीलाचरित: प्रह्लादोऽव्यवधानानन्यभक्तियोगेन सह तद्वर्षपुरुषैरुपास्ते इदं चोदाहरति ॥ ७ ॥

Śukadeva Gosvāmī tiếp tục: Tâu Đại vương, tại Hari-varṣa, Bhagavān ngự trong hình tướng Narahari (Nṛsiṁhadeva). Nguyên do Ngài nhận hình tướng ấy, ta sẽ nói về sau (ở Quyển Bảy). Hình tướng ấy vô cùng thân ái với Prahlāda Mahārāja. Prahlāda là mahā-bhāgavata, kho tàng đức hạnh của bậc đại nhân; hạnh kiểm của ngài đã thanh tẩy cả những kẻ sa đọa trong dòng dõi daitya-dānava. Cùng với cư dân Hari-varṣa, ngài thờ phụng Narahari bằng bhakti-yoga không gián đoạn và tụng niệm thần chú sau đây.

Verse 8

ॐ नमो भगवते नरसिंहाय नमस्तेजस्तेजसे आविराविर्भव वज्रनख वज्रदंष्ट्र कर्माशयान् रन्धय रन्धय तमो ग्रस ग्रस ॐ स्वाहा । अभयमभयमात्मनि भूयिष्ठा ॐ क्ष्रौम् ॥ ८ ॥

Om, con kính lễ Đức Nṛsiṁhadeva, nguồn cội mọi uy lực. Lạy Chúa có móng và nanh như lôi chùy, xin tiêu diệt những dục vọng asura ham quả báo nghiệp trong đời này. Xin hiển lộ trong tim con và xua tan bóng tối vô minh, để nhờ ân sủng Ngài chúng con được vô úy.

Verse 9

स्वस्त्यस्तु विश्वस्य खल: प्रसीदतां ध्यायन्तु भूतानि शिवं मिथो धिया । मनश्च भद्रं भजतादधोक्षजे आवेश्यतां नो मतिरप्यहैतुकी ॥ ९ ॥

Nguyện khắp vũ trụ được cát tường, và kẻ ganh ghét đều được an hòa. Nguyện mọi loài tu tập bhakti-yoga, nghĩ đến lợi ích của nhau. Vì vậy, xin tâm trí chúng con phụng sự Śrī Kṛṣṇa, Đấng Adhokṣaja, và nguyện ý chí chúng con an trú trong bhakti vô điều kiện.

Verse 10

मागारदारात्मजवित्तबन्धुषु सङ्गो यदि स्याद्भ‍गवत्प्रियेषु न: । य: प्राणवृत्त्या परितुष्ट आत्मवान् सिद्ध्यत्यदूरान्न तथेन्द्रियप्रिय: ॥ १० ॥

Lạy Chúa, xin cho chúng con đừng bị hấp dẫn bởi nhà tù của đời sống gia đình—nhà cửa, vợ chồng, con cái, tiền của, bạn bè, bà con… Nếu có chút gắn bó, xin hãy để đó là với các bhakta thân yêu của Ngài, những người chỉ xem Kṛṣṇa là bạn chí thiết. Người tự chứng và chế ngự tâm trí hài lòng với nhu cầu tối thiểu, không chạy theo khoái lạc giác quan; người ấy tiến nhanh trong ý thức Kṛṣṇa.

Verse 11

यत्सङ्गलब्धं निजवीर्यवैभवं तीर्थं मुहु: संस्पृशतां हि मानसम् । हरत्यजोऽन्त: श्रुतिभिर्गतोऽङ्गजं को वै न सेवेत मुकुन्दविक्रमम् ॥ ११ ॥

Nhờ giao du với những người xem Mukunda là tất cả, ta được nghe về uy lực và chiến công của Ngài; chính sự lắng nghe ấy trở thành thánh địa trong tâm. Những hành trạng của Mukunda đầy năng lực: chỉ cần nghe tha thiết, lặp đi lặp lại, Thượng Đế trong hình thái âm thanh đi vào tim và tẩy sạch mọi ô nhiễm. Tắm sông Hằng giảm uế trược thân thể, nhưng thanh lọc tâm cần thời gian dài. Vậy ai là người sáng suốt lại không gần gũi các bhakta để phụng sự Mukunda?

Verse 12

यस्यास्ति भक्तिर्भगवत्यकिञ्चना सर्वैर्गुणैस्तत्र समासते सुरा: । हरावभक्तस्य कुतो महद्गुणा मनोरथेनासति धावतो बहि: ॥ १२ ॥

Trong người có bhakti thuần khiết, không vướng bận, dành cho Bhagavān Vāsudeva, mọi phẩm chất cao quý của chư thiên—đạo hạnh, tri thức, ly tham—tự nhiên hiển lộ. Trái lại, kẻ không có phụng sự Hari mà bận rộn việc vật chất thì lấy đâu ra đức hạnh lớn? Bị những mộng tưởng của tâm thúc đẩy, hắn chạy ra ngoài theo điều hư vọng và phục vụ năng lượng ngoại tại của Chúa; làm sao có thể có phẩm chất tốt đẹp?

Verse 13

हरिर्हि साक्षाद्भ‍गवान् शरीरिणा- मात्मा झषाणामिव तोयमीप्सितम् । हित्वा महांस्तं यदि सज्जते गृहे तदा महत्त्वं वयसा दम्पतीनाम् ॥ १३ ॥

Như loài thủy tộc luôn khao khát ở trong khối nước mênh mông, mọi chúng sinh hữu thân cũng tự nhiên mong được an trú trong sự hiện hữu vĩ đại của Śrī Hari, Đấng Tối Thượng, chính là Paramātmā. Vì vậy, nếu một người được tính là ‘vĩ đại’ theo thước đo vật chất mà bỏ nơi nương tựa nơi Linh Hồn Tối Cao, lại dính mắc đời sống gia đình, thì sự vĩ đại ấy chỉ như đôi vợ chồng trẻ hèn kém; luyến ái vật chất làm tiêu tan mọi phẩm chất tâm linh.

Verse 14

तस्माद्रजोरागविषादमन्यु- मानस्पृहाभयदैन्याधिमूलम् । हित्वा गृहं संसृतिचक्रवालं नृसिंहपादं भजताकुतोभयमिति ॥ १४ ॥

Vì vậy, hỡi các asura, hãy từ bỏ thứ ‘hạnh phúc’ của đời sống gia đình—cội rễ của luyến ái rajas, u sầu, giận dữ, kiêu mạn, dục vọng không biết đủ, sợ hãi, hèn yếu và bệnh tật—vốn trói buộc trong vòng bánh xe sinh tử. Hãy nương tựa và phụng thờ đôi chân sen của Śrī Nṛsiṁhadeva, nơi nương tựa vô úy; chỉ ở đó mới có sự không sợ hãi chân thật.

Verse 15

केतुमालेऽपि भगवान् कामदेवस्वरूपेण लक्ष्म्या: प्रियचिकीर्षया प्रजापतेर्दुहितृणां पुत्राणां तद्वर्षपतीनां पुरुषायुषाहोरात्रपरिसङ्ख्यानानां यासां गर्भा महापुरुषमहास्त्रतेजसोद्वेजितमनसां विध्वस्ता व्यसव: संवत्सरान्ते विनिपतन्ति ॥ १५ ॥

Śukadeva Gosvāmī tiếp lời: Ở vùng đất gọi là Ketumāla-varṣa, Đức Viṣṇu ngự trong hình tướng Kāmadeva chỉ để làm thỏa lòng các bhakta của Ngài, đặc biệt là Lakṣmīdevī. Nơi đó có Prajāpati Saṁvatsara cùng các con trai và con gái của ông; các con gái được xem là thần chủ của đêm, còn các con trai là thần chủ của ngày. Theo phép đếm ngày và đêm trong tuổi thọ con người, số con cháu ấy là 36.000. Cuối mỗi năm, các con gái khi thấy uy quang của vũ khí tối thượng của Mahāpuruṣa—đĩa Sudarśana—thì tâm hoảng động và chịu nỗi khổ sảy thai.

Verse 16

अतीव सुललितगतिविलासविलसितरुचिरहासलेशावलोकलीलया किञ्चिदुत्तम्भितसुन्दरभ्रूमण्डलसुभगवदनारविन्दश्रिया रमां रमयन्निन्द्रियाणि रमयते ॥ १६ ॥

Tại Ketumāla-varṣa, Đức Kāmadeva (Pradyumna) bước đi với dáng vẻ vô cùng uyển chuyển. Nụ cười dịu của Ngài thật đẹp; khi khẽ nâng mày và liếc nhìn đùa vui, Ngài làm tăng vẻ rạng ngời của gương mặt như hoa sen, khiến Lakṣmīdevī hoan hỷ. Như vậy, Ngài hưởng thụ các giác quan siêu việt của mình.

Verse 17

तद्भ‍गवतो मायामयं रूपं परमसमाधियोगेन रमा देवी संवत्सरस्य रात्रिषु प्रजापतेर्दुहितृभिरुपेताह:सु च तद्भ‍‌र्तृभिरुपास्ते इदं चोदाहरति ॥ १७ ॥

Lakṣmīdevī (Rāmādevī), an trú trong samādhi-yoga tối thượng, thờ phụng Đức Chúa trong hình tướng Kāmadeva đầy từ mẫn, tuy là hình tướng do māyā biểu hiện, trong thời kỳ gọi là Saṁvatsara. Ban ngày nàng được các con trai của Prajāpati (thần chủ của ngày) tháp tùng, ban đêm được các con gái (thần chủ của đêm) tháp tùng; và nàng tụng niệm các thần chú sau đây.

Verse 18

ॐ ह्रां ह्रीं ह्रूं ॐ नमो भगवते हृषीकेशाय सर्वगुणविशेषैर्विलक्षितात्मने आकूतीनां चित्तीनां चेतसां विशेषाणां चाधिपतये षोडशकलायच्छन्दोमयायान्नमयायामृतमयाय सर्वमयाय सहसे ओजसे बलाय कान्ताय कामाय नमस्ते उभयत्र भूयात् ॥ १८ ॥

Om hrāṁ hrīṁ hrūṁ. Con xin đảnh lễ Đức Bhagavān Hṛṣīkeśa, Đấng điều ngự mọi căn. Ngài là Chân Ngã tối thượng, rạng ngời mọi đức tính, làm chủ các sai biệt của ý chí, tâm và trí. Năm đối tượng giác quan và mười một căn, kể cả ý, đều là phần hiển lộ của Ngài. Ngài là Đấng bao trùm tất cả, hiện hữu như mười sáu kala từ annamaya trở đi; chính Ngài nuôi dưỡng muôn loài dưới dạng sahas, ojas, bala, kānti và kāma. Mục đích tối hậu của Veda là thờ phụng Ngài; xin Ngài luôn thuận từ với chúng con ở đời này và đời sau.

Verse 19

स्त्रियो व्रतैस्त्वा हृषीकेश्वरं स्वतो ह्याराध्य लोके पतिमाशासतेऽन्यम् । तासां न ते वै परिपान्त्यपत्यं प्रियं धनायूंषि यतोऽस्वतन्त्रा: ॥ १९ ॥

Lạy Hṛṣīkeśvara! Phụ nữ dù thờ phụng Ngài bằng các lời nguyện và giới hạnh, nhưng vì khoái lạc giác quan lại mong một người chồng khác—đó là mê lầm. Bởi người chồng ấy không tự tại; ông ta lệ thuộc thời gian, quả báo nghiệp và các guṇa của tự nhiên. Vì thế ông ta không thể thật sự che chở vợ, con, của cải hay thọ mạng; mọi sự đều ở dưới quyền Ngài.

Verse 20

स वै पति: स्यादकुतोभय: स्वयं समन्तत: पाति भयातुरं जनम् । स एक एवेतरथा मिथो भयं नैवात्मलाभादधि मन्यते परम् ॥ २० ॥

Chỉ người không hề sợ hãi, trái lại ban nơi nương tựa trọn vẹn cho kẻ đang run sợ, mới thật xứng là chồng và là đấng hộ trì. Vì vậy, lạy Chúa, chỉ Ngài là Người Chồng duy nhất; nếu còn có “chồng” nào khác, hẳn Ngài cũng phải sợ họ. Do đó, bậc thông suốt Veda chỉ thừa nhận Ngài là Chủ tể của muôn loài, và không xem ai là chồng‑người bảo hộ cao hơn Ngài.

Verse 21

या तस्य ते पादसरोरुहार्हणं निकामयेत्साखिलकामलम्पटा । तदेव रासीप्सितमीप्सितोऽर्चितो यद्भ‍ग्नयाच्ञा भगवन् प्रतप्यते ॥ २१ ॥

Lạy Bhagavān! Người nữ nào thờ phụng đôi chân sen của Ngài bằng tình yêu thanh tịnh, không cầu lợi, thì mọi ước nguyện tự nhiên được viên mãn. Nhưng nếu nàng lễ bái chân sen vì một mục đích riêng, Ngài cũng mau chóng ban cho; song rốt cuộc lời cầu ấy tan vỡ, nàng đau lòng mà than khóc. Vì vậy, không nên thờ phụng chân sen của Ngài để cầu lợi vật chất.

Verse 22

मत्प्राप्तयेऽजेशसुरासुरादय- स्तप्यन्त उग्रं तप ऐन्द्रियेधिय: । ऋते भवत्पादपरायणान्न मां विन्दन्त्यहं त्वद्‌धृदया यतोऽजित ॥ २२ ॥

Lạy Ajita, Đấng tối thượng bất khả chiến bại! Khi chìm trong ý nghĩ hưởng thụ giác quan, Brahmā, Śiva cùng các chư thiên và a-tu-la khác thực hành khổ hạnh nghiêm khắc để mong nhận ân huệ từ con. Nhưng con không ưu ái bất kỳ ai—dù vĩ đại đến đâu—nếu người ấy không luôn nương tựa nơi phụng sự đôi chân sen của Ngài. Vì con hằng giữ Ngài trong tim; nên con chỉ ban ân cho người là bhakta của Ngài.

Verse 23

स त्वं ममाप्यच्युत शीर्ष्णि वन्दितं कराम्बुजं यत्त्वदधायि सात्वताम् । बिभर्षि मां लक्ष्म वरेण्य मायया क ईश्वरस्येहितमूहितुं विभुरिति ॥ २३ ॥

Hỡi Acyuta, bàn tay sen của Ngài là nguồn mọi phúc lành; vì thế các tín đồ Sātvata thanh tịnh tôn kính lễ bái, và Ngài từ bi đặt tay lên đỉnh đầu họ. Con cũng ước mong Ngài đặt bàn tay ấy lên đầu con. Dẫu Ngài mang trên ngực dấu vệt vàng của con, con vẫn xem đó chỉ là hư danh; ân huệ chân thật của Ngài dành cho các bhakta, không phải cho con. Ngài là Đấng Tối Thượng, bậc tuyệt đối điều khiển; ai có thể hiểu được ý chỉ của Ngài?

Verse 24

रम्यके च भगवत: प्रियतमं मात्स्यमवताररूपं तद्वर्षपुरुषस्य मनो: प्राक्प्रदर्शितं स इदानीमपि महता भक्तियोगेनाराधयतीदं चोदाहरति ॥ २४ ॥

Tại Ramyaka-varṣa, nơi Vaivasvata Manu trị vì, Đấng Tối Thượng đã từng hiện thân trong hình dạng Matsya—hóa thân được Ngài yêu quý—vào cuối thời đại trước, tức vào cuối Cākṣuṣa-manvantara, và đã bày tỏ hình ấy cho Manu, vị chủ của varṣa đó. Nay Vaivasvata Manu vẫn thờ phụng Bhagavān Matsya bằng bhakti-yoga vĩ đại và tụng niệm thần chú sau đây.

Verse 25

ॐ नमो भगवते मुख्यतमाय नम: सत्त्वाय प्राणायौजसे सहसे बलाय महामत्स्याय नम इति ॥ २५ ॥

Om, con xin đảnh lễ Bhagavān, Đấng Tối Thượng, bản thể thanh tịnh siêu việt. Ngài là cội nguồn của sinh lực, sức mạnh thân thể, năng lực tinh thần, dũng khí và khả năng giác quan. Con xin đảnh lễ Mahāmatsya, hóa thân Cá vĩ đại, bậc xuất hiện đầu tiên trong các hóa thân; lại một lần nữa con xin đảnh lễ Ngài.

Verse 26

अन्तर्बहिश्चाखिललोकपालकै- रद‍ृष्टरूपो विचरस्युरुस्वन: । स ईश्वरस्त्वं य इदं वशेऽनय- न्नाम्ना यथा दारुमयीं नर: स्त्रियम् ॥ २६ ॥

Lạy Chúa của con, Ngài hiện diện cả bên trong lẫn bên ngoài—cùng với mọi vị hộ thế—dẫu hình tướng Ngài không thể thấy; âm vang của Ngài thật hùng vĩ. Chính Ngài là Īśvara, Đấng khiến thế gian này vận hành trong quyền lực của Ngài, như người điều khiển giật dây cho con rối gỗ múa vậy.

Verse 27

यं लोकपाला: किल मत्सरज्वरा हित्वा यतन्तोऽपि पृथक्समेत्य च । पातुं न शेकुर्द्विपदश्चतुष्पद: सरीसृपं स्थाणु यदत्र द‍ृश्यते ॥ २७ ॥

Lạy Chúa của con, từ các bậc lãnh đạo vĩ đại của vũ trụ như Brahmā và chư thiên cho đến các lãnh tụ chính trị ở thế gian này, tất cả đều ganh tị quyền uy của Ngài. Nhưng không có sự trợ giúp của Ngài, họ không thể—dù riêng rẽ hay hợp lực—nuôi dưỡng vô số sinh linh trong vũ trụ. Thật vậy, chỉ một mình Ngài là Đấng bảo hộ loài người, các loài vật như bò và lừa, cây cỏ, loài bò sát, chim muông, núi non, và mọi điều hữu hình trong thế giới vật chất này.

Verse 28

भवान् युगान्तार्णव ऊर्मिमालिनि क्षोणीमिमामोषधिवीरुधां निधिम् । मया सहोरु क्रमतेऽज ओजसा तस्मै जगत्प्राणगणात्मने नम इति ॥ २८ ॥

Lạy Đấng Chí Tôn toàn năng! Vào cuối một đại kiếp, trái đất này—kho tàng của thảo dược, cây cối—bị nước đại hủy diệt nhấn chìm dưới những con sóng dữ. Khi ấy Ngài đã che chở con cùng địa cầu và lướt khắp biển cả với tốc lực phi thường. Lạy Đấng Vô Sinh, Ngài là nơi nương tựa và đấng duy trì sinh khí của muôn loài; con xin cúi đầu đảnh lễ Ngài.

Verse 29

हिरण्मयेऽपि भगवान्निवसति कूर्मतनुं बिभ्राणस्तस्य तत्प्रियतमां तनुमर्यमा सह वर्षपुरुषै: पितृगणाधिपतिरुपधावति मन्त्रमिमं चानुजपति ॥ २९ ॥

Tại Hiraṇmaya-varṣa, Đức Bhagavān Viṣṇu ngự trong hình tướng Rùa (kūrma-śarīra). Ở đó, Aryamā—vị đứng đầu xứ ấy—cùng các cư dân khác luôn phụng thờ hình tướng chí ái và mỹ lệ ấy bằng bhakti, và tụng niệm thánh tụng sau đây.

Verse 30

ॐ नमो भगवते अकूपाराय सर्वसत्त्वगुणविशेषणायानुपलक्षितस्थानाय नमो वर्ष्मणे नमो भूम्ने नमो नमोऽवस्थानाय नमस्ते ॥ ३० ॥

Om, con xin đảnh lễ Bhagavān Akūpāra, Đấng mang hình tướng Rùa. Ngài là kho tàng mọi phẩm tính siêu việt; không vương nhiễm vật chất, an trụ trong thuần thiện (sattva). Dẫu Ngài du hành trong nước, chẳng ai có thể nhận biết nơi Ngài ở. Con xin đảnh lễ mãi mãi thân thể vĩ đại, sự bao la vô hạn, và sự hiện hữu của Ngài—chỗ nương tựa của muôn loài.

Verse 31

यद्रूपमेतन्निजमाययार्पित- मर्थस्वरूपं बहुरूपरूपितम् । सङ्ख्या न यस्यास्त्ययथोपलम्भनात्- तस्मै नमस्तेऽव्यपदेशरूपिणे ॥ ३१ ॥

Lạy Chúa của con, vũ trụ hữu hình này chỉ là sự phô bày năng lực sáng tạo của chính māyā của Ngài. Muôn hình vạn trạng trong đó chỉ là sự trình hiện của năng lượng ngoại tại; vì thế virāṭ-rūpa (thân vũ trụ) không phải là bản thể chân thật của Ngài. Ngoài người bhakta có ý thức siêu việt, không ai có thể nhận ra hình tướng thật của Ngài. Bởi vậy con xin đảnh lễ Ngài, Đấng có bản thể không thể gọi tên bằng lời.

Verse 32

जरायुजं स्वेदजमण्डजोद्भ‍िदं चराचरं देवर्षिपितृभूतमैन्द्रियम् । द्यौ: खं क्षिति: शैलसरित्समुद्र- द्वीपग्रहर्क्षेत्यभिधेय एक: ॥ ३२ ॥

Lạy Chúa của con, Ngài biểu lộ các năng lực của mình trong vô lượng hình thái: chúng sinh sinh từ bào thai, từ trứng, từ mồ hôi; cây cỏ và rừng cây mọc từ đất; mọi loài động và tĩnh—chư thiên, hiền thánh, các pitṛ, các loài hữu hình vô hình, cùng các căn; cả hư không, các cõi cao, và trái đất này với núi, sông, biển, đại dương, đảo, hành tinh và tinh tú. Tất cả chỉ là sự hiển lộ của năng lượng Ngài, nhưng nguyên sơ Ngài là Một, không có thứ hai; không gì vượt ngoài Ngài. Vì thế vũ trụ này không phải hư vọng, mà là sự hiện bày tạm thời của năng lực bất khả tư nghị của Ngài.

Verse 33

यस्मिन्नसङ्ख्येयविशेषनाम- रूपाकृतौ कविभि: कल्पितेयम् । सङ्ख्या यया तत्त्वद‍ृशापनीयते तस्मै नम: साङ्ख्यनिदर्शनाय ते इति ॥ ३३ ॥

Lạy Chúa Tối Thượng, danh xưng, hình tướng và đặc điểm thân thể của Ngài triển khai vô lượng vô biên; không ai có thể xác định số lượng. Nhưng chính Ngài, trong hóa thân Kapiladeva, đã phân tích vũ trụ thành hai mươi bốn tattva. Vì vậy, ai muốn hiểu Sāṅkhya để liệt kê các chân lý phải lắng nghe từ Ngài; kẻ không sùng kính chỉ đếm các yếu tố mà vẫn mù mờ về chân tướng của Ngài. Con xin cúi đầu đảnh lễ Ngài, Đấng hiển bày Sāṅkhya.

Verse 34

उत्तरेषु च कुरुषु भगवान् यज्ञपुरुष: कृतवराहरूप आस्ते तं तु देवी हैषा भू: सह कुरुभिरस्खलितभक्तियोगेनोपधावति इमां च परमामुपनिषदमावर्तयति ॥ ३४ ॥

Śukadeva Gosvāmī nói: Tâu Đại vương, ở phương bắc của Jambūdvīpa, tại xứ Uttarakuru-varṣa, Đấng Tối Thượng—Yajña-puruṣa, Đấng thọ nhận mọi lễ tế—ngự trong hóa thân Varāha. Nơi ấy, Mẹ Đất cùng các cư dân khác, với người Kuru, thờ phụng Ngài bằng bhakti-yoga không hề gián đoạn và lặp đi lặp lại thần chú Upaniṣad tối thượng này.

Verse 35

ॐ नमो भगवते मन्त्रतत्त्वलिङ्गाय यज्ञक्रतवे महाध्वरावयवाय महापुरुषाय नम: कर्मशुक्लाय त्रियुगाय नमस्ते ॥ ३५ ॥ ।

Om, con đảnh lễ Bhagavān, Đấng là dấu ấn của chân lý mantra; Ngài chính là yajña và kratu, là các chi phần của đại tế lễ, là Mahāpuruṣa. Con đảnh lễ Ngài, Đấng làm cho nghiệp được thanh tịnh, có bản thể thiện tính siêu việt; kính lễ Ngài, Tri-yuga.

Verse 36

यस्य स्वरूपं कवयो विपश्चितो गुणेषु दारुष्विव जातवेदसम् । मथ्नन्ति मथ्ना मनसा दिद‍ृक्षवो गूढं क्रियार्थैर्नम ईरितात्मने ॥ ३६ ॥

Như dùng que cọ lửa để khơi ngọn lửa ẩn trong gỗ, các bậc thánh hiền am tường Chân Lý Tối Hậu cũng khuấy động tâm trí để thấy Ngài trong muôn vật—cả trong thân mình. Thế nhưng Ngài vẫn ẩn mật; Ngài không thể được hiểu bằng những phương tiện gián tiếp của hoạt động tâm hay thân. Ngài tự-hiển lộ; khi Ngài thấy một người tìm kiếm Ngài bằng trọn vẹn tấm lòng, Ngài mới tự bày tỏ. Vì vậy con xin đảnh lễ Ngài.

Verse 37

द्रव्यक्रियाहेत्वयनेशकर्तृभि- र्मायागुणैर्वस्तुनिरीक्षितात्मने । अन्वीक्षयाङ्गातिशयात्मबुद्धिभि- र्निरस्तमायाकृतये नमो नम: ॥ ३७ ॥

Các đối tượng hưởng thụ vật chất—âm thanh, sắc tướng, vị, xúc chạm và mùi—các hoạt động của giác quan, các vị thần cai quản giác quan, thân thể, thời gian vĩnh hằng và ngã chấp, tất cả đều do các guṇa của năng lực māyā của Ngài tạo ra. Những ai trí tuệ đã an trụ nhờ thực hành yoga huyền nhiệm viên mãn, bằng sự quán sát tinh tế thấy rằng mọi yếu tố ấy là kết quả của năng lực ngoại tại của Ngài; đồng thời họ cũng thấy hình tướng siêu việt của Ngài như Paramātmā làm nền cho vạn hữu. Vì vậy con xin dâng lễ đảnh lễ Ngài hết lần này đến lần khác, Đấng xóa tan tạo tác của māyā.

Verse 38

करोति विश्वस्थितिसंयमोदयं यस्येप्सितं नेप्सितमीक्षितुर्गुणै: । माया यथायो भ्रमते तदाश्रयं ग्राव्णो नमस्ते गुणकर्मसाक्षिणे ॥ ३८ ॥

Lạy Chúa Tối Thượng! Ngài không tự mình ham muốn việc tạo dựng, duy trì hay hủy diệt thế giới vật chất này; nhưng vì lợi ích của các linh hồn bị ràng buộc, Ngài khiến những việc ấy diễn ra bằng năng lực Māyā của Ngài. Như mảnh sắt chuyển động dưới ảnh hưởng của đá nam châm, vật chất vô tri cũng vận hành khi Ngài liếc nhìn Prakṛti. Con đảnh lễ Ngài, Đấng chứng tri mọi guṇa và nghiệp.

Verse 39

प्रमथ्य दैत्यं प्रतिवारणं मृधे यो मां रसाया जगदादिसूकर: । कृत्वाग्रदंष्ट्रे निरगादुदन्वत: क्रीडन्निवेभ: प्रणतास्मि तं विभुमिति ॥ ३९ ॥

Lạy Chúa của con! Với hình tướng Varāha nguyên thủy trong vũ trụ, Ngài đã giao chiến và tiêu diệt đại ác ma Hiraṇyākṣa. Rồi Ngài nâng con—địa cầu—từ tầng nước Rasātala của đại dương Garbhodaka lên trên đầu ngà của Ngài, như voi đang vui đùa nhổ đóa sen khỏi mặt nước. Con cúi lạy Đấng Toàn Năng ấy.