Adhyaya 12

Verse 1

सूत उवाच नमो धर्माय महते नम: कृष्णाय वेधसे । ब्रह्मणेभ्यो नमस्कृत्य धर्मान् वक्ष्ये सनातनान् ॥ १ ॥

Sūta nói: Kính lễ Đại Pháp—phụng sự bhakti; kính lễ Bhagavān Kṛṣṇa, Đấng Tạo Hóa; và sau khi đảnh lễ chư Bà-la-môn, nay ta sẽ trình bày các nguyên lý dharma vĩnh cửu.

Verse 2

एतद् व: कथितं विप्रा विष्णोश्चरितमद्भ‍ुतम् । भवद्भ‍िर्यदहं पृष्टो नराणां पुरुषोचितम् ॥ २ ॥

Hỡi các bậc hiền giả, theo điều các ngài đã hỏi, ta đã thuật lại những hành trạng kỳ diệu của Đức Viṣṇu. Lắng nghe những chuyện kể như vậy chính là sự chuyên chú xứng đáng của người thật sự là con người.

Verse 3

अत्र सङ्कीर्तित: साक्षात् सर्वपापहरो हरि: । नारायणो हृषीकेशो भगवान् सात्वतां पति: ॥ ३ ॥

Tác phẩm này tôn vinh trọn vẹn chính Bhagavān Hari, Đấng xóa sạch mọi quả báo tội lỗi của các bhakta. Ngài được ca tụng là Nārāyaṇa, Hṛṣīkeśa và Chúa Tể của dòng Sātvata.

Verse 4

अत्र ब्रह्म परं गुह्यं जगत: प्रभवाप्ययम् । ज्ञानं च तदुपाख्यानं प्रोक्तं विज्ञानसंयुतम् ॥ ४ ॥

Tác phẩm này trình bày huyền nhiệm về Brahman Tối Thượng, nguồn gốc của sự tạo thành và tiêu hoại vũ trụ. Đồng thời nêu tri thức thiêng liêng về Ngài, phương pháp tu tập để nuôi dưỡng tri thức ấy, và sự chứng ngộ siêu việt đạt được.

Verse 5

भक्तियोग: समाख्यातो वैराग्यं च तदाश्रयम् । पारीक्षितमुपाख्यानं नारदाख्यानमेव च ॥ ५ ॥

Ở đây trình bày bhakti-yoga (con đường phụng sự sùng kính) cùng với vairāgya—tâm ly tham nương theo bhakti. Đồng thời thuật lại truyện Mahārāja Parīkṣit và tích truyện hiền thánh Nārada.

Verse 6

प्रायोपवेशो राजर्षेर्विप्रशापात् परीक्षित: । शुकस्य ब्रह्मर्षभस्य संवादश्च परीक्षित: ॥ ६ ॥

Cũng mô tả việc vua thánh Parīkṣit ngồi tuyệt thực cho đến chết (prāyopaveśa) do lời nguyền của con trai một bà-la-môn. Và còn ghi lại các cuộc đối thoại giữa Parīkṣit và Śukadeva Gosvāmī, bậc tối thượng trong hàng bà-la-môn.

Verse 7

योगधारणयोत्क्रान्ति: संवादो नारदाजयो: । अवतारानुगीतं च सर्ग: प्राधानिकोऽग्रत: ॥ ७ ॥

Bhāgavatam giải thích cách đạt giải thoát vào lúc lâm chung nhờ thực hành dhāraṇā—sự định tâm vững chắc trong yoga. Cũng có cuộc đối thoại giữa Nārada và Brahmā, sự liệt kê các hóa thân của Đấng Tối Thượng, và mô tả sự sáng tạo tuần tự bắt đầu từ trạng thái chưa hiển lộ của pradhāna.

Verse 8

विदुरोद्धवसंवाद: क्षत्तृमैत्रेययोस्तत: । पुराणसंहिताप्रश्न‍ो महापुरुषसंस्थिति: ॥ ८ ॥

Kinh điển này còn thuật lại các cuộc đối thoại của Vidura với Uddhava và rồi với Maitreya. Có những câu hỏi về nội dung của bộ Purāṇa này, và sự kết thúc của tạo hóa khi thời pralaya, mọi sự được thu nhiếp vào thân của Mahāpuruṣa, Đấng Tối Thượng.

Verse 9

तत: प्राकृतिक: सर्ग: सप्त वैकृतिकाश्च ये । ततो ब्रह्माण्डसम्भूतिर्वैराज: पुरुषो यत: ॥ ९ ॥

Kế đó, kinh mô tả sự sáng tạo do sự khuấy động của các guṇa của Prakṛti, bảy giai đoạn biến hóa của các yếu tố, và sự hình thành “trứng vũ trụ” (brahmāṇḍa), từ đó hiện ra Thân Vũ Trụ của Thượng Đế Tối Cao—Virāṭ (Vairāja) Puruṣa—tất cả đều được trình bày đầy đủ.

Verse 10

कालस्य स्थूलसूक्ष्मस्य गति: पद्मसमुद्भ‍व: । भुव उद्धरणेऽम्भोधेर्हिरण्याक्षवधो यथा ॥ १० ॥

Các đề tài khác gồm: chuyển động thô và vi tế của thời gian, hoa sen sinh ra từ rốn của Garbhodakaśāyī Viṣṇu, và việc diệt quỷ Hiraṇyākṣa khi nâng trái đất lên khỏi Đại dương Garbhodaka.

Verse 11

ऊर्ध्वतिर्यगवाक्सर्गो रुद्रसर्गस्तथैव च । अर्धनारीश्वरस्याथ यत: स्वायम्भुवो मनु: ॥ ११ ॥

Bhāgavatam cũng mô tả sự sáng tạo các chư thiên, loài vật và các chủng loại asura; sự xuất hiện của Thần Rudra; và sự hiển lộ của Svāyambhuva Manu từ Īśvara dạng Ardhanārīśvara (nửa nam nửa nữ).

Verse 12

शतरूपा च या स्त्रीणामाद्या प्रकृतिरुत्तमा । सन्तानो धर्मपत्नीनां कर्दमस्य प्रजापते: ॥ १२ ॥

Cũng kể về sự xuất hiện của người nữ đầu tiên, Śatarūpā—hiền phối ưu tú của Manu—và dòng dõi của các người vợ đức hạnh của Prajāpati Kardama.

Verse 13

अवतारो भगवत: कपिलस्य महात्मन: । देवहूत्याश्च संवाद: कपिलेन च धीमता ॥ १३ ॥

Bhāgavatam mô tả sự giáng thế của Bhagavān trong hình tướng hiền triết vĩ đại Kapila, và ghi lại cuộc đối thoại giữa Kapila—bậc đại trí—với mẫu thân của Ngài, Devahūti.

Verse 14

नवब्रह्मसमुत्पत्तिर्दक्षयज्ञविनाशनम् । ध्रुवस्य चरितं पश्चात्पृथो: प्राचीनबर्हिष: ॥ १४ ॥ नारदस्य च संवादस्तत: प्रैयव्रतं द्विजा: । नाभेस्ततोऽनु चरितमृषभस्य भरतस्य च ॥ १५ ॥

Tại đây thuật lại dòng dõi của chín vị đại Bà-la-môn, sự hủy diệt lễ tế của Dakṣa, và hành trạng của Dhruva Mahārāja; tiếp theo là các chuyện về vua Pṛthu và vua Prācīnabarhi, cuộc đối thoại giữa Prācīnabarhi và Nārada, cùng đời sống của Mahārāja Priyavrata. Rồi, hỡi các Bà-la-môn, Bhāgavatam còn kể về đức hạnh và công hạnh của vua Nābhi, Đức Chúa Ṛṣabha và vua Bharata.

Verse 15

नवब्रह्मसमुत्पत्तिर्दक्षयज्ञविनाशनम् । ध्रुवस्य चरितं पश्चात्पृथो: प्राचीनबर्हिष: ॥ १४ ॥ नारदस्य च संवादस्तत: प्रैयव्रतं द्विजा: । नाभेस्ततोऽनु चरितमृषभस्य भरतस्य च ॥ १५ ॥

Tại đây thuật lại dòng dõi của chín vị đại Bà-la-môn, sự hủy diệt lễ tế của Dakṣa, và hành trạng của Dhruva Mahārāja; tiếp theo là các chuyện về vua Pṛthu và vua Prācīnabarhi, cuộc đối thoại giữa Prācīnabarhi và Nārada, cùng đời sống của Mahārāja Priyavrata. Rồi, hỡi các Bà-la-môn, Bhāgavatam còn kể về đức hạnh và công hạnh của vua Nābhi, Đức Chúa Ṛṣabha và vua Bharata.

Verse 16

द्वीपवर्षसमुद्राणां गिरिनद्युपवर्णनम् । ज्योतिश्चक्रस्य संस्थानं पातालनरकस्थिति: ॥ १६ ॥

Bhāgavatam mô tả tường tận các châu lục, vùng đất, đại dương, núi non và sông ngòi của địa cầu. Đồng thời cũng trình bày sự sắp đặt của thiên cầu và các cảnh trạng nơi cõi dưới lòng đất cùng địa ngục.

Verse 17

दक्षजन्म प्रचेतोभ्यस्तत्पुत्रीणां च सन्तति: । यतो देवासुरनरास्तिर्यङ्‌नगखगादय: ॥ १७ ॥

Cũng được thuật lại là sự tái sinh của Prajāpati Dakṣa làm con của các Pracetās, và dòng dõi từ các con gái của Dakṣa—từ đó khởi sinh các loài: chư thiên, asura, loài người, thú vật, rắn, chim muông, v.v. Tất cả đều được mô tả ở đây.

Verse 18

त्वाष्ट्रस्य जन्म निधनं पुत्रयोश्च दितेर्द्विजा: । दैत्येश्वरस्य चरितं प्रह्लादस्य महात्मन: ॥ १८ ॥

Hỡi các dvija, cũng được kể lại là sự sinh và tử của Vṛtrāsura, cùng sự sinh và tử của các con trai Diti—Hiraṇyākṣa và Hiraṇyakaśipu—và cả lịch sử của Prahlāda, bậc đại hồn cao quý nhất trong dòng dõi Diti.

Verse 19

मन्वन्तरानुकथनं गजेन्द्रस्य विमोक्षणम् । मन्वन्तरावताराश्च विष्णोर्हयशिरादय: ॥ १९ ॥

Tác phẩm cũng thuật lại thời trị vì của từng Manu, sự giải thoát của Gajendra, và các hóa thân đặc biệt của Đức Viṣṇu trong mỗi manvantara, như Hayaśīrṣa v.v.

Verse 20

कौर्मं मात्स्यं नारसिंहं वामनं च जगत्पते: । क्षीरोदमथनं तद्वदमृतार्थे दिवौकसाम् ॥ २० ॥

Bhāgavatam cũng kể về sự thị hiện của Đấng Chủ Tể vũ trụ trong các hình tướng Kūrma, Matsya, Narasiṁha và Vāmana, cùng việc chư thiên khuấy Biển Sữa để cầu amṛta (cam lộ).

Verse 21

देवासुरमहायुद्धं राजवंशानुकीर्तनम् । इक्ष्वाकुजन्म तद्वंश: सुद्युम्नस्य महात्मन: ॥ २१ ॥

Tác phẩm trình bày trận đại chiến giữa chư thiên và asura, sự ghi chép có hệ thống các vương triều, cùng chuyện sinh ra của Ikṣvāku, dòng dõi của ngài, và dòng dõi của bậc hiền đức Sudyumna.

Verse 22

इलोपाख्यानमत्रोक्तं तारोपाख्यानमेव च । सूर्यवंशानुकथनं शशादाद्या नृगादय: ॥ २२ ॥

Ở đây cũng kể chuyện Ilā và chuyện Tārā, cùng phần thuật về hậu duệ của Sūrya-vaṁśa (dòng dõi Mặt Trời), gồm các vua như Śaśāda và Nṛga.

Verse 23

सौकन्यं चाथ शर्याते: ककुत्स्थस्य च धीमत: । खट्‌वाङ्गस्य च मान्धातु: सौभरे: सगरस्य च ॥ २३ ॥

Cũng thuật lại các tích truyện về Sukanyā, Śaryāti, Kakutstha bậc trí, Khaṭvāṅga, Māndhātā, Saubhari và Sagara.

Verse 24

रामस्य कोशलेन्द्रस्य चरितं किल्बिषापहम् । निमेरङ्गपरित्यागो जनकानां च सम्भव: ॥ २४ ॥

Śrīmad-Bhāgavatam thuật lại hạnh tích thanh tịnh của Đức Śrī Rāmacandra, vua xứ Kośala, có năng lực tẩy trừ tội lỗi. Đồng thời cũng nói về việc vua Nimi rời bỏ thân xác và sự xuất hiện của dòng dõi vua Janaka.

Verse 25

रामस्य भार्गवेन्द्रस्य नि:क्षत्रीकरणं भुव: । ऐलस्य सोमवंशस्य ययातेर्नहुषस्य च ॥ २५ ॥ दौष्मन्तेर्भरतस्यापि शान्तनोस्तत्सुतस्य च । ययातेर्ज्येष्ठपुत्रस्य यदोर्वंशोऽनुकीर्तित: ॥ २६ ॥

Śrīmad-Bhāgavatam mô tả việc Bhagavān Paraśurāma, hậu duệ vĩ đại của Bhṛgu, đã quét sạch các kṣatriya trên mặt đất. Tác phẩm còn thuật lại đời các minh quân trong dòng Soma: Aila, Yayāti, Nahuṣa, Bharata con của Duṣmanta, Śāntanu và con của Śāntanu là Bhīṣma; đồng thời ca ngợi đại vương triều Yadu do Yadu, trưởng tử của Yayāti, khai lập.

Verse 26

रामस्य भार्गवेन्द्रस्य नि:क्षत्रीकरणं भुव: । ऐलस्य सोमवंशस्य ययातेर्नहुषस्य च ॥ २५ ॥ दौष्मन्तेर्भरतस्यापि शान्तनोस्तत्सुतस्य च । ययातेर्ज्येष्ठपुत्रस्य यदोर्वंशोऽनुकीर्तित: ॥ २६ ॥

Śrīmad-Bhāgavatam mô tả việc Bhagavān Paraśurāma, hậu duệ vĩ đại của Bhṛgu, đã quét sạch các kṣatriya trên mặt đất. Tác phẩm còn thuật lại đời các minh quân trong dòng Soma: Aila, Yayāti, Nahuṣa, Bharata con của Duṣmanta, Śāntanu và con của Śāntanu là Bhīṣma; đồng thời ca ngợi đại vương triều Yadu do Yadu, trưởng tử của Yayāti, khai lập.

Verse 27

यत्रावतीर्णो भगवान् कृष्णाख्यो जगदीश्वर: । वसुदेवगृहे जन्म ततो वृद्धिश्च गोकुले ॥ २७ ॥

Tác phẩm mô tả tường tận việc Bhagavān Śrī Kṛṣṇa, Chúa tể vũ trụ, giáng sinh trong dòng Yadu; Ngài ra đời tại nhà Vasudeva; rồi lớn lên ở Gokula như thế nào.

Verse 28

तस्य कर्माण्यपाराणि कीर्तितान्यसुरद्विष: । पूतनासुपय:पानं शकटोच्चाटनं शिशो: ॥ २८ ॥ तृणावर्तस्य निष्पेषस्तथैव बकवत्सयो: । अघासुरवधो धात्रा वत्सपालावगूहनम् ॥ २९ ॥

Cũng được tán dương là vô số lila của Śrī Kṛṣṇa, kẻ thù của các asura: Ngài hút cạn sinh khí của Pūtanā cùng với sữa nơi bầu vú, phá chiếc xe, nghiền nát Tṛṇāvarta, diệt Bakāsura và Vatsāsura, hạ Aghāsura, và lila khi Dhātā Brahmā giấu các bê con cùng những bạn chăn bò trong một hang động.

Verse 29

तस्य कर्माण्यपाराणि कीर्तितान्यसुरद्विष: । पूतनासुपय:पानं शकटोच्चाटनं शिशो: ॥ २८ ॥ तृणावर्तस्य निष्पेषस्तथैव बकवत्सयो: । अघासुरवधो धात्रा वत्सपालावगूहनम् ॥ २९ ॥

Cũng được ca ngợi là vô lượng lila của Śrī Kṛṣṇa, kẻ thù của loài asura: khi còn thơ ấu Ngài hút cạn sinh khí của Pūtanā cùng dòng sữa, phá vỡ chiếc xe, đè bẹp Tṛṇāvarta, diệt Bakāsura, Vatsāsura và Aghāsura, cùng lila khi Brahmā giấu bầy bê và các bạn mục đồng trong hang động.

Verse 30

धेनुकस्य सहभ्रातु: प्रलम्बस्य च सङ्‍क्षय: । गोपानां च परित्राणं दावाग्ने: परिसर्पत: ॥ ३० ॥

Bhāgavatam kể rằng Śrī Kṛṣṇa và Śrī Balarāma diệt Dhenukāsura cùng bè đảng, Śrī Balarāma tiêu diệt Pralambāsura, và Śrī Kṛṣṇa cứu các cậu bé mục đồng khỏi trận cháy rừng dữ dội đang vây kín họ.

Verse 31

दमनं कालियस्याहेर्महाहेर्नन्दमोक्षणम् । व्रतचर्या तु कन्यानां यत्र तुष्टोऽच्युतो व्रतै: ॥ ३१ ॥ प्रसादो यज्ञपत्नीभ्यो विप्राणां चानुतापनम् । गोवर्धनोद्धारणं च शक्रस्य सुरभेरथ ॥ ३२ ॥ यज्ञाभिषेक: कृष्णस्य स्त्रीभि: क्रीडा च रात्रिषु । शङ्खचूडस्य दुर्बुद्धेर्वधोऽरिष्टस्य केशिन: ॥ ३३ ॥

Được thuật lại tỉ mỉ: sự trừng trị rắn Kāliya; giải cứu Nanda Mahārāja khỏi đại xà; những lời thệ nguyện khắc khổ của các gopī thiếu nữ làm Acyuta hoan hỷ; lòng thương xót dành cho các phu nhân brāhmaṇa và sự hối hận của các brāhmaṇa; nâng núi Govardhana rồi được Indra và bò Surabhi cúng lễ, tắm rưới (abhiṣeka); những lila ban đêm với các gopī; và việc diệt các ác ma ngu muội Śaṅkhacūḍa, Ariṣṭa, Keśī.

Verse 32

दमनं कालियस्याहेर्महाहेर्नन्दमोक्षणम् । व्रतचर्या तु कन्यानां यत्र तुष्टोऽच्युतो व्रतै: ॥ ३१ ॥ प्रसादो यज्ञपत्नीभ्यो विप्राणां चानुतापनम् । गोवर्धनोद्धारणं च शक्रस्य सुरभेरथ ॥ ३२ ॥ यज्ञाभिषेक: कृष्णस्य स्त्रीभि: क्रीडा च रात्रिषु । शङ्खचूडस्य दुर्बुद्धेर्वधोऽरिष्टस्य केशिन: ॥ ३३ ॥

Được thuật lại tỉ mỉ: sự trừng trị rắn Kāliya; giải cứu Nanda Mahārāja khỏi đại xà; những lời thệ nguyện khắc khổ của các gopī thiếu nữ làm Acyuta hoan hỷ; lòng thương xót dành cho các phu nhân brāhmaṇa và sự hối hận của các brāhmaṇa; nâng núi Govardhana rồi được Indra và bò Surabhi cúng lễ, tắm rưới (abhiṣeka); những lila ban đêm với các gopī; và việc diệt các ác ma ngu muội Śaṅkhacūḍa, Ariṣṭa, Keśī.

Verse 33

दमनं कालियस्याहेर्महाहेर्नन्दमोक्षणम् । व्रतचर्या तु कन्यानां यत्र तुष्टोऽच्युतो व्रतै: ॥ ३१ ॥ प्रसादो यज्ञपत्नीभ्यो विप्राणां चानुतापनम् । गोवर्धनोद्धारणं च शक्रस्य सुरभेरथ ॥ ३२ ॥ यज्ञाभिषेक: कृष्णस्य स्त्रीभि: क्रीडा च रात्रिषु । शङ्खचूडस्य दुर्बुद्धेर्वधोऽरिष्टस्य केशिन: ॥ ३३ ॥

Được thuật lại tỉ mỉ: sự trừng trị rắn Kāliya; giải cứu Nanda Mahārāja khỏi đại xà; những lời thệ nguyện khắc khổ của các gopī thiếu nữ làm Acyuta hoan hỷ; lòng thương xót dành cho các phu nhân brāhmaṇa và sự hối hận của các brāhmaṇa; nâng núi Govardhana rồi được Indra và bò Surabhi cúng lễ, tắm rưới (abhiṣeka); những lila ban đêm với các gopī; và việc diệt các ác ma ngu muội Śaṅkhacūḍa, Ariṣṭa, Keśī.

Verse 34

अक्रूरागमनं पश्चात् प्रस्थानं रामकृष्णयो: । व्रजस्त्रीणां विलापश्च मथुरालोकनं तत: ॥ ३४ ॥

Bhāgavatam thuật lại Akrūra đến, rồi Śrī Kṛṣṇa và Balarāma rời Vraja, tiếng than khóc bi ai của các gopī Vraja, và sau đó là việc viếng thăm Mathurā.

Verse 35

गजमुष्टिकचाणूरकंसादीनां तथा वध: । मृतस्यानयनं सूनो: पुन: सान्दीपनेर्गुरो: ॥ ३५ ॥

Tác phẩm cũng kể việc Kṛṣṇa và Balarāma diệt voi Kuvalayāpīḍa, các đô vật Muṣṭika và Cāṇūra, cùng Kaṁsa và nhiều ác ma khác; và việc Kṛṣṇa đưa con trai đã chết của thầy mình, hiền triết Sāndīpani, trở về.

Verse 36

मथुरायां निवसता यदुचक्रस्य यत्प्रियम् । कृतमुद्धवरामाभ्यां युतेन हरिणा द्विजा: ॥ ३६ ॥

Hỡi các bà-la-môn, kinh điển này thuật lại rằng khi ngự tại Mathurā cùng Uddhava và Balarāma, Đức Hari đã thực hiện những līlā để làm hoan hỷ dòng tộc Yadu.

Verse 37

जरासन्धसमानीतसैन्यस्य बहुशो वध: । घातनं यवनेन्द्रस्य कुशस्थल्या निवेशनम् ॥ ३७ ॥

Tác phẩm cũng mô tả việc tiêu diệt nhiều đạo quân do Jarāsandha đem đến hết lần này đến lần khác, việc giết vua man di Kālayavana, và việc thiết lập thành Dvārakā tại Kuśasthalī.

Verse 38

आदानं पारिजातस्य सुधर्माया: सुरालयात् । रुक्‍मिण्या हरणं युद्धे प्रमथ्य द्विषतो हरे: ॥ ३८ ॥

Tác phẩm cũng kể rằng Chúa Kṛṣṇa mang từ cõi trời cây pārijāta và hội đường Sudharmā xuống, và rằng Ngài rước Rukmiṇī bằng cách đánh bại mọi đối thủ trong chiến trận.

Verse 39

हरस्य जृम्भणं युद्धे बाणस्य भुजकृन्तनम् । प्राग्ज्योतिषपतिं हत्वा कन्यानां हरणं च यत् ॥ ३९ ॥

Tại đây thuật rằng: trong trận chiến với Bāṇāsura, Śrī Kṛṣṇa khiến Śiva ngáp mà bại; Ngài chém đứt các cánh tay của Bāṇāsura; giết chúa tể Prāgjyotiṣapura và giải cứu các công chúa bị giam giữ nơi ấy.

Verse 40

चैद्यपौण्ड्रकशाल्वानां दन्तवक्रस्य दुर्मते: । शम्बरो द्विविद: पीठो मुर: पञ्चजनादय: ॥ ४० ॥ माहात्म्यं च वधस्तेषां वाराणस्याश्च दाहनम् । भारावतरणं भूमेर्निमित्तीकृत्य पाण्डवान् ॥ ४१ ॥

Ở đây mô tả uy lực và cái chết của vua Cedi, Pauṇḍraka, Śālva, Dantavakra ngu muội, cùng Śambara, Dvivida, Pīṭha, Mura, Pañcajana và các ác quỷ khác; cũng như việc Vārāṇasī bị thiêu rụi. Bhāgavatam còn kể rằng Śrī Kṛṣṇa đã làm nhẹ gánh nặng của đất bằng cách lấy các Pāṇḍava làm duyên trong trận chiến Kurukṣetra.

Verse 41

चैद्यपौण्ड्रकशाल्वानां दन्तवक्रस्य दुर्मते: । शम्बरो द्विविद: पीठो मुर: पञ्चजनादय: ॥ ४० ॥ माहात्म्यं च वधस्तेषां वाराणस्याश्च दाहनम् । भारावतरणं भूमेर्निमित्तीकृत्य पाण्डवान् ॥ ४१ ॥

Ở đây mô tả uy lực và cái chết của vua Cedi, Pauṇḍraka, Śālva, Dantavakra ngu muội, cùng Śambara, Dvivida, Pīṭha, Mura, Pañcajana và các ác quỷ khác; cũng như việc Vārāṇasī bị thiêu rụi. Bhāgavatam còn kể rằng Śrī Kṛṣṇa đã làm nhẹ gánh nặng của đất bằng cách lấy các Pāṇḍava làm duyên trong trận chiến Kurukṣetra.

Verse 42

विप्रशापापदेशेन संहार: स्वकुलस्य च । उद्धवस्य च संवादो वसुदेवस्य चाद्भ‍ुत: ॥ ४२ ॥ यत्रात्मविद्या ह्यखिला प्रोक्ता धर्मविनिर्णय: । ततो मर्त्यपरित्याग आत्मयोगानुभावत: ॥ ४३ ॥

Ở đây kể rằng: lấy cớ lời nguyền của các brāhmaṇa, Đức Chúa đã thu hồi dòng tộc của chính mình; cuộc đối thoại kỳ diệu của Vasudeva với Nārada; và cuộc đối thoại Uddhava–Kṛṣṇa, nơi toàn bộ khoa học về tự ngã được giảng trọn vẹn và các nguyên tắc dharma được phân định. Rồi, bằng năng lực yoga huyền nhiệm của chính Ngài, Śrī Kṛṣṇa rời bỏ cõi phàm—tất cả đều được Bhāgavatam thuật lại.

Verse 43

विप्रशापापदेशेन संहार: स्वकुलस्य च । उद्धवस्य च संवादो वसुदेवस्य चाद्भ‍ुत: ॥ ४२ ॥ यत्रात्मविद्या ह्यखिला प्रोक्ता धर्मविनिर्णय: । ततो मर्त्यपरित्याग आत्मयोगानुभावत: ॥ ४३ ॥

Ở đây kể rằng: lấy cớ lời nguyền của các brāhmaṇa, Đức Chúa đã thu hồi dòng tộc của chính mình; cuộc đối thoại kỳ diệu của Vasudeva với Nārada; và cuộc đối thoại Uddhava–Kṛṣṇa, nơi toàn bộ khoa học về tự ngã được giảng trọn vẹn và các nguyên tắc dharma được phân định. Rồi, bằng năng lực yoga huyền nhiệm của chính Ngài, Śrī Kṛṣṇa rời bỏ cõi phàm—tất cả đều được Bhāgavatam thuật lại.

Verse 44

युगलक्षणवृत्तिश्च कलौ नृणामुपप्लव: । चतुर्विधश्च प्रलय उत्पत्तिस्त्रिविधा तथा ॥ ४४ ॥

Tác phẩm này cũng mô tả đặc tính và hạnh kiểm của con người trong các thời đại, sự hỗn loạn của nhân loại ở thời Kali, bốn loại hủy diệt và ba loại sáng tạo.

Verse 45

देहत्यागश्च राजर्षेर्विष्णुरातस्य धीमत: । शाखाप्रणयनमृषेर्मार्कण्डेयस्य सत्कथा । महापुरुषविन्यास: सूर्यस्य जगदात्मन: ॥ ४५ ॥

Ở đây cũng thuật lại sự viên tịch của vị thánh vương trí tuệ Viṣṇurāta (Parīkṣit), giải thích việc Vyāsadeva truyền bá các nhánh của Veda, câu chuyện thanh tịnh về Ṛṣi Mārkaṇḍeya, và mô tả tỉ mỉ sự an bài của hình thể vũ trụ của Chúa, cùng hình thể Ngài là mặt trời—linh hồn của vũ trụ.

Verse 46

इति चोक्तं द्विजश्रेष्ठा यत्पृष्टोऽहमिहास्मि व: । लीलावतारकर्माणि कीर्तितानीह सर्वश: ॥ ४६ ॥

Hỡi các bậc Bà-la-môn tối thượng, điều các vị hỏi ta, ta đã trình bày nơi đây đúng như vậy. Tác phẩm này đã ca ngợi trọn vẹn các hành vi của những hóa thân du hí (līlā-avatāra) của Chúa.

Verse 47

पतित: स्खलितश्चार्त: क्षुत्त्वा वा विवशो गृणन् । हरये नम इत्युच्चैर्मुच्यते सर्वपातकात् ॥ ४७ ॥

Dù đang ngã, trượt, đau đớn hay hắt hơi, nếu ai vô tình kêu lớn “Namah dâng lên Hari!”, người ấy sẽ được giải thoát khỏi mọi quả báo tội lỗi.

Verse 48

सङ्कीर्त्यमानो भगवाननन्त: श्रुतानुभावो व्यसनं हि पुंसाम् । प्रविश्य चित्तं विधुनोत्यशेषं यथा तमोऽर्कोऽभ्रमिवातिवात: ॥ ४८ ॥

Khi con người tán dương đúng pháp Đức Chúa Tối Thượng vô biên, hoặc chỉ cần nghe về uy lực của Ngài, chính Ngài đi vào tâm và quét sạch mọi bất hạnh, như mặt trời xua tan bóng tối, hay gió mạnh cuốn mây đi.

Verse 49

मृषा गिरस्ता ह्यसतीरसत्कथा न कथ्यते यद् भगवानधोक्षज: । तदेव सत्यं तदुहैव मङ्गलं तदेव पुण्यं भगवद्गुणोदयम् ॥ ४९ ॥

Những lời không ca ngợi Bhagavān Adhokṣaja mà chỉ nói chuyện tạm bợ thì là giả dối và vô ích. Chỉ những lời làm hiển lộ các đức tính siêu việt của Thượng Đế Tối Cao mới thật sự chân thật, cát tường và công đức.

Verse 50

तदेव रम्यं रुचिरं नवं नवं तदेव शश्वन्मनसो महोत्सवम् । तदेव शोकार्णवशोषणं नृणां यदुत्तम:श्लोकयशोऽनुगीयते ॥ ५० ॥

Ca tụng danh tiếng của Đấng Uttamaḥśloka thì đẹp đẽ, ngọt lành và luôn mới mẻ. Đó là lễ hội bất tận của tâm trí, và làm khô cạn biển khổ sầu của con người.

Verse 51

न यद् वचश्चित्रपदं हरेर्यशो जगत्पवित्रं प्रगृणीत कर्हिचित् । तद् ध्वाङ्‍क्षतीर्थं न तु हंससेवितं यत्राच्युतस्तत्र हि साधवोऽमला: ॥ ५१ ॥

Lời nói dù trau chuốt đến đâu, nếu chẳng bao giờ ca ngợi vinh quang của Hari—Đấng thanh tịnh hóa vũ trụ—thì chỉ như nơi hành hương của quạ, không phải chốn của thiên nga. Nơi nào có Acyuta, nơi ấy có các bậc thánh hiền thanh khiết.

Verse 52

तद्वाग्विसर्गो जनताघसम्प्लवो यस्मिन् प्रतिश्लोकमबद्धवत्यपि । नामान्यनन्तस्य यशोऽङ्कितानि य- च्छृण्वन्ति गायन्ति गृणन्ति साधव: ॥ ५२ ॥

Trái lại, văn chương ghi khắc danh và tiếng của Đấng Vô Hạn (Ananta), dù từng câu kệ chưa trau chuốt hoàn hảo, vẫn là một sáng tạo khác: dòng lũ cuốn trôi tội lỗi của nhân gian. Các bậc thánh hiền thanh tịnh lắng nghe, ca hát và tiếp nhận.

Verse 53

नैष्कर्म्यमप्यच्युतभाववर्जितं न शोभते ज्ञानमलं निरञ्जनम् । कुत: पुन: शश्वदभद्रमीश्वरे न ह्यर्पितं कर्म यदप्यनुत्तमम् ॥ ५३ ॥

Ngay cả trạng thái vô nghiệp (naiṣkarmya) nếu thiếu tâm hướng về Acyuta cũng không đẹp; tri thức thanh tịnh vô nhiễm cũng không rạng ngời nếu không có cảm thức về Thượng Đế. Vậy thì nghiệp hành, dù hoàn hảo đến đâu, nếu không dâng hiến cho Īśvara, có ích gì?

Verse 54

यश:श्रियामेव परिश्रम: परो वर्णाश्रमाचारतप:श्रुतादिषु । अविस्मृति: श्रीधरपादपद्मयो- र्गुणानुवादश्रवणादरादिभि: ॥ ५४ ॥

Sự nỗ lực lớn trong bổn phận varṇāśrama, khổ hạnh và nghe Veda thường chỉ đưa đến danh tiếng và phú quý thế gian. Nhưng ai kính trọng và chăm chú lắng nghe việc tán dương các phẩm tính siêu việt của Śrīdhara, phu quân của Nữ thần Lakṣmī, sẽ đạt được sự không quên đôi chân sen của Ngài.

Verse 55

अविस्मृति: कृष्णपदारविन्दयो: क्षिणोत्यभद्राणि च शं तनोति । सत्त्वस्य शुद्धिं परमात्मभक्तिं ज्ञानं च विज्ञानविरागयुक्तम् ॥ ५५ ॥

Sự không quên đôi chân sen của Kṛṣṇa tiêu trừ mọi điều bất tường và ban phúc lành tối thượng. Nó thanh lọc tâm, ban bhakti đối với Paramātmā, cùng tri thức được nâng cao bởi chứng ngộ và ly tham.

Verse 56

यूयं द्विजाग्र्या बत भूरिभागा यच्छश्वदात्मन्यखिलात्मभूतम् । नारायणं देवमदेवमीश- मजस्रभावा भजताविवेश्य ॥ ५६ ॥

Hỡi các brāhmaṇa tối thượng, các ngài thật vô cùng phước báu, vì đã đặt trong tim mình Śrī Nārāyaṇa—Đấng Tối Thượng, bậc Chúa tể tối cao, Linh hồn tối hậu của muôn loài, ngoài Ngài không có thần linh nào khác. Với tình yêu không dao động ấy, xin hãy thờ phụng Ngài.

Verse 57

अहं च संस्मारित आत्मतत्त्वं श्रुतं पुरा मे परमर्षिवक्त्रात् । प्रायोपवेशे नृपते: परीक्षित: सदस्यृषीणां महतां च श‍ृण्वताम् ॥ ५७ ॥

Nay tôi cũng được nhắc nhớ trọn vẹn về khoa học về Thượng Đế và chân lý của Ātman, điều trước kia tôi đã nghe từ miệng đại hiền triết Śukadeva Gosvāmī. Khi vua Parīkṣit ngồi tuyệt thực cho đến chết, tôi có mặt trong hội chúng các ṛṣi vĩ đại đang lắng nghe Ngài thuyết giảng.

Verse 58

एतद्व: कथितं विप्रा: कथनीयोरुकर्मण: । माहात्म्यं वासुदेवस्य सर्वाशुभविनाशनम् ॥ ५८ ॥

Hỡi các vipra, như vậy tôi đã thuật cho các ngài nghe vinh quang của Vāsudeva, Đấng có những hành vi phi thường đáng được tán dương. Lời kể này tiêu trừ mọi điều bất tường.

Verse 59

य एतत् श्रावयेन्नित्यं यामक्षणमनन्यधी: । श्लोकमेकं तदर्धं वा पादं पादार्धमेव वा । श्रद्धावान् योऽनुश‍ृणुयात् पुनात्यात्मानमेव स: ॥ ५९ ॥

Ai với tâm không dao động mà thường hằng tụng đọc Bhāgavatam này từng khoảnh khắc, và ai với lòng tin kính nghe dù chỉ một câu kệ, nửa câu kệ, một dòng hay nửa dòng—chắc chắn tự thanh tịnh chính bản thân mình.

Verse 60

द्वादश्यामेकादश्यां वा श‍ृण्वन्नायुष्यवान्भवेत् । पठत्यनश्न‍न् प्रयतस्पूतो भवति पातकात् ॥ ६० ॥

Ai nghe Bhāgavatam này vào ngày Ekādaśī hay Dvādaśī sẽ được trường thọ; và ai tụng đọc với sự cẩn trọng trong khi ăn chay nhịn, sẽ được thanh tịnh khỏi mọi quả báo tội lỗi.

Verse 61

पुष्करे मथुरायां च द्वारवत्यां यतात्मवान् । उपोष्य संहितामेतां पठित्वा मुच्यते भयात् ॥ ६१ ॥

Tại Puṣkara, Mathurā hay Dvārakā, ai chế ngự tâm, giữ chay nhịn và học tụng bản saṁhitā này sẽ được giải thoát khỏi mọi sợ hãi.

Verse 62

देवता मुनय: सिद्धा: पितरो मनवो नृपा: । यच्छन्ति कामान् गृणत: श‍ृण्वतो यस्य कीर्तनात् ॥ ६२ ॥

Đối với người tán dương Purāṇa này bằng cách tụng niệm hay lắng nghe, chư thiên, hiền thánh, các Siddha, các Pitṛ, các Manu và các bậc vương giả trên đời ban cho mọi điều mong cầu.

Verse 63

ऋचो यजूंषि सामानि द्विजोऽधीत्यानुविन्दते । मधुकुल्या घृतकुल्या: पय:कुल्याश्च तत्फलम् ॥ ६३ ॥

Quả phúc mà một dvija nhận được khi học các thánh ca của Ṛg, Yajur và Sāma Veda, cũng chính là quả phúc ấy khi học Bhāgavatam—như được hưởng những dòng sông mật ong, bơ sữa tinh khiết và sữa.

Verse 64

पुराणसंहितामेतामधीत्य प्रयतो द्विज: । प्रोक्तं भगवता यत्तु तत्पदं परमं व्रजेत् ॥ ६४ ॥

Một vị Bà-la-môn chuyên cần đọc bản tổng tập Purāṇa này sẽ đạt đến cảnh giới tối thượng mà chính Đức Bhagavān đã giảng dạy ở đây.

Verse 65

विप्रोऽधीत्याप्नुयात् प्रज्ञां राजन्योदधिमेखलाम् । वैश्यो निधिपतित्वं च शूद्र: शुध्येत पातकात् ॥ ६५ ॥

Nhờ học Śrīmad-Bhāgavatam, Bà-la-môn đạt trí tuệ vững chắc trong bhakti; vua được chủ quyền trên đất; thương nhân có kho báu lớn; và người Śūdra được tẩy sạch quả báo tội lỗi.

Verse 66

कलिमलसंहतिकालनोऽखिलेशो हरिरितरत्र न गीयते ह्यभीक्ष्णम् । इह तु पुनर्भगवानशेषमूर्ति: परिपठितोऽनुपदं कथाप्रसङ्गै: ॥ ६६ ॥

Chúa Hari, Đấng Tối Thượng cai quản muôn loài và tiêu trừ lớp tội cấu của thời Kali, không được các trước tác khác ca ngợi liên tục; nhưng trong Śrīmad-Bhāgavatam này, chính Bhagavān—với vô số thân vị—được thuật lại dồi dào và không ngừng qua mọi mạch chuyện.

Verse 67

तमहमजमनन्तमात्मतत्त्वं जगदुदयस्थितिसंयमात्मशक्तिम् । द्युपतिभिरजशक्रशङ्कराद्यै- र्दुरवसितस्तवमच्युतं नतोऽस्मि ॥ ६७ ॥

Con cúi lạy Đấng Tối Thượng không sinh và vô tận, bản thể của Chân Ngã tối cao; nhờ các năng lực riêng của Ngài mà vũ trụ được tạo lập, duy trì và thu nhiếp. Ngay cả Brahmā, Indra, Śaṅkara và các chúa trời khác cũng không thể dò thấu vinh quang của Đấng Acyuta bất khả sai lầm ấy.

Verse 68

उपचितनवशक्तिभि: स्व आत्म- न्युपरचितस्थिरजङ्गमालयाय । भगवत उपलब्धिमात्रधाम्ने सुरऋषभाय नम: सनातनाय ॥ ६८ ॥

Con xin đảnh lễ Bhagavān vĩnh cửu, bậc thủ lãnh của chư thiên; Ngài triển khai chín năng lực vật chất và sắp đặt ngay trong chính Ngài nơi nương tựa của mọi loài động và bất động; và Ngài luôn an trụ trong ý thức thuần tịnh siêu việt.

Verse 69

स्वसुखनिभृतचेतास्तद्वय‍ुदस्तान्यभावो- ऽप्यजितरुचिरलीलाकृष्टसारस्तदीयम् । व्यतनुत कृपया यस्तत्त्वदीपं पुराणं तमखिलवृजिनघ्नं व्याससूनुं नतोऽस्मि ॥ ६९ ॥

Con xin đảnh lễ vị thầy tâm linh của con, Śukadeva Gosvāmī, con trai của Vyāsadeva, bậc tiêu trừ mọi điều bất tường trong vũ trụ. Dẫu ban đầu ngài an trú trong hỷ lạc chứng ngộ Phạm (Brahman), sống ẩn cư và buông bỏ mọi tâm niệm khác, nhưng ngài bị cuốn hút bởi những lila êm dịu, tuyệt mỹ của Chúa Śrī Kṛṣṇa; vì lòng từ bi, ngài đã thuyết giảng Purāṇa tối thượng Śrīmad-Bhāgavatam, ngọn đèn soi chân lý tuyệt đối.