Adhyaya 11

Verse 1

श्रीशौनक उवाच अथेममर्थं पृच्छामो भवन्तं बहुवित्तमम् । समस्ततन्त्रराद्धान्ते भवान् भागवत तत्त्ववित् ॥ १ ॥

Śrī Śaunaka nói: Hỡi Sūta, ngài là bậc uyên bác bậc nhất và là đại tín đồ của Đấng Tối Thượng. Vì vậy nay chúng tôi thỉnh hỏi ngài về kết luận dứt khoát của toàn bộ kinh điển Tantra.

Verse 2

तान्त्रिका: परिचर्यायां केवलस्य श्रिय: पते: । अङ्गोपाङ्गायुधाकल्पं कल्पयन्ति यथा च यै: ॥ २ ॥ तन्नो वर्णय भद्रं ते क्रियायोगं बुभुत्सताम् । येन क्रियानैपुणेन मर्त्यो यायादमर्त्यताम् ॥ ३ ॥

Trong sự phụng thờ theo Tantra, khi thờ phượng Đấng Siêu việt, Śrīpati, các tín đồ hình dung các chi phần, các tùy thuộc, vũ khí và trang sức của Ngài qua những biểu tượng vật chất nhất định như thế nào và bằng cách nào—xin ngài hãy thuật cho chúng tôi. Cầu phúc lành đến với ngài! Chúng tôi khao khát được biết; xin giảng rõ pháp môn kriyā-yoga, nhờ sự tinh thông trong nghi lễ mà người phàm đạt đến bất tử.

Verse 3

तान्त्रिका: परिचर्यायां केवलस्य श्रिय: पते: । अङ्गोपाङ्गायुधाकल्पं कल्पयन्ति यथा च यै: ॥ २ ॥ तन्नो वर्णय भद्रं ते क्रियायोगं बुभुत्सताम् । येन क्रियानैपुणेन मर्त्यो यायादमर्त्यताम् ॥ ३ ॥

Trong sự phụng thờ theo Tantra, khi thờ phượng Đấng Siêu việt, Śrīpati, các tín đồ hình dung các chi phần, các tùy thuộc, vũ khí và trang sức của Ngài qua những biểu tượng vật chất nhất định như thế nào và bằng cách nào—xin ngài hãy thuật cho chúng tôi. Cầu phúc lành đến với ngài! Chúng tôi khao khát được biết; xin giảng rõ pháp môn kriyā-yoga, nhờ sự tinh thông trong nghi lễ mà người phàm đạt đến bất tử.

Verse 4

सूत उवाच नमस्कृत्य गुरून् वक्ष्ये विभूतीर्वैष्णवीरपि । या: प्रोक्ता वेदतन्त्राभ्यामाचार्यै: पद्मजादिभि: ॥ ४ ॥

Sūta nói: Sau khi đảnh lễ các bậc thầy tâm linh, ta sẽ thuật lại những vinh quang và vibhūti của Thượng Đế Viṣṇu, như đã được các Veda và Tantra truyền dạy bởi các bậc uy quyền, bắt đầu từ Brahmā sinh từ hoa sen.

Verse 5

मायाद्यैर्नवभिस्तत्त्वै: स विकारमयो विराट् । निर्मितो द‍ृश्यते यत्र सचित्के भुवनत्रयम् ॥ ५ ॥

Hình thái vũ trụ (virāṭ) của Thượng Đế được cấu thành từ chín yếu tố căn bản, bắt đầu từ māyā chưa hiển lộ, cùng các biến hóa của chúng; khi được thấm nhuần ý thức, ba cõi hiện rõ trong chính hình thái ấy.

Verse 6

एतद् वै पौरुषं रूपं भू: पादौ द्यौ: शिरो नभ: । नाभि: सूर्योऽक्षिणी नासे वायु: कर्णौ दिश: प्रभो: ॥ ६ ॥ प्रजापति: प्रजननमपानो मृत्युरीशितु: । तद्बाहवो लोकपाला मनश्चन्द्रो भ्रुवौ यम: ॥ ७ ॥ लज्जोत्तरोऽधरो लोभो दन्ता ज्योत्स्‍ना स्मयो भ्रम: । रोमाणि भूरुहा भूम्नो मेघा: पुरुषमूर्धजा: ॥ ८ ॥

Đây là hình tướng Puruṣa vũ trụ của Chúa: đất là bàn chân, cõi trời là đầu, hư không là rốn; mặt trời là mắt, gió là lỗ mũi, các phương là tai. Prajāpati là cơ quan sinh sản, apāna (tử thần) là hậu môn; các hộ thế thần là cánh tay, trăng là tâm trí, Yama là lông mày. Hổ thẹn là môi dưới, tham lam là môi trên; ánh trăng là răng, mê lầm là nụ cười; cây cối là lông thân, mây là tóc trên đầu Ngài.

Verse 7

एतद् वै पौरुषं रूपं भू: पादौ द्यौ: शिरो नभ: । नाभि: सूर्योऽक्षिणी नासे वायु: कर्णौ दिश: प्रभो: ॥ ६ ॥ प्रजापति: प्रजननमपानो मृत्युरीशितु: । तद्बाहवो लोकपाला मनश्चन्द्रो भ्रुवौ यम: ॥ ७ ॥ लज्जोत्तरोऽधरो लोभो दन्ता ज्योत्स्‍ना स्मयो भ्रम: । रोमाणि भूरुहा भूम्नो मेघा: पुरुषमूर्धजा: ॥ ८ ॥

Đây là hình tướng Puruṣa vũ trụ của Chúa: đất là bàn chân, cõi trời là đầu, hư không là rốn; mặt trời là mắt, gió là lỗ mũi, các phương là tai. Prajāpati là cơ quan sinh sản, apāna (tử thần) là hậu môn; các hộ thế thần là cánh tay, trăng là tâm trí, Yama là lông mày. Hổ thẹn là môi dưới, tham lam là môi trên; ánh trăng là răng, mê lầm là nụ cười; cây cối là lông thân, mây là tóc trên đầu Ngài.

Verse 8

एतद् वै पौरुषं रूपं भू: पादौ द्यौ: शिरो नभ: । नाभि: सूर्योऽक्षिणी नासे वायु: कर्णौ दिश: प्रभो: ॥ ६ ॥ प्रजापति: प्रजननमपानो मृत्युरीशितु: । तद्बाहवो लोकपाला मनश्चन्द्रो भ्रुवौ यम: ॥ ७ ॥ लज्जोत्तरोऽधरो लोभो दन्ता ज्योत्स्‍ना स्मयो भ्रम: । रोमाणि भूरुहा भूम्नो मेघा: पुरुषमूर्धजा: ॥ ८ ॥

Đây là hình tướng Puruṣa vũ trụ của Chúa: đất là bàn chân, cõi trời là đầu, hư không là rốn; mặt trời là mắt, gió là lỗ mũi, các phương là tai. Prajāpati là cơ quan sinh sản, apāna (tử thần) là hậu môn; các hộ thế thần là cánh tay, trăng là tâm trí, Yama là lông mày. Hổ thẹn là môi dưới, tham lam là môi trên; ánh trăng là răng, mê lầm là nụ cười; cây cối là lông thân, mây là tóc trên đầu Ngài.

Verse 9

यावानयं वै पुरुषो यावत्या संस्थया मित: । तावानसावपि महापुरुषो लोकसंस्थया ॥ ९ ॥

Cũng như có thể xác định kích thước của người phàm bằng cách đo các chi thể, người ta có thể nhận biết kích thước của Mahāpuruṣa bằng cách đo sự sắp đặt các hệ hành tinh trong hình thể vũ trụ của Ngài.

Verse 10

कौस्तुभव्यपदेशेन स्वात्मज्योतिर्बिभर्त्यज: । तत्प्रभा व्यापिनी साक्षात् श्रीवत्समुरसा विभु: ॥ १० ॥

Đấng Tối Thượng, vô sinh và toàn năng, mang viên ngọc Kaustubha trên ngực—biểu tượng của linh hồn thuần tịnh; và chính quang huy lan tỏa của viên ngọc ấy hiện rõ trên ngực Ngài như dấu Śrīvatsa.

Verse 11

स्वमायां वनमालाख्यां नानागुणमयीं दधत् । वासश्छन्दोमयं पीतं ब्रह्मसूत्रं त्रिवृत् स्वरम् ॥ ११ ॥ बिभर्ति साङ्ख्यं योगं च देवो मकरकुण्डले । मौलिं पदं पारमेष्ठ्यं सर्वलोकाभयङ्करम् ॥ १२ ॥

Ngài mang māyā của chính mình—đa dạng các phẩm tính—như vòng hoa. Y phục vàng của Ngài là các nhịp điệu Veda, và sợi dây thiêng là praṇava “Om” gồm ba âm. Trong đôi hoa tai hình makara, Ngài nâng giữ con đường Sāṅkhya và yoga; còn vương miện của Ngài, ban vô úy cho mọi cõi, chính là địa vị tối thượng của Brahmaloka.

Verse 12

स्वमायां वनमालाख्यां नानागुणमयीं दधत् । वासश्छन्दोमयं पीतं ब्रह्मसूत्रं त्रिवृत् स्वरम् ॥ ११ ॥ बिभर्ति साङ्ख्यं योगं च देवो मकरकुण्डले । मौलिं पदं पारमेष्ठ्यं सर्वलोकाभयङ्करम् ॥ १२ ॥

Ngài mang māyā của chính mình—đa dạng các phẩm tính—như vòng hoa. Y phục vàng của Ngài là các nhịp điệu Veda, và sợi dây thiêng là praṇava “Om” gồm ba âm. Trong đôi hoa tai hình makara, Ngài nâng giữ con đường Sāṅkhya và yoga; còn vương miện của Ngài, ban vô úy cho mọi cõi, chính là địa vị tối thượng của Brahmaloka.

Verse 13

अव्याकृतमनन्ताख्यमासनं यदधिष्ठित: । धर्मज्ञानादिभिर्युक्तं सत्त्वं पद्ममिहोच्यते ॥ १३ ॥

Ananta, chỗ ngự của Chúa, là trạng thái chưa hiển lộ của tự nhiên vật chất; còn ngai sen của Ngài được gọi là sattva—tính thiện—được trang bị bởi dharma và tri kiến.

Verse 14

ओज:सहोबलयुतं मुख्यतत्त्वं गदां दधत् । अपां तत्त्वं दरवरं तेजस्तत्त्वं सुदर्शनम् ॥ १४ ॥ नभोनिभं नभस्तत्त्वमसिं चर्म तमोमयम् । कालरूपं धनु: शार्ङ्गं तथा कर्ममयेषुधिम् ॥ १५ ॥

Chùy của Đức Bhagavān là yếu tố chủ, prāṇa, gồm đủ sức mạnh của giác quan, tâm và thân. Ốc tù và của Ngài là thủy đại, đĩa Sudarśana là hỏa đại, và thanh kiếm tinh khiết như trời là không đại; khiên là tính tamas, cung Śārṅga là thời gian, và ống tên đầy mũi tên là các cơ quan hành động.

Verse 15

ओज:सहोबलयुतं मुख्यतत्त्वं गदां दधत् । अपां तत्त्वं दरवरं तेजस्तत्त्वं सुदर्शनम् ॥ १४ ॥ नभोनिभं नभस्तत्त्वमसिं चर्म तमोमयम् । कालरूपं धनु: शार्ङ्गं तथा कर्ममयेषुधिम् ॥ १५ ॥

Chùy của Đức Bhagavān là yếu tố chủ, prāṇa, gồm đủ sức mạnh của giác quan, tâm và thân. Ốc tù và của Ngài là thủy đại, đĩa Sudarśana là hỏa đại, và thanh kiếm tinh khiết như trời là không đại; khiên là tính tamas, cung Śārṅga là thời gian, và ống tên đầy mũi tên là các cơ quan hành động.

Verse 16

इन्द्रियाणि शरानाहुराकूतीरस्य स्यन्दनम् । तन्मात्राण्यस्याभिव्यक्तिं मुद्रयार्थक्रियात्मताम् ॥ १६ ॥

Các mũi tên của Ngài được nói là các giác quan, và chiến xa của Ngài là tâm ý mạnh mẽ, năng động (ākūti). Sự hiển lộ bên ngoài của Ngài là các tanmātra, và những thủ ấn tay của Ngài là tinh túy của mọi hành động có mục đích.

Verse 17

मण्डलं देवयजनं दीक्षा संस्कार आत्मन: । परिचर्या भगवत आत्मनो दुरितक्षय: ॥ १७ ॥

Quả cầu mặt trời là nơi thờ phượng Đấng Tối Thượng; dīkṣā là sự thanh tẩy cho linh hồn; và phụng sự bhakti dâng lên Bhagavān là tiến trình diệt trừ mọi phản ứng tội lỗi.

Verse 18

भगवान् भगशब्दार्थं लीलाकमलमुद्वहन् । धर्मं यशश्च भगवांश्चामरव्यजनेऽभजत् ॥ १८ ॥

Bhagavān vui đùa nâng đóa sen—biểu tượng cho các phú quý được gọi bằng chữ bhaga—và nhận sự hầu quạt bằng đôi quạt cāmara, tức là chánh pháp và danh tiếng.

Verse 19

आतपत्रं तु वैकुण्ठं द्विजा धामाकुतोभयम् । त्रिवृद्‌वेद: सुपर्णाख्यो यज्ञं वहति पूरुषम् ॥ १९ ॥

Hỡi các Bà-la-môn, chiếc lọng của Chúa chính là cõi Vaikuṇṭha vô úy; và Suparṇa Garuḍa, kẻ mang Yajña-Puruṣa, là hiện thân của ba bộ Veda.

Verse 20

अनपायिनी भगवती श्री: साक्षादात्मनो हरे: । विष्वक्सेनस्तन्त्रमूर्तिर्विदित: पार्षदाधिप: । नन्दादयोऽष्टौ द्वा:स्थाश्च तेऽणिमाद्या हरेर्गुणा: ॥ २० ॥

Nữ thần Śrī (Lakṣmī), Đấng không bao giờ rời Hari, hiện ra cùng Ngài nơi thế gian như biểu hiện của nội năng. Viṣvaksena, thủ lĩnh các tùy tùng thân cận, được biết là hiện thân của Pañcarātra và các tantra khác. Tám vị hộ môn do Nanda đứng đầu chính là các thành tựu huyền diệu của Hari, bắt đầu từ aṇimā.

Verse 21

वासुदेव: सङ्कर्षण: प्रद्युम्न: पुरुष: स्वयम् । अनिरुद्ध इति ब्रह्मन् मूर्तिव्यूहोऽभिधीयते ॥ २१ ॥

Hỡi bậc Bà-la-môn, Vāsudeva, Saṅkarṣaṇa, Pradyumna và Aniruddha—đó là danh xưng của bốn sự hiển lộ trực tiếp (catur-vyūha) của Đấng Puruṣa Tối Thượng.

Verse 22

स विश्वस्तैजस: प्राज्ञस्तुरीय इति वृत्तिभि: । अर्थेन्द्रियाशयज्ञानैर्भगवान् परिभाव्यते ॥ २२ ॥

Người ta có thể quán niệm Bhagavān như Viśva (tỉnh thức), Taijasa (mộng), Prājña (ngủ sâu)—vận hành lần lượt qua đối tượng bên ngoài, tâm và trí tuệ vật chất—và cũng như Turīya, tầng ý thức thứ tư siêu việt, được đặc trưng bởi tri kiến thuần tịnh.

Verse 23

अङ्गोपाङ्गायुधाकल्पैर्भगवांस्तच्चतुष्टयम् । बिभर्ति स्म चतुर्मूर्तिर्भगवान् हरिरीश्वर: ॥ २३ ॥

Vì thế, Chúa Hari, Đấng Tối Thượng, hiển lộ thành bốn mūrti; mỗi mūrti bày tỏ các chi phần chính và phụ, vũ khí và trang sức. Nhờ những đặc tướng riêng ấy, Ngài duy trì bốn phương diện của sự tồn tại.

Verse 24

द्विजऋषभ स एष ब्रह्मयोनि: स्वयंद‍ृक् स्वमहिमपरिपूर्णो मायया च स्वयैतत् । सृजति हरति पातीत्याख्ययानावृताक्षो विवृत इव निरुक्तस्तत्परैरात्मलभ्य: ॥ २४ ॥

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn! Ngài duy nhất tự chiếu sáng, là cội nguồn của Veda, viên mãn trong vinh quang của chính Ngài. Bằng năng lực māyā, Ngài tạo dựng, gìn giữ và hủy diệt toàn vũ trụ này. Vì đảm nhiệm các chức năng vật chất, Ngài đôi khi được nói như thể bị phân chia, nhưng Ngài luôn siêu việt, an trụ trong tri kiến thanh tịnh. Ai tận hiến với bhakti sẽ chứng ngộ Ngài là Chân Ngã đích thực của mình.

Verse 25

श्रीकृष्ण कृष्णसख वृष्ण्यृषभावनिध्रुग् राजन्यवंशदहनानपवर्गवीर्य । गोविन्द गोपवनिताव्रजभृत्यगीत- तीर्थश्रव: श्रवणमङ्गल पाहि भृत्यान् ॥ २५ ॥

Ô Śrī Kṛṣṇa, bạn hữu của Arjuna, bậc tối thượng trong dòng Vṛṣṇi! Ngài thiêu rụi những phe phái quyền lực gây nhiễu loạn trên đất này; uy lực của Ngài chẳng hề suy giảm. Ô Govinda! Vinh quang thánh thiện của Ngài—được các gopī, gopa và những người phục dịch Vraja ca hát—chỉ cần nghe đã ban điều cát tường. Lạy Chúa, xin che chở các bhakta của Ngài.

Verse 26

य इदं कल्य उत्थाय महापुरुषलक्षणम् । तच्चित्त: प्रयतो जप्‍त्वा ब्रह्म वेद गुहाशयम् ॥ २६ ॥

Ai thức dậy vào buổi sớm, với tâm thanh tịnh an trú nơi Mahāpuruṣa, lặng lẽ tụng niệm lời mô tả các đặc tướng này, người ấy sẽ chứng ngộ Brahman Tối Thượng đang ngự trong hang động của trái tim.

Verse 27

श्रीशौनक उवाच शुको यदाह भगवान् विष्णुराताय श‍ृण्वते । सौरो गणो मासि मासि नाना वसति सप्तक: ॥ २७ ॥ तेषां नामानि कर्माणि नियुक्तानामधीश्वरै: । ब्रूहि न: श्रद्दधानानां व्यूहं सूर्यात्मनो हरे: ॥ २८ ॥

Śrī Śaunaka thưa: Xin hãy thuật lại cho chúng tôi điều mà Bhagavān Śukadeva đã nói với Viṣṇurāta (Parīkṣit) đang lắng nghe. Đoàn tùy tùng của thần Mặt Trời mỗi tháng lại hiện bày khác nhau, thành từng nhóm bảy. Xin nói cho chúng tôi—những người có lòng tin—tên gọi và công hạnh của họ, những vị được các bậc chủ tể sai phái; vì họ là những sự triển khai cá vị của Hari trong tư cách thần chủ của Mặt Trời.

Verse 28

श्रीशौनक उवाच शुको यदाह भगवान् विष्णुराताय श‍ृण्वते । सौरो गणो मासि मासि नाना वसति सप्तक: ॥ २७ ॥ तेषां नामानि कर्माणि नियुक्तानामधीश्वरै: । ब्रूहि न: श्रद्दधानानां व्यूहं सूर्यात्मनो हरे: ॥ २८ ॥

Śrī Śaunaka thưa: Xin hãy thuật lại cho chúng tôi điều mà Bhagavān Śukadeva đã nói với Viṣṇurāta (Parīkṣit) đang lắng nghe. Đoàn tùy tùng của thần Mặt Trời mỗi tháng lại hiện bày khác nhau, thành từng nhóm bảy. Xin nói cho chúng tôi—những người có lòng tin—tên gọi và công hạnh của họ, những vị được các bậc chủ tể sai phái; vì họ là những sự triển khai cá vị của Hari trong tư cách thần chủ của Mặt Trời.

Verse 29

सूत उवाच अनाद्यविद्यया विष्णोरात्मन: सर्वदेहिनाम् । निर्मितो लोकतन्त्रोऽयं लोकेषु परिवर्तते ॥ २९ ॥

Sūta nói: Nhờ năng lực māyā vô thủy, Śrī Viṣṇu—Đấng Paramātmā của mọi hữu tình có thân—đã tạo nên trật tự của vũ trụ này; mặt trời du hành giữa các cõi và điều hòa vận hành của chúng.

Verse 30

एक एव हि लोकानां सूर्य आत्मादिकृद्धरि: । सर्ववेदक्रियामूलमृषिभिर्बहुधोदित: ॥ ३० ॥

Thần Mặt Trời không khác với Bhagavān Hari; Ngài là một linh hồn của mọi thế giới và là Đấng tạo dựng ban sơ. Ngài là cội nguồn mọi nghi lễ theo Veda, được các ṛṣi xưng tụng bằng nhiều danh hiệu.

Verse 31

कालो देश: क्रिया कर्ता करणं कार्यमागम: । द्रव्यं फलमिति ब्रह्मन् नवधोक्तोऽजया हरि: ॥ ३१ ॥

Hỡi bậc Bà-la-môn, Bhagavān Hari—cội nguồn của năng lực māyā—trong sự hiển lộ như thần Mặt Trời được nói thành chín phương diện: thời gian, nơi chốn, nỗ lực, người thực hiện, phương tiện, nghi lễ đặc thù, kinh điển, phẩm vật thờ phụng và kết quả cần đạt.

Verse 32

मध्वादिषु द्वादशसु भगवान् कालरूपधृक् । लोकतन्त्राय चरति पृथग्द्वादशभिर्गणै: ॥ ३२ ॥

Đấng Tối Thượng, hiển lộ quyền năng của thời gian như thần Mặt Trời, du hành qua mười hai tháng bắt đầu từ Madhu để điều hòa vận hành các hành tinh trong vũ trụ. Trong mỗi tháng, một nhóm sáu vị tùy tùng khác nhau cùng đi với thần Mặt Trời.

Verse 33

धाता कृतस्थली हेतिर्वासुकी रथकृन्मुने । पुलस्त्यस्तुम्बुरुरिति मधुमासं नयन्त्यमी ॥ ३३ ॥

Hỡi bậc hiền triết, tháng Madhu được cai quản bởi: Dhātā là thần Mặt Trời, Kṛtasthalī là apsarā, Heti là rākṣasa, Vāsuki là nāga, Rathakṛt là yakṣa, Pulastya là ṛṣi, và Tumburu là gandharva.

Verse 34

अर्यमा पुलहोऽथौजा: प्रहेति: पुञ्जिकस्थली । नारद: कच्छनीरश्च नयन्त्येते स्म माधवम् ॥ ३४ ॥

Aryamā làm thần Mặt Trời, Pulaha làm hiền triết, Athaujā làm Dạ-xoa, Praheti làm La-sát, Puñjikasthalī làm tiên nữ Apsarā, Nārada làm Gandharva và Kacchanīra làm Nāga—cùng cai quản tháng Mādhava.

Verse 35

मित्रोऽत्रि: पौरुषेयोऽथ तक्षको मेनका हहा: । रथस्वन इति ह्येते शुक्रमासं नयन्त्यमी ॥ ३५ ॥

Mitra làm thần Mặt Trời, Atri làm hiền triết, Pauruṣeya làm La-sát, Takṣaka làm Nāga, Menakā làm tiên nữ Apsarā, Hāhā làm Gandharva và Rathasvana làm Dạ-xoa—cùng cai quản tháng Śukra.

Verse 36

वसिष्ठो वरुणो रम्भा सहजन्यस्तथा हुहू: । शुक्रश्चित्रस्वनश्चैव शुचिमासं नयन्त्यमी ॥ ३६ ॥

Vasiṣṭha làm hiền triết, Varuṇa làm thần Mặt Trời, Rambhā làm tiên nữ Apsarā, Sahajanya làm La-sát, Hūhū làm Gandharva, Śukra làm Nāga và Citrasvana làm Dạ-xoa—cùng cai quản tháng Śuci.

Verse 37

इन्द्रो विश्वावसु: श्रोता एलापत्रस्तथाङ्गिरा: । प्रम्‍लोचा राक्षसो वर्यो नभोमासं नयन्त्यमी ॥ ३७ ॥

Indra làm thần Mặt Trời, Viśvāvasu làm Gandharva, Śrotā làm Dạ-xoa, Elāpatra làm Nāga, Aṅgirā làm hiền triết, Pramlocā làm tiên nữ Apsarā và Varya làm La-sát—cùng cai quản tháng Nabhas.

Verse 38

विवस्वानुग्रसेनश्च व्याघ्र आसारणो भृगु: । अनुम्‍लोचा शङ्खपालो नभस्याख्यं नयन्त्यमी ॥ ३८ ॥

Vivasvān làm thần Mặt Trời, Ugrasena làm Gandharva, Vyāghra làm La-sát, Āsāraṇa làm Dạ-xoa, Bhṛgu làm hiền triết, Anumlocā làm tiên nữ Apsarā và Śaṅkhapāla làm Nāga—cùng cai quản tháng Nabhasya.

Verse 39

पूषा धनञ्जयो वात: सुषेण: सुरुचिस्तथा । घृताची गौतमश्चेति तपोमासं नयन्त्यमी ॥ ३९ ॥

Pūṣā là thần Mặt Trời, Dhanañjaya là Nāga, Vāta là Rākṣasa, Suṣeṇa là Gandharva, Suruci là Yakṣa, Ghṛtācī là Apsarā và Gautama là hiền triết—các vị ấy cai quản tháng Tapas.

Verse 40

ऋतुर्वर्चा भरद्वाज: पर्जन्य: सेनजित्तथा । विश्व ऐरावतश्चैव तपस्याख्यं नयन्त्यमी ॥ ४० ॥

Ṛtu là Yakṣa, Varcā là Rākṣasa, Bharadvāja là hiền triết, Parjanya là thần Mặt Trời, Senajit là Apsarā, Viśva là Gandharva và Airāvata là Nāga—các vị ấy cai quản tháng Tapasyā.

Verse 41

अथांशु: कश्यपस्तार्क्ष्य ऋतसेनस्तथोर्वशी । विद्युच्छत्रुर्महाशङ्ख: सहोमासं नयन्त्यमी ॥ ४१ ॥

Aṁśu là thần Mặt Trời, Kaśyapa là hiền triết, Tārkṣya là Yakṣa, Ṛtasena là Gandharva, Urvaśī là Apsarā, Vidyucchatru là Rākṣasa và Mahāśaṅkha là Nāga—các vị ấy cai quản tháng Sahaḥ.

Verse 42

भग: स्फूर्जोऽरिष्टनेमिरूर्ण आयुश्च पञ्चम: । कर्कोटक: पूर्वचित्ति: पुष्यमासं नयन्त्यमी ॥ ४२ ॥

Bhaga là thần Mặt Trời, Sphūrja là Rākṣasa, Ariṣṭanemi là Gandharva, Ūrṇa là Yakṣa, Āyur là hiền triết, Karkoṭaka là Nāga và Pūrvacitti là Apsarā—các vị ấy cai quản tháng Puṣya.

Verse 43

त्वष्टा ऋचीकतनय: कम्बलश्च तिलोत्तमा । ब्रह्मापेतोऽथ शतजिद् धृतराष्ट्र इषम्भरा: ॥ ४३ ॥

Tvaṣṭā là thần Mặt Trời; Jamadagni, con của Ṛcīka, là hiền triết; Kambalāśva là Nāga; Tilottamā là Apsarā; Brahmāpeta là Rākṣasa; Śatajit là Yakṣa; và Dhṛtarāṣṭra là Gandharva—các vị ấy gìn giữ tháng Iṣa.

Verse 44

विष्णुरश्वतरो रम्भा सूर्यवर्चाश्च सत्यजित् । विश्वामित्रो मखापेत ऊर्जमासं नयन्त्यमी ॥ ४४ ॥

Trong tháng Ūrja, Viṣṇu ngự như Thần Mặt Trời; Aśvatara như Nāga; Rambhā như Apsarā; Sūryavarcā như Gandharva; Satyajit như Yakṣa; Viśvāmitra như bậc hiền triết; và Makhāpeta như Rākṣasa, cùng cai quản tháng ấy.

Verse 45

एता भगवतो विष्णोरादित्यस्य विभूतय: । स्मरतां सन्ध्ययोर्नृणां हरन्त्यंहो दिने दिने ॥ ४५ ॥

Tất cả các vị ấy đều là vibhūti—những hiển lộ uy quang của Bhagavān Viṣṇu trong hình tướng Thần Mặt Trời. Ai mỗi ngày nhớ niệm các Ngài vào lúc bình minh và hoàng hôn thì nghiệp tội dần dần được tiêu trừ.

Verse 46

द्वादशस्वपि मासेषु देवोऽसौ षड्‌भिरस्य वै । चरन् समन्तात्तनुते परत्रेह च सन्मतिम् ॥ ४६ ॥

Vì thế, suốt mười hai tháng, vị Chúa của Mặt Trời cùng sáu hạng tùy tùng du hành khắp mọi phương, gieo rắc sự thanh tịnh của ý thức và chánh kiến cho chúng sinh, lợi ích cho đời này và đời sau.

Verse 47

सामर्ग्यजुर्भिस्तल्ल‍िङ्गैऋर्षय: संस्तुवन्त्यमुम् । गन्धर्वास्तं प्रगायन्ति नृत्यन्त्यप्सरसोऽग्रत: ॥ ४७ ॥ उन्नह्यन्ति रथं नागा ग्रामण्यो रथयोजका: । चोदयन्ति रथं पृष्ठे नैऋर्ता बलशालिन: ॥ ४८ ॥

Các bậc hiền triết tán dương Thần Mặt Trời bằng những thánh ca của Sāma, Ṛg và Yajur Veda, vốn bày tỏ căn tính của Ngài. Các Gandharva ca ngợi, còn các Apsarā múa trước cỗ xe. Các Nāga siết dây cương, các Yakṣa thắng ngựa vào xe, và các Rākṣasa hùng mạnh đẩy xe từ phía sau.

Verse 48

सामर्ग्यजुर्भिस्तल्ल‍िङ्गैऋर्षय: संस्तुवन्त्यमुम् । गन्धर्वास्तं प्रगायन्ति नृत्यन्त्यप्सरसोऽग्रत: ॥ ४७ ॥ उन्नह्यन्ति रथं नागा ग्रामण्यो रथयोजका: । चोदयन्ति रथं पृष्ठे नैऋर्ता बलशालिन: ॥ ४८ ॥

Các bậc hiền triết tán dương Thần Mặt Trời bằng những thánh ca của Sāma, Ṛg và Yajur Veda, vốn bày tỏ căn tính của Ngài. Các Gandharva ca ngợi, còn các Apsarā múa trước cỗ xe. Các Nāga siết dây cương, các Yakṣa thắng ngựa vào xe, và các Rākṣasa hùng mạnh đẩy xe từ phía sau.

Verse 49

वालखिल्या: सहस्राणि षष्टिर्ब्रह्मर्षयोऽमला: । पुरतोऽभिमुखं यान्ति स्तुवन्ति स्तुतिभिर्विभुम् ॥ ४९ ॥

Đối diện cỗ xe, sáu vạn hiền thánh Bà-la-môn thanh tịnh mang danh Vālakhilya đi trước và tụng lời tán dương Thần Mặt Trời toàn năng bằng các thần chú Vệ-đà.

Verse 50

एवं ह्यनादिनिधनो भगवान् हरिरीश्वर: । कल्पे कल्पे स्वमात्मानं व्यूह्य लोकानवत्यज: ॥ ५० ॥

Như vậy, Bhagavān Hari—Đấng Tối Thượng, vô thủy vô chung, không sinh—trong mỗi kiếp đều triển khai chính Ngài thành các biểu hiện riêng để hộ trì mọi thế giới.