Adhyaya 5

Verse 1

श्रीशुक उवाच राजन्नुदितमेतत् ते हरे: कर्माघनाशनम् । गजेन्द्रमोक्षणं पुण्यं रैवतं त्वन्तरं श‍ृणु ॥ १ ॥

Śukadeva Gosvāmī tiếp lời: Tâu Đại vương, ta đã thuật cho ngài nghe chuyện Gajendra-mokṣaṇa, một lila của Hari có năng lực diệt trừ tội lỗi, vô cùng công đức khi được lắng nghe. Nghe những hành trạng của Chúa Tể như vậy, mọi quả báo tội lỗi đều tiêu tan. Nay xin ngài hãy nghe về Manvantara của Raivata Manu.

Verse 2

पञ्चमो रैवतो नाम मनुस्तामससोदर: । बलिविन्ध्यादयस्तस्य सुता हार्जुनपूर्वका: ॥ २ ॥

Manu thứ năm tên là Raivata, là anh em của Tāmasa Manu. Các con trai của ngài, đứng đầu là Hārjuna, gồm Arjuna, Bali, Vindhya và những vị khác.

Verse 3

विभुरिन्द्र: सुरगणा राजन्भूतरयादय: । हिरण्यरोमा वेदशिरा ऊर्ध्वबाह्वादयो द्विजा: ॥ ३ ॥

Tâu Đại vương, trong manvantara của Raivata, vua cõi trời (Indra) được gọi là Vibhu. Trong hàng chư thiên có Bhūtaraya và các vị khác; và trong bảy vị Bà-la-môn cai quản bảy cõi có Hiraṇyaromā, Vedaśirā, Ūrdhvabāhu cùng những vị khác.

Verse 4

पत्नी विकुण्ठा शुभ्रस्य वैकुण्ठै: सुरसत्तमै: । तयो: स्वकलया जज्ञे वैकुण्ठो भगवान्स्वयम् ॥ ४ ॥

Từ sự kết hợp của Śubhra và hiền thê Vikuṇṭhā, chính Bhagavān Vaikuṇṭha hiển lộ, cùng các chư thiên tối thắng là những phần mở rộng riêng của Ngài.

Verse 5

वैकुण्ठ: कल्पितो येन लोको लोकनमस्कृत: । रमया प्रार्थ्यमानेन देव्या तत्प्रियकाम्यया ॥ ५ ॥

Để làm đẹp lòng Nữ thần Ramā, Thần Tài, theo lời thỉnh cầu của Ngài, Bhagavān Vaikuṇṭha đã tạo dựng thêm một cõi Vaikuṇṭha khác, được muôn loài tôn kính lễ bái.

Verse 6

तस्यानुभाव: कथितो गुणाश्च परमोदया: । भौमान्‍रेणून्स विममे यो विष्णोर्वर्णयेद् गुणान् ॥ ६ ॥

Dẫu những công hạnh vĩ đại và phẩm tính siêu việt của Bhagavān được thuật lại kỳ diệu, đôi khi ta vẫn không thể thấu hiểu trọn vẹn; nhưng với Viṣṇu, mọi điều đều khả dĩ. Ai đếm được các nguyên tử của vũ trụ mới đếm được các đức tính của Chúa—song không ai đếm nổi.

Verse 7

षष्ठश्च चक्षुष: पुत्रश्चाक्षुषो नाम वै मनु: । पूरुपूरुषसुद्युम्नप्रमुखाश्चाक्षुषात्मजा: ॥ ७ ॥

Con trai của Cakṣu, mang danh Cākṣuṣa, là Manu thứ sáu. Ngài có nhiều người con, đứng đầu là Pūru, Pūruṣa và Sudyumna.

Verse 8

इन्द्रो मन्त्रद्रुमस्तत्र देवा आप्यादयो गणा: । मुनयस्तत्र वै राजन्हविष्मद्वीरकादय: ॥ ८ ॥

Trong thời trị vì của Cākṣuṣa Manu, vua cõi trời (Indra) mang danh Mantradruma. Trong hàng chư thiên có nhóm Āpya, và trong hàng đại hiền có Haviṣmān cùng Vīraka, thưa Đại vương.

Verse 9

तत्रापि देवसम्भूत्यां वैराजस्याभवत् सुत: । अजितो नाम भगवानंशेन जगत: पति: ॥ ९ ॥

Trong manvantara thứ sáu này, Đức Viṣṇu—Chủ tể vũ trụ—hiển lộ như một phần mở rộng của Ngài. Ngài được Vairāja sinh ra trong thai của phu nhân Devasambhūti và mang danh Ajita, Đấng bất khả chiến bại.

Verse 10

पयोधिं येन निर्मथ्य सुराणां साधिता सुधा । भ्रममाणोऽम्भसि धृत: कूर्मरूपेण मन्दर: ॥ १० ॥

Bằng việc khuấy Biển Sữa, Ajita đã làm hiện ra cam lộ cho chư thiên. Trong hình tướng Rùa thiêng, Ngài di chuyển trong nước, nâng đỡ núi Mandara vĩ đại trên lưng mình.

Verse 11

श्रीराजोवाच यथा भगवता ब्रह्मन्मथित: क्षीरसागर: । यदर्थं वा यतश्चाद्रिं दधाराम्बुचरात्मना ॥ ११ ॥ यथामृतं सुरै: प्राप्तं किं चान्यदभवत् तत: । एतद् भगवत: कर्म वदस्व परमाद्भ‍ुतम् ॥ १२ ॥

Vua Parīkṣit thưa hỏi: Bạch đại Bà-la-môn, vì sao và bằng cách nào Đức Chúa đã khuấy Biển Sữa? Vì lý do gì Ngài ở trong nước dưới hình tướng Rùa và nâng núi Mandara? Chư thiên đã nhận cam lộ ra sao, và còn những gì khác sinh ra từ cuộc khuấy ấy? Xin ngài thuật lại mọi hành vi kỳ diệu tối thượng của Đức Chúa.

Verse 12

श्रीराजोवाच यथा भगवता ब्रह्मन्मथित: क्षीरसागर: । यदर्थं वा यतश्चाद्रिं दधाराम्बुचरात्मना ॥ ११ ॥ यथामृतं सुरै: प्राप्तं किं चान्यदभवत् तत: । एतद् भगवत: कर्म वदस्व परमाद्भ‍ुतम् ॥ १२ ॥

Vua Parīkṣit thưa hỏi: Bạch đại Bà-la-môn, vì sao và bằng cách nào Đức Chúa đã khuấy Biển Sữa? Vì lý do gì Ngài ở trong nước dưới hình tướng Rùa và nâng núi Mandara? Chư thiên đã nhận cam lộ ra sao, và còn những gì khác sinh ra từ cuộc khuấy ấy? Xin ngài thuật lại mọi hành vi kỳ diệu tối thượng của Đức Chúa.

Verse 13

त्वया सङ्कथ्यमानेन महिम्ना सात्वतां पते: । नातितृप्यति मे चित्तं सुचिरं तापतापितम् ॥ १३ ॥

Dù ngài đang kể về vinh quang của Đức Chúa, Đấng Chủ của các tín đồ, tâm con—bị xao động bởi ba nỗi khổ của đời vật chất—vẫn chưa hề thỏa mãn khi được lắng nghe.

Verse 14

श्रीसूत उवाच सम्पृष्टो भगवानेवं द्वैपायनसुतो द्विजा: । अभिनन्द्य हरेर्वीर्यमभ्याचष्टुं प्रचक्रमे ॥ १४ ॥

Śrī Sūta nói: Hỡi các bà-la-môn uyên bác đang hội tụ tại Naimiṣāraṇya, khi Bhagavān Śukadeva Gosvāmī, con của Dvaipāyana, được nhà vua hỏi như vậy, ngài tán thán nhà vua rồi tiếp tục nỗ lực thuật lại vinh quang của Śrī Hari, Đấng Tối Thượng.

Verse 15

श्रीशुक उवाच यदा युद्धेऽसुरैर्देवा बध्यमाना: शितायुधै: । गतासवो निपतिता नोत्तिष्ठेरन्स्म भूरिश: ॥ १५ ॥ यदा दुर्वास: शापेन सेन्द्रा लोकास्त्रयो नृप । नि:श्रीकाश्चाभवंस्तत्र नेशुरिज्यादय: क्रिया: ॥ १६ ॥

Śrī Śukadeva nói: Khi trong chiến trận, các asura dùng vũ khí sắc bén tàn hại chư thiên, nhiều vị đã ngã xuống mất mạng và không thể sống dậy. Bấy giờ, hỡi Đại vương, do lời nguyền của hiền giả Durvāsā, ba cõi cùng với Indra trở nên suy kiệt, mất phúc lộc; vì thế các nghi lễ yajña và hành trì Veda cũng không thể thực hiện, hậu quả vô cùng nghiêm trọng.

Verse 16

श्रीशुक उवाच यदा युद्धेऽसुरैर्देवा बध्यमाना: शितायुधै: । गतासवो निपतिता नोत्तिष्ठेरन्स्म भूरिश: ॥ १५ ॥ यदा दुर्वास: शापेन सेन्द्रा लोकास्त्रयो नृप । नि:श्रीकाश्चाभवंस्तत्र नेशुरिज्यादय: क्रिया: ॥ १६ ॥

Śrī Śukadeva nói: Khi trong chiến trận, các asura dùng vũ khí sắc bén tàn hại chư thiên, nhiều vị đã ngã xuống mất mạng và không thể sống dậy. Bấy giờ, hỡi Đại vương, do lời nguyền của hiền giả Durvāsā, ba cõi cùng với Indra trở nên suy kiệt, mất phúc lộc; vì thế các nghi lễ yajña và hành trì Veda cũng không thể thực hiện, hậu quả vô cùng nghiêm trọng.

Verse 17

निशाम्यैतत् सुरगणा महेन्द्रवरुणादय: । नाध्यगच्छन्स्वयं मन्त्रैर्मन्त्रयन्तो विनिश्चितम् ॥ १७ ॥ ततो ब्रह्मसभां जग्मुर्मेरोर्मूर्धनि सर्वश: । सर्वं विज्ञापयां चक्रु: प्रणता: परमेष्ठिने ॥ १८ ॥

Śrī Śukadeva nói: Thấy tình cảnh ấy, Indra, Varuṇa và các chư thiên khác bàn bạc với nhau, nhưng tự mình vẫn không tìm ra quyết định chắc chắn. Rồi tất cả chư thiên cùng tụ hội, lên đỉnh núi Sumeru đến hội chúng của Brahmā; tại đó họ phủ phục đảnh lễ Paramēṣṭhī Brahmā và trình bày trọn vẹn mọi sự việc đã xảy ra.

Verse 18

निशाम्यैतत् सुरगणा महेन्द्रवरुणादय: । नाध्यगच्छन्स्वयं मन्त्रैर्मन्त्रयन्तो विनिश्चितम् ॥ १७ ॥ ततो ब्रह्मसभां जग्मुर्मेरोर्मूर्धनि सर्वश: । सर्वं विज्ञापयां चक्रु: प्रणता: परमेष्ठिने ॥ १८ ॥

Śrī Śukadeva nói: Thấy tình cảnh ấy, Indra, Varuṇa và các chư thiên khác bàn bạc với nhau, nhưng tự mình vẫn không tìm ra quyết định chắc chắn. Rồi tất cả chư thiên cùng tụ hội, lên đỉnh núi Sumeru đến hội chúng của Brahmā; tại đó họ phủ phục đảnh lễ Paramēṣṭhī Brahmā và trình bày trọn vẹn mọi sự việc đã xảy ra.

Verse 19

स विलोक्येन्द्रवाय्वादीन् नि:सत्त्वान्विगतप्रभान् । लोकानमङ्गलप्रायानसुरानयथा विभु: ॥ १९ ॥ समाहितेन मनसा संस्मरन्पुरुषं परम् । उवाचोत्फुल्ल‍वदनो देवान्स भगवान्पर: ॥ २० ॥

Thấy Indra, Vayu và chư thiên khác mất hết uy lực và hào quang, khiến ba cõi gần như không còn điềm lành, lại thấy chư thiên lâm cảnh khó xử trong khi bọn asura hưng thịnh, đấng Brahma đầy quyền năng—vượt trên chư thiên—liền nhiếp tâm, tưởng niệm Purusha Tối Thượng, tức Đức Bhagavan. Rồi với gương mặt rạng rỡ, Ngài nói với chư thiên như sau.

Verse 20

स विलोक्येन्द्रवाय्वादीन् नि:सत्त्वान्विगतप्रभान् । लोकानमङ्गलप्रायानसुरानयथा विभु: ॥ १९ ॥ समाहितेन मनसा संस्मरन्पुरुषं परम् । उवाचोत्फुल्ल‍वदनो देवान्स भगवान्पर: ॥ २० ॥

Khi nhiếp tâm tưởng niệm Purusha Tối Thượng, gương mặt Brahma bừng sáng. Rồi Ngài nói với chư thiên: “Hãy lắng nghe lời ta.”

Verse 21

अहं भवो यूयमथोऽसुरादयो मनुष्यतिर्यग्द्रुमघर्मजातय: । यस्यावतारांशकलाविसर्जिता व्रजाम सर्वे शरणं तमव्ययम् ॥ २१ ॥

Brahma nói: Ta, Bhava (Shiva), tất cả chư thiên, các asura, loài người, muôn loài súc sinh, cây cỏ, chúng sinh sinh từ mồ hôi, từ trứng và từ bào thai—hết thảy đều hiển lộ từ phần và tia của các hóa thân của Đấng Tối Thượng bất hoại. Vậy nên, chúng ta hãy cùng đến nương tựa nơi Ngài.

Verse 22

न यस्य वध्यो न च रक्षणीयो नोपेक्षणीयादरणीयपक्ष: । तथापि सर्गस्थितिसंयमार्थं धत्ते रज:सत्त्वतमांसि काले ॥ २२ ॥

Đối với Đấng Tối Thượng, không ai là kẻ phải giết, không ai là người phải bảo hộ, không ai đáng bị bỏ mặc, cũng không có phe nào để thiên vị mà tôn thờ. Tuy vậy, vì mục đích sáng tạo, duy trì và hủy diệt theo thời gian, Ngài nhận lấy các guna: rajas, sattva và tamas, mà hiện thân thành những hóa thân khác nhau.

Verse 23

अयं च तस्य स्थितिपालनक्षण: सत्त्वं जुषाणस्य भवाय देहिनाम् । तस्माद् व्रजाम: शरणं जगद्गुरुं स्वानां स नो धास्यति शं सुरप्रिय: ॥ २३ ॥

Giờ đây là lúc sattva-guna được khơi dậy vì lợi lạc của các hữu tình mang thân xác; khi nương nơi sattva, Ngài thực hiện việc an trụ và bảo hộ thế giới. Vậy nên, chúng ta hãy đến nương tựa nơi Jagad-guru, Đức Bhagavan; Ngài vốn được chư thiên yêu kính, ắt sẽ ban phúc lành cho chúng ta.

Verse 24

श्रीशुक उवाच इत्याभाष्य सुरान्वेधा: सह देवैररिन्दम । अजितस्य पदं साक्षाज्जगाम तमस: परम् ॥ २४ ॥

Śrī Śuka nói: Hỡi Parīkṣit, bậc chế ngự kẻ thù, sau khi Phạm Thiên nói với chư thiên, ngài dẫn họ đến cảnh giới tối thượng của Ajita, vượt ngoài bóng tối của thế giới vật chất.

Verse 25

तत्राद‍ृष्टस्वरूपाय श्रुतपूर्वाय वै प्रभु: । स्तुतिमब्रूत दैवीभिर्गीर्भिस्त्ववहितेन्द्रिय: ॥ २५ ॥

Tại đó, dù chưa từng thấy hình tướng của Ngài, nhưng nhờ đã nghe về Ngài từ kinh Veda, Phạm Thiên với tâm định và các căn được chế ngự đã dâng lời tán tụng bằng ngôn từ thiêng liêng.

Verse 26

श्रीब्रह्मोवाच अविक्रियं सत्यमनन्तमाद्यं गुहाशयं निष्कलमप्रतर्क्यम् । मनोऽग्रयानं वचसानिरुक्तं नमामहे देववरं वरेण्यम् ॥ २६ ॥

Phạm Thiên nói: Lạy Đấng Tối Thượng, Ngài bất biến, là Chân Lý vô hạn và nguyên thủy. Ngài ngự trong hang động của trái tim, thuần khiết, vượt ngoài suy lường. Tâm trí không nắm bắt được Ngài, lời nói không diễn tả nổi Ngài. Đấng tối tôn giữa chư thiên, đáng tôn thờ, chúng con kính cẩn đảnh lễ Ngài.

Verse 27

विपश्चितं प्राणमनोधियात्मना- मर्थेन्द्रियाभासमनिद्रमव्रणम् । छायातपौ यत्र न गृध्रपक्षौ तमक्षरं खं त्रियुगं व्रजामहे ॥ २७ ॥

Chúng con nương tựa nơi chân sen của Đấng Bất Diệt, bao trùm như hư không, hiển lộ uy lực trong ba yuga. Ngài biết mọi vận hành của prāṇa, tâm và trí cả trực tiếp lẫn gián tiếp; Ngài soi sáng muôn loài, không ngủ, không tì vết, không có bóng thiên vị hay cái nóng của nhị nguyên.

Verse 28

अजस्य चक्रं त्वजयेर्यमाणं मनोमयं पञ्चदशारमाशु । त्रिनाभि विद्युच्चलमष्टनेमि यदक्षमाहुस्तमृतं प्रपद्ये ॥ २८ ॥

Trong vòng quay của nghiệp vật chất, thân này như bánh xe của cỗ xe do tâm tạo. Mười căn và năm prāṇa là mười lăm nan; ba guṇa là trục tâm; tám yếu tố tự nhiên là vành; māyā bên ngoài xoay nó nhanh như điện lực. Trục của bánh xe ấy là Paramātmā—Ajita, Chân Lý tối hậu; chúng con xin quy phục nơi Ngài, Đấng bất tử.

Verse 29

य एकवर्णं तमस: परं त- दलोकमव्यक्तमनन्तपारम् । आसांचकारोपसुपर्णमेन- मुपासते योगरथेन धीरा: ॥ २९ ॥

Đấng Tối Thượng an trụ trong śuddha-sattva nên là eka-varṇa—chính là praṇava (Oṁ). Ngài vượt ngoài vũ trụ bị xem là bóng tối, vô hiển và vô biên; chẳng cách xa bởi thời gian hay không gian, mà hiện hữu khắp nơi. Ngự trên Garuḍa, Ngài được các yogi tâm an tịnh thờ phụng bằng năng lực yoga; xin cúi đầu đảnh lễ Ngài.

Verse 30

न यस्य कश्चातितितर्ति मायां यया जनो मुह्यति वेद नार्थम् । तं निर्जितात्मात्मगुणं परेशं नमाम भूतेषु समं चरन्तम् ॥ ३० ॥

Không ai có thể vượt qua māyā của Ngài; māyā ấy làm mọi người mê lầm, chẳng hiểu mục đích đời sống. Nhưng chính Đấng Tối Thượng đã chế ngự māyā ấy; Ngài tự thắng mình, là Chúa tể muôn loài, và bình đẳng với mọi sinh linh, hiện hành đồng đều trong tất cả. Xin đảnh lễ Ngài.

Verse 31

इमे वयं यत्प्रिययैव तन्वा सत्त्वेन सृष्टा बहिरन्तरावि: । गतिं न सूक्ष्मामृषयश्च विद्महे कुतोऽसुराद्या इतरप्रधाना: ॥ ३१ ॥

Chúng tôi, chư thiên, do ý muốn của Đấng đáng kính mà mang thân thể thuộc sattva, trong ngoài đều ở thiện tính; các bậc ṛṣi cũng vậy. Thế mà chúng tôi vẫn không hiểu được hành trạng vi tế của Đấng Tối Thượng; huống chi bọn asura và kẻ khác, thân tánh hèn kém vì rajas và tamas trội hơn—làm sao hiểu được Ngài? Xin đảnh lễ Ngài.

Verse 32

पादौ महीयं स्वकृतैव यस्य चतुर्विधो यत्र हि भूतसर्ग: । स वै महापूरुष आत्मतन्त्र: प्रसीदतां ब्रह्म महाविभूति: ॥ ३२ ॥

Trái đất này nương nơi bàn chân sen của Ngài, và do quyền năng của Ngài mà bốn loài hữu tình được tạo thành. Ngài chính là Mahāpuruṣa tự tại, đầy đủ đại vinh quang và uy lực. Hỡi Brahmā, xin Ngài hoan hỷ với chúng con.

Verse 33

अम्भस्तु यद्रेत उदारवीर्यं सिध्यन्ति जीवन्त्युत वर्धमाना: । लोकायतोऽथाखिललोकपाला: प्रसीदतां न: स महाविभूति: ॥ ३३ ॥

Toàn thể vũ trụ phát sinh từ nước, và nhờ nước mà muôn loài chịu đựng, sống còn và tăng trưởng. Nước ấy thật ra là vīrya rộng lớn—tinh lực (hạt giống) của Đấng Tối Thượng. Vì vậy, xin Đấng đầy đại năng ấy hoan hỷ với chúng con.

Verse 34

सोमं मनो यस्य समामनन्ति दिवौकसां यो बलमन्ध आयु: । ईशो नगानां प्रजन: प्रजानां प्रसीदतां न: स महाविभूति: ॥ ३४ ॥

Soma, tức mặt trăng, ban lương thực, sức mạnh và thọ mạng cho chư thiên. Ngài là chủ của thảo mộc và nguồn sinh thành của muôn loài. Các bậc hiền triết nói rằng mặt trăng là tâm của Thượng Đế Tối Cao. Nguyện Đấng đầy đại vinh quang ấy hoan hỷ với chúng con.

Verse 35

अग्निर्मुखं यस्य तु जातवेदा जात: क्रियाकाण्डनिमित्तजन्मा । अन्त:समुद्रेऽनुपचन्स्वधातून् प्रसीदतां न: स महाविभूति: ॥ ३५ ॥

Lửa Jātaveda, sinh ra để nhận lễ vật trong các nghi lễ tế tự, chính là miệng của Thượng Đế Tối Cao. Ngọn lửa ấy ở tận đáy biển để tạo ra của cải, và ở trong bụng như hỏa tiêu hóa, làm chín thức ăn và sinh các dịch chất nuôi thân. Nguyện Đấng đầy quyền năng tối thượng ấy hoan hỷ với chúng con.

Verse 36

यच्चक्षुरासीत् तरणिर्देवयानं त्रयीमयो ब्रह्मण एष धिष्ण्यम् । द्वारं च मुक्तेरमृतं च मृत्यु: प्रसीदतां न: स महाविभूति: ॥ ३६ ॥

Thần Mặt Trời là con mắt của Chúa. Ngài chỉ bày con đường giải thoát gọi là arcirādi-vartma; là nguồn chính để hiểu Veda, là nơi tôn thờ Chân Lý Tuyệt Đối, là cánh cửa vào moksha; đồng thời là nguồn của sự sống bất tử và cũng là nguyên nhân của cái chết. Nguyện Đấng Tối Thượng đầy vinh quang ấy hoan hỷ với chúng con.

Verse 37

प्राणादभूद् यस्य चराचराणां प्राण: सहो बलमोजश्च वायु: । अन्वास्म सम्राजमिवानुगा वयं प्रसीदतां न: स महाविभूति: ॥ ३७ ॥

Gió (Vāyu) là sinh lực, dũng khí, sức mạnh và ojas của mọi loài hữu tình và vô tình. Sinh lực của gió phát sinh từ sinh lực nguyên thủy của Thượng Đế Tối Cao. Chúng con đều nương theo gió để sống, như bề tôi theo bậc đế vương. Nguyện Đấng Tối Thượng ấy hoan hỷ với chúng con.

Verse 38

श्रोत्राद् दिशो यस्य हृदश्च खानि प्रजज्ञिरे खं पुरुषस्य नाभ्या: । प्राणेन्द्रियात्मासुशरीरकेत: प्रसीदतां न: स महाविभूति: ॥ ३८ ॥

Nguyện Đấng Tối Thượng đầy đại năng ấy hoan hỷ với chúng con. Các phương hướng sinh từ tai Ngài, các lỗ của thân sinh từ tim Ngài, và ākāśa (hư không) sinh từ rốn Ngài. Prāṇa, các giác quan, tâm, luồng khí trong thân, và hư không làm chỗ nương của thân—tất cả đều phát xuất từ Ngài.

Verse 39

बलान्महेन्द्रस्त्रिदशा: प्रसादा- न्मन्योर्गिरीशो धिषणाद् विरिञ्च: । खेम्यस्तुछन्दांस्यृषयो मेढ्रत: क: प्रसीदतां न: स महाविभूति: ॥ ३९ ॥

Từ uy lực của Đấng Tối Thượng mà Mahendra sinh ra; từ ân sủng của Ngài mà chư thiên xuất hiện; từ cơn thịnh nộ của Ngài mà Girīśa Śiva hiện khởi; và từ trí tuệ điềm tĩnh của Ngài mà Virinci Brahmā phát sinh. Từ các lỗ trên thân Ngài mà các chân ngôn Veda xuất hiện, và từ bộ phận sinh dục của Ngài mà các ṛṣi cùng prajāpati sinh ra. Nguyện Đấng Đại Uy Lực ấy hoan hỷ với chúng con.

Verse 40

श्रीर्वक्षस: पितरश्छाययासन् धर्म: स्तनादितर: पृष्ठतोऽभूत् । द्यौर्यस्य शीर्ष्णोऽप्सरसो विहारात् प्रसीदतां न: स महाविभूति: ॥ ४० ॥

Từ lồng ngực Ngài hiện ra Śrī Lakṣmī; từ bóng của Ngài sinh ra cư dân Pitṛloka; từ ngực Ngài phát sinh dharma, và từ lưng Ngài phát sinh adharma. Từ đỉnh đầu Ngài hình thành các cõi trời, và từ sự hưởng thụ vui chơi của Ngài hiện ra các apsarā. Nguyện Đấng Tối Thượng đầy đại uy lực ấy hoan hỷ với chúng con.

Verse 41

विप्रो मुखाद् ब्रह्म च यस्य गुह्यं राजन्य आसीद् भुजयोर्बलं च । ऊर्वोर्विडोजोऽङ्‍‍घ्रिरवेदशूद्रौ प्रसीदतां न: स महाविभूति: ॥ ४१ ॥

Từ miệng của Đấng Tối Thượng phát sinh các brāhmaṇa và tri thức Veda; từ cánh tay Ngài phát sinh các kṣatriya và sức mạnh thân thể; từ đùi Ngài phát sinh các vaiśya cùng sự tinh thông về sản xuất và tài phú; và từ bàn chân Ngài phát sinh các śūdra, những người ở ngoài tri thức Veda. Nguyện Đấng đầy dũng lực ấy hoan hỷ với chúng con.

Verse 42

लोभोऽधरात् प्रीतिरुपर्यभूद् द्युति- र्नस्त: पशव्य: स्पर्शेन काम: । भ्रुवोर्यम: पक्ष्मभवस्तु काल: प्रसीदतां न: स महाविभूति: ॥ ४२ ॥

Từ môi dưới của Ngài sinh ra lòng tham; từ môi trên sinh ra tình ân ái; từ mũi sinh ra vẻ rạng ngời của thân; từ xúc giác sinh ra dục vọng mang tính thú vật. Từ lông mày Ngài hiện ra Yamarāja, và từ lông mi Ngài hiện ra thời gian vô thủy. Nguyện Đấng Đại Uy Lực ấy hoan hỷ với chúng con.

Verse 43

द्रव्यं वय: कर्म गुणान्विशेषं यद्योगमायाविहितान्वदन्ति । यद् दुर्विभाव्यं प्रबुधापबाधं प्रसीदतां न: स महाविभूति: ॥ ४३ ॥

Các bậc học giả nói rằng: năm đại, thời gian, nghiệp, ba guṇa của tự nhiên vật chất, và mọi sai biệt do các guṇa ấy tạo ra—tất cả đều do yoga-māyā sắp đặt mà thành. Vì vậy thế giới vật chất này vô cùng khó hiểu, và những bậc đại trí đã khước từ nó. Nguyện Đấng Tối Thượng, Đấng điều khiển muôn loài, hoan hỷ với chúng con.

Verse 44

नमोऽस्तु तस्मा उपशान्तशक्तये स्वाराज्यलाभप्रतिपूरितात्मने । गुणेषु मायारचितेषु वृत्तिभि- र्न सज्जमानाय नभस्वदूतये ॥ ४४ ॥

Xin đảnh lễ Đức Bhagavān, Đấng Tối Thượng, quyền năng an tịnh, không cần nỗ lực, tự mãn bởi vương quyền thiêng liêng của chính Ngài. Ngài không vướng mắc vào các hoạt động của những guna do māyā tạo; dù diễn bày līlā trong đời, Ngài vẫn như gió vô nhiễm, không dính mắc.

Verse 45

स त्वं नो दर्शयात्मानमस्मत्करणगोचरम् । प्रपन्नानां दिद‍ृक्षूणां सस्मितं ते मुखाम्बुजम् ॥ ४५ ॥

Lạy Đức Bhagavān, chúng con đã quy phục nơi Ngài, nhưng vẫn khát khao được thấy Ngài. Xin hiển lộ bản thể nguyên sơ và gương mặt sen mỉm cười của Ngài, để mắt và các giác quan chúng con có thể cảm nhận.

Verse 46

तैस्तै: स्वेच्छाभूतै रूपै: काले काले स्वयं विभो । कर्म दुर्विषहं यन्नो भगवांस्तत् करोति हि ॥ ४६ ॥

Lạy Đấng Toàn Năng, lạy Bhagavān, theo ý nguyện ngọt lành của Ngài, hết thời đại này đến thời đại khác, Ngài hiện thân trong nhiều hóa thân. Những hành động kỳ diệu mà chúng con không thể gánh nổi hay thực hiện, chính Ngài thực sự làm nên.

Verse 47

क्लेशभूर्यल्पसाराणि कर्माणि विफलानि वा । देहिनां विषयार्तानां न तथैवार्पितं त्वयि ॥ ४७ ॥

Những kẻ karmī bị khổ vì dục lạc giác quan phải làm việc cực nhọc, ít giá trị, đôi khi chỉ chuốc lấy thất vọng. Nhưng với các bhakta đã hiến dâng đời mình cho sự phụng sự Ngài thì không như vậy; dù không lao lực nhiều, họ vẫn đạt được quả báo lớn lao.

Verse 48

नावम: कर्मकल्पोऽपि विफलायेश्वरार्पित: । कल्पते पुरुषस्यैव स ह्यात्मा दयितो हित: ॥ ४८ ॥

Những việc làm dâng hiến lên Đấng Tối Thượng, dù nhỏ bé, cũng không bao giờ uổng phí. Bhagavān là Cha tối cao; Ngài là Ātman thân yêu của muôn loài và luôn sẵn lòng hành động vì lợi ích của chúng sinh.

Verse 49

यथा हि स्कन्धशाखानां तरोर्मूलावसेचनम् । एवमाराधनं विष्णो: सर्वेषामात्मनश्च हि ॥ ४९ ॥

Như tưới nước vào gốc cây thì thân và cành tự được no đủ, cũng vậy, khi thờ phụng Đức Viṣṇu thì mọi loài đều được phụng sự, vì Ngài là Paramātmā trong hết thảy.

Verse 50

नमस्तुभ्यमनन्ताय दुर्वितर्क्यात्मकर्मणे । निर्गुणाय गुणेशाय सत्त्वस्थाय च साम्प्रतम् ॥ ५० ॥

Lạy Chúa vô tận, con xin đảnh lễ Ngài. Hành sự của Ngài vượt ngoài suy lường. Ngài siêu việt mọi guṇa nhưng là Chủ tể của ba guṇa; nay Ngài nâng đỡ sattva—con kính lễ Ngài.