Atharva Veda 13.3.8: Kanda 13, Anuvaka 1, Sukta 3, Mantra 8

Sukta 3

Sanskrit (Devanagari)

अ॒हो॒रा॒त्रैर्विमि॑तं त्रिं॒शद॑ङ्गं त्रयोद॒शं मासं॒ यो नि॒र्मिमी॑ते॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्

Recitation with translationAtharva Veda 13.3.8

IAST Transliteration

ahorātráir vímitaṃ triṃśád-aṅgaṃ trayodaśáṃ mā́saṃ yó nirmímīte tásya devásya | kruddhásyaitád ā́go yá eváṃ vidvā́ṃsaṃ brāhmaṇáṃ jinā́ti | úd vepaya rohita prá kṣiṇīhi brahmajyásya práti muñca pā́śān

English Translation (Griffith/Whitney)

He who by day-and-night measured out the month of thirty parts, yea even the thirteenth month, who meted it forth—of that God. This is the offence against that wrathful God, whoso thus wrongs a knowing Brahmin. Make him quake, O Rohita; waste him away; against the Brahmin-hurter loose back the nooses.

Translation

Đấng đã dùng ngày và đêm mà đo định: tháng gồm ba mươi phần, cả tháng thứ mười ba nữa; Đấng đã phân định và đặt ra—đối với vị thần ấy. Kẻ nào làm hại một Bà-la-môn thông tri như vậy, ấy là tội xúc phạm vị thần đang phẫn nộ kia. Hỡi Rohita, hãy làm hắn run rẩy; hãy làm hắn hao mòn; đối với kẻ hại Bà-la-môn, hãy thả trả lại những thòng lọng (pāśa).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अहोरात्रैः: by day-and-nights
• अहोरात्रैः: करण
• Type: Noun
• Root: अहोरात्र (प्रातिपदिक; अहन्+रात्रि समाहार-द्वन्द्व)

• विमितम्: measured out
• विमितम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: वि+मा (धातु) → विमित (कृदन्त)

• त्रिंशत्: thirty
• त्रिंशत्: —
• Type: Adjective
• Root: त्रिंशत् (संख्याशब्द)

• अङ्गम्: limb/part (a division)
• अङ्गम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अङ्ग (प्रातिपदिक)

• त्रयोदशम्: thirteen
• त्रयोदशम्: —
• Type: Adjective
• Root: त्रयोदश (संख्याशब्द)

• मासम्: month
• मासम्: Karma
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• निर्मिमीते: measures out / apportions
• निर्मिमीते: —
• Type: Verb
• Root: निर्+मा (धातु)

• तस्य: of him
• तस्य: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• देवस्य: of the god
• देवस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• क्रुद्धस्य: of the angered (one)
• क्रुद्धस्य: सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: क्रुध् (धातु) → क्रुद्ध (कृदन्त)

• एतत्: this
• एतत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम)

• आगः: sin/offence
• आगः: Karma
• Type: Noun
• Root: आगस् (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• एवम्: thus / in this way
• एवम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)

• विद्वांसम्: knowing, learned
• विद्वांसम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: विद् (धातु) → विद्वांस् (कृदन्त; वर्तमानकृदन्त)

• ब्राह्मणम्: a Brahmin
• ब्राह्मणम्: Karma
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)

• जिनाति: overpowers / harms
• जिनाति: —
• Type: Verb
• Root: जि (धातु; ‘to conquer/overpower’)

• उत्: up, forth
• उत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: उद् (उपसर्ग/अव्यय)

• वेपय: make (him) tremble
• वेपय: —
• Type: Verb
• Root: विप्/वेप् (धातु; ‘to tremble’) → वेपय (णिच् आज्ञार्थ)

• रोहित: O Rohita
• रोहित: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: रोहित (प्रातिपदिक; देव/रोग-निवारक-शक्ति/सूर्य-रूप नाम)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• क्षिणीहि: destroy / waste away
• क्षिणीहि: —
• Type: Verb
• Root: क्षि (धातु; ‘to destroy/waste away’) → क्षिणीहि (आज्ञार्थ)

• ब्रह्मज्यस्य: of the brahma-slayer / violator of sacred power
• ब्रह्मज्यस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मज्य (प्रातिपदिक; ब्रह्मन्+ज्या ‘brahma-slaying/violation’)

• प्रति: back, against
• प्रति: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/अव्यय)

• मुञ्च: release / let loose
• मुञ्च: —
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)

• पाशान्: nooses, bonds
• पाशान्: Karma
• Type: Noun
• Root: पाश (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic/Angirasa (anukramaṇī needed).

Devata: Kāla/sovereign measurer deity (implicit), with Rohita addressed.

Chandas: To be confirmed by scan.

Mantra Rasa

Primary: raudra

Secondary: bhayankara