Atharva Veda 13.3.10: Kanda 13, Anuvaka 1, Sukta 3, Mantra 10

Sukta 3

Sanskrit (Devanagari)

यत् ते॑ च॒न्द्रं क॑श्यप रोच॒नाव॒द् यत् सं॑हि॒तं पु॑ष्क॒लं चि॒त्रभा॑नु। यस्मि॒न्त्सूर्या॒ आर्पि॑ताः स॒प्त सा॒कं तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्

Sanskrit recitationAtharva Veda 13.3.10

IAST Transliteration

yát te candráṃ kaśyapa rocanā́vat yát sáṃhitaṃ púṣkalaṃ citrábhānu | yásmin sū́ryā ā́rpitāḥ saptá sā́kaṃ tásya devásya | kruddhásyaitád ā́go yá eváṃ vidvā́ṃsaṃ brāhmaṇáṃ jinā́ti | úd vepaya rohita prá kṣiṇīhi brahmajyásya práti muñca pā́śān

English Translation (Griffith/Whitney)

That moon of thine, O Kaśyapa, radiant; that well-compacted, abundant, bright-flamed (orb), wherein the seven suns are set together—of that God. This is the offence against that wrathful God, whoso thus wrongs a knowing Brahmin. Make him quake, O Rohita; waste him away; against the Brahmin-hurter loose back the nooses.

Translation

Mặt trăng của ngươi, hỡi Kaśyapa, rực sáng; khối cầu kết chặt, sung mãn, lửa sáng muôn màu, nơi bảy mặt trời được đặt cùng nhau—thuộc về vị Thần ấy. Kẻ nào như vậy làm hại một Bà-la-môn minh triết thì phạm tội đối với vị Thần đang phẫn nộ ấy. Hỡi Rohita, hãy làm hắn run rẩy; hãy làm hắn hao mòn; đối với kẻ hại Bà-la-môn, hãy tháo phóng những dây trói buộc này.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यत्: which/that (what)
• यत्: सम्बन्ध/विशेषण (यद्-तद् सम्बन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: of you/your
• ते: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• चन्द्रम्: moon; the shining one
• चन्द्रम्: कर्म (यत्…चन्द्रम्)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक)

• कश्यप: O Kaśyapa
• कश्यप: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: कश्यप (प्रातिपदिक)

• रोचनावत्: luminous, having radiance
• रोचनावत्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: रोचनावत् (प्रातिपदिक; रोचन + वत्)

• यत्: which/that
• यत्: सम्बन्ध/विशेषण
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• संहितम्: put together, compact, joined
• संहितम्: विशेषण
• Type: Adjective (PPP)
• Root: सम्-धा (√धा) → संहित (कृदन्त-प्रातिपदिक, भूतकर्मणि/कृत)

• पुष्कलम्: abundant, full
• पुष्कलम्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: पुष्कल (प्रातिपदिक)

• चित्रभानु: O bright-rayed one
• चित्रभानु: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: चित्रभानु (प्रातिपदिक)

• यस्मिन्: in which
• यस्मिन्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सूर्याः: suns
• सूर्याः: कर्तृ (आर्पिताः इति)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• आर्पिताः: set/placed/fastened
• आर्पिताः: कर्तृ-सम्बन्ध (सूर्याः…आर्पिताः)
• Type: Participle (PPP)
• Root: आ-√ऋ (अर्प्/ऋ) → आर्पित (कृदन्त-प्रातिपदिक, भूतकर्मणि)

• सप्त: seven
• सप्त: विशेषण (सूर्याः)
• Type: Numeral
• Root: सप्त (संख्या-प्रातिपदिक)

• साकम्: together
• साकम्: सह (सहभाव)
• Type: Indeclinable
• Root: साकम् (अव्यय)

• तस्य: of that
• तस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवस्य: of the god
• देवस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• क्रुद्धस्य: of the angry one
• क्रुद्धस्य: सम्बन्ध/विशेषण
• Type: Adjective (PPP)
• Root: क्रुध् (√क्रुध्) → क्रुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• एतत्: this
• एतत्: कर्म/विषय
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आगः: sin, offense
• आगः: कर्म/विषय
• Type: Noun
• Root: आगस् (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्तृ (जिनाति इति)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एवम्: thus, in this way
• एवम्: प्रकार (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)

• विद्वांसम्: a knowing one, learned
• विद्वांसम्: कर्म (जिनाति)
• Type: Noun/Adjective (present active participle used substantively)
• Root: विद्वांस् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √विद्)

• ब्राह्मणम्: a Brahmin
• ब्राह्मणम्: कर्म (विद्वांसम् इति विशेष्यः)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)

• जिनाति: overcomes, harms, defeats
• जिनाति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √जि (जि/जय)

• उत्: up, forth
• उत्: क्रियाविशेषण (वेपय इति)
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: उत् (उपसर्ग/अव्यय)

• वेपय: make (him) tremble
• वेपय: क्रिया
• Type: Verb (imperative causative)
• Root: √विप्/√वेप् (कम्पने) → वेपय (णिच्)

• रोहित: O Rohita
• रोहित: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: रोहित (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, fully
• प्र: क्रियाविशेषण (क्षिणीहि इति)
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• क्षिणीहि: destroy, waste away
• क्षिणीहि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √क्षि (क्षये) / √क्षी (क्षये) → क्षिणीहि

• ब्रह्मज्यस्य: of the Brahman-slayer / of one who injures sacred power
• ब्रह्मज्यस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मज्य (प्रातिपदिक; ब्रह्मन् + ज्या/ज्य)

• प्रति: against, in return, toward
• प्रति: प्रत्यभिमुख्य/लक्ष्य (मुञ्च)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (अव्यय/उपसर्ग)

• मुञ्च: release, let loose
• मुञ्च: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √मुच् (मोचने)

• पाशान्: nooses, bonds
• पाशान्: कर्म (मुञ्च)
• Type: Noun
• Root: पाश (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Kaśyapa is addressed; seer attribution requires anukramaṇī confirmation.

Devata: Kaśyapa-associated luminary/cosmic regulator; Rohita addressed as punitive agent.

Chandas: To be confirmed by scan.

Mantra Rasa

Primary: adbhuta

Secondary: raudra