Adhyaya 13

Sutra 1

चतुर्गुणः ॥ कZ_०३.१३.०१ ॥

Gấp bốn (tức là mức phạt/bồi thường gấp bốn lần).

Sutra 2

परजनस्य पूर्वमध्यमोत्तमवधा दण्डाः क्रेतृश्रोतृऋणां च ॥ कZ_०३.१३.०२ ॥

Đối với việc mua bán/đối xử với “người của kẻ khác” (parajana), hình phạt được phân bậc: thấp, trung và cao nhất; và trách nhiệm cũng áp dụng cho người mua, người “nghe/đồng thuận” (người trung gian hoặc người phê chuẩn), và cả chủ nợ.

Sutra 3

म्लेच्छानामदोषः प्रजां विक्रेतुमाधातुं वा ॥ कZ_०३.१३.०३ ॥

Trong số người mleccha, việc bán con cái/người của mình hoặc đem họ cầm cố (làm bảo đảm) không bị coi là tội.

Sutra 4

न त्वेवार्यस्य दासभावः ॥ कZ_०३.१३.०४ ॥

Nhưng một ārya không được bị đặt vào thân phận nô lệ/người hầu (tức không cho phép nô dịch một ārya).

Sutra 15

मूल्येन चार्यत्वं गच्छेत् ॥ कZ_०३.१३.१५ ॥

Bằng việc trả đủ giá đã ấn định, một dāsa có thể đạt địa vị ārya (tức được coi là tự do/không còn thân phận nô lệ).

Sutra 16

तेनोदरदासाहितकौ व्याख्यातौ ॥ कZ_०३.१३.१६ ॥

Bằng nguyên tắc này, các trường hợp của người nô lệ vì sinh kế và người bị ràng buộc qua khoản ứng trước hoặc nghĩa vụ cũng được giải thích tương tự.

Sutra 17

प्रक्षेपानुरूपश्चास्य निष्क्रयः ॥ कZ_०३.१३.१७ ॥

Giá chuộc của người đó phải tương xứng với số tiền đã ứng trước hoặc chi tiêu cho họ.

Sutra 18

दण्डप्रणीतः कर्मणा दण्डमुपनयेत् ॥ कZ_०३.१३.१८ ॥

Người bị đặt dưới hình phạt sẽ làm việc để trả nợ hình phạt đó, nghĩa là giải trừ khoản phạt bằng lao động.

Sutra 19

आर्यप्राणो ध्वजाहृतः कर्मकालानुरूपेण मूल्यार्धेन वा विमुच्येत ॥ कZ_०३.१३.१९ ॥

Người có địa vị ārya bị bắt giữ dưới ngọn cờ, tức bị bắt trong chiến tranh hoặc cuộc đột kích có thẩm quyền, sẽ được thả theo tỷ lệ thời gian làm việc hoặc khi trả một nửa giá trị.

Sutra 20

गृहेजातदायागतलब्धक्रीतानामन्यतमं दासमूनाष्टवर्षं विबन्धुमकामं नीचे कर्मणि विदेशे दासीं वा सगर्भामप्रतिविहितगर्भभर्मण्यां विक्रयाधानं नयतः पूर्वः साहसदण्डः क्रेतृश्रोतृऋणां च ॥ कZ_०३.१३.२० ॥

Đối với ai đem bán hoặc thế chấp bất kỳ nô lệ nào từ các loại được công nhận như sinh ra trong nhà, thừa kế, có được hoặc mua - khi người đó dưới tám tuổi, không người thân thích, không tự nguyện, bị giao làm việc hạ tiện hoặc bị đưa ra nước ngoài; hoặc bán một nữ nô lệ đang mang thai mà không có sự bảo đảm cho việc nuôi dưỡng thai kỳ - sẽ bị hình phạt sāhasa mức đầu tiên; và người mua, người môi giới và chủ nợ cũng phải chịu trách nhiệm.

Sutra 21

दासमनुरूपेण निष्क्रयेणार्यमकुर्वतो द्वादशपणो दण्डः संरोधश्चाकरणात् ॥ कZ_०३.१३.२१ ॥

Nếu một người không làm cho dāsa trở thành ārya (tức từ chối giải phóng) sau khi đã nhận khoản chuộc (niṣkraya) tương xứng, thì bị phạt mười hai paṇa và bị giam giữ (saṃrodha) vì không chấp hành.

Sutra 22

दासद्रव्यस्य ज्ञातयो दायादाः तेषामभावे स्वामी ॥ कZ_०३.१३.२२ ॥

Người thừa kế tài sản của một dāsa là thân quyến của người ấy; nếu không có thân quyến thì chủ sở hữu/chủ nhân được thừa kế.

Sutra 23

स्वामिनः स्वस्यां दास्यां जातं समातृकमदासं विद्यात् ॥ कZ_०३.१३.२३ ॥

Đứa trẻ do chủ nhân sinh với chính dāsī của mình, cùng với người mẹ, phải được công nhận là không phải dāsa (tức là tự do).

Sutra 24

गृह्या चेत्कुटुम्बार्थचिन्तनी माता भ्राता भगिनी चास्या अदासाः स्युः ॥ कZ_०३.१३.२४ ॥

Nếu cô ấy được đưa vào gia đình (như người phối ngẫu/vợ được thừa nhận) và lo liệu lợi ích của gia đình, thì mẹ, anh/em trai và chị/em gái của cô ấy cũng sẽ là người không phải dāsa (tự do).

Sutra 25

दासं दासीं वा निष्क्रीय पुनर्विक्रयाधानं नयतो द्वादशपणो दण्डः अन्यत्र स्वयं वादिभ्यः । इति दासकल्पः ॥ कZ_०३.१३.२५ ॥

Ai, sau khi chuộc lại (niṣkrīya) một nô lệ nam hoặc nữ, lại đem người đó đi để bán lại hoặc để cầm cố/tái cầm cố, thì bị phạt mười hai paṇa—trừ khi chính các bên tranh tụng tự đưa việc này ra như một vụ kiện tư. Như vậy kết thúc mục về các quy tắc liên quan đến nô lệ.

Sutra 26

कर्मकरस्य कर्मसम्बन्धमासन्ना विद्युः ॥ कZ_०३.१३.२६ ॥

Đối với lao công làm thuê (karmakara), nghĩa vụ được hiểu là gắn liền trực tiếp (cận kề) với chính quan hệ lao động đó.

Sutra 27

यथासम्भाषितं वेतनं लभेत कर्मकालानुरूपमसम्भाषितवेतनः ॥ कZ_०३.१३.२७ ॥

Nếu đã thỏa thuận tiền công thì người ấy được nhận đúng như đã thỏa thuận; nếu chưa thỏa thuận tiền công thì người ấy được nhận tiền công tương xứng với thời gian đã bỏ ra cho công việc.

Sutra 28

कर्षकः सस्यानां गोपालकः सर्पिषां वैदेहकः पण्यानामात्मना व्यवहृतानां दशभागमसम्भाषितवेतनो लभेत ॥ कZ_०३.१३.२८ ॥

Khi không thỏa thuận tiền công: người canh tác được nhận một phần mười sản lượng; người chăn bò được nhận một phần mười bơ sữa (ghee); và vaidehaka (thương nhân/đại lý hoa hồng) được nhận một phần mười số hàng hóa do chính mình trực tiếp giao dịch.

Sutra 29

अथवार्यमाधाय कुलबन्धन आर्याणामापदि निष्क्रयं चाधिगम्य बालं साहाय्यदातारं वा पूर्वं निष्क्रीणीरन् ॥ कZ_०३.१३.०५ ॥

Hoặc, sau khi đem cầm cố một người bảo lãnh đáng kính (ārya) hoặc người bảo lãnh của gia tộc (kulabandhana), và khi đã thu xếp được tiền để chuộc trong trường hợp một Ārya lâm nạn, thì trước hết nên chuộc một trẻ vị thành niên hoặc người cung cấp sự trợ giúp/hỗ trợ.

Sutra 30

सकृदात्माधाता निष्पतितः सीदेत्द्विरन्येनाहितकः सकृदुभौ परविषयाभिमुखौ ॥ कZ_०३.१३.०६ ॥

Đối với tầng lớp chuyên môn và dịch vụ—thợ thủ công, thợ nghề, người biểu diễn, thầy thuốc, người diễn thuyết/biện hộ chuyên nghiệp, người hầu cận và những người tương tự—tiền công sẽ là mức mà một người cùng loại khác sẽ làm với, hoặc mức mà các chuyên gia có năng lực đánh giá là phù hợp.

Sutra 31

वित्तापहारिणो वा दासस्यार्यभावमपहरतोऽर्धदण्डः ॥ कZ_०३.१३.०७ ॥

Chứng cứ chỉ dựa duy nhất vào lời khai của nhân chứng.

Sutra 32

निष्पतितप्रेतव्यसनिनामाधाता मूल्यं भजेत ॥ कZ_०३.१३.०८ ॥

Khi không có nhân chứng, phải điều tra từ nơi công việc đã được thực hiện (tức xem xét hiện trường/bối cảnh và những người liên quan).

Sutra 33

प्रेतविण्मूत्रोच्छिष्टग्राहणमाहितस्य नग्नस्नापनं दण्डप्रेषणमतिक्रमणं च स्त्रीणां मूल्यनाशकरं धात्रीपरिचारिकार्धसीतिकोपचारिकाणां च मोक्षकरम् ॥ कZ_०३.१३.०९ ॥

Đối với việc không trả tiền công, hình phạt là bị giam bằng xiềng xích mười (đơn vị/ngày), hoặc phạt tiền sáu paṇa.

Sutra 34

सिद्धमुपचारकस्याभिप्रजातस्यापक्रमणम् ॥ कZ_०३.१३.१० ॥

Đối với việc biển thủ/lãng phí (trong quá trình giao dịch như vậy), hình phạt là phạt tiền mười hai paṇa, hoặc bị giam bằng xiềng xích năm (đơn vị/ngày).

Sutra 35

धात्रीमाहितिकां वाकामां स्ववशां गच्छतः पूर्वः साहसदण्डः परवशां मध्यमः ॥ कZ_०३.१३.११ ॥

Đối với người có quan hệ tình dục với vú nuôi (dhātrī) hoặc người phụ nữ đã được cầm cố/đã hứa gả (āhitikā) mà tự nguyện và thuộc quyền kiểm soát của chính mình (svavaśā), thì áp dụng mức phạt thấp nhất của tội bạo lực/xâm hại tình dục (pūrva sāhasa-daṇḍa); nhưng nếu nàng thuộc quyền kiểm soát của người khác (paravaśā) thì áp dụng mức phạt trung bình (madhyama).

Sutra 36

कन्यामाहितिकां वा स्वयमन्येन वा दुषयतो मूल्यनाशः शुल्कं तद्द्वुगुणश्च दण्डः ॥ कZ_०३.१३.१२ ॥

Đối với người làm ô uế/xâm phạm một thiếu nữ, hoặc một thiếu nữ đã bị cầm cố/đã hứa gả (āhitikā), dù tự mình làm hay sai người khác làm, thì giá trị đã cầm cố bị tịch thu/tiêu mất (mūlya-nāśa); ngoài ra phải trả khoản phí/bồi thường (śulka) và bị phạt số tiền gấp đôi khoản đó.

Sutra 37

आत्मविक्रयिणः प्रजामार्यां विद्यात् ॥ कZ_०३.१३.१३ ॥

Cần công nhận người tự bán mình (ātma-vikrayin) là một thần dân thuộc địa vị Ārya (āryā prajā).

Sutra 38

आत्माधिगतं स्वामिकर्माविरुद्धं लभेत पित्र्यं च दायम् ॥ कZ_०३.१३.१४ ॥

Người ấy có thể giữ/nhận những gì mình tự lao động mà có, miễn là không trái với công việc hay quyền đòi hỏi của chủ; và cũng được nhận phần thừa kế từ cha.