Adhyaya 257

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे सीमाविवादादिनिर्णयो नाम षट्पञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ सप्तपञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः वाक्पारुष्यादिप्रकरणम् अग्निर् उवाच सत्यासत्यान्यथा स्तोत्रैर् न्यूनाङ्गेन्द्रियरोगिणां क्षेपं करोति चेद्दण्ड्यः पणानर्धत्रयोदश

Như vậy, trong Agni Mahāpurāṇa, chương thứ 256, mang tên “Phán quyết về tranh chấp ranh giới và các việc tương tự,” kết thúc. Nay bắt đầu chương thứ 257: “Mục về sự thô bạo bằng lời nói và các tội liên hệ.” Agni nói: Nếu ai, dù nói thật hay nói dối, dùng lời khen chê mỉa mai hoặc lời trêu chọc để nhục mạ người khuyết tật tay chân, khiếm khuyết giác quan, hay mắc bệnh, thì phải bị phạt tiền mười hai rưỡi paṇa.

Verse 2

अभिगन्तास्मि भगिनीम्मातरं वा तवेति च शपन्तं दापयेद्राजा पञ्चविंशतिकं दमं

Nếu có kẻ khi thề thốt mà nói: “Ta sẽ xâm phạm chị/em gái ngươi hoặc mẹ ngươi,” thì nhà vua phải bắt kẻ thề ấy nộp phạt hai mươi lăm paṇa.

Verse 3

अर्धो ऽधमेषु द्विगुणः परस्त्रीषूत्तमेषु च दण्डप्रणयनं कार्यं वर्णजात्युत्तराधरैः

Đối với kẻ phạm tội thuộc địa vị thấp, hình phạt nên giảm một nửa; còn đối với tội liên quan đến vợ của người khác và đối với người thuộc địa vị cao, hình phạt phải tăng gấp đôi. Việc định mức trừng phạt cần căn cứ vào thứ bậc varṇa của người phạm và người bị hại, theo các nấc cao–thấp.

Verse 4

प्रातिलोम्यापवादेषु द्विगुणत्रिगुणा दमाः वर्णानामानुलोम्येन तस्मादेवार्धहानितः

Trong các trường hợp pratiloma (kết hợp trái thứ bậc) và sự phỉ báng, mức phạt tiền đối với các varṇa cao bị tăng gấp đôi hoặc gấp ba; còn trong anuloma (đúng trật tự), vì vậy hình phạt được giảm một nửa.

Verse 5

वाहुग्रीवानेत्रसक्थिविनाशे वाचिके दमः शत्यस्ततो ऽर्धिकः पादनासाकर्णिकरादिषु

Nếu làm hư hoại (mất chức năng) cánh tay, cổ, mắt hoặc đùi, mức phạt tiền là một trăm (đơn vị). Còn đối với thương tích ở bàn chân, mũi, tai, thái dương và các phần tương tự, mức phạt bằng một nửa số ấy.

Verse 6

अशक्तस्तु वदन्नेवन्दण्डनीयः पणान् दश तथा शक्तः प्रतिभुवं दद्यात् क्षेमाय तस्य तु

Nhưng người không đủ khả năng (để nộp khoản cần thiết hay xuất trình người bảo lãnh) mà vẫn nói như vậy thì bị phạt mười paṇa; còn người có khả năng thì phải cung cấp một pratibhu (người bảo lãnh) để bảo đảm sự an toàn và việc tuân hành/ra trình diện của người ấy.

Verse 7

पतनीयकृते क्षेपे दण्डी मध्यमसाहसः उपपातकयुक्ते तु दाप्यः प्रथमसाहसं

Nếu hành vi ném/đánh gây hại được thực hiện trong vụ việc liên quan đến patanīya (tội nặng gây sa đọa về xã hội–tôn giáo), kẻ phạm phải chịu mức phạt sāhasa bậc trung. Nhưng nếu nó gắn với upapātaka (tội phụ), thì phải nộp mức phạt sāhasa bậc nhất.

Verse 8

त्रैविद्यनृपदेवानां क्षेप उत्तमसाहसः दद्यादित्यत्र दाप्य इति पाठो भवितुं युक्तः मध्यमो ज्ञातिपूगानां प्रथमो ग्रामदेशयोः

Sự lăng mạ (kṣepa) nhắm vào học giả thông suốt ba Veda (traividya), nhà vua hoặc thần linh được xem là sāhasa ở bậc tối thượng (tội bạo ngược/vô lễ). Trong mệnh đề “nên cho (dadyāt)”, cách đọc thích đáng hơn là “phải bị buộc nộp (dāpya)”. Lăng mạ đối với thân tộc hay phường hội/hiệp hội là bậc trung; đối với làng hay xứ/miền là bậc hạ.

Verse 9

असाक्षिकहते चिह्नैर् युक्तिभिन्नागमेन च द्रष्टव्यो व्यवहारस्तु कूटचिह्नकृताद्भयात्

Khi một vụ việc bị trở ngại vì không có nhân chứng, tranh tụng pháp lý phải được xét bằng các dấu hiệu (bên ngoài) và bằng lý luận dựa trên truyền thống có thẩm quyền (āgama); điều này được làm vì e ngại kẻ tạo ra dấu hiệu giả mạo.

Verse 10

भस्मपङ्करजःस्पर्शे दण्डो दशपणः स्मृतः अमेध्यपार्ष्णिनिष्ठ्यूतस्पर्शने द्विगुणः स्मृतः

Chạm vào tro, bùn hoặc bụi thì tiền phạt được định là mười paṇa. Chạm vào vật bất tịnh—như gót chân dính uế hoặc nước bọt—thì tiền phạt được tuyên là gấp đôi.

Verse 11

समेष्वेवं परस्त्रीषु द्विगुणस्तूत्तमेषु च हीनेष्वर्धं दमो मोहमदादिभिरदण्डनम्

Trong trường hợp quan hệ với vợ người khác, sự chế ngự/việc sám hối phải áp dụng như sau: với phụ nữ ngang địa vị thì như đã nêu; với phụ nữ địa vị cao hơn thì gấp đôi; với phụ nữ địa vị thấp hơn thì giảm một nửa. Nhưng nếu hành vi xảy ra do mê lầm, say sưa và các nguyên nhân tương tự, thì không đặt hình phạt trừng trị.

Verse 12

विप्रपीडाकरं च्छेद्यमङ्गमब्राह्मणस्य तु उद्गूर्णे प्रथमो दण्डः संस्पर्शे तु तदर्धिकः

Đối với người không phải Bà-la-môn mà gây hại cho Bà-la-môn, chi thể phạm tội phải bị chặt bỏ. Nếu chỉ giơ tay/vũ khí lên thì áp dụng hình phạt bậc nhất; còn nếu có sự tiếp xúc thân thể, hình phạt được tăng thêm một nửa.

Verse 13

उद्गूर्णे हस्तपादे तु दशविंशतिकौ दमौ परस्परन्तु सर्वेषां शास्त्रे मध्यमसाहसः

Nếu một người giơ tay hoặc chân lên để đánh, tiền phạt là mười hay hai mươi dāma; nhưng nếu việc ấy xảy ra do các bên cùng xô xát lẫn nhau, các luận thư xếp vào loại “bạo hành bậc trung” (madhyama-sāhasa).

Verse 14

पादकेशांशुककरोल्लुञ्चनेषु पणान् दश पीडाकर्षां शुकावेष्टपादाध्यासे शतन्दमः

Đối với các hành vi như giật kéo chân, tóc, y phục hoặc tay, tiền phạt là mười paṇa. Đối với việc gây đau bằng cách lôi kéo, và việc quấn người bằng vải rồi giẫm đạp lên, hình phạt là một trăm (paṇa) tiền phạt.

Verse 15

शोणितेन विना दुःस्वङ्कुर्वन् काष्ठादिभिर्नरः द्वात्रिंशतं पणान् दाप्यो द्विगुणं दर्शने ऽसृजः

Nếu một người dùng gậy gộc hay vật tương tự đánh người khác, gây đau nhưng không chảy máu, thì phải nộp phạt ba mươi hai paṇa; nếu thấy có máu, tiền phạt tăng gấp đôi.

Verse 16

करपाददतो भङ्गे च्छेदने कर्णनासयोः मध्यो दण्डो व्रणोद्भेदे मृतकल्पहते तथा

Hình phạt bậc trung được quy định cho việc làm gãy tay, gãy chân hoặc gãy răng; cho việc cắt tai hay mũi; và cũng vậy cho việc làm vỡ toạc vết thương, cùng hành vi đánh đập khiến người bị hại “như đã chết”.

Verse 17

चेष्टाभोजनवाग्रोधे नेत्रादिप्रतिभेदने कन्धराबाहुसक्थ्याञ्च भङ्गे मध्यमसाहसः

Ngăn trở sự đi lại, việc ăn uống hoặc lời nói của một người; làm tổn thương mắt và các cơ quan khác; và gây gãy cổ, cánh tay, cùng đùi—tất cả đều được xem là “tội bạo hành bậc trung” (madhyama-sāhasa).

Verse 18

एकं घ्नतां बहूनाञ्च यथोक्ताद्द्विगुणा दमाः कलहापहृतं देयं दण्डस्तु द्विगुणः स्मृतः

Kẻ đánh một người hay đánh nhiều người đều bị phạt tiền gấp đôi mức đã nêu trước. Vật đã bị lấy đi trong cuộc cãi vã phải hoàn trả, và tiền phạt trừng trị được quy định là gấp đôi.

Verse 19

दुःखमुत्पादयेद्यस्तु स समुत्थानजं व्ययम् द्वाविंशतिपणामिति ख दाप्यो दण्डञ्च यो यस्मिन् कलहे समुदाहृतः

Ai gây đau khổ cho người khác phải trả các chi phí phát sinh từ sự việc ấy. Tiền phạt được nói là hai mươi hai paṇa, và hình phạt đó được áp dụng đúng theo vụ tranh chấp đã được quy định.

Verse 20

तरिकः स्थलजं शुल्कं गृह्नन् दण्ड्यः पणान्दश ब्राह्मणप्रातिवेश्यानामेतदेवानिमन्त्रणे

Nếu người lái đò (hay kẻ thu phí) lại thu thuế đường bộ thì bị phạt mười paṇa. Đối với các Bà-la-môn và prātiveśya (cư dân/khách được bảo hộ), chính quy tắc này cũng áp dụng trong trường hợp không được mời gọi hay triệu thỉnh đúng phép.

Verse 21

अभिघाते तथा भेदे च्छेदे बुद्ध्यावपातने पणान्दाप्यः पञ्चदशविंशतिं तत्त्रयन्तथा

Đối với hành vi hành hung, gây hư hại (làm vỡ/đứt), chặt cắt (gây thương tật), và làm mất tri giác hay trí tuệ, phải phạt từ mười lăm đến hai mươi paṇa; và cũng vậy, mức cao hơn là gấp ba lần.

Verse 22

दुःस्वोत्पादिगृहे द्रव्यं क्षिपन् प्राणहरं तथा षाडशाद्यं पणात् दाप्यो द्वितीयो मध्यमन्दमम्

Kẻ ném tài vật vào một ngôi nhà đang gặp điềm xấu, và cũng như kẻ cho dùng chất hủy mạng (độc dược) — người phạm thuộc bậc thứ hai — phải nộp tiền phạt khởi từ mười sáu paṇa, theo mức trung bình đã được giảm nhẹ.

Verse 23

दुःखे च शोणितोत्पादे शाखाङ्गच्छेदने तथा दण्डः क्षुद्रपशूनां स्याद्द्विपणप्रभृतिः क्रमात्

Đối với việc gây đau đớn, làm chảy máu, cũng như chặt đứt chi thể hay bộ phận thân thể, trong trường hợp các loài vật nhỏ thì hình phạt là tiền phạt khởi từ hai paṇa, tăng dần theo mức độ nghiêm trọng của thương tổn.

Verse 24

लिङ्गस्य च्छेदने मृत्तौ मध्यमो मूल्यमेव च महापशूनामेतेषु स्थानेषु द्विगुणा दमाः

Đối với việc chặt đứt cơ quan sinh dục và trong trường hợp chết, hình phạt là mức tiền phạt trung (bậc giữa), đồng thời phải bồi thường đủ giá trị. Trong các trường hợp ấy, đối với gia súc lớn thì tiền phạt được tính gấp đôi.

Verse 25

प्ररोहिशाखिनां शाखास्कन्धसर्वविदारणे उपजीव्यद्रुमाणान्तु विंशतेर्द्विगुणा दमाः

Đối với những cây đâm chồi và có cành, nếu ai chẻ, xé hay làm rách hại cành hoặc thân cây theo bất cứ cách nào, thì tiền phạt là hai mươi (paṇa). Còn đối với những cây nuôi sống sinh kế, tiền phạt gấp đôi, tức bốn mươi.

Verse 26

यः साहसङ्कारयति स दाप्यो द्विगुणन्दमम् यस्त्वेवमुक्त्वाहं दाता कारयेत् स चतुर्गुणम्

Ai khiến cho hành vi bạo lực/đánh đập được thực hiện thì phải nộp tiền phạt gấp đôi; còn ai đã nói “ta sẽ trả” rồi vẫn khiến việc ấy được thực hiện thì phải nộp tiền phạt gấp bốn.

Verse 27

आर्याक्रोशातिक्रमकृद्भ्रातृजायाप्रहारदः सन्दिष्टस्याप्रदाता च समुद्रगृहभेदकः

Kẻ sỉ nhục bậc đáng kính, kẻ phạm điều vượt quá phép tắc, kẻ đánh vợ của anh/em trai mình, kẻ không giao nộp vật đã được ký thác hay đã được lệnh phải giao, và kẻ dùng sức phá cửa đột nhập nhà—tất cả đều được kể là kẻ phạm tội, phải chịu hình phạt.

Verse 28

सामन्तकुलिकादीनामपकारस्य कारकः पञ्चाशत्पणिको दण्ड एषामिति विनिश् चयः

Người nào phạm lỗi (gây hại/điều xấu) đối với các hạng như sāmanta và kulika thì hình phạt ấn định là phạt tiền năm mươi paṇa; đó là quy định đã được quyết định cho họ.

Verse 29

स्वच्छन्दविधवागामी विक्रुष्टे नाभिधावकः अकारणे च विक्रोष्टा चण्डालश्चोत्तमान् स्पृशन्

Kẻ tự do quan hệ với góa phụ; kẻ nghe tiếng kêu cứu mà không chạy đến; kẻ la ó vô cớ; và người Caṇḍāla chạm vào bậc tôn quý—tất cả đều bị xem là đáng chê trách.

Verse 30

शूद्रः प्रव्रजितानाञ्च दैवे पैत्र्ये च भोजकः प्ररोहिशाखिनामित्यादिर्विंशतेर्द्विगुणा दमा इत्य् अन्तः पाठः ख पुस्तके नास्ति अयुक्तं शपथं कुर्वन्नयोग्यो योग्यकर्मकृत्

Śūdra là người dọn bữa cho các vị xuất gia, và cũng là người lo việc cho ăn trong các nghi lễ dâng cúng chư thần và tổ tiên. Đoạn nội văn bắt đầu bằng “prarohiśākhinām …” và kết bằng “các khoản phạt gấp đôi của hai mươi (dama)” không thấy trong bản thảo ‘kha’. Người lập lời thề không thích đáng—dù vốn không đủ tư cách—vẫn bị xem là có tư cách đối với hành vi ấy, tức phải chịu hệ quả của việc thề đó.

Verse 31

वृषक्षुद्रपशूनाञ्च पूंस्त्वस्य प्रतिघातकृत् साधारणस्यापलोपी दासीगर्भविनाशकृत्

Kẻ giết bò đực hay các gia súc nhỏ khác; kẻ làm tổn hại nam lực của một người; kẻ chiếm đoạt của chung; và kẻ gây sẩy thai (hủy hoại bào thai) của một nữ nô—đều được kể vào hạng phạm nhân nặng.

Verse 32

पितापुत्रस्वसृभ्रातृदम्पत्याचार्यशिष्यकाः एषामपतितान्योन्यत्यागी च शतदण्डभाक्

Cha và con, chị và em trai, vợ và chồng, thầy và trò—trong các đôi ấy, nếu không ai sa ngã khỏi dharma mà lại bỏ rơi nhau, thì người bỏ rơi phải chịu phạt một trăm (paṇa).

Verse 33

वसानस्त्रीन् पणान् दण्ड्यो नेजकस्तु परांशुकम् विक्रयावक्रयाधानयाचितेषु पणान् दश

Kẻ mặc (dùng) tài vật của người khác bị phạt ba paṇa; riêng trường hợp người giặt (nejaka) liên quan đến y phục thượng hạng thì xét theo quy định. Trong các việc mua bán, mua lại trái phép, cầm cố/ký thác và vay mượn theo lời thỉnh cầu, mức phạt là mười paṇa.

Verse 34

तुलाशासनमानानां कूटकृन्नाणकस्य च एभिश् च व्यवहर्ता यः स दाप्यो दण्डमुत्तमम्

Ai giao dịch bằng cân, quả cân và thước đo giả mạo, hoặc dùng tiền giả—người ấy phải nộp hình phạt cao nhất.

Verse 35

अकूटं कूटकं ब्रूते कूटं यश्चाप्यकूटकम् स नाणकपरीक्षी तु दाप्यः प्रथमसाहसम्

Ai nói đồng tiền thật là giả, hoặc nói tiền giả là thật—người ấy, với tư cách kẻ thẩm định tiền tệ, phải nộp mức phạt của sāhasa bậc thứ nhất (tội hình).

Verse 36

भिषङ्मिथ्याचरन् दाप्यस्तिर्यक्षु प्रथमं दमम् मानुषे मध्यमं राजमानुषेषूत्तमन्तथा

Thầy thuốc hành nghề gian trá (chữa trị giả dối hay lừa đảo) phải chịu phạt tiền: đối với việc liên quan đến súc vật thì phạt mức thấp nhất; đối với con người thì phạt mức trung; và đối với người của nhà vua (nhân viên hoàng gia) thì cũng phạt mức cao nhất.

Verse 37

अबध्यं यश् च बध्नाति बध्यं यश् च प्रमुञ्चति अप्राप्तव्यवहारञ्च स दाप्यो दममुत्तमम्

Kẻ giam giữ người không đáng bị giam, kẻ thả người đáng bị giam, và kẻ khởi sự một thủ tục tố tụng không được thụ lý—người ấy phải nộp mức phạt cao nhất.

Verse 38

मानेन तुलया वापि यो ऽंशमष्टमकं हरेत् द्वाविंशतिपणान् दाप्यो वृद्धौ हानौ च कल्पितम्

Ai dùng thước đo hay cân mà gian lận lấy đi một phần tám thì phải nộp phạt hai mươi hai paṇa; hình phạt ấy cũng áp dụng như nhau dù hàng hóa thừa hay thiếu.

Verse 39

भेषजस्नेहलवणगन्धान्यगुडादिषु पण्येषु प्रक्षिपन् हीनं पणान्दाप्यस्तु षोडश

Nếu ai pha trộn hàng hóa buôn bán—như thuốc men, dầu/ghi, muối, hương liệu, đường thốt nốt và các thứ tương tự—bằng chất kém phẩm, thì phải nộp phạt mười sáu paṇa.

Verse 40

सम्भूय कुर्वतामर्घं सबाधं कारुशिल्पिनां अर्थस्य ह्रासः वृद्धिं वा सहस्रो दण्ड उच्यते

Nếu thợ thủ công và nghệ nhân cấu kết với nhau để ấn định giá theo cách cưỡng bức/cản trở, khiến giá trị hàng hóa bị giảm sút hoặc tăng vọt bất chính, thì hình phạt được định là phạt một nghìn paṇa.

Verse 41

राजानि स्थाप्यते यो ऽर्थः प्रत्यहं तेन विक्रयः क्रयो वा निस्रवस्तस्माद्बणिजां लाभकृत् स्मृतः

Vốn liếng nào được ký thác nơi nhà vua, nhờ vốn ấy mà việc bán hay mua được tiến hành mỗi ngày và lợi tức phát sinh; vì thế nó được xem là vốn sinh lợi cho giới thương nhân.

Verse 42

स्वदेशपण्ये तु शतं बणिज् गृह्णीत पञ्चकं दशकं पारदेश्ये तु यः सद्यः क्रयविक्रयौ

Trong việc buôn bán hàng hóa trong nước, thương nhân nên lấy lãi năm hoặc mười trên một trăm; còn đối với hàng ngoại quốc, người thực hiện mua bán ngay lập tức thì có thể lấy lãi theo đó.

Verse 43

पण्यस्योपरि संस्थाप्य व्ययं पण्यसमुद्भवं अर्थो ऽनुग्रहकृत् कार्यः क्रेतुर्विक्रेतुरेव च

Sau khi cộng vào giá hàng hóa các khoản chi phí phát sinh từ chính hàng hóa ấy (như bốc xếp, vận chuyển và các phí liên quan), số tiền cuối cùng phải được ấn định sao cho công bằng và đem lợi ích cho cả người mua lẫn người bán.

Verse 44

गृहीतमूल्यं यः पण्यं क्रेतुर्नैव प्रयच्छति सोदयन्तस्य दाप्यो ऽसौ दिग्लाभं वा दिगागते

Kẻ nào đã nhận tiền rồi mà không giao hàng cho người mua thì phải bị buộc giao cho người khiếu nại; hoặc nếu hàng đã bị đem đi nơi khác, phải bồi hoàn theo giá trị được định tại nơi ấy.

Verse 45

विक्रीतमपि विक्रेयं पूर्वे क्रेतर्यगृह्णति हानिश्चेत् क्रेतृदोषेण क्रेतुरेव हि सा भवेत्

Dẫu đã mua bán xong, vật ấy vẫn phải được bán trả lại (tức hoàn lại cho người bán) nếu người mua trước không nhận; và nếu có tổn thất do lỗi của chính người mua, thì tổn thất ấy thuộc về người mua mà thôi.

Verse 46

राजदैवोपघातेन पण्ये दोषमुपागते हानिर्विक्रेतुरेवासौ याचितस्याप्रयच्छतः

Khi hàng hóa phát sinh khuyết tật do bị nhà vua tịch thu hoặc do biến cố của số mệnh (thiên tai), thì tổn thất ấy quả thuộc về người bán—nhất là khi được yêu cầu mà không chịu nhận lại hay bồi hoàn.

Verse 47

अन्यहस्ते च विक्रीतं दुष्टं वा दुष्टवद्यदि विक्रीनीते दमस्तत्र तन्मूल्यादद्विगुणो भवेत्

Nếu ai bán vật thuộc về người khác, hoặc bán hàng hóa hư hỏng—hay bán như thể nó hư hỏng—thì trong trường hợp ấy, tiền phạt phải gấp đôi giá trị của vật đó.

Verse 48

क्षयं वृद्धिञ्च बणिजा पण्यानामविजानता क्रीत्वा नानुशयः कार्यः कुर्वन् षड् भागदण्डभाक्

Nếu thương nhân mua hàng mà không hiểu sự giảm hay tăng giá trị của hàng hóa, thì về sau không được nêu lời hối tiếc để đòi hỏi; nếu vẫn làm, sẽ chịu phạt bằng một phần sáu giá trị.

Verse 49

समवायेन बणिजां लाभार्थं कर्म कुर्वतां लभालाभौ यथा द्रव्यं यथा वा संविदा कृतौ

Đối với các thương nhân cùng liên kết (hùn vốn) để kinh doanh cầu lợi, lãi và lỗ phải được phân chia theo tỷ lệ vốn (tài sản) góp vào, hoặc theo khế ước đã lập.

Verse 50

प्रतिषिद्धमनादिष्टं प्रमादाद्यच्च नाशितं स तद्दयाद्विप्रवाच्च रक्षिताद्दशमांशभाक्

Bất cứ vật gì bị hủy hoại do sơ suất—dù là vật bị cấm hay vật không được ký thác—người ấy phải bồi hoàn; và theo lời chỉ dạy của một bà-la-môn, người ấy được hưởng một phần mười từ những gì đã được bảo toàn.

Verse 51

अर्थप्रेक्षपणाद्विंशं भागं शुल्कं नृपा हरेत् व्यासिद्धं राजयोग्यञ्च विक्रीतं राजगामि तत्

Đối với hàng hóa được đem đến để kiểm tra và định giá, nhà vua nên thu thuế bằng một phần hai mươi. Và vật gì thích hợp cho việc dùng của hoàng gia, hoặc đã được định giá đúng phép rồi đem bán, thì trở thành phần thuộc về nhà vua (nhập công khố).

Verse 52

मिथ्या वदन् परीमाणं शुल्कस्थानादपक्रमन् दाप्यस्त्वष्टगुणं यश् च सव्याजक्रयविक्रयौ

Kẻ nào khai gian số lượng đo lường, hoặc lén rời khỏi trạm thu thuế, sẽ bị buộc nộp phạt gấp tám lần; cũng vậy, việc mua bán bằng gian trá hay lấy cớ giả tạo đều bị trừng phạt.

Verse 53

देशन्तरगते प्रेते द्रव्यं दायादबान्धवाः ज्ञातयो वा हरेयुस्तदागतास्तैर् विना नृपः

Nếu một người chết khi đang đi ở xứ khác, tài sản của người ấy phải do người thừa tự hoặc thân quyến, hay các tộc thuộc trong họ tộc nhận lấy khi họ đến; còn khi họ vắng mặt thì nhà vua (có thể thu nhận).

Verse 54

जिह्मं त्यजेयुर्निर्लोभमशक्तो ऽन्येन कारयेत् अनेन विधिराख्यात ऋत्विक्कर्षकर्मिणां

Họ phải từ bỏ lối hành xử quanh co (bất chính) và giữ tâm không tham. Người không đủ khả năng thì nên nhờ người khác làm thay. Như vậy, phép tắc đúng đắn đã được tuyên bày cho các tư tế chủ lễ và những người đảm nhiệm việc phụng sự nghi lễ.

Verse 55

ग्राहकैर् गृह्यते चौरो लोप्त्रेणाथ पदेन वा पूर्वकर्मापराधी वा तथैवाशुद्धवासकः

Kẻ trộm bị bắt bởi người truy bắt (quan sai), hoặc bởi chó đánh hơi, hoặc bằng cách lần theo dấu chân; cũng vậy, kẻ tái phạm do tội lỗi trước kia, và kẻ có chỗ ở hay thói quen bất tịnh (đáng ngờ) cũng phải bị bắt giữ.

Verse 56

अन्ये ऽपि शङ्कया ग्राह्या जातिनामादिनिह्नवैः द्यूतस्त्रीपानशक्ताश् च शुष्कभिन्नमुखस्वराः

Những kẻ khác cũng nên bị giữ lại vì nghi ngờ—kẻ che giấu giai cấp, tên tuổi và các dấu hiệu nhận dạng khác; kẻ nghiện cờ bạc, đàn bà và rượu; và kẻ có miệng khô nứt cùng giọng nói biến đổi (không ổn định).

Verse 57

परद्रव्यगृहाणाञ्च पृच्छका गूढचारिणः निराया व्ययवन्तश् च विनष्ट द्रव्यविक्रयाः

Kẻ chiếm giữ tài vật của người khác; kẻ dò hỏi để thăm dò; kẻ đi lại lén lút; kẻ không có nguồn thu thấy rõ mà lại tiêu xài; và kẻ bán hàng hóa không rõ xuất xứ (nghi là đồ trộm)—những kẻ ấy được nhận biết là trộm cướp.

Verse 58

गृहीतः शङ्कया चौर्येनात्मानञ्चेद्विशोधयेत् दापयित्वा हृतं द्रव्यं चौरदण्डेन दण्डयेत्

Nếu một người bị bắt vì bị nghi trộm cắp mà sau đó chứng minh được sự vô tội của mình, thì tài vật bị lấy trộm phải được hoàn trả cho chủ sở hữu chân chính; còn kẻ trộm phải bị trừng phạt theo hình phạt đã định cho tội trộm cắp.

Verse 59

चौरं प्रदाप्यापहृतं घातयेद्विविधैर् बुधैः सचिह्नं ब्राह्मणं कृत्वा स्वराष्ट्राद्विप्रवासयेत्

Sau khi buộc kẻ trộm hoàn trả vật đã lấy, bậc trí giả nên xử tử hắn theo hai phương thức đã được quy định. Nhưng nếu kẻ phạm tội là một Bà-la-môn, thì phải đóng dấu/khắc dấu làm dấu hiệu rồi trục xuất khỏi lãnh thổ của nhà vua.

Verse 60

घातिते ऽपहृते दोषो ग्रामभर्तुरनिर्गते स्वसीम्नि दद्याद्ग्रामस्तु पदं वा यत्र गच्छति

Khi có người bị giết hoặc tài sản bị cướp mang đi, trách nhiệm thuộc về người đứng đầu làng nếu ông ta không ra ngoài để truy đuổi/ứng cứu. Nhưng nếu việc ấy xảy ra trong ranh giới của làng mình, thì làng phải bồi thường; hoặc nếu không, phải bồi thường theo dấu vết/đường chân—dẫn đến đâu thì nơi ấy chịu.

Verse 61

पञ्चग्रामी वहिः क्रोशाद्दशग्राम्यअथ वा पुनः वन्दिग्राहांस् तथा वाजिकुञ्जराणाञ्च हारिणः

Ở bên ngoài khu cư trú, trong phạm vi một krośa, hãy bổ nhiệm ‘pañcagrāmī’ (viên chức cai quản năm làng) hoặc ‘daśagrāmya’ (viên chức cai quản mười làng) để bắt giữ bọn bắt cóc/áp giải trái phép, cũng như những kẻ trộm ngựa và voi.

Verse 62

प्रसह्य घातिनश् चैव शूलमारोपयेन्नरान् उत्क्षेपकग्रन्थिभेदौ करसन्दंशहीनकौ

Những kẻ phạm hành vi bạo lực nên bị bắt giữ bằng vũ lực rồi bị đóng cọc/xiên lên cọc (śūla). Cũng vậy, các hình phạt gọi là ‘utkṣepaka’ và ‘granthi-bheda’, cùng hình phạt bị tước đôi tay bằng kìm, đều được quy định.

Verse 63

कार्यौ द्वितीयापराधे करपादैकहीनकौ भक्तावकाशाग्न्युदकमन्त्रापकरणव्ययान्

For a second offence, the two penalties are to be imposed: (i) deprivation of one hand or one foot, and (ii) payment of the expenses for food, lodging, fire, water, mantras, and the requisite ritual implements.

Verse 64

दत्त्वा चौरस्य हन्तुर्वा जानतो दम उत्तमः शस्त्रावपाते गर्भस्य पातने चोत्तमो दमः

For one who knowingly provides (aid or support) to a thief or to a murderer, the highest monetary penalty is prescribed. The highest penalty is likewise prescribed for striking with a weapon and for causing the fall of a fetus (abortion/miscarriage).

Verse 65

उत्तमो वाधमो वापि पुरुषस्त्रीप्रमापणे शिलां बद्ध्वा क्षिपेदप्सु नरघ्नीं विषदां स्त्रियं

Whether he is of the highest or the lowest (status), in the case of a man’s death caused by a woman, the woman who kills men or administers poison should be tied to a stone and thrown into the water.

Verse 66

विषाग्निदां निजगुरुनिजापत्यप्रमापणीं विकर्णकरनासौष्ठीं कृत्वा गोभिः प्रमापयेत्

As for one who administers poison or fire, or who causes the death of one’s own teacher or one’s own child—having made him deformed in ear, hand, nose, and lip, he should then be put to death by means of cattle (i.e., trampled by cows/bulls).

Verse 67

क्षेत्रवेश्मवनग्रामविवीतखलदाहकाः राजपत्न्य् अभिगामी च दग्धव्यास्तु कटाग्निना

Those who set fire to a field, a dwelling, a forest, a village, an enclosed pasture (vivīta), or a threshing-floor (khala), and also one who violates the king’s wife—these are to be burned with a fierce fire (kaṭāgni) as punishment.

Verse 68

पुमान् संग्रहणे ग्राह्यः केशाकेशिपरस्त्रियाः स्वजातावुत्तमो दण्ड आनुलोम्ये तु मध्यमः

In cases of abduction (or unlawful taking), the man is to be arrested; and in the case of another man’s wife being seized by the hair (i.e., dragged or assaulted), [the offender is punishable]. If the offence concerns a woman of one’s own caste, the highest penalty is prescribed; but in an anuloma union (a sanctioned hypergamous pairing), the penalty is of the middle grade.

Verse 69

प्रातिलोम्ये बधः पुंसां नार्याः कर्णावकर्तनम् नीवीस्तनप्रावरणनाभिकेशावमर्दनम्

In cases of prātilomya (a socially prohibited union in the reverse order), the punishment for men is execution; for women, the cutting off of the ears—along with the humiliating penalties of stripping the waist-cloth, uncovering the breasts, and defiling (or disfiguring) the navel and the hair.

Verse 70

अदेशकालसम्भाषं सहावस्थानमेव च स्त्री निषेधे शतं दद्याद् द्विशतन्तु दमं पुमान्

For conversing at an improper place or time, and likewise for remaining together (inappropriately), in matters where a woman is under prohibition/restriction, she shall pay a fine of one hundred (paṇas), while the man shall pay a fine of two hundred.

Verse 71

प्रतिषेधे तयोर्दण्डो यथा संग्रहणे तथा पशून् गच्छंश्छतं दाप्यो हीनां स्त्रीं गाश् च मध्यमम्

If the pair act in defiance of a prohibition, their punishment is the same as in the case of illicit cohabitation. One who drives away (or abducts) cattle shall be made to pay a fine of one hundred (paṇas); for taking a low-status woman and for (taking) cows, the fine is of the middle grade.

Verse 72

अवरुद्धासु दासीषु भुजिष्यासु तथैव च गम्यास्वपि पुमान्दाप्यः पञ्चाशत् पणिकन्दमम्

For intercourse with a kept/guarded female slave, and likewise with a bhujiṣyā (bondwoman/servile dependent), even where she is otherwise ‘permissible to approach’, a man shall be made to pay a fine of fifty paṇas as the lowest grade (minimum) penalty.

Verse 73

प्रसह्य दास्यभिगमे दण्डो दशपणः स्मृतः कुबन्धेनाङ्क्य गमयेदन्त्याप्रव्रजितागमे

For one who, by force, has sexual intercourse with a female slave, the penalty is declared to be ten paṇas. Having marked him with a disgraceful brand and bound him, he should be sent away—in the case of intercourse with an Antya woman or with a woman who is not a renunciant.

Verse 74

न्यूनं वाप्यधिकं वापि लिखेद्यो राजशासनम् पारदारिकचौरं वा मुञ्चतो दण्ड उत्तमः

Whoever writes a royal edict with any omission or addition, or whoever releases an adulterer or a thief—(for such acts) the highest punishment is prescribed.

Verse 75

अभक्षैर् दूषयन् विप्रं दण्ड उत्तमसाहसम् कूटस्वर्णव्यवहारी विमांसस्य च विक्रयी

One who defiles a Brahmin by means of forbidden foods incurs the penalty called the ‘highest sāhasa’; likewise, one who deals in counterfeit gold, and one who sells meat (unlawfully).

Verse 76

अङ्गहीनश् च कर्तव्यो दाप्यश्चोत्तमसाहसं शक्तो ह्य् अमोक्षयन् स्वामी दंष्ट्रिणः शृङ्गिणस् तथा

He should be made ‘limb-deficient’ (i.e., subjected to a corporal penalty), and he must also be made to pay the highest fine for violent assault; for the owner who, though able, does not restrain (his animal) is liable—likewise in the case of creatures with tusks and with horns.

Verse 77

प्रथमं साहसं दद्याद्विक्रुष्टे द्विगुणं तथा अचौरञ्चौरे ऽभिवदन् दाप्यः पञ्चशतं दमं

For a first act of violence (sāhasa), one should pay the prescribed fine; if it is accompanied by loud outcry (vikruṣṭa), the fine is doubled. And one who calls a non-thief a thief must pay a fine of five hundred (pañcaśata) panas (dama).

Verse 78

राज्ञो ऽनिष्टप्रवक्तारं तस्यैवाक्रोशकं तथा मृताङ्गलग्नविक्रेतुर्गुरोस्ताडयितुस् तथा

Kẻ nói điều bất lợi (hoặc gây hại) về nhà vua, cũng như kẻ nhục mạ vua; kẻ bán người đang dính líu với tử thi; và kẻ đánh vị guru (thầy tôn sư)—tất cả đều bị xem là phạm nhân đáng bị trừng phạt.

Verse 79

तन्मन्त्रस्य च भेत्तारं छित्त्वा जिह्वां प्रवासयेत् राजयानासनारोढुर्दण्डो मध्यमसाहसः

Kẻ tiết lộ mật chú ấy—phải bị cắt lưỡi rồi bị lưu đày. Còn kẻ tự ý leo lên xe/ngai ngồi của nhà vua, hình phạt là tiền phạt thuộc loại ‘sāhasa trung’ (mức trung gian của tội dùng sức mạnh).

Verse 80

द्विनेत्रभेदिनो राजद्विष्टादेशकृतस् तथा विप्रत्वेन च शूद्रस्य जीवतो ऽष्टशतो दमः

Đối với kẻ làm hỏng cả hai mắt; kẻ làm tay sai tại nơi thù nghịch với nhà vua; và người Śūdra sống bằng cách mạo nhận thân phận Bà-la-môn—mức phạt là tám trăm (paṇa).

Verse 81

यो मन्येताजितो ऽस्मीति न्यायेनाभिपराजितः तमायान्तं पुनर्जित्वा दण्डयेद्द्विगुणं दमं

Nếu có người tuy đã bị xử thua theo đúng pháp lý mà vẫn nghĩ: “Ta chưa thua,” thì khi kẻ ấy trở lại để tranh tụng nữa, nhà vua sau khi thắng lại lần nữa phải phạt gấp đôi.

Verse 82

राज्ञान्यायेन यो दण्डो गृहीतो वरुणायतं विवेद्य दद्याद्विप्रेभ्यः स्वयं त्रिंशद्गुणीकृतं

Bất cứ khoản phạt (daṇḍa) nào được thu theo đúng thủ tục xét xử của nhà vua—sau khi tâu trình đầy đủ lên thẩm quyền/cõi của Varuṇa—thì nên đem bố thí cho các Bà-la-môn; còn chính nhà vua (về sau) phải nộp lại gấp ba mươi lần.

Verse 83

धर्मश्चार्थश् च कीर्तिञ्च लोकपङ्क्तिरुपग्रहः प्रजाभ्यो बहुमानञ्च स्वर्गस्थानञ्च शाश्वतम्

(Người ấy) đạt được: Dharma (Chánh pháp) và phú quý thế gian, danh tiếng, sự nâng đỡ từ các tầng lớp xã hội, sự kính trọng của thần dân, và một chỗ ở cõi trời vĩnh cửu.

Verse 84

पश्यतो व्यवहारांश् च गुणाः स्युः सप्त भूपतेः

Tâu Đại vương, người ta nói rằng bậc quân vương có bảy phẩm chất—đặc biệt khi tự thân quan sát và giám sát các việc xét xử và các giao dịch hành chính.