Adhyaya 199

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तस्य दक्षिणतः स्थितम् । सरस्वत्यास्तटे रम्ये देवं तत्र कृतस्मरम्

Wika ni Īśvara: Pagkaraan nito, O Dakilang Diyosa, dapat magtungo sa pook na nasa timog niyon—sa marikit na pampang ng Sarasvatī—kung saan naroroon ang diyos na tinatawag na Kṛtasmaradeva.

Verse 2

स्वयंभूतं महादेवि सर्वपापप्रणाशनम् । तस्योत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि यथा जातं महीतले

O Dakilang Diyosa, ito’y kusang nahayag at tagapuksa ng lahat ng kasalanan. Ngayon ay ipaliliwanag ko ang pinagmulan nito—kung paano ito naganap sa ibabaw ng daigdig.

Verse 3

पुरा कामो मया दग्धो यदा तत्र वरानने । तदा रतिः समागम्य विललाप सुदुःखिता

Noong una, o marikit ang mukha, nang sunugin ko roon si Kāma, si Rati ay lumapit sa akin at tumangis, nilamon ng matinding dalamhati.

Verse 4

तां तु शोकातुरां दृष्ट्वा तत्राहं करुणान्वितः । अवोचं मा रुदिष्वेति तव भर्ता पुनः शुभे । समुत्थास्यति कालेन मत्प्रसादान्न संशयः

Nang makita ko siyang sugatan ng dalamhati, naantig ako ng habag at sinabi roon: “Huwag kang lumuha, o mapalad. Ang iyong asawa’y muling babangon sa takdang panahon sa aking biyaya—walang pag-aalinlangan.”

Verse 5

देव्युवाच । किमर्थं स पुरा दग्धः कामदेवस्त्वया विभो । कथमाप पुनर्जन्म विस्तरात्कथयस्व मे

Wika ng Diyosa: “Bakit noong una ay sinunog mo si Kāmadeva, O Panginoon? At paano siya muling nagkamit ng kapanganakan? Isalaysay mo sa akin nang masinsinan.”

Verse 6

ईश्वर उवाच । दक्षः प्रजापतिः पूर्वं बभूव त्वत्पिता प्रिये । शतं सुतानां जज्ञेऽस्य गौरीणां दीर्घचक्षुषाम्

Wika ni Īśvara: “Noong unang panahon, si Dakṣa na Prajāpati ang iyong ama, o minamahal. Isang daang anak na babae ang isinilang sa kanya—magaganda at mahahaba ang mga mata.”

Verse 7

ददौ त्वां प्रथमं मह्यं सतीनामेति कीर्तिताम् । ददौ दश च धर्माय श्रद्धा मेधा धृतिः क्षमा

Ipinagkaloob Niya muna ikaw sa akin—pinupuri sa hanay ng mga Satī. At ipinagkaloob Niya ang sampung anak na babae kay Dharma: Śraddhā, Medhā, Dhṛti, at Kṣamā, kabilang sa kanila.

Verse 8

अनसूया शुचिर्लज्जा स्मृतिः शक्तिः श्रुतिस्तथा । द्वे भार्ये कामदेवाय रतिः प्रीतिस्तथैव च

Si Anasūyā, Śuci, Lajjā, Smṛti, Śakti, at gayundin si Śruti. At kay Kāmadeva ay ipinagkaloob ang dalawang asawa: si Rati at gayundin si Prīti.

Verse 9

एकां स्वाहां ददौ वह्नेः पितॄणां च ततः स्वधाम् । सप्तविंशच्छशाङ्काय अश्विन्याद्याः प्रकीर्तिताः

Ipinagkaloob Niya ang isang anak na babae, si Svāhā, kay Agni; at pagkaraan ay si Svadhā sa mga Pitṛ (mga ninunong banal). At sa Buwan, sinasabing ipinagkaloob Niya ang dalawampu’t pitong anak na babae, bantog na nagsisimula kay Aśvinī (mga Nakṣatra).

Verse 10

तवापि विदिता देवि रेवत्यन्तास्तथा जने । कश्यपाय ददौ देवि स तु कन्यास्त्रयोदश

Kilala rin sila sa iyo, O Diyosa, at gayundin sa mga tao—hanggang sa huli, si Revatī. Kay Kaśyapa, O Diyosa, ipinagkaloob Niya ang labintatlong anak na babae.

Verse 11

अदितिश्च दितिश्चैव विनता कद्रुरेव च । सिंहिका सुप्रभा चैव उलूकी या वरानने

Si Aditi at si Diti nga, at si Vinatā at si Kadrū rin; gayundin sina Siṃhikā, Suprabhā, at Ulūkī—O may magandang mukha, sila’y kabilang sa mga iyon.

Verse 12

अनुविद्धा सिता चैव ईर्ष्या हिंसा तथा परा । माया निष्कृतिसंयुक्ता दक्षः पूर्वं महामतिः

Naroon din ang Anuviddhā at Sitā; gayundin ang Īrṣyā (paninibugho), Hiṃsā (karahasan), at Parā; pati si Māyā, na kaugnay ni Niṣkṛti—ganyan ang mga pangalang isinalaysay. Noong unang panahon, si Dakṣa ay dakila ang pag-iisip.

Verse 13

गौरी च सुप्रभा चैव वार्त्ता साध्वी सुमालिका । वरुणाय ददौ पञ्च तदाऽसौ पर्वतात्मजे

O anak na babae ng bundok! Sina Gaurī at Suprabhā, gayundin sina Vārttā, Sādhvī, at Sumālikā—ang limang ito ay ibinigay niya noon kay Varuṇa.

Verse 14

भद्रा च मदिरा चैव विद्या धन्या धना शुभा । ददौ पञ्च कुबेराय पत्न्यर्थं पर्वतात्मजे

O anak na babae ng bundok! Sina Bhadrā at Madirā, gayundin sina Vidyā, Dhanyā, at Dhanā—ang limang ito ay ibinigay niya kay Kubera bilang mga asawa.

Verse 15

जया च विजया चैव मधुस्पन्दा इरावती । सुप्रिया जनका कान्ता सुभद्रा धार्मिका शुभा

Sina Jayā at Vijayā; sina Madhuspandā at Irāvatī; sina Supriyā, Janakā, Kāntā, Subhadrā, Dhārmikā, at Śubhā—ito ang mga pangalang binanggit.

Verse 16

रुद्राणां प्रददौ कन्या दशानां धर्मवित्तदा । प्रभावती सुभद्रा च विमला निर्मलाऽनृता

O anak na babae ng bundok! Ipinagkaloob niya sa sampung Rudra ang mga anak na babae—mga tagapagkaloob ng dharma at kasaganaan: Prabhāvatī, Subhadrā, Vimalā, Nirmalā, at Anṛtā (kabilang sa kanila).

Verse 17

तीव्रा दक्षारुणा विद्या धारपाला च वर्चसा । आदित्यानां ददौ दक्षः कन्याद्वादशकं प्रिये

Tīvrā, Dakṣāruṇā, Vidyā, Dhārapālā, at Varcasā—ganyan ang mga pangalan. O minamahal, ipinagkaloob ni Dakṣa ang labindalawang dalaga sa mga Āditya.

Verse 18

योगनिद्राभिभूतस्य संसर्पा सरमा गुहा । माला चंपा तथा ज्योत्स्ना स विश्वेभ्यश्च एव च

Para sa (isang) nalugmok sa yogic na pag-idlip: Saṃsarpā, Saramā, at Guhā; gayundin ang Mālā, Campā, at Jyotsnā—ipinagkaloob din niya (ang mga dalaga) sa mga Viśvedevas.

Verse 19

अश्विभ्यां द्वे तथा कन्ये सुवेषा भूषणा शुभा । एका कन्या तथा वायोर्दत्ता एताः प्रकीर्तिताः

Dalawang dalaga—marikit ang bihis at pinagpala ang palamuti—ang ibinigay sa kambal na Aśvin; at isang dalaga rin ang ibinigay kay Vāyu. Sa gayo’y sila’y ipinupuri sa salinlahi ng tradisyon.

Verse 20

सावित्रीं ब्रह्मणे प्रादाल्लक्ष्मीं विष्णोर्महात्मनः । कस्यचित्त्वथ कालस्य स ईजे दक्षिणावता

Ipinagkaloob niya si Sāvitrī kay Brahmā, at si Lakṣmī sa dakilang-loob na si Viṣṇu. Pagkaraan ng ilang panahon, nagsagawa siya ng yajña na sagana sa dakṣiṇā—mga handog at kaloob.

Verse 21

यज्ञेन पर्वतसुते हिमवन्ते महागिरौ । यज्ञवाटो ह्यभूत्तस्य सर्वकामसमृद्धिमान्

Dahil sa yajña na iyon, O anak ng Bundok, sa dakilang tuktok ng Himavat, ang kanyang yajñavāṭa (bakuran ng handog) ay naging masagana, ganap sa lahat ng ninanais.

Verse 22

तस्मिन्यज्ञे समायाता आदित्या वसव स्तथा । विश्वेदेवाश्च मरुतो लोकपालाश्च सर्वशः

Sa handog na yaon, dumating ang mga Āditya at mga Vasu; ang mga Viśvedevar at mga Marut, at ang mga Lokapāla mula sa bawat panig ng daigdig.

Verse 23

ब्रह्मा विष्णुः सहस्राक्षो वारुणो यम एव च । धनदश्च कुमारश्च तथा नद्यश्च सागराः

Dumating din sina Brahmā at Viṣṇu; si Sahasrākṣa (Indra), si Varuṇa at si Yama; si Kubera (Dhanada) at si Kumāra (Skanda) rin—kasama ang mga ilog at mga karagatan.

Verse 24

वाप्यः कूपास्तथा चैव तडागाः पल्वलानि च । सुपर्णश्चाथ ये नागाः सर्वे मूर्ता व्यवस्थिताः

Naroon din ang mga lawa at mga balon, ang mga imbakan ng tubig at mga latian; at si Suparṇa (Garuḍa) at ang mga Nāga—bawat isa’y nakatindig doon na may anyong nahayag.

Verse 25

दानवाप्सरसश्चैव यक्षाः किन्नरगुह्यकाः । सानुगास्ते सभार्याश्च वेदवेदांगपारगाः

Dumating din ang mga Dānava at mga Apsaras, ang mga Yakṣa, Kinnara at Guhyaka—kasama ang kanilang mga tagasunod at mga asawa—na bihasa sa mga Veda at Vedāṅga.

Verse 26

महर्षयो महाभागास्तथा देवर्षयश्च ये । ते भार्यासहितास्तत्र वसंति च वरानने

Ang mga dakila at mapalad na Maharṣi, at ang mga Devarṣi rin—kasama ang kanilang mga asawa—ay nanahan doon, O ikaw na may magandang mukha.

Verse 27

कपालमालाभरणश्चिताभस्म बिभर्ति यः । अपवित्रतया शंभुर्नाहूतस्तु तथाविधः

Si Śambhu na may kuwintas ng mga bungo at may dalang abo ng pook ng pagsusunog ng bangkay—itinuring nilang “marumi”—kaya hindi siya inanyayahan sa gayong anyo.

Verse 28

यतस्ततः समायाताः कैलासे पर्वतोत्तमे । अश्विन्याद्या भगिन्यस्तास्त्वां प्रतीदं वचोऽबुवन्

Mula rito at doon, nagtipon sila sa Kailāsa, ang pinakadakilang bundok. Ang mga kapatid na babae—mula kay Aśvinī—ay lumapit sa iyo at nagsabi ng ganitong mga salita.

Verse 29

किं तुष्टेव च कल्याणि तिष्ठसि त्वं सुमध्यमे । वयं च प्रस्थिताः सर्वाः पितुर्यज्ञे सभर्तृकाः

“O mapalad, O babaeng may baywang na marikit—bakit ka nakatayo rito na tila kuntento? Kaming lahat ay papunta na sa paghahandog na yajña ng aming ama, kasama ang aming mga asawa.”

Verse 30

वयमाकारितास्तेन सुताः सर्वा यशस्विनि । न त्वामाहूतवान्दक्षस्त्रपते शंकराद्यतः

“O marangal, kaming lahat—mga anak niyang babae—ay inanyayahan niya. Ngunit si Dakṣa ay hindi ka inanyayahan, sapagkat siya’y nahihiya at may poot dahil kay Śaṅkara.”

Verse 31

तासां वचनमाकर्ण्य सती प्राह क्रुधान्विता । हा धिग्दक्ष दुराचार किं वदिष्ये महेश्वरम्

Nang marinig ang kanilang mga salita, si Satī ay nag-alab sa galit at nagsabi: “Ay, sumpain si Dakṣa na masamang asal! Ano ang masasabi ko kay Maheśvara?”

Verse 32

कथं संदर्शये वक्त्रमित्युक्त्वाऽत्मानमात्मना । विससर्ज तपोयोगात्सस्मारान्यन्न किञ्चन

Sinabi niya, “Paano ko maihaharap ang aking mukha (sa kanya)?” at sa sariling kalooban, iniwan niya ang katawan sa pamamagitan ng yoga ng matinding tapa, at wala nang inalala pang iba.

Verse 33

अथ दृष्ट्वा महादेवः सतीं प्राणैर्विना स्थिताम् । अवमानात्तथाऽत्मानं त्यक्त्वा मत्वा कपालिनम्

Pagkaraan, nakita ni Mahādeva si Satī na nakahimlay na wala nang hininga; dinala niya sa puso ang paghamak, inari ang sarili bilang Kāpālin, ang may dalang bungo, at iniwan ang karaniwang pagtingin sa sarili.

Verse 34

गणान्संप्रेषयामास यज्ञविध्वंसनाय च । ते गताश्च गणा रौद्राः शतशोऽथ सहस्रशः

Ipinadala niya ang kanyang mga Gaṇa upang wasakin ang paghahandog. Umalis ang mababangis na Gaṇa—daan-daan, maging libu-libo.

Verse 35

विकृता विकृताकारा असंख्याता महाबलाः । रुद्रेण प्रेरितान्दृष्ट्वा वीरभद्रपुरोगमान्

Sila’y mga anyong kakatwa, baluktot ang hugis, di mabilang, at napakalalakas—isinugo ni Rudra, na si Vīrabhadra ang nangunguna sa unahan.

Verse 36

ततो देवगणाः सर्वे वसवः सह भास्करैः । विश्वेदेवाश्च साध्याश्च धनुर्हस्ता महाबलाः

Pagkatapos, lumitaw ang lahat ng pangkat ng mga deva—ang mga Vasu kasama ng mga diyos na solar, ang mga Viśvedevas at ang mga Sādhyas—makapangyarihan, tangan ang mga pana.

Verse 37

युद्धाय च विनिष्क्रान्ता मुञ्चन्तः सायकाञ्छितान् । ते समेत्य ततोऽन्योन्यं प्रमथा विबुधैः सह

Lumabas sila upang makipagdigma, pinakawalan ang mga palaso ayon sa nais. Pagkatapos, nang magsalubong, ang mga Pramatha at ang mga diyos ay nagbanggaan sa labanan.

Verse 38

मुमुचुः शरवर्षाणि वारिधारां यथा घनाः । तेषां हस्ती गणेनाथ शूलेन हृदि भेदितः

Pinakawalan nila ang ulang-palaso, gaya ng mga ulap na bumubuhos ng ulan. Pagkaraan, isang elepante sa kanilang hanay ang tinuhog sa puso ng isang Gaṇa gamit ang trisula.

Verse 39

स तु तेन प्रहारेण विसंज्ञो निषसाद ह । अथ मुष्ट्या हतः कुम्भे नाग ऐरावणस्तदा

Dahil sa hampas na iyon, nawalan siya ng malay at bumagsak. Noon din, ang elepanteng Airāvaṇa ay tinamaan sa sentido ng isang nakatikom na kamao.

Verse 40

सहसा स हतस्तेन वारणो भैरवान्रवान् । विनदञ्जवमास्थाय यज्ञवाटमुपाद्रवत्

Bigla, nang masaktan siya, ang elepante ay naglabas ng nakapanghihilakbot na ungol. Sa malakas na pagtrumpeta, bumilis ito at sumugod patungo sa bakuran ng paghahandog.

Verse 41

विश्वेदेवा निरुच्छ्वासाः कृता रौद्रैर्महाशरैः । चकर्ष स धनुष्येण वसुमान्बलवतरः

Dahil sa mababangis na malalaking palaso, ang mga Viśvedevas ay halos mawalan ng hininga. Pagkaraan, ang napakalakas na Vasu ay hinila ang kanyang busog hanggang sa sukdulang higpit.

Verse 42

निस्तेजसस्तदादित्याः कृतास्तेन रणाजिरे । एतस्मिन्नन्तरे देवाः कृतास्तेन पराङ्मुखाः

Sa larangan ng digmaan, inagaw niya ang ningning ng mga Āditya. Sa mismong sandaling iyon, ang mga diyos ay napilit niyang tumalikod at umurong.

Verse 43

ततस्ते शरणं जग्मुर्विष्णुं तत्र च संस्थितम् । ततः कोपसमाविष्टो विष्णुर्देवान्सवासवान्

Pagkaraan, sila’y dumulog upang sumilong kay Viṣṇu na naroon. At si Viṣṇu, napuspos ng makatarungang poot, ay nagsalita sa mga diyos kasama si Indra.

Verse 44

दृष्ट्वा विद्रावितान्सर्वान्मुमोचाशु सुदर्शनम् । तमापतन्तं वेगेन विष्णोश्चक्रं सुदर्शनम्

Nang makita niyang silang lahat ay napaurong at nagkawatak-watak, agad niyang pinakawalan ang Sudarśana. Ang chakra ni Viṣṇu, ang Sudarśana, ay sumugod pababa sa napakalakas na bilis.

Verse 45

प्रसार्य वक्त्रं सहसा उदरस्थं चकार ह । तस्मिंश्चक्रे तदा ग्रस्ते अमोघे पर्वतात्मजे

Bigla niyang ibinuka nang maluwang ang bibig at ipinasok iyon sa kanyang tiyan. Nang ang di-nabibigong chakra ay malunok ng isinilang sa bundok,

Verse 46

चुकोप भगवान्विष्णुः शार्ङ्गहस्तो ऽभ्यधावत । स हत्वा दशभिस्तीक्ष्णैर्नंदिं भृङ्गिं शतेन च

Pagdaka, nag-alab ang poot ng Mapalad na si Viṣṇu; tangan ang busog na Śārṅga, siya’y sumugod. Sa sampung matutulis na palaso, pinabagsak niya si Nandin; at sa sandaang palaso, si Bhṛṅgin.

Verse 47

महाकालं सहस्रेण ह्ययुतेन गणाधिपम् । बाणानामयुतैर्भित्त्वा वीरभद्रमुपाद्रवत्

Sa isang libong palaso, tinamaan niya si Mahākāla; at sa sampung libo, ang pinuno ng mga gaṇa. Pagkatapos butasin ng di-mabilang na palaso, sumugod siya kay Vīrabhadra.

Verse 48

तं हत्वा गदया विष्णुर्विह्वलं रुधिरोक्षितम् । गृहीत्वा पादयोर्भूमौ निजघानातिरोषितः

Matapos pabagsakin siya ni Viṣṇu sa pamamagitan ng pamalo, nakita niyang siya’y hilo at nababalutan ng dugo; hinawakan niya sa mga paa at sa sukdulang poot ay inihampas sa lupa.

Verse 49

हन्यमानस्य तस्याथ भूमौ चक्रं सुदर्शनम् । रुधिरोद्गारसंयुक्तं प्रहारमकरोन्न तु

Habang siya’y hinahampas, ang Sudarśana cakra ay nahulog sa lupa; at dahil nabahiran ng umaagos na dugo, hindi nito naibigay ang hampas nito.

Verse 50

रुद्रलब्धवरो देवि वीरभद्रो गणेश्वरः । यन्न पञ्चत्वमापन्नो गदया पीडितोऽपि सः

O Diyosa, si Vīrabhadra—panginoon ng mga gaṇa ni Rudra (Śiva)—ay tumanggap ng biyaya mula kay Rudra; kaya kahit dinurog ng pamalo, hindi siya dinala sa kamatayan.

Verse 51

पतितं वीक्ष्य तं सर्वे विष्णुतेजोबलार्दिताः । विद्रुताः सर्वतो याता यत्र देवो महेश्वरः

Nang makita siyang bumagsak, silang lahat—nalupig ng naglalagablab na lakas ni Viṣṇu—ay nagsitakas sa lahat ng dako, patungo sa kinaroroonan ng Panginoong Maheśvara.

Verse 52

तस्मै सर्वं तथा वृत्तं समाचख्युः पराभवम् । विक्रमं वीरभद्रस्य ततः क्रुद्धो महेश्वरः

Isinalaysay nila sa kanya ang lahat ng naganap—ang pagkatalo at ang kabayanihan ni Vīrabhadra. Pagkaraan nito, nag-alab sa galit si Maheśvara.

Verse 53

प्रगृह्य सहसा शूलं प्रस्थितः स्वगणैः सह । यज्ञवाटं तु दक्षस्य पराभवभवं ततः । विक्रमन्वीरभद्रेण यत्र विष्णुः स्वयं स्थितः

Agad niyang hinawakan ang trident at umalis kasama ang sarili niyang mga gaṇa patungo sa pook ng yajña ni Dakṣa—ang pinagmulan ng kahihiyang iyon—kung saan ipinakikita ni Vīrabhadra ang kanyang lakas at kung saan naroon mismo si Viṣṇu.

Verse 54

तमायान्तं समालोक्य कोपयुक्तं महेश्वरम् । संग्रामे सोऽजयं मत्वा तत्रैवान्तरधीयत

Nang makita niyang papalapit si Maheśvara na puspos ng poot, inakala niyang hindi Siya magagapi sa digmaan, kaya naglaho siya roon din.

Verse 55

मरुद्भिः सार्धमिन्द्रोऽपि वसुभिः सह किन्नरैः । शिवः क्रोधपरीतात्मा ततश्चादर्शनं गतः

Si Indra man—kasama ang mga Marut, mga Vasu, at mga Kinnara—nang mabalot ng poot ang diwa ni Śiva, ay naglaho rin sa paningin.

Verse 56

केवलं ब्राह्मणास्तत्र स्थिताः सदसि भामिनि । ते दृष्ट्वा शंकरं प्राप्तं कोपसंरक्तलोचनम्

O marikit, tanging ang mga brāhmaṇa lamang ang nanatili roon sa kapulungan. Nang makita nila si Śaṅkara na dumating, namumula ang mga mata sa galit,

Verse 57

होमं चक्रुस्ततो भीता रुद्रमंत्रैः समंततः । अन्ये त्राससमायुक्ताः पलायंते दिशो दश

Pagkaraan, sa takot, nagsagawa sila ng homa, mga handog sa apoy, sa lahat ng panig sa pamamagitan ng mga mantra ni Rudra; ang iba, nilamon ng pangamba, ay tumakas sa sampung direksiyon.

Verse 58

अथागत्य महादेवो दृष्ट्वा तान्ब्राह्मणोत्तमान् । अपश्यमानो विबुधांस्तत्र यज्ञं जघान सः

Pagkatapos ay dumating si Mahādeva; nang makita niya ang mga pinakadakilang brāhmaṇa at hindi makita roon ang mga diyos, kanyang winasak ang sakripisyong yaon.

Verse 59

स च मृगवपुर्भूत्वा प्रणष्टः शिवभीतितः । पृष्ठतस्तु धनुष्पाणिर्जगाम भगवाञ्छिवः । अद्यापि दृश्यते व्योम्नि तारारूपो महेश्वरि

Dahil sa takot kay Śiva, siya’y naging anyong usa at tumakas. Sa likuran niya, sumunod si Bhagavān Śiva na may hawak na busog. Hanggang ngayon, O Maheśvarī, siya’y nakikita sa langit sa anyo ng isang bituin.

Verse 199

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये दक्षयज्ञविध्वंसनोनाम नवनवत्युत्तरशततमोऽध्यायः

Sa ganito nagtatapos, sa Śrī Skanda Mahāpurāṇa—sa saṃhitā na may walumpu’t isang libong śloka—ang ika-199 na kabanata na tinatawag na “Pagwasak sa Sakripisyo ni Dakṣa,” sa ikapitong aklat, ang Prabhāsa Khaṇḍa, at sa unang bahagi, ang Prabhāsa-kṣetra Māhātmya.