Adhyaya 111

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि पुष्करारण्यमुत्तमम् । तस्मादीशानकोणस्थं धनुषां षष्टिभिः स्थितम्

Wika ni Īśvara: “Pagkaraan nito, O Mahādevī, magtungo sa marangal na gubat ng Puṣkara. Mula roon, sa hilagang-silangan, sa layong animnapung haba ng busog, naroroon iyon.”

Verse 2

तत्र कुण्डं महादेवि ह्यष्टपुष्करसंज्ञितम् । सर्व पापहरं देवि दुष्प्राप्यमकृतात्मभिः

Doon, O Mahādevī, may isang banal na lawa na tinatawag na “Aṣṭapuṣkara.” O Diyosa, inaalis nito ang lahat ng kasalanan, ngunit mahirap marating ng mga taong hindi napapanday ang sarili.

Verse 3

तत्र कुण्डसमीपे तु पुरा रामेशधीमता । स्थापितं तन्महालिङ्गं रामेश्वर इति स्मृतम्

Doon, malapit sa banal na lawa, noong unang panahon ay itinatag ng marunong na si Rāmeśa ang dakilang Liṅga na iyon; at ito’y inaalala sa pangalang “Rāmeśvara.”

Verse 4

तस्य पूजनमात्रेण मुच्यते ब्रह्महत्यया

Sa pagdaramba lamang sa (Liṅga ni Rāmeśvara), napapalaya ang tao mula sa kasalanang brahmahatyā—ang pinakamabigat na sala ng pagpatay sa isang brāhmaṇa.

Verse 5

श्रीदेव्युवाच । भगवन्विस्तराद्ब्रूहि रामेश्वरसमुद्भवम् । कथं तत्रागमद्रामः ससीतश्च सलक्ष्मणः

Sinabi ng Diyosa: “O Panginoon, ipaliwanag nang masinsin ang pinagmulan ni Rāmeśvara. Paano nakarating doon si Rāma, kasama si Sītā at si Lakṣmaṇa?”

Verse 6

कथं प्रतिष्ठितं लिङ्गं पुष्करे पापतस्करे । एतद्विस्तरतो ब्रूहि फलं माहात्म्यसंयुतम्

Paano naitatag ang Liṅga sa Puṣkara, ang “nagnanakaw ng mga kasalanan”? Isalaysay mo ito nang masinsinan, kasama ang mga bunga ng gantimpala na may kalakip na banal na kadakilaan.

Verse 7

ईश्वर उवाच । चतुर्विंशयुगे रामो वसिष्ठेन पुरोधसा । पुरा रावणनाशार्थं जज्ञे दशरथात्मजः

Wika ni Īśvara: “Sa ika-dalawampu’t apat na yugá, isinilang si Rāma—anak ni Daśaratha—na si Vasiṣṭha ang punong pari ng kaharian, upang lipulin si Rāvaṇa.”

Verse 8

ततः कालान्तरे देवि ऋषिशापान्महातपाः । ययौ दाशरथी रामः ससीतः सहलक्ष्मणः

Pagkaraan ng ilang panahon, O Diyosa, dahil sa sumpa ng isang rishi, si Rāma na dakilang mapagpigil—anak ni Daśaratha—ay lumisan kasama si Sītā at si Lakṣmaṇa.

Verse 9

वनवासाय निष्क्रांतो दिव्यैर्ब्रह्मर्षिभिर्वृतः । ततो यात्राप्रसंगेन प्रभासं क्षेत्रमागतः

Umalis siya upang manirahan sa gubat, napalilibutan ng maningning na mga brahmarṣi; at pagkaraan, dahil sa pagkakataon ng paglalakbay-pananampalataya, dumating siya sa banal na pook ng Prabhāsa.

Verse 10

तं देशं तु समासाद्य सुश्रांतो निषसाद ह । अस्तं गते ततः सूर्ये पर्णान्यास्तीर्य भूतले

Pagdating sa lupaing iyon, naupo siya na lubhang pagod; at nang lumubog ang araw, ikinalat niya ang mga dahon sa lupa upang magpahinga.

Verse 11

सुष्वापाथ निशाशेषे ददृशे पितरं स्वकम् । स्वप्ने दशरथं देवि सौम्यरूपं महाप्रभम्

Nang halos magwakas ang gabi, siya’y nakatulog at nakita ang sariling ama—si Haring Daśaratha—sa panaginip, O Diyosa, na may maamong anyo at nagniningning sa dakilang karangalan.

Verse 12

प्रातरुत्थाय तत्सर्वं ब्राह्मणेभ्यो न्यवेदयत् । यथा दशरथः स्वप्ने दृष्टस्तेन महात्मना

Pagsapit ng umaga, siya’y bumangon at isinalaysay ang lahat sa mga brāhmaṇa—kung paanong nakita niya si Daśaratha sa panaginip, ng yaong dakilang kaluluwa.

Verse 13

ब्राह्मणा ऊचुः । वृद्धिकामाश्च पितरो वरदास्तव राघव । दर्शनं हि प्रयच्छंति स्वप्नान्ते हि स्ववंशजे

Sinabi ng mga brāhmaṇa: “O Rāghava, ang iyong mga Pitṛ (mga ninuno), na nagnanais ng kapakanan at pag-unlad ng angkan at tagapagkaloob ng biyaya, tunay na nagbibigay ng kanilang pagpapakita—lumilitaw sa dulo ng panaginip—sa isinilang sa sariling lahi.”

Verse 14

एतत्तीर्थं महापुण्यं सुगुप्तं शार्ङ्गधन्वनः । पुष्करेति समाख्यातं श्राद्धमत्र प्रदीयताम्

“Ang tīrtha na ito’y lubhang mapagpala, at mahigpit na binabantayan ng Tagapagdala ng busog na Śārṅga (Viṣṇu). Ito’y kilala bilang ‘Puṣkara’; kaya isagawa rito ang handog na Śrāddha.”

Verse 15

नूनं दशरथो राजा तीर्थे चास्मिन्समीहते । त्वया दत्तं शुभं पिण्डं ततः स दर्शनं गतः

“Tunay ngang ang Haring Daśaratha ay naghahangad ng biyaya sa tīrtha ring ito. Sapagkat naghandog ka ng mapalad na piṇḍa, kaya siya’y nagpakita at dumating sa iyong pangitain.”

Verse 16

ईश्वर उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा रामो राजीवलोचनः । निमंत्रयामास तदा श्राद्धार्हान्ब्राह्मणाञ्छुभान्

Wika ni Īśvara: Nang marinig ang kanilang mga salita, si Rāma na may matang gaya ng lotus ay nag-anyaya noon sa mga mapalad na Brāhmaṇa na karapat-dapat parangalan sa ritong Śrāddha.

Verse 17

अब्रवील्लक्ष्मणं पार्श्वे स्थितं विनतकंधरम् । फलार्थं व्रज सौमित्रे श्राद्धार्थं त्वरयाऽन्वितः

Sinabi niya kay Lakṣmaṇa na nakatayo sa tabi, nakayuko ang leeg: “O Saumitre, humayo at kumuha ng mga prutas para sa Śrāddha—magmadali ka.”

Verse 18

स तथेति प्रतिज्ञाय जगाम रघुनंदनः । आनयामास शीघ्रं स फलानि विविधानि च

Sumagot siya, “Gayon nga,” at umalis; at ang Raghunandana ay mabilis na nagbalik na may sari-saring prutas.

Verse 19

बिल्वानि च कपित्थानि तिन्दुकानि च भूरिशः । बदराणि करीराणि करमर्दानि च प्रिये

Sagana ang bilva, kapittha, at tinduka; mayroon din badara (jujube), karīra, at karamarda, o minamahal.

Verse 20

चिर्भटानि परूषाणि मातुलिंगानि वै तथा । नालिकेराणि शुभ्राणि इंगुदीसंभवानि च

Mayroon ding cirbhaṭa at parūṣa, gayundin ang mātuliṅga; may mapuputing niyog, at mga bungang mula sa punong iṅgudī.

Verse 21

अथैतानि पपाचाशु सीता जनकनंदिनी । ततस्तु कुतपे काले स्नात्वा वल्कलभृच्छुचिः

Pagkaraan, si Sītā, anak ni Janaka, ay mabilis na niluto ang mga iyon. Pagkatapos, sa angkop na oras na kutapa-kāla, matapos maligo at maging dalisay, na nakasuot ng kasuotang balat-kahoy, naghanda siya para sa ritwal.

Verse 22

ब्राह्मणानानयामास श्राद्धार्हान्द्विजसत्तमान् । गालवो देवलो रैभ्यो यवक्रीतोऽथ पर्वतः

Dinala niya ang mga pinakadakila sa mga dalawang-beses-isinilang—mga Brāhmaṇa na karapat-dapat parangalan sa Śrāddha: sina Gālava, Devala, Raibhya, Yavakrīta, at pati si Parvata.

Verse 23

भरद्वाजो वसिष्ठश्च जावालिर्गौतमो भृगुः । एते चान्ये च बहवो ब्राह्मणा वेदपारगाः

Naroon sina Bharadvāja, Vasiṣṭha, Jāvāli, Gautama, at Bhṛgu; at marami pang ibang Brāhmaṇa na ganap na bihasa sa mga Veda ang naroon din.

Verse 24

श्राद्धार्थं तस्य संप्राप्ता रामस्याक्लिष्टकर्मणः । एतस्मिन्नेव काले तु रामः सीतामभाषत

Dumating sila roon para sa Śrāddha ni Rāma, na ang mga gawa ay di-napapagod at walang dungis. Sa mismong sandaling iyon, nagsalita si Rāma kay Sītā.

Verse 25

एहि वैदेहि विप्राणां देहि पादावनेजनम् । एतच्छ्रुत्वाऽथ सा सीता प्रविष्टा वृक्षमध्यतः

“Halika, O Vaidehī; magbigay ng tubig na panghugas ng paa para sa mga Brāhmaṇa.” Pagkarinig nito, pumasok si Sītā sa gitna ng mga punò.

Verse 26

गुल्मैराच्छाद्य चात्मानं रामस्यादर्शने स्थिता । मुहुर्मुहुर्यदा रामः सीतासीतामभाषत

Nagtago siya sa mga palumpong upang hindi makita ni Rāma. Paulit-ulit na tumawag si Rāma: “Sītā! Sītā!”

Verse 27

ज्ञात्वा तां लक्ष्मणो नष्टां कोपाविष्टं च राघवम् । स्वयमेव तदा चक्रे ब्राह्मणार्ह प्रतिक्रियाम्

Nang malaman ni Lakṣmaṇa na siya’y nawawala at makita si Rāghava na nilalamon ng galit, siya mismo ang nagsagawa ng nararapat na pagtalima para sa mga brāhmaṇa.

Verse 28

अथ भुक्तेषु विप्रेषु कृत पिंडप्रदानके । आगता जानकी सीता यत्र रामो व्यवस्थितः

Pagkaraang makakain ang mga brāhmaṇa at matapos ang pag-aalay ng piṇḍa, dumating si Jānakī Sītā sa kinaroroonan ni Rāma na nakaupo roon.

Verse 29

तां दृष्ट्वा परुषैर्वाक्यैर्भर्त्सयामास राघवः । धिग्धिक्पापे द्विजांस्त्यक्त्वा पितृकृत्यमहोदयम् । क्व गताऽसि च मां हित्वा श्राद्धकाले ह्युपस्थिते

Pagkakita sa kanya, sinaway siya ni Rāghava sa mabibigat na salita: “Kasuklam-suklam, ikaw na makasalanan! Iniwan mo ang mga brāhmaṇa at ang dakila at mapalad na tungkulin para sa mga ninuno—saan ka nagpunta at iniwan ako, gayong dumating na ang oras ng śrāddha?”

Verse 30

ईश्वर उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भयभीता च जानकी

Sinabi ni Īśvara: Nang marinig ni Jānakī ang kanyang mga salita, siya’y napuno ng takot.

Verse 31

कृताञ्जलिपुटा भूत्वा वेपमाना ह्यभाषत । मा कोपं कुरु कल्याण मा मां निर्भर्त्सय प्रभो

Magkapatong ang mga palad sa pagdarasal at nanginginig, siya’y nagsalita: “Huwag kang magalit, O marangal; huwag mo akong pagalitan, O Panginoon.”

Verse 32

शृणु यस्माद्विभोऽन्यत्र गता त्यक्त्वा तवान्तिकम् । दृष्टस्तत्र पिता मेऽद्य तथा चैव पितामहः

“Makinig ka, O makapangyarihan: nagpunta ako sa ibang dako, iniwan ang iyong tabi, sapagkat doon ko nakita ngayon ang aking ama—at pati ang aking lolo.”

Verse 33

तस्य पूर्वतरश्चापि तथा मातामहादयः । अंगेषु ब्राह्मणेन्द्राणामाक्रान्तास्ते पृथक्पृथक्

Maging ang naunang mga ninuno niya—mga lolo at iba pa—ay bawat isa, magkakahiwalay, ay pumasok at sumakop sa mga sangkap ng katawan ng mga pinakadakilang Brāhmaṇa na nagsasagawa ng ritwal.

Verse 34

ततो लज्जा समभवत्तत्र मे रघुनन्दन । पित्रा तत्र महाबाहो मनोज्ञानि शुभानि च

Pagkaraan, O ligaya ng angkan ni Raghu, sumapit sa akin doon ang hiya. At doon din, O makapangyarihang bisig, ang aking ama ay naghandog ng mga bagay na kaaya-aya at mapalad.

Verse 35

तत्र पुष्करसान्निध्ये दक्षिणे धनुषां त्रये । लिंगं प्रतिष्ठयामास रामेश्वरमिति श्रुतम्

Doon, malapit sa Puṣkara, sa dakong timog na may layo na tatlong sukat ng busog, itinindig niya ang isang Liṅga, na kilala sa pangalang “Rāmeśvara.”

Verse 36

भक्ष्याणि भक्षितान्येव यानि वै गुणवन्ति च । स कथं सुकषायाणि क्षाराणि कटुकानि च । भक्षयिष्यति राजेन्द्र ततो मे दुःखमाविशत्

“Tunay ngang nakakain na siya ng mga pagkaing mabuti at may mataas na kalidad. Paano pa niya makakain ang pagkaing mapakla, maalat-alkalino, at maanghang?” O hari, kaya’t pumasok sa akin ang dalamhati.

Verse 37

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा विस्मितो राघवोऽभवत् । विशेषेण ददौ तस्मिञ्छ्राद्धं तीर्थे तु पुष्करे

Nang marinig ang kanyang mga salita, namangha si Rāghava. Doon, sa Puṣkara tīrtha, isinagawa niya ang śrāddha nang may natatanging pag-iingat at kabanalan.

Verse 39

यस्तं पूजयते भक्त्या गन्धपुष्पादिभिः क्रमात् । स प्राप्नोति परं स्थानं य्रत्र देवो जनार्दनः

Sinumang sumamba sa Kanya nang may debosyon—nag-aalay ng pabango, mga bulaklak, at iba pa ayon sa wastong kaayusan—ay makakamit ang kataas-taasang tahanan kung saan nananahan ang Panginoong Janārdana.

Verse 40

किमत्र बहुनोक्तेन द्वादश्यां यत्प्रदापयेत् । न तत्र परिसंख्यानं त्रिषु लोकेषु विद्यते

Ano pa ang kailangan pang sabihin nang marami? Anumang ipagkaloob na ipinamamahagi sa Dvādaśī—ang bisa ng kabutihan nito’y di masukat, kahit sa tatlong daigdig.

Verse 41

शुक्रांगारकसंयुक्ता चतुर्थी या भवेत्क्वचित् । षष्ठी वात्र वरारोहे तत्र श्राद्धे महत्फलम्

Kung sakaling ang Caturthī ay magsabay sa Biyernes at Martes, o kung dito naman ay Ṣaṣṭhī, O marikit—ang śrāddha na isasagawa sa gayong pagkakataon ay magbubunga ng dakilang gantimpala.

Verse 42

यावद्द्वादशवर्षाणि पितरश्च पितामहाः । तर्पिता नान्यमिच्छन्ति पुष्करे स्वकुलोद्भवे

Sa loob ng labindalawang taon, ang mga ama at mga lolo—kapag napawi at nasiyahan sa tarpaṇa (handog na tubig)—ay wala nang ibang ninanais, kapag ito’y ginawa sa Puṣkara ng isinilang sa kanilang sariling angkan.

Verse 43

तत्र यो वाजिनं दद्यात्सम्यग्भक्तिसमन्वितः । अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः

Sinumang doon ay maghandog ng isang kabayo na may wastong debosyon, ang taong iyon ay magkakamit ng gantimpalang tulad ng bunga ng sakripisyong Aśvamedha.

Verse 44

इति ते कथितं सम्यङ्माहात्म्यं पापनाशनम् । रामेश्वरस्य देवस्य पुष्करस्य च भामिनि

Kaya nga, O marikit na ginang, naisalaysay ko nang wasto ang māhātmya na pumupuksa ng kasalanan—tungkol sa banal na Panginoong Rāmeśvara, at gayundin sa Puṣkara.

Verse 111

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्करमाहात्म्ये रामेश्वरक्षेत्रमाहात्म्यवर्णनंनामैकादशोत्तरशततमोऽध्यायः

Sa ganito nagtatapos, sa Śrī Skanda Mahāpurāṇa—sa kalipunang may walumpu’t isang libong taludtod—sa ikapitong Prabhāsa-khaṇḍa, sa unang Prabhāsa-kṣetra-māhātmya, sa Puṣkara-māhātmya, ang ika-111 kabanata na tinatawag na “Paglalarawan ng Kadakilaan ng Banal na Lupain ng Rāmeśvara.”