Adhyaya 35
Ang adhyaya na ito ay isang diyalogo kung saan pinupuri ni Prahlāda ang pambihirang kabanalan ng Dvārakā at ang kapangyarihang magpabago ng loob sa pamamagitan lamang ng pagdarśana—pagkakita—sa mga deboto at naninirahan doon na Vaiṣṇava (inilalarawang may apat na kamay). Ipinapakita na ang kabanalan ng Dvārakā ay malawak at nakikita maging ng mga nilalang sa langit; kahit bato, alikabok, at maliliit na nilalang ay itinuturing na daluyan ng paglaya, kaya lalo pang tumitindi ang katangiang tagapagligtas ng pook. Pagkaraan, itinatakda ang pamantayang etikal sa mariing paghatol sa paglibak sa mga taga-Dvārakā, lalo na sa paghamak sa Vaiṣṇava (Vaiṣṇava-nindā). Ikinukuwento ang papel ni Jayanta bilang tagapagparusa at sinasabing ang ganitong panlalait ay nagbubunga ng matinding pagdurusa. Sumunod ang mga tagubilin ng papuri: ang paglilingkod kay Kṛṣṇa sa Dvārakā, paninirahan na may bhakti, at pagbibigay-dāna kahit kaunti ay nagdudulot ng pinalaking bunga kumpara sa mga kilalang ritwal sa ibang lugar (gaya ng mga handog sa Kurukṣetra o mga merit ng Godāvarī). Binabanggit din ang mga tala sa panahon at ritwal, kabilang ang pagligo sa Gomati kapag ang Guru (Jupiter) ay nasa tanda ng Leo, at ang mas mataas na bisa sa ilang buwan. Sa wakas, itinatampok ang kabutihang pang-imprastruktura: pagtatayo ng silungan, mga gawaing-tubig, pahingahan, pagkukumpuni ng lawa/balon, at paglalagay ng mga larawan ni Viṣṇu—na iniuugnay sa pataas na kaligayahan sa langit at pag-abot sa Viṣṇuloka; at nagtatapos sa tanong kung bakit ang Dvārakā ay natatanging nagpapabilis ng puṇya at pumipigil sa “pagsibol” ng pāpa.
Shlokas
Verse 1
प्रह्लाद उवाच । अहो क्षेत्रस्य माहात्म्यं समंताद्दशयोजनम् । दिविष्ठा यत्र पश्यंति सर्वानेव चतुर्भुजान्
Wika ni Prahlāda: Ah, kamangha-mangha ang kadakilaan ng banal na pook na ito—sampung yojana ang lawak sa lahat ng panig—na doo’y nakikita ng mga nananahan sa langit ang lahat na may apat na bisig, anyong banal.
Verse 2
अहो क्षेत्रस्य माहात्म्यं दृष्ट्वा नित्यं चतुर्भुजान् । द्वारकावासिनः सर्वान्नमस्यंति दिवौकसः
Ah, kamangha-mangha ang kadakilaan ng banal na lupain na ito: sa pagkakita sa lahat ng taga-Dvārakā na laging may apat na bisig, ang mga nananahan sa langit ay yumuyuko at sumasamba sa kanilang lahat.
Verse 3
अहो क्षेत्रस्य माहात्म्यं सर्वशास्त्रेषु विश्रुतम् । अहो क्षेत्रस्य माहात्म्यं शृण्वंतु ऋषयोऽमलाः
O! Ang kadakilaan ng banal na kṣetra na ito ay bantog sa lahat ng mga śāstra. O! Nawa’y pakinggan muli ng mga dalisay na ṛṣi ang kadakilaan ng kṣetra na ito!
Verse 4
मुक्तिं नेच्छंति यत्रस्थाः कृष्णसेवोत्सुकाः सदा । यत्रत्याश्चैव पाषाणा यत्र क्वापि विमुक्तिदाः
Sa pook na yaon, ang mga nananahan—laging sabik sa paglilingkod kay Kṛṣṇa—ni hindi man nagnanais ng mukti. Maging ang mga batong naroroon, saanman, ay nagiging tagapagkaloob ng paglaya.
Verse 5
अपि कीट पतंगाद्याः पशवोऽथ सरीसृपाः । विमुक्ताः पापिनः सर्वे द्वारकायाः प्रसादतः । किं पुनर्मानवा नित्यं द्वारकायां वसंति ये
Maging ang mga insekto at gamu-gamo, mga hayop at mga gumagapang—kahit may kasalanan—ay pinalalaya sa biyaya ng Dvārakā. Lalo pa kaya ang mga taong palagiang nananahan sa Dvārakā!
Verse 6
या गतिः सर्वजंतूनां द्वारकापुरवासिनाम् । सा गतिर्दुर्लभा नूनं मुनीनामूर्द्ध्वरेतसाम्
Ang gati na natatamo ng lahat ng nilalang na naninirahan sa lungsod ng Dvārakā—yaong kalagayang iyon ay tunay na bihirang makamtan kahit ng mga muning asceta na nagpipigil ng binhi.
Verse 7
सर्वेषु क्षेत्रतीर्थेषु वसतां वर्षकोटिभिः । तत्फलं निमिषाद्धेंन द्वारकायां दिनेदिने
Ang bungang nakukuha sa paninirahan nang mga koro-korong taon sa lahat ng banal na kṣetra at tīrtha—yaon ding bunga ay natatamo sa Dvārakā araw-araw, sa isang kisapmata lamang.
Verse 8
द्वारकायां स्थिताः सर्वे नरा नार्य्यश्चतुर्भुजाः । द्वारकावासिनः सर्वान्यः पश्येत्कलुषापहान् । सत्यंसत्यं द्विजश्रेष्ठाः कृष्णस्यातिप्रियो भवेत्
Sa Dvārakā, ang lahat ng lalaki at babae na nananahan ay nakikitang tila may apat na bisig. Sinumang tumingin sa lahat ng taga-Dvārakā bilang mga nag-aalis ng karumihan—tunay, tunay, O pinakadakila sa mga Brāhmaṇa—ay nagiging lubhang minamahal ni Kṛṣṇa.
Verse 9
द्वारकावासिनो ये वै निंदंति पुरुषाधमाः । कृष्णस्नेहविहीनास्ते पतंति दुःखसागरे
Ang mga hamak na lalaking nanlalait sa mga naninirahan sa Dvārakā ay walang pag-ibig kay Kṛṣṇa; sila’y nahuhulog sa dagat ng dalamhati.
Verse 10
जयंतेन भृशं त्रस्ताः शूलाग्रारोपिताश्चिरम् । कर्षितास्ताडितास्ते वै मूर्च्छिताः पुनरुत्थिताः
Sa matinding takot kay Jayanta, sila’y isinabit nang matagal sa dulo ng sibat; kinaladkad at hinampas, sila’y nahihimatay at muling bumabangon.
Verse 11
त्राहित्राहि जयंत त्वं वदंतो हि भयातुराः । स्मरंतः पूर्वपापं ते जयंतेन प्रताडिताः
Sa tindi ng takot, paulit-ulit nilang sigaw, “Iligtas kami, iligtas kami, O Jayanta!” Sa pag-alaala sa dating mga kasalanan, sila’y paulit-ulit na hinampas ni Jayanta.
Verse 12
जयंत उवाच । किं कृतं मंदभाग्यैर्वो यत्पापं च सुदारुणम् । सर्वं पुण्यफलं लब्ध्वा द्वारकावासमुत्तमम्
Wika ni Jayanta: “O mga kapus-palad! Anong napakalupit na kasalanan ang inyong nagawa—gayong natamo na ninyo ang ganap na bunga ng kabutihan, ang dakilang biyaya ng paninirahan sa Dvārakā?”
Verse 13
द्वारकावासिनां निंदा महापापाधिका ध्रुवम् । न निवर्तेत तत्पापं सा ज्ञेया परमेश्वरी
Ang paninirang-puri sa mga naninirahan sa Dvārakā ay tunay na higit na mabigat kaysa sa malalaking kasalanan. Ang kasalanang iyon ay hindi madaling mapawi; alamin na napakalakas ang bunga at kaparusahan nito.
Verse 14
अतः कृष्णाज्ञया सर्वान्पापिनो दंडयाम्यहम् । वैष्णवानां च निंदायाः फलं भुक्त्वा सुदारुणम्
Kaya nga, sa utos ni Kṛṣṇa, pinarurusahan ko ang lahat ng makasalanang ito, upang danasin nila ang lubhang kakila-kilabot na bunga ng paglapastangan sa mga Vaiṣṇava.
Verse 15
ततस्तु द्वारकायां च पुण्यं जन्म भविष्यति । कृष्णं प्रतोष्य संसिद्धिर्भविष्यति सुदुर्ल्लभा
Pagkaraan nito, sa Dvārakā ay lilitaw ang isang banal na kapanganakan. At sa ganap na pagpapalugod kay Kṛṣṇa, makakamtan ang kasakdalang napakahirap makuha.
Verse 16
तस्मात्तद्भुज्यतां पापं जातं वैष्णवनिंदनात् । तत्रत्यानां प्रभुर्नैव यम ईष्टे महेश्वरः
Kaya nga, tiisin at ubusin ang kasalanang isinilang mula sa paglibak sa mga Vaiṣṇava. Para sa mga naninirahan doon, si Yama ay hindi ang panginoon; si Maheśvara ang iginagalang bilang pinakamataas na kapangyarihan.
Verse 17
श्रीप्रह्लाद उवाच । तस्माद्द्वारवतीं गत्वा संसेव्यो देवनायकः
Wika ni Śrī Prahlāda: “Kaya nga, pagdating sa Dvāravatī, dapat paglingkuran nang may debosyon ang Panginoon, ang pinuno ng mga diyos.”
Verse 18
गोमतीतीरमाश्रित्य द्वारकायां प्रयच्छति । यत्तु किंचिद्धनं विप्राः श्रूयतां तत्फलोदयम्
Sa pagdulog sa pampang ng Gomatī sa Dvārakā, anumang yaman na ipinamimigay ng tao—O mga brāhmaṇa, pakinggan ninyo ang pag-usbong ng bunga ng gantimpala nito.
Verse 19
हेमभारसहस्रैस्तु रविवारे रविग्रहे । कुरुक्षेत्रे यदाप्नोति गजाश्वरथदानतः
Ang kabutihang nakukuha sa Kurukṣetra—sa araw ng Linggo, sa oras ng eklipse ng araw—sa pag-aalay ng mga elepante, kabayo, at karwahe (ito ang pamantayang inihahambing dito).
Verse 20
सहस्रगुणितं तस्मात्सत्यंसत्यं मयोदितम् । हेममाषार्द्धमानेन द्वारकादानयोगतः
Kaya nga, ang kabutihan ay nagiging sanlibong ulit—katotohanan, katotohanan, gaya ng aking ipinahayag. Sa banal na gawa ng pag-aalay sa Dvārakā, kahit kalahating sukat na māṣa lamang ng ginto, natatamo ang pinaraming bungang iyon.
Verse 21
पत्राणां चैव पुष्पाणां नैवेद्यसिक्थसंख्यया । कृष्णदेवस्य पूजायामनंतं भवति द्विजाः
O mga brāhmaṇa, sa pagsamba kay Panginoong Kṛṣṇa, ang bunga ay nagiging walang hanggan—maging ito’y sukatin sa dami ng dahon at bulaklak na iniaalay, o sa mga handog na pagkain at mga ilaw na pangamba.
Verse 22
अन्नदानं तु यः कुर्य्याद्द्वारकायां तु तत्फलम् । नैव शक्नोम्यहं वक्तुं ब्रह्मा शेषमहेश्वरौ
Ngunit sinumang magsagawa ng kaloob ng pagkain (annadāna) sa Dvārakā—ang bunga nito’y hindi ko kayang ilarawan; ni Brahmā, Śeṣa, o Maheśvara man ay hindi ito ganap na maipapahayag.
Verse 23
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वाऽप्यथ वांऽत्यजः । नारी वा द्वारकायां वै भक्त्या वासं करोति वै
Maging brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, śūdra, o kahit isinilang sa huling (napagtabing) pamayanan—o isang babae—sinumang manahan sa Dvārakā nang may debosyon ay tunay na tumatamo ng banal na bunga.
Verse 24
कुलकोटिं समुद्धृत्य विष्णुलोके महीयते । सत्यंसत्यं द्विजश्रेष्ठा नानृतं मम भाषितम्
Matapos iahon ang sampung milyong kaangkan, siya’y pinararangalan sa daigdig ni Viṣṇu. Tunay, tunay, O pinakamainam sa mga dvija—hindi kasinungalingan ang aking sinabi.
Verse 25
द्वारकावासिनं दृष्ट्वा स्पृष्ट्वा चैव विशेषतः । महापापविनिर्मुक्ताः स्वर्गलोके वसंति ते
Sa pagtanaw lamang sa isang naninirahan sa Dvārakā—at lalo na sa paghipo sa kanya—napapalaya sila sa malalaking kasalanan at nananahan sa mga daigdig ng langit.
Verse 26
पांसुवो द्वारकाया वै वायुना समुदीरिताः । पापिनां मुक्तिदाः प्रोक्ताः किं पुनर्द्वारका भुवि
Maging ang alikabok ng Dvārakā na itinataas at dinadala ng hangin ay sinasabing nagbibigay ng mokṣa sa mga makasalanan—gaano pa kaya ang Dvārakā mismo sa ibabaw ng lupa!
Verse 27
श्रीप्रह्लाद उवाच । श्रूयतां द्विजशार्दूला महामोहविनाशनम् । द्वारकायाश्च माहात्म्यं गोमतीकृष्णसन्निधौ
Wika ni Śrī Prahlāda: O mga tigre sa hanay ng mga brāhmaṇa, pakinggan ninyo ang kadakilaan ng Dvārakā—tagapagwasak ng dakilang pagkalito—doon sa harap ng Gomati at ng Panginoong Kṛṣṇa.
Verse 28
कुशावर्त्तात्समारभ्य यावद्वै सागरावधि । यस्यां तिथौ समायाति सिंहे देवपुरोहितः
Mula sa Kuśāvarta hanggang sa hanggahan ng karagatan—sa araw ng tithi kung kailan ang banal na pari ng mga deva, si Bṛhaspati, ay pumapasok sa Siṃha (Leo)…
Verse 29
तस्यां हि गोमतीस्नानं द्विषङ्गोदावरीफलम् । अवगाहिता प्रयत्नेन सिंहांते गौतमी सकृत्
Sa pagkakataong iyon, ang banal na pagligo sa Ilog Gomati ay nagbubunga ng dobleng gantimpala ng dakilang bisa ng Godāvarī. Ang sinumang magsikap at maligo kahit minsan sa Gautamī sa pagtatapos ng Siṃha (Leo) ay nakakamit din ang bungang iyon.
Verse 30
गोदावर्य्यां भवेत्पुण्यं वसतो वर्षसंख्यया । तत्फलं समवाप्नोति गोमतीसेवनाद्द्विजाः
O mga dvija (dalawang ulit na isinilang), ang kabutihang nakukuha sa paninirahan sa Godāvarī sa loob ng maraming taon—yaon ding bunga ay nakakamit sa pamamagitan lamang ng debosyonal na pagdalaw at paglilingkod sa banal na Gomati.
Verse 31
गोमत्यां श्रद्धया स्नानं पूर्णे सिंहस्थिते गुरौ । सहस्रगुणितं तत्स्याद्द्वारवत्यां दिनेदिने
Ang pagligo sa Gomati nang may śraddhā, kapag si Guru—si Bṛhaspati (Jupiter)—ay ganap na nasa Siṃha (Leo), ay nagiging sanlibong ulit ang bisa ng kabutihan, araw-araw, sa Dvāravatī (Dvārakā).
Verse 32
गच्छगच्छ महाभाग द्वारकामिति यो वदेत् । तस्यावलोकनादेव मुच्यते सर्वपातकैः
Sinumang magsabi, “Humayo, humayo, O mapalad, tungo sa Dvārakā,”—sa pagtanaw pa lamang sa taong iyon ay napapalaya na mula sa lahat ng kasalanan.
Verse 33
द्वारकेति च यो ब्रूयाद्द्वारकाभिमुखो नरः । कृपया कृष्णदेवस्य मुक्तिभागी भवेद्ध्रुवम्
Ang sinumang nakaharap sa Dvārakā at bumibigkas ng “Dvārakā,” sa habag ng Panginoong Kṛṣṇa, tiyak na tatanggap ng bahagi ng kalayaan (mokṣa).
Verse 34
द्वारकां गोमतीं पुण्यां रुक्मिणीं कृष्णमेव च । स्मरंति येऽन्वहं भक्त्या द्वारकाफलभागिनः
Yaong araw-araw na may debosyon na umaalaala sa Dvārakā, sa banal na Gomati, kay Rukmiṇī, at sa Panginoong Kṛṣṇa—sila ang nakikibahagi sa bunga ng Dvārakā.
Verse 35
सहस्रयोजनस्थानां येषां स्यादिति मानसम् । द्वारवत्यां गमिष्यामो द्रक्ष्यामो द्वारकेश्वरम्
Kahit yaong nasa layong isang libong yojana, kapag sumibol sa isip ang panata: “Pupunta kami sa Dvāravatī; masisilayan namin si Dvārakeśvara,” ang mismong hangaring iyon ay nakapag-aangat sa kanila.
Verse 36
सर्वपापैः प्रमुच्यंते धन्यास्ते लोकपावनाः । किं वाच्यं द्वारकायात्रां ये प्रकुर्वंति मानवाः । किं पुनर्द्वारकानाथं कृष्णं पश्यंति ये नराः
Sila’y napapalaya sa lahat ng kasalanan—mapalad sila, mga nagpapadalisay sa daigdig. Ano pa ang masasabi tungkol sa mga taong nagsasagawa ng paglalakbay-pananampalataya sa Dvārakā? Lalo pa yaong nakakakita kay Kṛṣṇa, ang Panginoon ng Dvārakā!
Verse 37
मित्रध्रुग्ब्रह्महा गोघ्नः परदारापहारकः । मातृहा पितृहा चैव ब्रह्मस्वापहरस्तथा
Ang nagtataksil sa kaibigan, ang pumatay ng brāhmaṇa, ang pumatay ng baka, ang dumukot sa asawa ng iba; ang pumatay sa ina o ama, at gayundin ang nagnakaw ng ari-arian ng brāhmaṇa—
Verse 38
एते चान्ये च पापिष्ठा महापापयुताश्च ये । सर्वपापैः प्रमुच्यंते कृष्णदेवस्य दर्शनात्
Ang mga ito at ang iba pang lubhang makasalanan, kahit yaong nabibigatan ng malalaking kasalanan, ay napapalaya sa lahat ng kasalanan sa pamamagitan ng darśana—ang banal na pagtanaw—kay Panginoong Kṛṣṇa.
Verse 39
किं वेदैः श्रद्धया हीनैर्व्याख्यानैरपि कृत्स्नशः । हेमभारसहस्रैः किं कुरुक्षेत्रे रविग्रहे
Ano ang silbi ng mga Veda kung walang śraddhā, pananampalataya, kahit pa lubusang ipaliwanag? Ano ang silbi ng libo-libong kargang ginto sa Kurukṣetra sa oras ng eklipse ng araw?
Verse 40
गजाश्वरथदानैः किं किं मंदिरप्रतिष्ठया । तेषां पूजादिना सम्यगिष्टा पूर्तादिभिश्च किम्
Ano pa ang kailangan sa pag-aalay ng elepante, kabayo, at karwahe—o sa pagtatatag ng mga templo? Ano pa ang kailangan sa masalimuot na pagsamba, sa mga yajña at sa mga gawaing pampublikong kabutihan, kung natamo na ang dakilang bunga na pinupuri rito?
Verse 41
राजसूयाश्वमेधाद्यैः सर्वयज्ञैश्च किं भवेत् । सेवनैः क्षेत्रतीर्थानां तपोभिर्विविधैस्तु किम्
Ano ang mapapala kahit sa Rājasūya, Aśvamedha, at sa lahat ng iba pang yajña? At ano pa ang kailangan sa paglilingkod sa maraming banal na kṣetra at tīrtha, o sa iba’t ibang pag-aayuno at pagtitika, kung naririto na ang kataas-taasang kabutihang ipinahahayag?
Verse 42
किं मोक्षसाधनैः क्लेशैर्ध्यानयोगसमाधिभिः । द्वारकेश्वरकृष्णस्य दर्शनं यस्य जायते
Ano pa ang kailangan sa mga masakit na disiplina na sinasabing daan sa mokṣa—dhyāna, yoga, at samādhi—para sa taong pinagkalooban ng darśana kay Kṛṣṇa, ang Panginoon ng Dvārakā?
Verse 43
माहात्म्यं द्वारकायास्तु अथवा यः शृणोति च । विशेषेण तु वैशाख्यां जयंत्याश्चैव जागरे
O sinumang nakikinig sa kadakilaan ng Dvārakā—lalo na sa buwan ng Vaiśākha at sa gabing pagpupuyat (jāgara) ng Jayantī—ay tumatanggap ng natatanging gantimpalang kabanalan.
Verse 44
माघ्यां च फाल्गुने चैत्रे ज्येष्ठे चैव विशेषतः । अद्यापि द्वारका पुण्या कलावपि विशेषतः
Sa Māgha, sa Phālguna, sa Caitra, at sa Jyeṣṭha—lalo na sa mga panahong ito—ang Dvārakā ay banal; hanggang ngayon, kahit sa Panahong Kali, nananatili itong banal sa natatanging paraan.
Verse 45
यस्यां सत्रं प्रपां कृत्वा प्रासादं मंचमेव च । यतीनां शरणं कृत्वा तीरे मंडपमेव च
Sa banal na lungsod na iyon (Dvārakā), kung magtatatag ng satra (pamamahagi ng pagkain), ng prapā (pamamahagi ng tubig), ng bulwagan o dambana at mga pahingahan; at magbibigay-kanlungan sa mga yati (mga renunciate), at magtatayo rin ng isang mandapa sa pampang—
Verse 46
वापीकूपतडागानां जीर्णोद्धारमथापि वा । मूर्तिं विष्णोः प्रतिष्ठाप्य दत्त्वा वा भोगसाधनम्
O kaya’y magpanumbalik ng mga lumang balon, balong-hagdan (vāpī), at mga lawa; o magpatatag (pratiṣṭhā) ng banal na anyo ni Viṣṇu; o maghandog ng mga kailangan para sa alay at pagsamba—
Verse 47
श्रूयतां तत्फलं विप्राः सर्वोत्कृष्टं वदाम्यहम् । संप्राप्य वांछितान्कामान्कृष्णानुग्रहभाजनम्
Makinig, O mga brāhmaṇa, sa bunga niyon; ipahahayag ko ang pinakadakilang kinalabasan—natatamo ng tao ang ninanais na layon at nagiging karapat-dapat na sisidlan ng biyaya ni Kṛṣṇa.
Verse 48
तेजोमयेषु लोकेषु भुक्त्वा भोगाननुक्रमात् । प्राप्नोति विष्णुलोकं वै नरो देवनमस्कृतम्
Matapos tamasahin ang mga ligaya sa mga maningning na daigdig ayon sa wastong pagkakasunod, ang taong iyon ay tunay na makararating sa kaharian ni Viṣṇu—na iginagalang at sinasamba maging ng mga diyos.
Verse 49
स्थापयेद्द्वारकायां वै मूर्तिं दारुशिलामयीम् । त्रैलोक्यं स्थापितं तेन विष्णोः सायुज्यतामियात्
Dapat na magluklok sa Dvārakā ng isang anyo (ng Panginoon) na yari sa kahoy o bato. Sa gawaing iyon, wari’y naitatag niya ang tatlong daigdig; at natatamo niya ang sāyujya—ang pakikiisa kay Viṣṇu.
Verse 50
प्ररोहो नास्ति पापस्य पुण्यस्य वृद्धिरुत्तमा । द्वारकायां कथं जातं वैलक्षण्यमिदं प्रभो । क्षेत्रेभ्यः सर्वतीर्थेभ्य आश्चर्य्यं कथयंति ते
O Panginoon! Sa Dvārakā, hindi na muling sumisibol ang kasalanan, samantalang ang kabutihan ay lumalago sa pinakadakilang paraan. Paano nagkaroon ng ganitong natatanging katangian ang Dvārakā? Ikinukuwento ng mga tao na ito’y isang kababalaghan na higit sa lahat ng banal na pook at lahat ng tīrtha.