
Itinuro ni Pulastya sa isang haring tagapakinig na magtungo sa bantog at nakapapawi ng kasalanang Maṇikarṇikā tīrtha. Sa isang lungga ng bundok, ang mga pantas na Vālakhilya ay nagtayo ng isang marikit na kuṇḍa (banal na lawa). Isang pambihirang pangyayari ang naganap: sa katanghaliang-tapat habang may eklipse ng araw, dumating ang isang babaeng Kirāta na nagngangalang Maṇikarṇikā—maitim at nakatatakot ang anyo—na uhaw na uhaw at lumusong sa tubig. Sa harap ng mga pantas, siya’y umahon na may kagandahang maka-diyos, bihira kahit sa mga deva, dahil sa kapangyarihan ng tīrtha. Dumating ang kanyang asawa na naghahanap, nababalisa dahil sa umiiyak na anak. Hinimok siyang maligo; lumusong siya sa tubig kasama ang bata, ngunit nang matapos ang eklipse ay muli siyang naging deformed, nalugmok sa dalamhati, at namatay sa mismong pook ng tubig. Si Maṇikarṇikā, tapat sa pativratā-dharma, ay nagpasyang sumunod sa apoy ng paglilibing; tinanong ng mga pantas kung bakit niya susundan ang asawang makasalanan/kapansanan matapos niyang makamtan ang banal na ganda. Ipinahayag niya ang aral ng ganap na katapatan sa asawa: para sa babae, ang asawa ang tanging kanlungan sa tatlong daigdig, maging siya man ay maganda o pangit, dukha o marangal, at ipinagkatiwala niya ang anak sa mga pantas. Naantig sa habag, ibinalik ng mga pantas sa buhay ang asawa na may mapalad na mga tanda at karapat-dapat na anyo. Dumating ang sasakyang makalangit, at ang mag-asawa’y umakyat sa langit kasama ang kanilang anak. Bilang biyaya, hiniling ni Maṇikarṇikā na ang mahāliṅga sa lugar ay tawagin sa kanyang pangalan; pinagtibay ng mga pantas na ang tīrtha ay magiging tanyag bilang Maṇikarṇikā. Sa wakas, binanggit ang phala: ang pagligo at pagbibigay-dāna sa oras ng eklipse ng araw ay may bungang katumbas ng Kurukṣetra; ang pagligo nang may matimyas na pagtuon ay nagkakaloob ng ninanais. Kaya dapat magsikap maligo, magbigay ayon sa kakayahan, at maghandog sa mga deva, ṛṣi, at mga ninuno (pitṛ).
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ तीर्थं पापप्रणाशनम् । मणिकर्णिकसंज्ञं तु सर्वलोकेषु विश्रुतम्
Sinabi ni Pulastya: Pagkaraan nito, O pinakadakilang hari, marapat na magtungo sa tīrtha na pumupuksa ng kasalanan, na tinatawag na Maṇikarṇikā, bantog sa lahat ng daigdig.
Verse 2
यत्र सिद्धिं गता राजन्वालखिल्या महर्षयः । तैस्तत्र निर्मितं कुण्डं सुरम्यं गिरि गह्वरे
O hari, doon nakamit ng mga dakilang rishi na Vālakhilya ang siddhi. At doon, sa isang guwang ng bundok, kanilang nilikha ang isang marikit na kuṇḍa, isang banal na lawa.
Verse 3
तेषां तत्रोपविष्टानां मुनीनां भावितात्मनाम् । महाश्चर्यमभूत्तत्र तत्त्वं शृणु नराधिप
Nang ang mga muni, disiplinado at hinubog ang kalooban, ay nakaupo roon, isang dakilang kababalaghan ang naganap. Makinig, O panginoon ng mga tao, sa katotohanan ng nangyari.
Verse 4
किरातवनिता काचिन्नाम्ना च मणिकर्णिका । अतिकृष्णा विरूपाक्षी कराला भीषणाकृतिः
May isang babaeng Kirāta na ang pangalan ay Maṇikarṇikā—napakaitim, pangit ang mga mata, payat at buto’t balat, at nakakatakot ang anyo.
Verse 5
तृषार्त्ता तत्र संप्राप्ता मध्यंदिनगते रवौ । ग्रस्ते च राहुणा सूर्ये प्रविष्टा सलिले तु सा
Dahil sa matinding uhaw, dumating siya roon nang ang araw ay nasa tuktok ng tanghali; at nang sakmalin ni Rāhu ang araw (sa eklipse), pumasok siya sa tubig.
Verse 6
एतस्मिन्नेव काले तु दिव्यरूपवपुर्धरा । मुनीनां पश्यतां चैव विनिष्क्रांता सुमध्यमा
Sa mismong sandaling iyon, isang babaeng may anyong at katawang dibino, may baywang na payat, ang lumitaw habang nakatingin ang mga muni.
Verse 7
अथ तस्याः पतिः प्राप्तस्तदन्वेषणतत्परः । पप्रच्छ तां वरारोहां पत्न्या दुःखेन दुःखितः
Pagkaraan, dumating ang kanyang asawa, masidhing naghahanap sa kanya; nababagabag sa pagdurusa ng kanyang maybahay, tinanong niya ang babaeng marangal ang anyo.
Verse 8
मम भार्यात्र संप्राप्ता यदि दृष्टा सुमध्यमे । शीघ्रं वद वरारोहे बालकोऽयं तदुद्भवः
Kung nakita mo ang aking asawa na dumating dito, O babaeng may payat na baywang, sabihin mo agad, O marangal na ginang. Ang batang ito’y isinilang mula sa kanya.
Verse 9
तृषार्त्तश्च क्षुधाविष्टो रुदते च मुहुर्मुहुः । दृष्टा चेत्कथ्यतां सुभ्रूर्विनाऽयं तां मरिष्यति
Pinahihirapan siya ng uhaw at nilalamon ng gutom, at paulit-ulit na umiiyak. Kung nakita mo siya, O babaeng may magandang kilay, pakiusap sabihin mo—kung wala siya, mamamatay ang bata.
Verse 10
स्त्र्युवाच । साऽहं ते दयिता कान्त तीर्थस्यास्य प्रभावतः । दिव्यरूपमिदं प्राप्ता देवैरपि सुदुर्लभम्
Sinabi ng babae: “Minamahal kong asawa, ako—ang iyong sinta—sa bisa ng banal na tīrtha na ito ay nagkamit ng anyong makalangit, isang kalagayang napakahirap makamtan kahit ng mga diyos.”
Verse 11
त्वं चापि सलिले ह्यस्मिन्कुरु स्नानं त्वरान्वितः । प्राप्स्यसि त्वं परं रूपं यथा प्राप्तं मयाऽनघ
“Ikaw man, sa tubig na ito, magsagawa ka agad ng banal na paliligo. O walang dungis, makakamtan mo ang kataas-taasang anyo, gaya ng aking nakamtan.”
Verse 12
अथासौ सह पुत्रेण प्रविष्टस्तत्र निर्झरे । विमुक्ते भास्करे राजन्विरूपश्चाभवत्पुनः
Pagkaraan, pumasok siya sa bukal na tila talon kasama ang kanyang anak. Ngunit nang mawala ang bisa ng araw, O Hari, muli siyang naging pangit at deformed.
Verse 13
दुःखेन मृत्युमापन्नस्तस्मिन्नेव जलाशये । अथ सा भर्तृशोकाच्च मरणे कृतनिश्चया
Dahil sa matinding dalamhati, siya’y namatay sa mismong lawa ng tubig na iyon. Pagkaraan, ang babae, wasak sa pagdadalamhati sa asawa, nagpasiyang mamatay rin.
Verse 14
चितिं कृत्वा समं तेन ज्वालयामास पावकम् । अथ ते मुनयो दृष्ट्वा तथाशीलां शुभांगनाम्
Nang maitayo ang isang puneraryong tumpok na kapantay ng sa kanya at sinindihan ang apoy. Nang makita ito ng mga pantas, ang babaeng marangal at mapalad na may gayong katatagan, sila’y tumingin nang may pag-aalala.
Verse 15
कृपया परयाविष्टास्तामूचुर्विस्मयान्विताः । सर्वे तस्याश्च संदृष्ट्वा साहसं च नृपोत्तम
Napuno sila ng dakilang habag at pagkamangha, kaya nagsalita sila sa kanya. O pinakamainam na hari, nang masaksihan ang kanyang matapang na pasiya, silang lahat ay naantig.
Verse 16
ऋषय ऊचुः । दिव्यरूपं त्वया प्राप्तं देवैरपि सुदुर्लभम् । कस्मादेनं सुपाप्मानमनुगच्छसि भामिनि
Sinabi ng mga rishi: “Nakamtan mo ang anyong dibino, na bihira kahit sa mga deva. Bakit, O babaeng nag-aalab ang damdamin, sinusundan mo ang lalaking lubhang makasalanan na ito?”
Verse 17
स्त्र्युवाच । पतिव्रताहं विप्रेन्द्राः सदा भर्तृपरायणा । किं रूपेण करिष्यामि विना पत्या निजेन च
Sumagot ang babae: “O pinakadakila sa mga Brahmin, ako’y isang pativratā, laging nakatuon sa aking asawa. Ano ang gagawin ko sa anumang anyo, kung wala ang sarili kong asawa?”
Verse 18
विरूपो वा सुरूपो वा दरिद्रो वा धनाधिपः । स्त्रीणामेकः पतिर्भर्त्ता गतिर्नान्या जगत्त्रये
Maging pangit man o guwapo, maging dukha man o mayaman: para sa mga babae, ang asawa lamang ang panginoon at kanlungan—wala nang ibang landas sa tatlong daigdig.
Verse 19
बालकोऽयं मुनिश्रेष्ठा भवच्छरणमागतः । अहं कान्तेन संयुक्ता प्रविशामि हुताशनम्
O pinakadakilang mga muni, ang batang ito’y dumulog upang sumilong sa inyong mga paa. Ako, kaisa ng aking minamahal na asawa, ay papasok sa banal na apoy.
Verse 20
पुलस्त्य उवाच । अथ ते मुनयः सर्वे ज्ञात्वा तस्याः सुनिश्चयम् । कृपया परयाविष्टाः संवीक्ष्य च परस्परम्
Sinabi ni Pulastya: Nang magkagayon, ang lahat ng mga pantas, nang maunawaan ang matibay niyang pasiya, ay napuno ng dakilang habag; sila’y nagtinginan at nag-usap-usap.
Verse 21
ततो जीवापयामासुस्तत्पतिं ते मुनीश्वराः । सद्रूपेण समायुक्तं दिव्य लक्षणलक्षितम्
Pagkaraan, binuhay-muli ng mga dakilang muni ang asawa niya, at pinagkalooban ng marangal na anyo, may mga tandang makalangit at mapalad na katangian.
Verse 22
एतस्मिन्नेव कालं तु विमानं मनसेप्सितम् । देवकन्यासमाकीर्णं सद्यस्तत्र समागतम्
Sa sandaling iyon, dumating agad doon ang isang makalangit na vimana na ninanais ng isipan, punô ng mga dalagang diwata.
Verse 23
अथ तौ दंपती तेषां मुनीनां भावितात्मनाम् । पुरतः प्रणिपत्याथ प्रस्थितौ त्रिदिवं प्रति
Pagkaraan, ang mag-asawa ay nagpatirapa at sumamba sa harap ng mga muni na ganap ang isip, at saka naglakbay patungo sa Tridiva, ang daigdig ng langit.
Verse 24
अथ तैर्मुनिभिः प्रोक्ता सा नारी मणिकर्णिका । वरं वरय कल्याणि सर्वे तुष्टा वयं तव
Pagkatapos, nagsalita ang mga muni sa babaeng si Maṇikarṇikā: “O mapalad, pumili ka ng isang biyaya; kaming lahat ay nalulugod sa iyo.”
Verse 25
पतिव्रतत्वेन तुष्टाः सत्येन च विशेषतः । नास्माकं दर्शनं व्यर्थं जायते च कथंचन
“Nalulugod kami sa iyong pagiging pativratā, ang matatag na debosyon sa asawa, at lalo na sa iyong katotohanan. Ang pagdulog at pagpapala mula sa amin ay hindi kailanman nauuwi sa wala.”
Verse 26
मणिकर्णिकोवाच । यदि मां मुनयस्तुष्टाः प्रयच्छथ वरं मुदा । यदत्रास्ति महालिंगं मन्नाम्ना तद्भविष्यति
Sinabi ni Maṇikarṇikā: “Kung kayo, mga muni, ay nalulugod sa akin at masayang magbibigay ng biyaya, nawa’y ang Dakilang Liṅga na naririto ay makilala sa aking pangalan.”
Verse 27
एतदेव ममाभीष्टं नान्यदस्ति प्रयोजनम् । सर्वेषां च प्रसादेन स्वर्गं गच्छामि सांप्रतम्
“Ito lamang ang aking minimithing hangarin; wala na akong ibang pakay. Sa biyaya ninyong lahat, ngayo’y patutungo na ako sa langit.”
Verse 28
ऋषय ऊचुः । एवं भवतु ते ख्यातिस्तीर्थलिंगे वरानने । तव नामान्वितं जातं तीर्थं वै मणिकर्णिका
Wika ng mga rishi: “Mangyari nawa ito—O may marikit na mukha. Nawa’y manatili ang iyong katanyagan sa pamamagitan ng tīrtha at liṅga na ito. Tunay na sumibol ang isang banal na tawiran na taglay ang iyong pangalan: Maṇikarṇikā.”
Verse 29
पुलस्त्य उवाच । भर्त्रा सह दिवं प्राप्ता पुत्रेणैव समन्विता । वालखिल्यास्तपोनिष्ठा विशेषात्तत्र संस्थिताः
Sinabi ni Pulastya: Pagkarating niya sa langit kasama ang asawa, at kasama rin ang anak na lalaki, nanahan siya roon nang natatangi sa piling ng mga rishí na Vālakhilya, na matatag sa pag-aayuno at tapa.
Verse 30
तत्र सूर्यग्रहे प्राप्ते स्नानदानादिकाः क्रियाः । यः करोति फलं तस्य कुरुक्षेत्र समं भवेत्
Kapag naganap doon ang eklipse ng araw, sinumang magsagawa ng mga gawaing gaya ng banal na pagligo, pagkakaloob ng dāna, at mga kaugnay na ritwal—ang bunga ng kanyang kabutihan ay magiging kapantay ng sa Kurukṣetra.
Verse 31
यं यं काममभिध्याय स्नानं तत्र करोति यः । तं तं प्राप्नोति राजेन्द्र सम्यग्ध्यानसमन्वितः
O pinakadakila sa mga hari, anumang hangarin ang pagnilayan ng tao at saka siya maligo roon na may wastong pagninilay at pagtuon—yaon mismong hangarin ang kanyang matatamo.
Verse 32
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत् । तीर्थे दानं यथाशक्त्या देवर्षिपितृतर्पणम्
Kaya nga, sa buong pagsisikap ay magsagawa ng pagligo roon; at sa tīrtha na iyon ay magbigay ng kawanggawa ayon sa makakaya, at maghandog ng tarpaṇa (pag-aalay ng tubig) sa mga deva, rishí, at mga ninuno.