Adhyaya 32

Verse 1

। सूत उवाच । तथान्योऽस्ति द्विजश्रेष्ठास्तस्मिन्क्षेत्रे शुभावहे । सप्तर्षीणां सुविख्यात आश्रमः सर्वकामदः

Wika ni Sūta: Bukod pa rito, O pinakamainam sa mga Brāhmaṇa, sa mapalad na banal na pook na iyon ay may isa pang lugar—ang tanyag na āśrama ng Pitong Ṛṣi—na nagkakaloob ng katuparan ng lahat ng ninanais.

Verse 2

तत्र श्रावणमासस्य पंचदश्यां समाहितः । यः करोति नरः स्नानं स लभेद्वांछितं फलम्

Doon, sa ikalabinlimang araw ng buwan ng Śrāvaṇa, ang sinumang tao na may natipong isip ay magsagawa ng banal na paliligo ay makakamtan ang ninanais na bunga.

Verse 3

कन्दमूलफलैः शाकैर्यस्तत्र श्राद्धमाचरेत् । स प्राप्नोति फलं कृत्स्नं राजसूयाश्वमेधयोः

Sinumang magsagawa roon ng Śrāddha gamit ang mga ugat, laman-ilalim ng lupa, mga prutas at gulay, ay makakamtan ang ganap na gantimpala ng mga handog na Rājasūya at Aśvamedha.

Verse 4

पंचम्यां शुक्लपक्षे तु मासि भाद्रपदे द्विजाः । यस्तान्पूजयते भक्त्या पुष्पधूपानुलेपनैः । विधिनानेन विप्रेन्द्राः सर्वानेव यथाक्रमम्

O mga dalawang-ulit na isinilang: sa ikalimang araw ng maliwanag na kalahati ng buwan sa Bhādrapada, ang sinumang sumamba sa kanila nang may debosyon—gamit ang mga bulaklak, insenso, at pabango—ayon sa itinakdang paraan na ito, O pinakamainam sa mga Brāhmaṇa, at parangalan ang lahat ayon sa pagkakasunod—(makakamit ang nasabing gantimpala).

Verse 5

ॐ अत्रये नमः । ॐ वसिष्ठाय नमः । ॐ कश्यपाय नमः । ॐ भरद्वाजाय नमः । ॐ गौतमाय नमः । ॐ कौशिकाय नमः । ॐ जमदग्नये नमः । ॐ अरुंधत्यै नमः । पूजामंत्रः । जह्नुकन्यापवित्रांगा गृहीतजपमालिकाः । गृह्णंत्वर्घं मया दत्तमृषयः सर्वकामदाः

“Oṃ, pagpupugay kay Atri. Oṃ, pagpupugay kay Vasiṣṭha. Oṃ, pagpupugay kay Kaśyapa. Oṃ, pagpupugay kay Bharadvāja. Oṃ, pagpupugay kay Gautama. Oṃ, pagpupugay kay Kauśika. Oṃ, pagpupugay kay Jamadagni. Oṃ, pagpupugay kay Arundhatī.”—ito ang mga mantra ng pagsamba. “O mga ṛṣi, na ang katawan ay nilinis ng anak na babae ni Jahnu (Gaṅgā) at may hawak na rosaryo ng japa: tanggapin ninyo ang arghya na aking inihandog—O mga tagapagkaloob ng lahat ng minimithing layon.”

Verse 6

ऋषय ऊचुः । तत्र सप्तर्षिभिस्तीर्थं कस्मिन्काले व्यवस्थितम् । विस्तरात्सूतज ब्रूहि परं कौतूहलं हि नः

Nagsalita ang mga ṛṣi: “Sa pook na iyon, kailan itinatag ng Pitong Ṛṣi (Saptarṣi) ang tīrtha? O anak ni Sūta, isalaysay mo nang masinsin, sapagkat dakila ang aming pag-uusisa.”

Verse 7

सूत उवाच । अनावृष्टिः पुरा जाता लोके द्वादशवार्षिकी । सर्वोषधिक्षयो जातस्ततो लोकाः क्षयार्दिताः

Sinabi ni Sūta: “Noong unang panahon, sumapit sa daigdig ang tagtuyot na tumagal ng labindalawang taon. Naubos ang lahat ng halamang-gamot at mga pananim; kaya ang mga tao’y pinahirapan ng pagkapinsala at pagkalugmok.”

Verse 8

अस्थिशेषा निरुत्साहास्त्यक्तधर्मव्रतक्रियाः । अभक्ष्यभक्षणपरास्तथैवापेयपायिनः

Naging buto’t balat sila at nawalan ng sigla; tinalikuran nila ang dharma, ang mga panata (vrata), at mga tungkuling ritwal. Naging hilig nila ang pagkain ng bawal kainin, at gayundin ang pag-inom ng bawal inumin.

Verse 9

त्यजंति मातरः पुत्रान्कलत्राणि तथा नराः । भृत्यान्स्वानपि वित्तेशाः का कथान्यसमुद्भवान्

Iniwan ng mga ina ang kanilang mga anak na lalaki, at iniwan din ng mga lalaki ang kanilang mga asawa. Maging ang mayayaman ay iniwan ang sarili nilang mga lingkod—ano pa ang masasabi tungkol sa mga mula sa ibang sambahayan?

Verse 10

संत्यक्तान्यग्निहोत्राणि ब्राह्मणैर्याजकैरपि । व्रतानि व्रतिभिर्दांतैरपि वृद्धतमैर्द्विजाः

Maging ang mga brāhmaṇa na naglingkod bilang mga pari ay tinalikuran ang mga ritong Agnihotra; maging ang mga masunuring tagapagpanata—oo, maging ang pinakamatatandang dwija—ay iniwan ang kanilang mga pagtalima.

Verse 11

दृश्यते चैव यत्रैव सस्यं वापि कथंचन । ह्रियते लज्जया हीनैस्तत्र क्षुत्क्षामकैर्नरैः

Saanman may makita kahit kaunting ani ng butil, doon iyon kinukuha at dinadala ng mga taong payat sa gutom, wala nang hiya.

Verse 12

एवमन्नक्षये जाते पीडिते धरणीतले । सप्तर्षयः क्षुधाविष्टा बभ्रमुस्तत्रतत्र च

Kaya nga, nang maubos ang pagkain at magdusa ang balat ng lupa, ang Pitong Ṛṣi, dinaig ng gutom, ay nagpagala-gala sa iba’t ibang dako.

Verse 13

अत्रिश्चैव वसिष्ठश्च कश्यपः सुमहातपाः । भरद्वाजस्तथा चान्यो गौतमः संशितव्रतः । कौशिको जमदग्निश्च तथैवारुंधती सती

Si Atri at si Vasiṣṭha, at si Kaśyapa na may dakilang tapas; si Bharadvāja at si Gautama na matatag sa panata; si Kauśika at si Jamadagni, at gayundin si Arundhatī, ang banal at marangal na sātī.

Verse 14

अथ तेषां समस्तानां चंडाभूत्परिचारिका । पशुवक्त्रस्तथा भृत्यो विनयेन समवितः

Pagkaraan, sa harap nilang lahat ay lumitaw ang isang babaeng Caṇḍāla na naglilingkod bilang tagapag-alalay, at isang alipin na may mukhang tila hayop—kapwa may mapagpakumbabang paggalang.

Verse 15

ततस्ते विषयं प्राप्ता वृषादर्भिमहीपतेः । क्षुत्क्षामा मुनयोऽत्यर्थं देशे चानर्तसंज्ञके

Pagkaraan nito, narating nila ang kaharian ni Haring Vṛṣādarbhī; ang mga pantas na lubhang nangayayat sa matinding gutom ay dumating sa lupain na tinatawag na Anarta.

Verse 17

ततस्तैः पतितो भूमौ दृष्टो मृतकुमारकः । मंत्रयित्वा मिथः पश्चाद्गृहीतो भक्षणाय च

Pagkatapos, nakita nila ang isang batang lalaking patay na nakahandusay sa lupa; matapos mag-usap-usap, kinuha nila siya—maging upang kainin.

Verse 18

अपचन्यावदग्नौ तं क्षुधया परिपीडिताः । वृषादर्भिर्नृपः प्राप्तः श्रुत्वा तेषां विचेष्टितम्

Dahil sa matinding gutom, sinimulan nilang lutuin siya sa apoy; noon ay dumating si Haring Vṛṣādarbhī, nang marinig ang kanilang kakila-kilabot na ginawa.

Verse 19

वृषादर्भिरुवाच । किमिदं गर्हितं कर्म क्रियते मुनिसत्तमाः । राक्षसानामयं धर्मो महामांसस्य भक्षणम्

Wika ni Vṛṣādarbhī: “Ano itong kasuklam-suklam na gawa na ginagawa ninyo, O pinakamahuhusay na pantas? Ang pagkain ng magaspang na laman ay siyang dharma ng mga Rākṣasa.”

Verse 20

सोऽहं सस्यं प्रदास्यामि ग्रामान्व्रीहीन्यवानपि । मम वाक्यादसंदिग्धं त्यजर्ध्वं मृतबालकम्

“Magbibigay ako ng butil—mga nayon, bigas at sebada rin. Tanggapin ninyo ang aking salita nang walang pag-aalinlangan; iwanan ninyo ang patay na bata.”

Verse 21

ऋषय ऊचुः । प्रायश्चित्तं समादिष्टं महामांसस्य भक्षणात् । प्रतिग्रहस्य भूपाला दापत्कालेऽपि नो नृप

Wika ng mga rishi: “Itinakda ang pag-aalay-sisi at pagtubos (prāyaścitta) dahil sa pagkain ng magaspang na laman; at, O hari, kahit sa panahon ng kapahamakan, ang pagtanggap ng kaloob (pratigraha) ay hindi nararapat sa amin.”

Verse 22

पश्चात्तपश्चरिष्यामो महामांससमुद्भवम् । पातकं नाशयिष्यामो भक्षयामो वयं ततः

“Pagkaraan, magsasagawa kami ng tapas (pagpapakasakit at pagninilay) upang pawiin ang kasalanang bunga ng pagkain ng magaspang na laman; kapag napuksa na ang pagkakasalang iyon, saka kami kakain.”

Verse 23

वृषादर्भि रुवाच । प्रतिग्रहो द्विजातीनां प्रोक्ता वृत्तिरनिंदिता । ग्राह्यो मत्तस्ततः सर्वैर्नात्र कार्या विचारणा

Sinabi ni Vṛṣādarbhi: “Ang pagtanggap ng kaloob (pratigraha) ay ipinahayag na isang kabuhayang walang kapintasan para sa mga dvija, ang ‘dalawang ulit na isinilang.’ Kaya tanggapin ninyo ito mula sa akin—hindi na kailangan ang pag-aalinlangan dito.”

Verse 24

ऋषय ऊचुः । राज प्रतिग्रहो घोरो मध्वास्वादो विषोपमः । स दूराद्ब्राह्मणैस्त्याज्यो विशेषात्कृतिभिर्नृप

Wika ng mga rishi: “O hari, ang pagtanggap ng kaloob ay kakila-kilabot—matamis na parang pulot, ngunit tulad ng lason. Kaya dapat itong iwasan ng mga Brāhmaṇa mula pa sa malayo, lalo na ng mga may pag-unawa at ganap sa gawain, O pinuno.”

Verse 25

दशसूनासमश्चक्री दशचक्रिसमो ध्वजी । दश ध्वजिसमा वेश्या दशवेश्यासमो नृपः

Ang isang ‘cakrī’ ay katumbas ng sampung mamamatay-katay; ang isang ‘dhvajī’ ay katumbas ng sampung ‘cakrī’; ang isang patutot ay katumbas ng sampung ‘dhvajī’; at ang isang hari ay katumbas ng sampung patutot.

Verse 26

दशसूनासहस्रेण तुल्यो राजप्रतिग्रहः । कस्तस्य प्रतिगृह्णाति लोभाढ्यो ब्राह्मणो यथा

Ang kaloob ng hari (rāja-pratigraha) ay katumbas ng kasalanan ng sampung libong mamamatay-tao. Sino ang tatanggap niyon—maliban sa Brāhmaṇa na namamaga sa kasakiman?

Verse 27

रौरवादिषु सर्वेषु नरकेषु स पच्यते । तस्माद्गच्छ गृहे भूप स्वस्ति तेऽस्तु सदैव हि

Siya’y niluluto sa lahat ng impiyerno, mula sa Raurava. Kaya, O hari, magbalik ka sa iyong tahanan; nawa’y laging sumaiyo ang kagalingan.”

Verse 28

वयमन्यत्र यास्यामो ग्रहीष्यामो न ते धनम् । एवमुक्त्वाथ ते सर्वे मुनयः शंसितव्रताः

“Kami’y tutungo sa iba; hindi namin tatanggapin ang iyong yaman.” Pagkasabi nito, ang lahat ng mga muni—na may pinupuring panata—ay naghanda nang lumisan.

Verse 29

परित्यज्य कुमारं तं मृतं तमपि भूमिपम् । चमत्कारपुरं क्षेत्रं समुद्दिश्य ततो ययुः

Iniwan nila ang prinsipe na patay—pati ang haring iyon—at saka sila umalis, itinuon ang diwa sa banal na pook ng Camatkārapura.

Verse 30

सोऽपि राजा ततस्तैस्तु भर्त्सितोऽतिरुषान्वितः । जिज्ञासार्थं ततस्तेषां चक्रे कर्म द्विजोत्तमाः

Ang haring iyon man—pinagalitan nila at napuspos ng matinding galit—ay saka, upang subukin sila, nagbalak ng isang gawain laban sa mga dakilang Brāhmaṇa.

Verse 31

ततः सुवर्णपूर्णानि विधायोदुम्बराणि च । तेषां मार्गाग्रतो भूमौ समंतादथ चाक्षिपत्

Pagkaraan, matapos ihanda ang mga sisidlang udumbara na punô ng ginto, inihagis niya ang mga iyon sa lupa sa paligid, sa unahan ng mga pantas sa kanilang dinaraanan.

Verse 32

सूत उवाच । अथ ते मुनयो दृष्ट्वा पतितानि धरातले । उदुम्बराणि संदृष्ट्वा जगृहुः क्षुधयार्दिताः

Sinabi ni Sūta: Nang magkagayon, nakita ng mga pantas ang mga sisidlang udumbara na nalaglag sa lupa, at kinuha nila—sapagkat sila’y pinahihirapan ng gutom.

Verse 33

अथ तानि समालक्ष्य गुरूणि मुनिसत्तमाः । अत्रिरेकं परिस्फोट्य सुवर्णं वीक्ष्य चाब्रवीत्

Pagkaraan, nang mapansin ng mga pinakadakilang pantas na mabigat ang mga iyon, binuksan ni Atri ang isa; at nang makita ang ginto sa loob, siya’y nagsalita.

Verse 34

अत्रिरुवाच । नास्माकं मुनयोऽज्ञानं नास्माकं गृहबुद्धयः । हैमानिमान्विजानंतो ग्रहीष्याम उदुम्बरान्

Sinabi ni Atri: “Kami, mga pantas, ay hindi mangmang, ni hindi nakatuon ang isip sa buhay-bahay. Yamang batid naming ito’y ginto (panlilinlang), ang kukunin namin ay ang mga bunga ng udumbara.”

Verse 35

तस्मादेतानि संत्यज्य हेमगर्भाणि दूरतः । उदुम्बराणि यास्यामः फलानि विगतस्पृहाः

Kaya nga, itatapon namin nang malayo ang mga ito na may lamang ginto, at tutungo kami sa mga bunga ng udumbara, na walang pagnanasa.

Verse 36

सार्वभौमो महीपाल एकोऽन्यश्च निरीहकः । सुभगस्तु तयोर्नित्यं भूयाद्भूयो निरीहकः

Ang isa’y maaaring maging pangkalahatang hari, tagapangalaga ng daigdig; ang isa nama’y walang pagnanasa at hindi nagsusumikap. Ngunit sa dalawa, ang tunay na mapalad—muli’t muli—ay yaong malaya sa pagnanasa at kasakiman.

Verse 37

धर्मार्थमपि विप्राणां संचयोऽर्थस्य गर्हितः । प्रक्षालनाद्धि पंकस्य दूरादस्पर्शनं वरम्

Kahit para sa dharma, ang pag-iimpok ng yaman ng mga brāhmaṇa ay sinisisi. Mas mabuti kaysa maghugas ng putik ang huwag itong mahawakan mula pa sa malayo.

Verse 38

त्यजतः संचयान्सर्वान्यांति हानिमुपद्रवाः । न हि सर्वार्थवान्कश्चिद्दृश्यते निरुपद्रवः

Sa taong tumatalikod sa lahat ng pag-iimpok, ang mga suliranin at kapahamakan ay lumalayo at nawawalan ng bisa. Sapagkat walang nakikitang may lahat ng uri ng yaman ngunit nananatiling ligtas sa sakuna.

Verse 39

निर्धनत्वं तथा राज्यं तुलायां धारयेद्बुधः । अकिंचनत्वमधिकं जायते संमतिर्मम

Timbangin ng marunong ang kahirapan at paghahari sa isang timbangan. Sa aking maingat na paghatol, ang kawalan ng pag-aari (akiñcana) ang higit na kabutihan.

Verse 40

कश्यप उवाच । अनर्थोऽयं मुने प्राप्तो यदर्थस्य परिग्रहः । अर्थैश्वर्यविमूढात्मा श्रेयसा मुच्यते हि सः

Wika ni Kaśyapa: “O pantas, ito’y isang kapinsalaan—na ang pag-angkin sa yaman ay sumibol. Ang taong nalilinlang ang isip dahil sa kayamanan at kapangyarihan ay tunay na napapalaya lamang sa pamamagitan ng higit na kabutihan (śreyas).”

Verse 41

अर्थसंपद्विमोहाय विमोहो नरकाय च । तस्मादर्थं प्रयत्नेन श्रेयोऽर्थी दूरतस्त्यजेत्

Ang kayamanan ay nagdudulot ng pagkalito, at ang pagkalito ay humahantong sa impiyerno. Kaya ang naghahangad ng pinakamataas na kabutihan ay dapat magsikap na talikuran ang yaman, kahit mula pa sa malayo.

Verse 42

योर्थेन साध्यते धर्मः क्षयिष्णुः स प्रकीर्तितः । यः पुनस्तपसा साध्यः स मोक्षायेति मे मतिः

Ang dharma na natatamo sa pamamagitan ng yaman ay ipinahahayag na madaling maglaho. Ngunit ang natatamo sa pamamagitan ng tapasya (pagpapakasakit at pagninilay) ay, sa aking pananaw, humahantong sa moksha, ang paglaya.

Verse 43

भरद्वाज उवाच । जीर्यंति जीर्यतः केशा दंता जीर्यंति जीर्यतः । चक्षुः श्रोत्रे तथा पुंसस्तृष्णैका तरुणायते

Wika ni Bharadvāja: Habang tumatanda ang tao, tumatanda ang buhok; tumatanda ang ngipin; tumatanda rin ang mga mata at tainga. Ngunit ang tṛṣṇā—ang uhaw ng pagnanasa—lamang ang nananatiling laging bata sa loob niya.

Verse 44

सूच्या सूत्रं यथा वस्त्रं संचारयति सूचिका । तद्वत्संसारसूत्रं च वांछयात्मा नयत्यसौ

Kung paanong ang karayom ay nagdadala ng sinulid sa tela, gayon din ang sarili (ātman), na inuudyukan ng pagnanasa, ay humihila sa sinulid ng saṃsāra—ang paulit-ulit na pag-iral sa daigdig.

Verse 45

यथा शृंगं हि कायेन वर्द्धमानेन वर्धते । तद्वत्तृष्णापि वित्तेन वर्द्धमानेन वर्द्धते

Kung paanong lumalaki ang sungay habang lumalaki ang katawan, gayon din ang tṛṣṇā—uhaw ng pagnanasa—ay lumalaki habang dumarami ang yaman.

Verse 46

अनंतपारा दुष्पूरा तृष्णा दुःखशतावहा । अधर्मबहुला चैव तस्मात्तां परिवर्जयेत्

Ang pagnanasa ay walang pampang, mahirap punuin at nagdadala ng daan-daang dalamhati; hitik ito sa adharma—kaya dapat itong talikdan.

Verse 47

गौतम उवाच । संतुष्टः केन चाल्योऽस्ति फलैरपि विवर्जितः । सर्वोपीन्द्रियलौल्येन संकटे भ्रमति द्विजाः

Wika ni Gautama: Sino ang makapagpapayanig sa taong may kasiyahan, kahit wala siyang gantimpala? Ngunit ang lahat, dahil sa pagkahumaling sa mga pandama, ay naliligaw sa kapighatian, O mga brāhmaṇa.

Verse 48

सर्वत्र संपदस्तस्य संतुष्टं यस्य मानसम् । उपानद्गूढपादस्य ननु चर्मास्तृतेव भूः

Sa may pusong kontento, ang kasaganaan ay nasa lahat ng dako. Sa may paa na natatakpan ng sandalyas, ang lupa ay wari’y nababalutan ng balat.

Verse 49

संतोषामृततृप्तानां यत्सुखं शांतचेतसाम् । कुतस्तद्धनलुब्धानामितश्चेतश्च धावताम्

Ang ligaya ng mga may payapang isip na nabusog sa nektar ng kasiyahan—paano ito mapapasakanila ng sakim sa yaman, na ang isip ay takbo nang takbo sa kung saan-saan?

Verse 50

असंतोषः परं दुःखं संतोषः परमं सुखम् । सुखार्थी पुरुषस्तस्मात्संतुष्टः सततं भवेत्

Ang di-kasiyahan ang sukdulang dusa; ang kasiyahan ang sukdulang ligaya. Kaya ang taong naghahangad ng kaligayahan ay manatiling kontento sa lahat ng panahon.

Verse 51

विश्वामित्र उवाच । कामं कामयमानस्य यदि कामः स सिध्यति । तथान्यो जायते पुंसस्तत्क्षणादेव कल्पितः

Wika ni Viśvāmitra: Kahit matupad ang ninanais ng taong puno ng pagnanasa, sa mismong sandaling iyon ay may panibagong pagnanasa ring isinisilang sa kanya, na wari’y bagong guniguni.

Verse 52

न जातु कामी कामानां सहस्रैरपि तुष्यति । हविषा कृष्णवर्त्मेव वांछा तस्य विवर्धते

Ang taong alipin ng pagnanasa ay hindi kailanman nasisiyahan kahit sa libu-libong kalayawan; tulad ng apoy na pinapakain ng handog, lalo lamang lumalago ang kanyang pagnanasa.

Verse 53

कामानभिलषन्मोहान्न नरः सुखमाप्नुयात् । श्येनालयतरुच्छायां व्रजन्निव कपिञ्जलः

Ang taong nalilinlang ng pagnanasa sa mga pita ay hindi nakakamit ang kaligayahan—gaya ng ibong francolin na nagpapahinga sa lilim ng punong tirahan ng lawin.

Verse 54

नित्यं सागरपर्यन्तां यो भुङ्क्ते पृथिवीमिमाम् । तुल्याश्मकाश्चनश्चैव स कृतार्थो महीपतेः

Kahit ang isang hari ay magtamasa araw-araw ng daigdig na ito na napapaligiran ng karagatan, kapag para sa kanya ay magkapantay na ang bato at ginto—saka lamang tunay na ganap ang isang pinuno.

Verse 55

जमदग्निरुवाच । योऽर्थं प्राप्याधमो विप्रः शोचितव्येपि हृष्यति । न च पश्यति मन्दात्मा नरकं चा कुतोभयः

Wika ni Jamadagni: Ang hamak na brāhmaṇa, kapag nagkamit ng yaman, ay nagagalak kahit sa bagay na dapat pagdalamhatian. Ang mapurol na kaluluwang iyon ay hindi nakakakita ng impiyerno—kaya saan manggagaling ang takot?

Verse 56

प्रतिग्रहसमर्थानां निवृत्तानां प्रतिग्रहात् । य एव ददतां लोकास्त एवाप्रतिगृह्णताम्

Para sa mga may kakayahang tumanggap ng handog ngunit umiwas sa pagtanggap—ang mga daigdig na nararating ng mga nagbibigay ay siya ring nararating ng mga hindi tumatanggap.

Verse 57

अरुन्धत्युवाच । बिसतंतुर्यथाऽनन्तो नालमासाद्य संस्थितः । तृष्णा चैवमनाद्यन्ता स्थिता देहे शरीरिणाम्

Sinabi ni Arundhatī: “Gaya ng hibla ng lotus na wari’y walang hanggan, nakaugat sa tangkay nito; gayon din ang pagnanasa, walang simula at walang wakas, nananahan sa katawan ng mga may katawan.”

Verse 58

या दुस्त्यजा दुर्मतिभिर्या न जीर्यति जीर्यतः । याऽसौ प्राणान्तिको रोगस्तां तृष्णां त्यजतः सुखम्

Ang pagnanasa na yaon, na mahirap talikdan ng mga naliligaw ang isip; na hindi tumatanda kahit tumatanda ang tao; na isang sakit na humahantong sa kamatayan—sa pagtalikod sa uhaw na iyon, natatagpuan ang ligaya.

Verse 60

पशुमुख उवाच यदाचरन्ति विद्वांसः सदा धर्मपरायणाः । तदेव विदुषा कार्यमात्मनो हितमिच्छता

Sinabi ni Paśumukha: “Anumang isinasagawa ng mga pantas, na laging nakatuon sa dharma—iyon din ang dapat gawin ng marunong na naghahangad ng tunay na kapakanan ng sarili.”

Verse 62

चमत्कारपुरेक्षेत्रे विविशुस्ते ततः परम् । ददृशुः सहसा प्राप्तं परिव्राजं शुनोमुखम्

Pagkaraan, pumasok sila sa banal na pook ng Cāmatkārapura. Doon, bigla nilang nakita ang isang dumarating na palaboy na mendikante—si Śunomukha.

Verse 63

तेनैव सहितास्तत्र गत्वा किञ्चिद्वनान्तरम् । दृष्टवन्तस्ततो हृद्यं सरः पंकजशोभितम्

Kasama niya, lumakad sila nang kaunti sa loob ng gubat; at doon ay nasilayan nila ang isang kaaya-ayang lawa, pinapaganda ng mga lotus.

Verse 64

ततो बुभुक्षयाविष्टा बिसान्यादाय भूरिशः । तीरे निक्षिप्य सरसश्चक्रुः पुण्यां जल क्रियाम्

Pagkaraan, dahil sa matinding gutom, nagtipon sila ng maraming tangkay ng lotus; inilapag sa pampang ng lawa at nagsagawa ng banal na ritwal sa tubig.

Verse 65

अथोत्तीर्यजलात्सर्वे ते समेत्य परस्परम् । बिसानि तान्यपश्यन्त इदं वचनमब्रुवन्

Pagkatapos, umahon silang lahat mula sa tubig at nagtipon. Nang hindi na makita ang mga tangkay ng lotus, nag-usap-usap sila ng ganito.

Verse 66

ऋषय ऊचुः । केन क्षुधाभितप्तानामस्माकं निर्दयात्मना । मृणालानि समस्तानि स्थानादस्माद्धृतानि च

Wika ng mga rishi: “Sino—malupit ang puso—ang kumuha ng lahat ng tangkay ng lotus mula sa pook na ito, samantalang kami’y pinahihirapan ng gutom?”

Verse 67

ते शंकमाना अन्योन्यमृषयः शंसितव्रताः । प्रचक्रुः शपथान्रौद्रानात्मनः प्रविशुद्धये

Sa pagdududa sa isa’t isa, ang mga rishi na bantog sa kanilang mga panata ay nagbigkas ng mabibigat na panunumpa, upang linisin ang sarili at maalis ang sala.

Verse 68

कश्यप उवाच । सर्वभक्षः सदा सोऽस्तु न्यासलोभं करोतु वा । कूटसाक्षित्वमभ्ये तु बिसस्तैन्यं करोति यः

Wika ni Kaśyapa: “Ang sinumang magnakaw ng tangkay ng lotus, nawa’y maging palaging tagalunok ng lahat ng bagay, kahit marumi; o kaya’y alipin ng kasakiman sa mga yamang ipinagkatiwala; at nawa’y magkasala rin sa pagbibigay ng huwad na patotoo.”

Verse 69

धर्मं करोतु दंभेन राजानं चोपसेवताम् । मधुमांसं सदाश्नातु बिसस्तैन्यं करोति यः

“Ang magnakaw ng tangkay ng lotus, nawa’y magsagawa ng ‘dharma’ sa pagkukunwari, maglingkod sa mga hari para sa pakinabang, at laging kumain ng pulot at karne.”

Verse 70

वसिष्ठ उवाच । अनृतौ मैथुनं यातु दिवा वाप्यथ पर्वणि । अतिथिः स्यात्ततोऽन्योन्यं बिसस्तैन्यं करोति यः

Wika ni Vasiṣṭha: “Ang magnakaw ng tangkay ng lotus, nawa’y makipagtalik sa di nararapat na oras—sa araw man o sa mga banal na araw ng pagdiriwang; at nawa’y maging ‘panauhin’ na nabubuhay sa gastos ng iba at nakikipag-alitan sa kapwa.”

Verse 71

भरद्वाज उवाच । योधिगम्य गुरोः शास्त्रं निष्क्रयं न प्रयच्छति । तस्यैनसा स युक्तोस्तु बिसस्तैन्यं करोति यः

Wika ni Bharadvāja: “Ang magnakaw ng tangkay ng lotus, nawa’y mabalot sa kasalanang tulad ng taong natuto ng banal na aral mula sa guro (guru) ngunit hindi naghandog ng nararapat na dakṣiṇā bilang kapalit.”

Verse 72

नृशंसोऽस्तु स सर्वत्र समृद्ध्या चाप्यहंकृतः । मत्सरी पिशुनश्चैव बिसस्तैन्यं करोति यः

“Ang magnakaw ng tangkay ng lotus, nawa’y maging malupit sa lahat ng dako; at kahit maginhawa at masagana, nawa’y maging palalo dahil sa pagkamakasarili—mainggitin at mapanirang-puri rin.”

Verse 73

विश्वामित्र उवाच । एकाकी मृष्टम श्नातु प्रशंस्यादथ चात्मनः । वेदविक्रयकर्तास्तु बिसस्तैन्यं करोति यः

Wika ni Viśvāmitra: “Ang magnanakaw ng tangkay ng lotus ay nawa’y kumain ng masaganang pagkain nang mag-isa, purihin ang sarili, at maging nagtitinda ng Veda.”

Verse 74

जमदग्निरुवाच । कन्यां यच्छतु वृद्धाय स भूयाद्वृषली पतिः । अस्तु वार्धुषिको नित्यं बिसस्तैन्यं करोति यः

Wika ni Jamadagni: “Ang magnanakaw ng tangkay ng lotus ay nawa’y ipakasal ang anak na babae sa matandang lalaki; maging asawa ng babaeng hamak, at maging mapagsamantala sa pautang magpakailanman.”

Verse 75

गौतम उवाच । स गृह्णात्वविकादानं करोतु हयविक्रयम् । प्रकरो तु गुरोर्निंदां बिसस्तैन्यं करोति यः

Wika ni Gautama: “Maaaring tanggapin ang hindi ibinigay, maaari ring makipagkalakalan ng kabayo; ngunit ang sinumang manlait sa guru ay gumagawa ng mabigat na kasalanan—gaya ng pagnanakaw ng tangkay ng lotus.”

Verse 76

अत्रिरुवाच । मातरं पितरं नित्यं दुर्मतिः सोऽवमन्यताम् । शूद्रं पृच्छतु धर्मार्थं बिसस्तैन्यं करोति यः

Wika ni Atri: “Ang masamang-isip na tao ay nawa’y ituring na laging lumalapastangan sa ina at ama—yaong sa usaping dharma ay nagtatanong sa isang Śūdra, at yaong nagnanakaw ng tangkay ng lotus.”

Verse 77

प्रतिश्रुत्य न यो दद्याद्ब्राह्मणाय गवादिकम् । तस्यैनसा स युज्येत बिसस्तैन्यं करोति यः

Sinumang nangako ngunit hindi nagkaloob sa isang brāhmaṇa ng mga baka at iba pa, siya’y nabibigkis ng kasalanang iyon; itinuturing siyang magnanakaw ng tangkay ng lotus.

Verse 78

अरुंधत्युवाच । करोतु पत्युः पूर्वं सा भोजनं शयनं तथा । नारी दुष्टसमाचारा बिसस्तैन्यं करोति या

Wika ni Arundhatī: “Unahin niyang paglingkuran ang asawa—ihanda ang pagkain at ang hihigaan. Ang babaeng may masamang asal ay yaong nagnanakaw ng tangkay ng lotus (bisa).”

Verse 79

चण्डोवाच । स्वामिनः प्रतिकूलास्तु धर्मद्वेषं करोतु च । साधुद्वेषपरा चैव बिसस्तैन्यं करोति या

Sabi ni Caṇḍa: “Ang babaeng salungat sa asawa, nag-aalaga ng poot sa dharma, laging humahamak sa mabubuti, at nagnanakaw—kahit hibla lamang ng lotus (bisa)—ay dapat makilalang makasalanan.”

Verse 80

पशुमुख उवाच । स्वामिद्रोहरतो नित्यं स भूयात्पापकृन्नरः । साधु द्वेषपरश्चैव बिसस्तैन्यं करोति यः

Sabi ni Paśumukha: “Ang lalaking laging nagbabalak magtaksil sa kanyang panginoon ay nagiging gumagawa ng kasalanan. Gayundin, sinumang nakatuon sa pagkapoot sa mabubuti at nagnanakaw ng tangkay ng lotus (bisa), siya man ay makasalanan.”

Verse 81

शुनोमुख उवाच । वेदान्स पठतु न्यायाद्गृहस्थः स्यात्प्रियातिथिः । सत्यं वदतु चाजस्रं बिसस्तैन्यं करोति यः

Sabi ni Śunomukha: “Pag-aralan ng maybahay ang mga Veda sa matuwid na paraan; maging minamahal ng mga panauhin. Magsalita ng katotohanan nang walang tigil. Ngunit sinumang magnakaw ng bisa (tangkay ng lotus) ay nagkakasala at nahuhulog sa dharma.”

Verse 82

ऋषय ऊचुः । इष्ट एव द्विजातीनां यस्त्वया शपथः कृतः । बिसस्तैन्यं हि चास्माकं तन्नूनं भवता कृतम्

Sinabi ng mga ṛṣi: “Ang panatang ginawa mo ay tunay na angkop sa mga ‘dalawang ulit isinilang’. Ngunit ang pagnanakaw ng aming tangkay ng lotus (bisa) ay tiyak na ikaw ang gumawa—walang pag-aalinlangan.”

Verse 83

शुनोमुख उवाच । मया हृतानि सर्वेषां बिसानीमानि वो द्विजाः । धर्मान्वै श्रोतुकामेन मां जानीत पुरंदरम्

Wika ni Śunomukha: “O mga dwija, kinuha ko ang lahat ng inyong mga tangkay ng lotus. Ngunit kilalanin ninyo ako bilang Purandara (Indra), sapagkat ginawa ko iyon dahil sa pananabik kong marinig ang Dharma.”

Verse 84

युष्माकं परितुष्टोऽस्मि लोभाभावाद्द्विजोत्तमाः । तस्मात्स्वर्गं मया सार्द्धं शीघ्रमागम्यतामिति ।ा

“O pinakamahuhusay na Brāhmaṇa, lubos akong nalulugod sa inyo sapagkat wala kayong kasakiman. Kaya’t sumama kayo agad sa akin patungong langit,” wika niya.

Verse 85

ऋषय ऊचुः । मोक्षमार्गं समासक्ता न वयं स्वर्गलिप्सवः । तस्मात्तपश्चरिष्यामः सरसीह विमुक्तये

Sinabi ng mga rishi: “Nakatuon kami sa landas ng mokṣa; hindi namin minimithi ang langit. Kaya, O Indra, magsasagawa kami ng tapasya sa banal na lawa na ito para sa ganap na paglaya.”

Verse 86

पूर्णा सागरपर्यंतां चरित्वा पृथिवी मिमाम् । प्राणयात्रां प्रकुर्वाणा मृणालैर्मुनिसत्तमाः । तस्माद्गच्छ तव श्रेयो भूयादस्मात्समागमात्

Matapos libutin ang daigdig na ito hanggang sa dagat na pumapalibot, ang pinakamahuhusay na muni, na pinananatili ang buhay sa mga tangkay ng lotus, ay nagpapatuloy sa paglalakbay ng kanilang buhay. Kaya’t lumisan ka—nawa’y dumating sa iyo ang dakilang kabutihan mula sa pakikipagtagpong ito sa amin.

Verse 87

शक्र उवाच । न वृथा दर्शनं मे स्यात्कदाचिदपि सुव्रताः । तस्माद्गृह्णीत यच्चित्ते सदाभीष्टं व्यवस्थितम्

Sinabi ni Śakra (Indra): “O kayong may mararangal na panata, nawa’y hindi maging walang saysay ang aking pagpapakita sa inyo. Kaya piliin ninyo ang anumang minimithing matatag na nakatanim sa inyong mga puso.”

Verse 88

ऋषय ऊचुः आश्रमोऽयं सुविख्यातो भूयाच्छक्र महीतले । नाम्नास्माकं तथा नृणां सर्वपातकनाशनः

Wika ng mga rishi: “O Śakra (Indra), nawa’y ang āśrama na ito ay maging tanyag sa buong daigdig. At sa pagdadala ng aming pangalan, nawa’y maging tagapuksa ito ng lahat ng kasalanan para sa mga tao.”

Verse 89

वयं स्थास्यामहे नित्यमत्रैव सुरसत्तम । तपोऽर्थं भावितात्मानो यावन्मोक्षगतिर्ध्रुवा

“O pinakadakila sa mga diyos, mananatili kami rito magpakailanman—ang aming sarili’y pinadalisay para sa tapas (pag-aayuno at pagninilay)—hanggang makamtan ang tiyak na landas tungo sa mokṣa (kalayaan).”

Verse 90

इन्द्र उवाच । त्रैलोक्येऽपि सुविख्यात आश्रमो वो भविष्यति । तथा कामप्रदश्चैव लोकानां संभविष्यति

Sinabi ni Indra: “Ang inyong āśrama ay magiging tanyag maging sa tatlong daigdig; at ito rin ay magiging tagapagkaloob ng mga ninanais na biyaya para sa mga tao.”

Verse 91

यो यं काममभिध्याय श्राद्धमत्र करिष्यति । श्रावणे पौर्णमास्यां च स तं सर्वमवा प्स्यति

“Sinumang magnilay sa isang ninanais at magsagawa ng Śrāddha rito—lalo na sa araw ng kabilugan ng buwan sa Śrāvaṇa—ay makakamtan ang buong bunga ng kanyang ninanais.”

Verse 92

निष्कामो वा नरो यस्तु श्राद्धं दानमथापि वा । प्रकरिष्यति मोक्षं स समवाप्स्यत्यसंशयम्

“O kung ang isang tao’y walang pagnanasa at magsagawa ng Śrāddha o magbigay ng dāna (kawanggawa) rito, tiyak na makakamtan niya ang mokṣa—walang alinlangan.”

Verse 93

ये चात्र देहं त्यक्ष्यंति युष्माकं चाश्रमे शुभे । अपि पापसमायुक्तास्ते यास्यंति परां गतिम्

At yaong mga nagwawaksi ng kanilang katawan dito, sa inyong mapalad na āśrama—kahit nabibigatan ng mga kasalanan—ay tutungo sa kataas-taasang kalagayan.

Verse 94

इंगुदैर्बदरैर्वापि बिल्वैर्भल्लातकैरपि । पितॄनुद्दिश्य यः श्राद्धं करिष्यति समाहितः

Sinumang may natipong diwa na magsagawa ng Śrāddha para sa mga ninuno, gamit ang bungang iṅguda, o badara (jujube), o bilva, o maging bhallātaka, ay tatanggap ng nararapat na bunga nito.

Verse 95

स यास्यति परां सिद्धिं दुर्लभां त्रिदशैरपि । सर्वपापविनिर्मुक्तः स्तूयमानश्च किंनरैः

Makakamtan niya ang kataas-taasang kasakdalan, na bihira kahit sa mga diyos; malaya sa lahat ng kasalanan at pinupuri ng mga Kiṃnara.

Verse 96

जगामादर्शनं तेऽपि स्थितास्तत्र द्विजोत्तमाः

Siya ay nawala sa paningin; at ang mga dakilang Brāhmaṇa ay nanatili roon.

Verse 97

ततः काले गते तेऽपि कृत्वा तीव्रं महत्तपः । संप्राप्ताः परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

Pagkaraan, sa paglipas ng panahon, sila man ay nagsagawa ng matindi at dakilang tapas (pag-austeridad), at narating ang kataas-taasang tahanan na walang katandaan at kamatayan.

Verse 98

तैस्तत्र स्थापितं लिङ्गं देवदेवस्य शूलिनः । तस्य संदर्शनादेव नरः पापाद्विमुच्यते

Doon nila itinatag ang Liṅga ni Śūlin, ang Diyos ng mga diyos; sa pagtanaw pa lamang dito, ang tao’y napapalaya sa kasalanan.

Verse 99

यस्तल्लिंगं पुनर्भक्त्या पुष्पधूपानुलेपनैः । अर्चयेत्स ध्रुवं मुक्तिं प्राप्नोति द्विजसत्तमाः

Sinumang muling sumamba sa Liṅga na iyon nang may debosyon—sa pamamagitan ng mga bulaklak, insenso, at mga pabango/pamahid—tiyak na makakamtan ang kalayaan (moksha), O pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang.

Verse 100

एतत्पवित्र मायुष्यं सर्वपातकनाशनम् । सप्तर्षोणां समाख्यातमाश्रमस्यानुकीर्तनम्

Ang banal na salaysay na ito’y nagpapahaba ng buhay at pumupuksa sa lahat ng kasalanan; ito ang tanyag na pagbigkas tungkol sa ashram ng Pitong Ṛṣi.