Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 75

Devanagari script

गौतम उवाच । स गृह्णात्वविकादानं करोतु हयविक्रयम् । प्रकरो तु गुरोर्निंदां बिसस्तैन्यं करोति यः

Transliteration

gautama uvāca | sa gṛhṇātvavikādānaṃ karotu hayavikrayam | prakaro tu gurorniṃdāṃ bisastainyaṃ karoti yaḥ

Translation

Wika ni Gautama: “Maaaring tanggapin ang hindi ibinigay, maaari ring makipagkalakalan ng kabayo; ngunit ang sinumang manlait sa guru ay gumagawa ng mabigat na kasalanan—gaya ng pagnanakaw ng tangkay ng lotus.”

Word by Word

• गौतमः: Gautama
• गौतमः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गौतम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• गृह्णात्व: having taken/accepted
• गृह्णात्व: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-क्रियाविशेषण (absolutive/gerund)

• अविकादानम्: gift of a ewe (goat)
• अविकादानम्: Karma (Object of 'having taken'/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अविका + दान (प्रातिपदिक); अविका=she-goat/ewe, दान=gift
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष

• करोतु: let (him) do
• करोतु: Kriya (Injunction/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• हयविक्रयम्: sale of horses
• हयविक्रयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हय + विक्रय (प्रातिपदिक); हय=horse, विक्रय=sale
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष

• प्रकरः: one who engages (in)/a doer
• प्रकरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle), विरोध/अन्वय

• गुरोः: of the teacher
• गुरोः: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• निन्दाम्: censure/insult
• निन्दाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निन्दा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• बिसस्तैन्यम्: theft of lotus-stalks
• बिसस्तैन्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बिस + स्तैन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष

• करोति: does/commits
• करोति: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• यः: who
• यः: Karta (Relative subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक

Speaker

Gautama

Visual Art Cues

Scene: Gautama rishi instructs a gathered group; a shadowy figure whispers slander behind, contrasted with a radiant guru-seat symbolizing the sanctity of the teacher.

Characters & Entities

• Gautama
• Guru

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It elevates reverence for the guru as a core dharmic duty, warning that guru-nindā is a serious moral transgression that undermines spiritual merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse is part of the Nāgara-khaṇḍa’s Tīrthamāhātmya framework, emphasizing pilgrimage-dharma in general; the specific tīrtha is not named within this single shloka.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct rite (snāna, dāna, japa, vrata) is prescribed here; it is an ethical injunction—avoid guru-nindā and refrain from acts of adharma such as taking what is not given.