Adhyaya 231

Verse 1

सूत उवाच । वृकोऽपि तत्समासाद्य राज्यं त्रैलोक्यसंभवम् । यदृच्छया जगत्सर्वं समाज्ञापयत्तदा

Sinabi ni Sūta: Si Vṛka man, nang makamtan ang paghaharing sumasaklaw sa tatlong daigdig, ay noon din—ayon sa sariling nais—nag-utos sa buong sansinukob.

Verse 2

सोंऽधकस्य बले वीर्ये धैर्ये कोपे च दानवः । सहस्रगुणितश्चासीद्रौद्रः परमदारुणः

Ang Dānava na iyon, sa lakas, kagitingan, katatagan, at poot, ay naging sanlibong ulit na higit kay Andhaka—mabangis at lubhang nakapanghihilakbot.

Verse 3

एतस्मिन्नंतरे कश्चिन्न मर्त्यो यजति क्षितौ । न होमं नैव जाप्यं च दैत्याञ्ज्ञात्वा सुरास्पदे

Sa panahong iyon, walang mortal sa lupa ang nagsagawa ng yajña—walang homa at ni pagbigkas ng mantra—sapagkat batid nilang ang mga Daitya ay pumalit sa dako ng mga deva.

Verse 4

अथ यः कुरुते धर्मं होमं वा जपमेव वा । सुगुप्तस्थानमासाद्य करोत्यमरतुष्टये

At sinumang gumagawa pa ng mga gawaing matuwid—maging ito man ay homa o japa—ay ginagawa lamang ito matapos makarating sa isang tagong lugar, sa pagnanais na lugudin ang mga Walang Kamatayan.

Verse 5

अथ स्वर्गस्थिता दैत्या यज्ञभागविवर्जिताः । तथा मर्त्योद्भवैर्भागैः संदेहं परमं गताः

Pagkatapos, ang mga Daitya na naninirahan sa langit—na pinagkaitan ng kanilang mga bahagi sa sakripisyo—ay nalaglag sa matinding pag-aalinlangan, kahit na ang mga alay mula sa mga mortal ay patuloy na ipinamamahagi.

Verse 6

ततः कोपपरीतात्मा प्रेषयामास दानवः । मर्त्यलोके चरान्गुप्तान्निपुणांश्चाब्रवीत्ततः

Pagkatapos, ang Dānava na iyon, na ang isip ay nilamon ng galit, ay nagpadala ng mga bihasang espiya, na nakatago sa gitna ng mga tao sa mundo ng mga mortal, at inutusan sila.

Verse 7

यः कश्चिद्देवतानां च प्रगृह्णाति करोति च । तदर्थं यजनं होमं दानं वा पृथिवीतले । स च वध्यश्च युष्माभिर्मम वाक्यादसंशयम्

"Sinuman sa mga mortal ang sumusuporta sa mga diyos o kumikilos para sa kanila—nagsasagawa ng sakripisyo, nag-aalay ng mga handog, o nagbibigay ng kawanggawa sa lupa—ay tiyak na dapat patayin ninyo, alinsunod sa aking utos, nang walang pag-aalinlangan."

Verse 8

अथ ते तद्वचः श्रुत्वा दानवा बलवत्तराः । गत्वा च मेदिनीपृष्ठं गुप्ताः सर्पंति सर्वतः

Sa pagkarinig sa mga salitang iyon, ang makapangyarihang mga Dānava ay lumabas sa ibabaw ng lupa at, nanatiling nakatago, gumapang sa lahat ng dako.

Verse 9

यं कञ्चिद्वीक्षयंतिस्म जपहोमपरायणम । स्वाध्यायं वा प्रकुर्वाणं तं निघ्नंति शितासिभिः

Sinumang kanilang masumpungan na taimtim sa japa at homa, o abala sa svādhyāya (banal na pagbigkas), iyon ay kanilang pinaslang sa pamamagitan ng matatalim na espada.

Verse 10

एतस्मिन्नेव काले तु सांकृतिर्मुनिसत्तमः । गुप्तश्चक्रे ततस्तस्यां गर्तायां छन्नवर्ष्मकः । यत्र पूर्वं तपस्तप्तं वृकेण च द्विजाः पुरा

Sa mismong panahong iyon, ang dakilang pantas na si Sāṃkṛti ay nagkubli, itinago ang katawan sa isang hukay doon—sa pook na noong unang panahon ay pinagsikhayan ng Brahmanang si Vṛka ang tapas (pagpapakasakit-ascetiko).

Verse 11

अथ ते तं तदा दृष्ट्वा तद्गुहायां व्यवस्थितम् । भर्त्समानास्तपस्तच्च प्रोचुश्च परुषाक्षरैः

Pagkaraan, nang makita nilang naroon siya sa yungib, kanilang nilait siya at ang kanyang tapas, at nagsalita ng mababagsik na salita.

Verse 12

दृष्ट्वा तस्याग्रतः संस्थां गन्धपुष्पैश्च पूजिताम् । वासुदेवात्मिकां मूर्तिं चतुर्हस्तां द्विजोत्तमाः

O pinakamainam sa mga Brahmana, nakita nila sa harap niya ang isang anyong sagisag ni Vāsudeva, na may apat na kamay, at sinasamba sa pabango at mga bulaklak.

Verse 13

ततस्ते शस्त्रमुद्यम्य निर्जघ्नुस्तं क्रुधान्विताः । न शेकुस्ते यदा हंतुं संवृतं विष्णुतेजसा । कुण्ठतां सर्वशस्त्राणि गतानि विमलान्यपि

Pagkaraan, sa galit ay itinaas nila ang mga sandata at sinugatan siya; ngunit hindi nila siya napatay, sapagkat nababalutan siya ng ningning ni Viṣṇu. Lahat ng kanilang sandata—kahit yaong malinis at matalim—ay napurol.

Verse 14

अथ वैलक्ष्यमापन्ना निर्विण्णाः सर्व एव ते । तां वार्तां दानवेन्द्राय वृकायोचुश्च ते तदा

Pagkaraan, silang lahat ay napahiya at nanlumo, at noon din ay iniulat ang balitang iyon sa panginoon ng mga Dānava, si Vṛka.

Verse 15

कश्चिद्विप्रः समाधाय वैष्णवीं प्रतिमां पुरः । तपस्तेपे महाभाग क्षेत्रे वै हाटकेश्वरे

“May isang Brāhmaṇa na maingat na naglagay ng banal na larawan ni Viṣṇu sa harap niya, at nagsagawa ng matinding pag-aayuno at pagninilay, O marangal, sa sagradong pook ng Hāṭakeśvara.”

Verse 16

यत्र त्वया तपस्तप्तं भीत्या सर्वदिवौकसाम् । अपि चौर्येण चास्माकं तपस्तपति तादृशम्

“Sa mismong pook na iyon, kung saan ang iyong pag-austeridad ay nagdulot ng takot sa lahat ng mga diyos—doon din, dahil sa iyong pagnanakaw, ang kaparehong init ng tapas ay ngayo’y nag-aalab laban sa amin.”

Verse 17

येन सर्वाणि शस्त्राणि कुण्ठतां प्रगतानि च । तस्य गात्रे प्रहारैश्च तस्मात्कुरु यथोचितम्

“Dahil sa kanya, ang lahat ng sandata ay naging mapurol; kaya gawin ang nararapat—hampasin ang kanyang katawan ng mga dagok.”

Verse 18

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा वृकः कोपसमन्वितः । जगाम सत्वं तत्र यत्रासौ सांकृतिः स्थितः

Nang marinig ang kanilang mga salita, si Vṛka ay napuno ng galit at agad na nagtungo sa pook na tinutuluyan ng pantas na si Sāṃkṛti.

Verse 19

स गत्वा वैष्णवीं मूर्तिं तामुत्क्षिप्य सुदूरतः । श्वभ्राद्बहिः प्रचिक्षेप भर्त्समानः पुनः पुनः

Lumapit siya sa banal na anyong Vaiṣṇavī, binuhat iyon at inihagis nang malayo—paulit-ulit na itinapon palabas ng hukay, habang walang tigil sa pag-insulto.

Verse 20

जघान पादघातेन दक्षिणेनेतरेण तम् । अब्रवीन्मम वध्यस्त्वं यन्मच्छत्रुं जनार्दनम्

Sinipa niya ito—minsan sa kanang paa, minsan sa kabila—at sinabi: “Karapat-dapat kang mamatay, sapagkat iginagalang mo si Janārdana, kaaway ko.”

Verse 21

संपूजयसि चौर्येण तेन प्राणान्हराम्यहम् । एवमुक्त्वाथ खड्गेन तं जघान स दैत्यपः

“Sumasamba ka sa pamamagitan ng pagnanakaw; kaya kukunin ko ang iyong buhay.” Pagkasabi nito, ang makasalanang iyon ay humampas sa kanya ng tabak.

Verse 22

ततस्तस्य स खड्गस्तु तीक्ष्णोऽपि द्विजसत्तमाः । तस्य काये प्रहीणस्तु शतधा समपद्यत

Pagkaraan, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, ang tabak na iyon—bagaman matalim—nang ibagsak sa kanyang katawan ay nabasag sa sandaang piraso.

Verse 23

ततः कोपपरीतात्मा तं शशाप स सांकृतिः

Pagkatapos, si Sāṃkṛti, na ang puso’y nilamon ng makatarungang poot, ay nagwika ng sumpa laban sa kanya.

Verse 24

यस्मात्पाप त्वयाहं च पादघातैः प्रताडितः । तस्मात्ते पततां पादौ सद्य एव धरातले

Dahil, O makasalanan, sinipa mo ako, nawa'y ang iyong mga paa ay agad na mahulog sa lupa!

Verse 25

सूत उवाच । उक्तमात्रे ततस्तेन पादौ तस्य द्विजोत्तमाः । पतितौ मेदिनीपृष्ठे पंचशीर्षाविवोरगौ

Sinabi ni Sūta: "Sa sandaling siya ay nagsalita, O pinakamahusay sa mga brāhmaṇa, ang dalawang paa ng lalaking iyon ay nahulog sa lupa—tulad ng dalawang ahas na may limang ulo."

Verse 26

एतस्मिन्नेव काले तु आक्रन्दः सुमहानभूत् । वृकस्य सैनिकानां च नारीणां च विशेषतः

Sa mismong oras na iyon, isang matinding panaghoy ang umusbong—lalo na sa mga sundalo ni Vṛka, at partikular sa mga kababaihan.

Verse 27

अथ देवाः परिज्ञाय तं तदा पंगुतां गतम् । आगत्य मेरुपृष्ठं च निजघ्नुस्तत्परिग्रहम्

Pagkatapos ang mga diyos, napagtatanto na siya ay naging pilay na sa oras na iyon, ay pumunta sa likod ng Bundok Meru at pinabagsak ang kanyang kampo at mga alagad.

Verse 28

हतशेषाश्च दैत्यास्ते पातालांतःसमा गताः । वृकोऽपि पंगुतां प्राप्तस्तस्थौ तपसि सुस्थिरम्

Ang mga daitya na nakaligtas pagkatapos ng patayan ay sabay-sabay na umatras sa kailaliman ng Pātāla. Si Vṛka rin, na naging pilay, ay nanatiling matatag sa penitensiya, hindi natitinag.

Verse 29

सर्वैरंतःपुरैः सार्धं दुःखशोकसमन्वितः । इन्द्रोऽपि प्राप्तवान्राज्यं तदा निहत कंटकम्

Kasama ang buong looban ng palasyo at sambahayan, na punô ng dalamhati at pagdadalamhati, si Indra man ay muling nagkamit ng kanyang paghahari noon—nang mapuksa na ang “tinik,” ang panganib na iyon.

Verse 30

धर्मक्रियाः प्रवृत्ताश्च ततो भूयो रसातले

At pagkaraan, muling umiral ang mga gawang-dharma at mga pagtalima sa kabanalan—maging sa Rasātala, ang daigdig sa ilalim.

Verse 31

अथ दीर्घेण कालेन तस्य तुष्टः पितामहः । उवाच तत्र चागत्य गर्त्तामध्ये द्विजोत्तमाः

Pagkaraan ng mahabang panahon, si Pitāmaha (Brahmā), na nalugod sa kanya, ay dumating sa pook na iyon at nagsalita roon, sa gitna ng hukay—O pinakamainam sa mga Brahmin.

Verse 32

वृक तुष्टोऽस्मि ते वत्स वरं वरय सुव्रत । अहं दास्यामि ते नूनं यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

“Vṛka, mahal kong anak, nalulugod Ako sa iyo. Pumili ka ng biyaya, O matatag sa panata; tiyak na ipagkakaloob Ko sa iyo, kahit ito’y lubhang mahirap makamtan.”

Verse 33

वृक उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव यदि देयो वरो मम । पाददानं तदा देव मम ब्रह्मन्समाचर । पंगुता याति शीघ्रं मे येनेयं ते प्रसादतः

Wika ang wika ni Vṛka: “Kung Ikaw ay nalulugod sa akin, O Diyos, at kung may biyayang igagawad sa akin—kung gayon, O Panginoon, O Brahmā, ipagkaloob Mo sa akin ang ‘kaloob ng mga paa’ (mga paang ganap), upang ang aking pagkapilay ay agad maglaho sa Iyong biyaya.”

Verse 34

तच्छ्रुत्वा तं समानीय सांकृतिं तत्र पद्मजः । प्रोवाच सांत्वपूर्वं च वृकस्यास्य द्विजोत्तम

Nang marinig iyon, dinala ni Padmaja (Brahmā) si Saṃkṛti roon; at, O pinakadakila sa mga Brahmin, kinausap niya ang Vṛka na ito sa mga salitang pampalubag-loob.

Verse 35

मद्वाक्यात्पंगुता याति येनास्य त्वं तथा कुरु

“Sa aking utos, mawawala ang pagkapilay niya; kaya gawin mo para sa kanya ang nararapat ayon doon.”

Verse 36

सांकृतिरुवाच । अनृतं नोक्तपूर्वं मे स्वैरेष्वपि पितामह । ज्ञायते देवदेवेश तत्कथं तत्करोम्यहम्

Wika ni Saṃkṛti: “O Lolo (Pitāmaha), kailanma’y hindi ako nagsalita ng kasinungalingan, ni sa mga sandaling pabaya. Yamang nalalaman ng Panginoon ng mga diyos ang lahat, paano ko magagawa iyon (magsalita ng di-totoo)?”

Verse 37

ब्रह्मोवाच । मम भक्तिपरो नित्यं वृकोऽयं दैत्यसत्तमः । पौत्रस्त्वं दयितो नित्यं तेन त्वां प्रार्थयाम्यहम्

Sinabi ni Brahmā: “Ang Vṛka na ito, ang pinakadakila sa mga Dānava, ay laging tapat at deboto sa akin. At ikaw, aking apo, ay lagi kong minamahal; kaya’t ako’y namamanhik sa iyo.”

Verse 38

तव वाक्यं च नो मिथ्या कर्तुं शक्नोमि सन्मुने

“At, O marangal na muni, hindi ko magagawang gawing kasinungalingan ang iyong salita.”

Verse 39

सांकृतिरुवाच । एष दैत्यः सुदुष्टात्मा देवानामहिते स्थितः । विशेषाद्वासुदेवस्य पुरोर्मम महात्मनः

Sinabi ni Sāṃkṛti: "Ang Daitya na ito ay may labis na masamang kalikasan at naglalayong saktan ang mga diyos—lalo na sa harap ni Vāsudeva, ang aking dakilang kaluluwa."

Verse 40

पंगुतामर्हति प्रायः पापात्मा द्विजदूषकः । बलेन महता युक्तो जरामरणवर्जितः

"Ang makasalanang iyon—na dumudungis sa mga isinilang nang dalawang beses—ay tunay na nararapat na maging pilay. Pinagkalooban ng napakalaking lakas, siya ay malaya sa pagtanda at kamatayan."

Verse 41

पुरा कृतस्त्वया देव स चेत्पादाववाप्स्यति । हनिष्यति जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम्

"O diyos, ang biyaya na ito ay ipinagkaloob mo noon. Kung makuha niya ang kanyang mga paa, wawasakin niya ang buong mundo—mga diyos, demonyo, at tao."

Verse 42

तस्मात्तिष्ठतु तद्रूपो न कल्पं कर्तुमर्हसि । त्वयापि चिन्ता कर्तव्या त्रैलोक्यस्य यतः प्रभो

"Kaya hayaan siyang manatili sa ganoong kalagayan; hindi mo dapat baguhin ang mga bagay. Dapat mo ring isaalang-alang ang kapakanan ng tatlong mundo, sapagkat ikaw ang kanilang panginoon."

Verse 43

ब्रह्मोवाच । प्रावृट्काले तु सञ्जाते यानं कर्तुं न युज्यते । विजिगीषोर्विशेषेण मुक्त्वा शीतातपागमम्

Sinabi ni Brahmā: "Kapag dumating na ang tag-ulan, ang paglalakbay ay hindi nararapat—lalo na sa nagnanais ng pananakop—maliban sa kinakailangang pagkilos upang maiwasan ang lamig o init."

Verse 44

तस्माच्च चतुरो मासान्वार्षिकान्पादसंयुतः । अगम्यः सर्वलोकानां कुर्यात्कर्माणि धैर्यतः

Kaya nga, sa apat na buwang tag-ulan, na tanging “may paa” lamang (ibig sabihi’y pinipigil ang paglalakbay), manatili siyang di madaling lapitan ng sinuman at gampanan ang mga gawain nang may tibay at pagpipigil.

Verse 45

तद्भूयात्पादसंयुक्तः स वृको दान वोत्तमः । येन क्षेमं च देवानां द्विजानां जायते द्विज

O pinakamainam sa mga mapagkaloob, nawa’y ang Vṛka ay maging “may mga paa” ayon sa itinakdang paraan; sa gayon, lilitaw ang kapayapaan at katiwasayan para sa mga deva at sa mga dvija (dalawang ulit na isinilang).

Verse 46

एवं कृते न मिथ्या ते वाक्यं विप्र भविष्यति । फलं च तपसस्तस्य न वृथा संभविष्यति

Kung magaganap ito nang gayon, O brāhmaṇa, hindi mapapawalang-bisa ang iyong salita; at ang bunga ng kanyang tapas (pagpapakasakit na banal) ay hindi mauuwi sa wala.

Verse 47

सूत उवाच । बाढमित्येव तेनोक्ते सांकृतेन महात्मना । उत्थितौ सहसा पादौ तस्य गात्रात्पुनर्नवौ

Sinabi ni Sūta: Nang sabihin ng dakilang Sāṃkṛta, “Gayon na nga,” agad na sumibol muli sa kanyang katawan ang dalawang bagong paa.

Verse 48

पुनश्च दानवो रौद्रः पशुत्वं समपद्यत । तस्यामेव तु गर्तायां संतिष्ठति द्विजोत्तमाः

At muli, ang mabangis na dānava ay bumagsak sa kalagayang pagiging hayop; at sa mismong hukay na iyon siya nanatili, O pinakamainam sa mga dvija.

Verse 49

मासानष्टौ स दुःखेन सकलत्रः सबांधवः । स्मरमाणो महद्वैरं दैवैः सार्धं दिवानिशम्

Sa loob ng walong buwan, siya’y nagdusa kasama ang asawa at mga kamag-anak, araw at gabi na inaalala ang malaking poot niya laban sa mga diyos.

Verse 51

विध्वंसयति सर्वाणि धर्मस्थानानि यानि च

Winawasak niya ang lahat ng luklukan ng dharma, maging ano man ang mga iyon.

Verse 52

विध्वंसयति देवानां स्त्रियो मासचतुष्टयम् । उद्यानानि च सर्वाणि सपुराणि गृहाणि च

Sa loob ng apat na buwan, nilapastangan niya ang mga babae ng mga diyos; at winasak niya ang lahat ng hardin, pati ang mga bahay, mga lungsod, at mga sinaunang pook.

Verse 53

ततो देवाः समभ्येत्य देवदेवं जनार्दनम् । क्षीराब्धौ संस्थितं नित्यं शेषपर्यंकशायिनम्

Pagkaraan, lumapit ang mga diyos kay Janārdana, ang Diyos ng mga diyos—na laging nananahan sa Karagatang Gatas, nakahimlay sa higaan ni Śeṣa.

Verse 54

चतुरो वार्षिकान्मासांस्तत्र स्थित्वा तदंतिके । मासानष्टौ पुनर्जग्मुस्त्रिदिवं प्रति निर्भयाः

Matapos manatili roon sa tabi Niya nang apat na buwan, sila’y muling nagbalik sa langit sa loob ng walong buwan, na walang pangamba.

Verse 55

तस्मिन्पंगुत्वमापन्ने दैत्ये परमदारुणे । कस्यचित्त्वथ कालस्य देवराजो बृहस्पतिम् । प्रोवाच दुःखसंतप्त आषाढांते सुरो त्तमः

“Nang ang lubhang kakila-kilabot na daitya ay naparalisa at naging pilay, makalipas ang ilang panahon, ang hari ng mga deva—si Indra—na nilalamon ng dalamhati, ay nagsalita kay Bṛhaspati sa pagtatapos ng Āṣāḍha.”

Verse 56

गुरो स मासः संप्राप्तः प्रावृट्कालो भयावहः । आगमिष्यति यत्रासौ लब्धपादो वृकासुरः

“O Guru, dumating na ang buwang iyon—ang nakapanghihilakbot na panahon ng tag-ulan. Sa panahong iyon, si Vṛkāsura, na muling nakatindig sa paa, ay darating saan man siya naroroon.”

Verse 57

गन्तव्यं च ततोऽस्माभिः क्षीरोदे केशवालये । मैवं दीनैस्तथा भाव्यं पराश्रयनिवासिभिः

“Pagkaraan nito, kailangan nating magtungo sa Kṣīroda, ang tahanan ni Keśava. Huwag ganyan ang panghihina ng loob ng mga nabubuhay na umaasa sa kanlungan ng iba.”

Verse 58

स्वगृहाणि परित्यज्य शयनान्यासनानि च । वाहनानि विचित्राणि यच्चान्य द्दयितं गृहे

“Tinalikuran ang sariling mga tahanan, ang mga higaan at upuan, ang sari-saring mararangyang sasakyan, at anumang iba pang minamahal sa loob ng bahay…”

Verse 59

तस्मात्कथय चास्माकमुपायं कञ्चिदेव हि । व्रतं वा नियमं वाथ होमं वा मुनिसत्तम

“Kaya nga, ipahayag mo sa amin ang isang paraan—maging ito’y isang banal na vrata (panatang-sagrado), o niyama (mahigpit na pagtalima), o homa (handog sa apoy), O pinakadakila sa mga muni.”

Verse 60

अशून्यं शयनं येन स्वकलत्रेण जायते । तथा न गृहसंत्यागः स्वकीयस्य प्रजायते

Sa pagtalima sa ganitong panata, ang higaan ay hindi maiiwang walang kabiyak na ayon sa batas; gayundin, ang sariling tahanan ay hindi mapapabayaan o maiiwan.

Verse 61

निर्विण्णोऽहं निजस्थानभ्रंशाद्द्विजवरोत्तम । वर्षेवर्षे च सम्प्राप्ते स्थानकस्य च्युतिर्भवेत्

Ako’y napapagod na, O pinakadakila sa mga Brahmana, sa pagkabuwal mula sa sarili kong kalagayan. Sa bawat taong dumarating, wari’y may panibagong pagbagsak sa aking katayuan.

Verse 62

पुनर्भूमौ शयिष्यामि यावन्मासचतुष्टयम् । निष्कलत्रो भयोद्विग्नो ब्रह्मचर्यपरायणः

Muli akong hihiga sa lupa sa loob ng apat na buwan—walang kabiyak, nanginginig sa takot, at nakatuon sa brahmacarya, ang disiplina ng pagpipigil at kalinisan.

Verse 63

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भयार्तस्य बृहस्पतिः । प्रोवाच सुचिरं ध्यात्वा ततो देवं शतक्रतुम्

Nang marinig ni Bṛhaspati ang mga salitang iyon ng taong pinahihirapan ng takot, matapos magmuni nang matagal, saka niya kinausap ang diyos na si Śatakratu (Indra).

Verse 64

अशून्यशयनंनाम व्रतमस्ति महत्तपः । विष्णोराराधनार्थाय तत्कुरुष्व समा हितः

May isang panatang tinatawag na Aśūnyaśayana, isang mahigpit na tapas na may dakilang kapangyarihan. Isagawa mo ito nang may nakatuong isip para sa pagsamba kay Viṣṇu.

Verse 65

देवो यत्रास्ति विष्णुः स क्षीराब्धौ मधुसूदनः । जलशायी जगद्योनिः स दास्यति हितं च ते

Kung saan naroroon ang Diyos na si Viṣṇu—si Madhusūdana sa karagatang gatas—na nakahimlay sa mga tubig, pinagmulan ng sanlibutan, ipagkakaloob niya sa iyo ang makabubuti.

Verse 66

यथा न शून्यं शयनं गृह भंगः प्रजायते । सर्वशत्रुविनाशश्च तत्प्रसादेन वासव

Upang ang higaan ay hindi mawalan ng laman at ang tahanan ay hindi magiba; at sa pamamagitan ng kanyang biyaya, O Vāsava, mapupuksa rin ang lahat ng kaaway.

Verse 67

सूत उवाच । तस्मिन्व्रते ततश्चीर्णे ह्यशून्यशयनात्मके । तुतोष भगवान्विष्णुस्ततः प्रोवाच देवपम्

Sinabi ni Sūta: Nang maisagawa nang wasto ang panatang iyon—na tinatawag na pagtalima ng Aśūnyaśayana—nalugod ang Panginoong Viṣṇu. Pagkaraan, nagsalita siya sa panginoon ng mga diyos (Indra).

Verse 68

शक्र तुष्टोऽस्मि भद्रं ते वरं वरय सुव्रत । व्रतेनानेन चीर्णेन चातुर्मास्योद्भवेन च । तस्मात्प्रार्थय देवेन्द्र नित्यं यन्मनसि स्थितम्

O Śakra, pagpapala sa iyo—nalugod ako. Pumili ka ng isang biyaya, O matatag sa mga panata. Sa panatang ito na iyong isinagawa, na sumibol sa panahon ng Cāturmāsya; kaya, O panginoon ng mga diyos, hingin mo ang laging nasa iyong puso.

Verse 69

इन्द्र उवाच । कृष्ण जानासि त्वं चापि यश्च मेऽत्र पराभवः । क्रियते दानवेन्द्रेण वृकेण सुदुरात्मना

Sinabi ni Indra: O Kṛṣṇa, batid mo rin ang pagkatalo at kahihiyang dumarating sa akin dito—na idinulot ng haring Dānava na si Vṛka, yaong may masamang kalooban.

Verse 70

ममाष्टमासिकं राज्यं त्रैलोक्येऽपि व्यवस्थितम् । शेषांश्च चतुरो मासान्वर्षेवर्षे समेति सः

“Ang aking paghahari, bagama’t naitatag sa tatlong daigdig, ay tumatagal lamang ng walong buwan. Taun-taon, siya’y muling dumarating para sa natitirang apat na buwan.”

Verse 71

एवं ज्ञात्वा सुरश्रेष्ठ दयां कृत्वा ममोपरि । तथा कुरु यथा राज्यं मम स्यात्सार्वकालिकम्

“Yamang nalalaman ito, O pinakadakila sa mga diyos, mahabag ka sa akin; kumilos ka upang ang aking paghahari ay maging walang hanggan sa lahat ng panahon.”

Verse 72

विष्णुरुवाच । अजरश्चामरश्चापि स कृतः पद्मयोनिना । तत्कथं जीवमानेन तेन राज्यं भवेत्तव

Wika ni Viṣṇu: “Ang taong iyon ay ginawang di-tumatanda at di-namamatay ng Isinilang sa Loto (Brahmā). Kaya paano, habang siya’y nabubuhay pa, magiging iyo ang kaharian?”

Verse 73

परं तथापि देवेन्द्र करिष्यामि हितं तव

“Gayunman, O Devendra, gagawin ko ang makabubuti para sa iyo.”

Verse 74

क्षीरार्णवं परित्यज्य हाटकेश्वरसंज्ञिते । क्षेत्रे गत्वा समं लक्ष्म्या तस्योपरि ततः परम्

“Lisanin ang Karagatan ng Gatas, at kasama si Lakṣmī ay magtungo sa banal na pook na tinatawag na Hāṭakeśvara; at pagkatapos, doon, sa ibabaw ng pook na iyon, ipagpatuloy ang gagawin.”

Verse 76

तस्मात्स्थानात्सहस्राक्ष मद्भारेण प्रपीडितः । वर्षेवर्षे सदा कार्यं मया तत्सुहितं तव

Kaya nga, O may sanlibong mata, mula sa pook na iyon siya’y madidiin ng bigat Ko; taon-taon, lagi Kong isasagawa ang bagay na lubhang ikabubuti mo.

Verse 77

तस्माद्गच्छाधुना स्वर्गे कुरु राज्यमकंटकम् । प्रावृट् काले तु संप्राप्ते न भीः कार्या तदुद्भवा

Kaya nga, pumaroon ka na ngayon sa langit at maghari nang walang tinik (walang sagabal). Kapag dumating ang panahon ng ulan, huwag kang matakot sa anumang lilitaw mula roon (sa kaaway na iyon).

Verse 78

यो मां तत्र शयानं तु व्रतेनानेन देवप । पूजयिष्यति सद्भक्त्या तस्य दास्यामि वांछितम्

O Panginoon ng mga diyos, sinumang sumamba sa Akin doon habang Ako’y nakahimlay sa banal na pamamahinga, at tumutupad sa panatang ito nang tapat na debosyon—sa kanya Ko ipagkakaloob ang ninanais na biyaya.

Verse 79

सूत उवाच । एवमुक्त्वा हृषीकेशो विससर्ज शतक्रतुम् । निःशेषभयनिर्मुक्तं स्वराज्यपरिवृद्धये

Sinabi ni Sūta: Pagkasabi nito, pinalisan ni Hṛṣīkeśa si Śatakratu (Indra), na ngayo’y napalaya sa lahat ng takot, upang lalo pang tumibay ang kanyang sariling paghahari.

Verse 80

आषाढस्य सिते पक्ष एकादश्या दिने सदा । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे तत्रागत्य स्वयं विभुः

Lagi’t lagi, sa ika-labing-isang araw (Ekādaśī) ng maliwanag na kalahati ng buwang Āṣāḍha, ang Panginoon mismo, ang Makapangyarihan, ay dumarating doon—sa banal na pook ni Hāṭakeśvara.

Verse 81

वृकोपरि ततश्चक्रे शयनं यत्नमास्थितः । तेनाक्रांतस्ततः सोऽपि शक्नोति चलितुं न हि

Pagkaraan, maingat Niyang ginawa ang higaan sa ibabaw ni Vṛka. Sa bigat ng Kanyang pagdantay, si Vṛka man ay hindi na makakilos kailanman.

Verse 82

मृतप्रायस्ततो नित्यं तद्भारेण प्रपीडितः । कार्तिकस्य सिते पक्ष एकादश्या दिने स्थिते

Pagkaraan, sa bigat na iyon ay patuloy siyang nadadaganan, na wari’y halos patay; at nanatili siyang gayon hanggang dumating ang araw ng Ekādaśī sa maliwanag na kalahati ng buwan ng Kārttika.

Verse 83

उत्थानं कुरुते विष्णुः क्षीरोदं प्रति गच्छति ा । सोऽपि सांकृतिशापेन वृकः पंगुत्वमाप्नुयात्

Pagkatapos, bumangon si Viṣṇu (mula sa Kanyang banal na pag-idlip) at nagtungo sa Karagatang Gatas. At si Vṛka, dahil sa sumpa ni Sāṃkṛti, ay naparalisa at naging pilay.

Verse 84

एवं च चतुरो मासान्न त्यजेच्छयनं हरिः । भयात्तस्यासुरेंद्रस्य दानवस्य दुरात्मनः

Kaya nga, sa loob ng apat na buwan ay hindi iniwan ni Hari ang Kanyang paghiga—dahil sa pangamba sa masamang Dānava na iyon, ang panginoon ng mga Asura.

Verse 85

तत्र मर्त्यैः क्रिया सर्वाः क्रियते न मखोद्भवाः । यस्मात्स यज्ञपुरुषो न सुप्तो भागमश्नुते

Sa panahong iyon, magagawa ng mga tao ang lahat ng karaniwang ritwal, ngunit ang mga dakilang handog na mula sa makha ay hindi isinasagawa—sapagkat ang Panginoon na siyang Yajña-Puruṣa ay hindi tumatanggap ng Kanyang bahagi habang Siya’y natutulog.

Verse 86

तथा यज्ञाश्च ये सर्वे क्त्वयादानादि काः शुभाः । ते सर्वे न क्रियंते च चूडाकरणपूर्वकाः

Gayundin, ang lahat ng mapalad na handog-yajña—kasama ang dāna (pagkakaloob) at mga kaugnay na ritwal—ay hindi isinasagawa; at ang mga saṃskāra na nagsisimula sa seremonyang pag-ahit ng buhok (cūḍākaraṇa) ay hindi rin tinutupad.

Verse 87

मुक्त्वान्नप्राशनंनाम सीमंतोन्नयनं तथा । तस्मात्सुप्ते जगन्नाथे ताः सर्वाः स्युर्वृथा द्विजाः

Maliban sa annaprāśana (unang pagpapakain ng matigas na pagkain) at sīmantonnayana (ritwal sa pagbubuntis), kapag natutulog nang banal si Jagannātha, ang lahat ng ritwal na iyon ay nagiging walang bunga, O mga dvija (dalawang ulit na isinilang).

Verse 88

व्रतं वा नियमं वाथ तस्मिन्यः कुरुते नरः । प्रसुप्ते देवदेवेशे तत्सर्वं निष्फलं भवेत्

Maging ito man ay vrata (panata) o niyama (pagpipigil na panrelihiyon), anumang isinasagawa ng tao sa panahong iyon—kapag ang Panginoon ng mga panginoon ay nasa banal na pagtulog—ang lahat ay nagiging walang bunga.

Verse 89

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन संप्रसुप्ते जनार्दने । व्रतस्थैर्मानवैर्भाव्यं तस्य देवस्य तुष्टये

Kaya nga, kapag si Janārdana ay nasa banal na pagtulog, ang mga nananatili sa panata ay dapat, sa lahat ng pagsisikap, kumilos sa paraang nakalulugod sa mismong Panginoong iyon.

Verse 90

एकादश्यां दिने प्राप्ते शयने बोधने हरेः । यत्किंचित्क्रियते कर्म श्रेष्ठं तच्चाक्षयं भवेत्

Kapag dumating ang araw ng Ekādaśī—sa oras ng pag-idlip ni Hari at sa oras ng Kanyang pagbangon—anumang gawaing isinasagawa noon ay nagiging dakila, at ang bisa ng kabutihan nito ay hindi napaparam.

Verse 91

किंवात्र बहुनोक्तेन क्रियते यद्व्रतं नरैः । तेन तुष्टिं परां याति दैत्योपरि स्थितो हरिः

Bakit pa magsalita nang marami? Anumang banal na panata na isinasagawa ng mga tao, sa panatang iyon si Hari—na nakahihigit sa mga asura—ay nagkakamit ng sukdulang kagalakan.

Verse 92

एवं स भगवान्प्राह सुप्तस्तत्र जनार्दनः । किं वा तस्य ज्वरो जातो महती वेदनापि च

Gayon nagsalita ang Mapalad na Panginoong Janārdana, kahit nakahimlay at natutulog doon: “Nagkaroon ba siya ng lagnat, at matinding kirot din?”

Verse 93

तस्मिन्नहनि पापात्मा योन्नमश्नाति मानवः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन संप्राप्ते हरिवासरे

Sa araw na iyon, ang taong kumakain ay nagkakasala. Kaya kapag dumating ang banal na araw ni Hari, dapat magsikap nang buong lakas sa pagpipigil at pag-aayuno.

Verse 94

अन्यस्मिन्नपि भोक्तव्यं न नरेण विजानता । किं पुनः शयनं यत्र कुरुते यत्र बोधनम्

Ang taong may pag-unawa ay hindi dapat kumain kahit sa iba pang banal na pagkakataon; lalo na sa pook na doo’y Siya’y nahihimlay at doo’y ginigising.

Verse 95

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजो त्तमाः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे यस्माच्छेते जनार्दनः

Wika ni Sūta: O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, naisalaysay ko na sa inyo ang lahat ng ito ayon sa inyong pagtatanong—tungkol sa banal na kṣetra ng Hāṭakeśvara, sapagkat doon nahihimlay si Janārdana sa sagradong pamamahinga.

Verse 96

क्षीराब्धिं संपरित्यज्य सदा मासचतुष्टयम् । श्रूयतां च फलं यत्स्यात्तस्मिन्नाराधिते विभो

Pagkaraang lisanin ang Karagatang Gatas at manahan doon sa loob ng apat na buwan, pakinggan ngayon ang bungang-loob na lilitaw kapag ang Panginoong Makapangyarihan ay sinasamba roon.

Verse 97

चतुरो वार्षिकान्मासान्यस्तं पूजयते विभुम् । व्रतस्थः स नरो याति यत्र देवः स संस्थितः

Ang sinumang sumasamba sa makapangyarihang Panginoon sa apat na buwan ng taon, matatag sa panata, ang taong iyon ay makararatíng sa dako kung saan nananahan ang Diyos.

Verse 98

किं दानैर्बहुभिर्दत्तैः किं व्रतैः किमुपोषितैः । तत्र यः पुंडरीकाक्षं सुप्तं पूजयति ध्रुवम्

Ano pa ang kailangan sa maraming handog, sa iba’t ibang panata, o sa mahabang pag-aayuno? Sapagkat ang sinumang sa banal na pook na iyon ay tiyak na sumasamba sa Panginoong May-matang-Lotus (Puṇḍarīkākṣa), kahit Siya’y nasa Kanyang sagradong pag-idlip, ay may katiyakang gantimpalang banal.

Verse 231

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये जलशाय्युपाख्यान एकादशीव्रतमाहात्म्यवर्णनंनामैकत्रिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Sa gayon nagtatapos, sa maringal na Skanda Mahāpurāṇa—sa saṃhitā na may walumpu’t isang libong taludtod—sa ikaanim na bahagi, ang Nāgara Khaṇḍa, sa Māhātmya ng banal na pook na Hāṭakeśvara, sa salaysay ng Jalaśāyī, ang kabanatang pinamagatang “Paglalarawan ng Kadakilaan ng Panatang Ekādaśī,” na siyang Kabanata 231.

Verse 785

करिष्यामि त्वहं शक्र शयनं यत्नमास्थितः । यावच्च चतुरो मासान्यथा स न चलिष्यति

O Śakra (Indra), sa buong pag-iingat at pagsisikap, aking aayusin ang sagradong paghimlay ng Panginoon upang sa ganap na apat na buwan ay hindi Siya magambala o mapakilos.