Adhyaya 60
Mahesvara KhandaKaumarika KhandaAdhyaya 60

Adhyaya 60

Sa kabanatang ito na isinalaysay ni Sūta, dumarating si Ghaṭotkaca sa labas ng Prāgjyotiṣa at namasdan ang maringal na palasyong ginto na maraming palapag, puno ng tugtugin at mga tagapaglingkod. Sa tarangkahan ay hinarap siya ng bantay na si Karṇaprāvaraṇā, na nagbabala na maraming manliligaw ang napahamak sa paghahangad kay Maurvī, anak ni Murā; inialok pa ang aliw at paglilingkod, ngunit tinanggihan ito ni Ghaṭotkaca sapagkat salungat sa kanyang layon, at iginiit na siya’y ipahayag bilang atithi (panauhin) na nararapat tanggapin ayon sa kaugalian. Pinapasok siya ni Maurvī ngunit hinamon ng matalim na palaisipang pangangkan tungkol sa ugnayang “apo ba o anak na babae,” na nagmumula sa magulong kalagayang di-makatarungan sa loob ng sambahayan. Nang hindi masagot, pinakawalan ni Maurvī ang mga pangkat ng nakatatakot na nilalang; madali silang napigil ni Ghaṭotkaca, sinupil si Maurvī, at halos parusahan nang mabigat, kaya siya’y sumuko, kinilala ang higit na lakas, at nag-alok ng paglilingkod. Pagkaraan, napunta ang usapan sa pagiging wasto sa lipunan: sinabi ni Ghaṭotkaca na ang lihim o di-regular na pagsasama ay hindi nararapat; humingi siya ng pormal na pahintulot sa kanyang mga kamag-anak (Bhagadatta) at inihatid si Maurvī sa Śakraprastha. Doon, sa pagsang-ayon ni Vāsudeva at ng mga Pāṇḍava, ang kasal ay isinagawa nang taimtim ayon sa itinakdang mga alituntunin; sumunod ang pagdiriwang at ang mag-asawa’y nagbalik sa kanilang nasasakupan. Nagtatapos ang kabanata sa pagsilang at mabilis na paglaki ng kanilang anak na lalaking pinangalanang Barbarīka, at sa hangaring lumapit kay Vāsudeva sa Dvārakā—pag-uugnay ng lahi, dharma, at mga susunod na daloy ng salaysay.

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । सोऽथ प्राग्ज्योतिषाद्बाह्ये महोपवनसंस्थितम् । सहस्रभूमिकं गेहमपश्यत हिरण्मयम्

Sinabi ni Sūta: Pagkaraan, sa labas ng Prāgjyotiṣa, nakita niya ang isang ginintuang mansiyon na may sanlibong palapag, na nakatindig sa loob ng malawak na harding-ligaya.

Verse 2

वेणुवीणामृदंगानां निःस्वनैः परिपूरितम् । दशसाहस्रसंख्याभिश्चेटीभिः परिपूरितम्

Napupuno iyon ng mga tunog ng plauta, vīṇā, at mṛdaṅga, at siksik din sa mga alilang babae na may bilang na sampung libo.

Verse 3

आयाद्भिः प्रतियाद्भिश्च भगदत्तस्य किंकरैः । किमिच्छन्तीति भगिनी पृच्छकैरभिपूरितम्

Siksik iyon sa mga tauhan ni Bhagadatta na pabalik-balik, at punô ng mga nagtatanong: “Kapatid na babae, ano ang iyong ninanais?”

Verse 4

तदासाद्य स हैडंबिर्मेरोः शिखरवद्ग्रहम् । द्वारि स्थितां संददर्श कर्णप्रावरणां सखीम्

Pagdating niya sa bahay na iyon—matayog na gaya ng tuktok ng Bundok Meru—nakita ng Haiḍambī sa may pintuan ang isang kasamang babae na nagngangalang Karṇaprāvaraṇā na nakatayo roon.

Verse 5

तामाह ललितं वीरो भद्रे सा क्व मुरोः सुता । कामुको द्रष्टुमिच्छामि दूरदेशागतोऽतिथिः

Magalang na nagsalita ang bayani: “O marikit at mahinahong ginang, nasaan ang anak na babae ni Mura? Ako’y manliligaw na nagnanais siyang makita—isang panauhing nagmula sa malayong lupain.”

Verse 6

कर्णप्रावरणोवाच । किं तवास्ति महाबाहो तया मौर्व्या प्रयोजनम् । कोटिशो निहताः पूर्वं तया कामुक कामुकाः

Wika ni Karṇaprāvaraṇā: “O makapangyarihang bisig, ano ang pakay mo sa anak ni Mura? Noong una, di-mabilang na manliligaw—isa’t isa—ang pinaslang niya.”

Verse 7

तव रूपमहं दृष्ट्वा घटहासं सदोत्कचम् । प्रणम्य पादयोर्वीर स्थिता ते वचनंकरी

Nang makita ko ang iyong anyo—may mabagsik na halakhak na mapanukso at laging handang kumilos—ako’y yumukod sa iyong paanan, O bayani, at nananatiling handang tumupad sa iyong utos.

Verse 8

तन्मया सह मोदस्व भुंक्ष्व भोगांश्च कामुक । दास्याम्यनुचराणां ते त्रयाणां च प्रियात्रयम्

“Kaya magsaya ka kasama ko; O manliligaw, tamasahin mo rin ang mga ligayang ito. Ibibigay ko rin sa iyo ang tatlong minamahal na babae para sa tatlo mong kasama.”

Verse 9

घटोत्कच उवाच । कल्याणि किंवदंती ते प्रमुक्ता स्वोचिता शुभे । पुनर्नैतद्वचस्तुभ्यं विशते मम चेतसि

Sinabi ni Ghaṭotkaca: “O mapalad na ginang, ano itong balitang iyong binigkas—napaka-di-angkop at di-mabuti? Hanggang ngayon, hindi pumapasok sa aking puso ang iyong mga salita.”

Verse 10

वामः कामो यतो भद्रे यस्मिन्नुपनिबद्ध्यते । स चात्र नैव बध्नाति तद्वयं कि प्रकुर्महे

O mahal na binibini, ang pag-ibig ay nagiging baluktot kapag kumakapit sa di-karapat-dapat; at dito, hindi man lamang ako nito naigagapos. Kaya ano ang nararapat nating gawin?

Verse 11

अद्य ते स्वामिनी दृष्टा जिता वा क्रीडते मया । तया वा विजितो यास्ये पूर्वेषां कामिनां गतिम्

Ngayong araw makikita ko ang iyong ginang: alinman sa madaig ko siya at makipaglaro sa kanya; o kung ako ang madaig niya, tatahakin ko ang landas ng mga naunang alipin ng pita.

Verse 12

कर्णप्रावरणे तस्माच्छीघ्रमेव निवेद्यताम् । यथा दर्शनमात्रेण पूजयंत्यतिथिं खलु

Kaya ibulong mo agad sa kanyang tainga at ipahayag ako; sapagkat tunay, ang panauhin ay pinararangalan kahit sa unang sulyap pa lamang.

Verse 13

इति भैमेर्वचः श्रुत्वा प्रस्खलंती निशाचरी । प्रासादशिखरस्थां तां मौर्वीमेवं वचोवदत्

Nang marinig ang mga salita ng anak ni Bhīma, ang babaeng gumagala sa gabi (alipin) ay nagmamadaling natisod, at nagsalita nang ganito kay Maurvī na nakatayo sa tuktok ng palasyo.

Verse 14

देवि कोऽपि युवा श्रीमांस्त्रैलोक्येष्वमितप्रभः । कामातिथिस्तव द्वारि वर्तते दिश तत्परम्

O Diyosa, may isang marilag na binata, may di-masukat na liwanag sa tatlong daigdig, na nakatayo sa iyong pintuan bilang ‘panauhin ng pagnanasa’. Ipag-utos mo kung ano ang dapat gawin.

Verse 15

कामकटंकटोवाच । मुच्यतां शीघ्रमेवासौ किमर्थं वा विलंबसे । कदाचिद्देवसंगत्या समयो मेऽभिपूर्यते

Wika ni Kāmakaṭaṃkaṭa: “Palayain siya agad—bakit ka nag-aantala? Marahil, sa isang banal na pagsasabay ng mga diyos, natutupad na ang itinakdang oras para sa akin.”

Verse 16

इत्युक्तवचनाच्चेटी प्राप्यावोचद्घटोत्कचम् । व्रज शीघ्रं कामुक त्वं तस्या मृत्योश्च सन्निधौ

Pagkarinig ng utos, lumapit ang alila at sinabi kay Ghaṭotkaca: “Pumaroon ka agad, O alipin ng pita—sa harap niya, at sa mismong tabi ng kamatayan.”

Verse 17

इत्युक्तः स प्रहस्यैव तत्रोत्सृज्य स्वकानुगान् । प्रविवेश गृहं भैमिः सिंहो मेरुगुहामिव

Sa gayong pananalita, tumawa lamang siya; iniwan ang kanyang mga kasama roon, at ang anak ni Bhīma ay pumasok sa bahay—gaya ng leon na pumapasok sa yungib ng Meru.

Verse 18

स पश्यञ्छुकसंघातान्पारावतगणांस्तथा । सारिकाश्च मदोन्मत्ताश्चेटीस्तां चाप्यपश्यत

Doon ay nakita niya ang mga kawan ng loro at ang mga pangkat ng kalapati; nakita rin niya ang mga maya na tila lasing sa pag-aalab, at pati ang alilang iyon.

Verse 19

रूपेण वयसः चैव रतेरपि रतिंकरीम् । आंदोलकसुखासीनां सर्वाभरणभूषिताम्

Siya’y kaakit-akit sa ganda at kabataan, na wari’y anyong nagpapaliyab ng pagnanasa. Nakaupo siyang maginhawa sa duyan, at nababalutan ng sari-saring alahas.

Verse 20

तां विद्युतमिवोन्नद्धां दृष्ट्वा भैमिरचिंतयत । अहो कृष्णेन पित्रा मे निर्दिष्टेयं ममोचिता

Nang makita niya siya—nagniningning na parang kidlat—nagmuni si Bhaimi: “Ah! Ang itinuro para sa akin ng aking ama na si Kṛṣṇa ay tunay na angkop sa akin.”

Verse 21

न्याय्यमेतत्कृते पूर्वं नष्टा यत्कामिनां गणाः । शरीरक्षयपर्याप्तं क्षीयते यदि कामिनाम्

“Nararapat lamang,” naisip niya, “na noong unang panahon ay napahamak ang napakaraming mangingibig—sapagkat dahil sa pagnanasa, ang katawan mismo’y nauubos hanggang sa ganap na pagkasira.”

Verse 22

कामिनीनां कृते येषां क्षीयते गणनात्र का । एवं बहुविधं कामी चिंतयन्नाह भीमभूः

“Dahil sa mga babae, kapag ang mga lalaki’y nauubos—paano pa mabibilang ang gayong mga pangyayari?” Sa pag-iisip ng sari-saring paraan, nagsalita ang nahuhumaling na si Bhīmabhū.

Verse 23

निष्ठुरे वज्रहृदये प्राप्तोऽहमतिथिस्तव । उचितां तत्सतां पूजां कुरु या ते हृदि स्थिता

“O malupit na may pusong tila vajra! Dumating ako bilang panauhin mo. Isagawa mo ang marapat na pag-aasikaso sa panauhin, gaya ng nararapat sa mga banal, na nananahan sa iyong puso.”

Verse 24

इति हैडंबिवचनं श्रुत्वा कामकटंकटा । विस्मिताभूत्तस्य रूपात्स्वं निनिंद च बालिशम्

Nang marinig ang mga salita ni Haiḍambī, namangha si Kāma-kaṭaṅkaṭā sa anyo niya; at sinisi niya ang sarili bilang hangal.

Verse 25

धिगहं यन्मया पूर्वं समयः स कृतोऽभवत् । न कृतोऽभूद्यदि पुरा अभविष्यदसौ पतिः

Nakakahiya sa akin, sapagkat noon ay ginawa ko ang gayong kasunduan! Kung hindi iyon nagawa noon pa man, siya sana ang naging aking asawa.

Verse 26

इति संचिन्तयन्ती सा भैमिं वचनमब्रवीत् । वृथा त्वमागतो भद्र जीवन्याहि पुनः सुखी

Sa gayong pag-iisip, sinabi niya kay Bhaimi: “Mabuting ginoo, walang saysay ang pagparito mo. Bumalik kang buhay at maging masaya kang muli.”

Verse 27

अथ कामयसे मां त्वं तत्कथां शीघ्रमुच्चर । कथामाभाष्य यदि मां सन्देहे पातयिष्यसि । ततोऽहं वशगा जाता हतो वा स्वप्स्यसे मया

“Ngayon, kung ninanais mo ako, bigkasin mo agad ang salaysay na iyon. Ngunit kung magsisimula kang magkuwento at ihuhulog mo ako sa pag-aalinlangan, hindi ako magpapasupil sa iyo—alinman sa mapasasailalim ako sa iyong kapangyarihan, o ikaw ay papatayin ko at hihimlay na parang natutulog.”

Verse 28

सूत उवाच । इत्युक्तवचनामेतां नेत्रोपांतेन वीक्ष्य सः

Sinabi ni Sūta: Pagkasabi niya ng mga salitang iyon, siya’y tumingin sa kanya mula sa sulok ng mata.

Verse 29

स्मृत्वा चराचरगुरुं कृष्णमारब्धवान्कथाम् । कस्यांचिदभवत्पत्न्यां युवा कोऽप्यजितेद्रियः

Inalaala niya si Kṛṣṇa, ang guro ng lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw, at sinimulan ang salaysay. Sa tahanan ng isang lalaki ay may isang binatang naninirahan—yaong hindi pa nagagapi ang sariling mga pandama.

Verse 30

तस्य चैका सुता जज्ञे भार्या तस्य मृताऽभवत् । ततो बालकिकां पुत्रीं ररक्ष च पुपोष च

Isang anak na babae lamang ang isinilang sa kanya, at namatay ang kanyang asawa. Pagkaraan nito, iningatan at pinalaki niya ang munting dalagang iyon, ang sarili niyang anak.

Verse 31

सा यदाभूद्यौवनगा व्यंजितावयवा शुभा । प्रोल्लसत्कुचमध्यांगी प्रोल्लसन्मुखपंकजा

Nang siya’y dumating sa kabataan—mapalad at may ganap na hubog ng mga sangkap—ang kanyang baywang ay napapalamutian ng umuusbong na dibdib, at ang mukha’y kumikislap na tila lotus.

Verse 32

तदास्य कामलुलितमालानं प्रजहौ मनः । प्रोवाच तां च तनयां समालिंग्य दुराशयः

Noon, ang kanyang isip ay nayanig at nabihag ng pagnanasa, kaya nawala ang lahat ng kahinhinan. Yakap ang sarili niyang anak na babae, nagsalita sa kanya ang masamang-loob na lalaki.

Verse 33

प्रातिवेश्मकपुत्री त्वं मयानीयात्र पोषिता । भार्यार्थं सुचिरं कालं तत्कार्यं साधय प्रिये

“Ikaw ay anak na babae ng kapitbahay, dinala ko rito at pinalaki. Matagal kitang iningatan para maging asawa—ngayon tuparin mo ang layuning iyon, mahal.”

Verse 34

इत्युक्ता सा च मेने च तत्तथैव वचस्तदा । पतित्वेन च भेजे तं भार्यात्वेन स तां तथा

Sa gayong pananalita, tinanggap niya ang mga salita gaya ng pagkakasabi. Itinuring niya siya bilang asawa, at gayon din, tinanggap niya siya bilang maybahay.

Verse 35

ततस्तस्यां सुता जज्ञे तस्मान्मदनरासभात् । वद सा तस्य भवति किं दौहित्री सुताऽथवा । एनं प्रश्नं मम ब्रूहि शीघ्रं चेच्छक्तिरस्ति ते

Pagkaraan, mula sa mabangis na lalaking inalipin ng pita, ipinanganak sa kanya ang isang anak na babae. Sabihin mo: para sa kanya, siya ba’y apo o anak? Sagutin mo agad ang tanong na ito, kung may kakayahan ka.

Verse 36

सूत उवाच । इति प्रश्नं सा च श्रुत्वा चिंतयद्बहुधा हृदि

Sinabi ni Sūta: Nang marinig niya ang tanong na iyon, pinag-isipan niya ito sa kanyang puso sa maraming paraan.

Verse 37

न च पश्यति निर्द्धारं प्रश्नस्यास्य कथंचन । ततः प्रश्नेन विजिता स्वां शक्तिं समुपाददे

Ngunit hindi siya nakarating sa tiyak na pasya tungkol sa tanong na iyon. Natalo ng tanong, saka niya tinipon at inudyok ang sariling kapangyarihan.

Verse 38

अताडयद्रुक्मरज्जुं कराभ्यां दोलकस्य च । ततो रक्षांसि निष्पेतुः कोटिशो भीषणान्यति

Sa dalawang kamay, hinampas niya ang gintong tali ng duyan; at noon din, sa di-mabilang na milyon, sumambulat ang mga nakapangingilabot na rākṣasa.

Verse 39

सिंहव्याघ्रवराहाश्च महिषाश्चित्रका मृगाः । समीक्ष्य तानसंख्येयान्खादितुं धावतो रुषा

Mga leon, tigre, baboy-ramo, kalabaw, at mga usang batik-batik—pagkakita sa mga iyon na di-mabilang—sumugod sa galit, hangad silang lamunin.

Verse 40

अवादयन्नखौ भैमिः कनिष्ठांगुष्ठजौ हसन् । ततो विनिःसृतास्तत्र द्विगुणा राक्षसादयः

Tumatawa, pinitik ni Bhaimī ang kanyang hinliliit at hinlalaki; pagkatapos, sa lugar ding iyon, lumabas ang mga Rākṣasa at iba pa na doble ang bilang.

Verse 41

तैर्मौर्वीनिर्मिताः सर्वे क्षणादेव स्म भक्षिताः । विजितायां स्वशक्तौ च बलशक्तिमथाददे

Ang lahat ng nilikha ni Maurvī ay nilamon sa isang iglap; at nang matalo ang kanyang sariling kapangyarihan, kinuha niya ang lakas ng katawan.

Verse 42

उत्थाय सहसा दोलात्खड्गमादातुमैच्छत । उत्तिष्ठंतीं च तां भैमिरनुसृत्य जवादिव

Biglang tumayo mula sa duyan, ninais niyang kunin ang espada; at habang siya ay tumatayo, hinabol siya ni Bhaimī nang mabilis pa sa hangin.

Verse 43

केशेष्वादाय सव्येन पाणिनाऽपातयद्भुवि । ततः कंठे सव्यपादं दत्त्वादाय च कर्तिकाम्

Hinawakan ang kanyang buhok gamit ang kaliwang kamay, inihagis niya ito sa lupa. Pagkatapos, inilagay ang kanyang kaliwang paa sa kanyang lalamunan, kumuha siya ng kutsilyo.

Verse 44

दक्षिणेन करेणास्याश्छेत्तुमैच्छत नासिकाम् । विस्फुरंती ततो मौर्वी मंदमाह घटोत्कचम्

Gamit ang kanyang kanang kamay, ninais niyang putulin ang kanyang ilong. Pagkatapos, si Maurvī, na nanginginig, ay mahinahong nagsalita kay Ghaṭotkaca.

Verse 45

प्रश्नेन शक्त्या च बलेन नाथ त्रिधा त्वयाहं विजिता नमस्ते । तन्मुंच मां कर्मकरी तवास्मि समादिश त्वं प्रकरोमि तच्च

Sa iyong pagtatanong, sa iyong śakti, at sa iyong lakas, O Panginoon, ako’y napagtagumpayan nang tatluhan—pagpupugay sa iyo. Palayain mo ako; ako’y iyong lingkod upang gampanan ang iyong gawain. Ipag-utos mo, at iyon ang aking isasagawa.

Verse 46

घटोत्कच उवाच । यद्येवं तर्हि मुक्तासि भूयो दर्शय यद्बलम् । एवमुक्त्वा मुमोचैनां मुक्ता चाह प्रणम्य सा

Wika ni Ghaṭotkaca: “Kung gayon, ikaw ay pinalalaya na. Ipakita mong muli kung ano ang iyong kapangyarihan.” Pagkasabi nito, pinalaya niya siya; at nang makalaya, siya’y yumukod sa pagpupugay at nagsalita.

Verse 47

जानामि त्वां महाबाहो वीरं शक्तिमतां वरम् । सर्वराक्षसभर्तारं त्रैलोक्येऽमितविक्रमम्

Nakikilala kita, O makapangyarihang may malalakas na bisig, bayani—pinakamainam sa mga may śakti—tagapagtangkilik at panginoon ng lahat ng rākṣasa, na may di-masukat na kagitingan sa tatlong daigdig.

Verse 48

गुह्यकाधिपतिस्त्वं हि कालनाभ इति स्मृतः । षष्टिकोटिपतिर्जातो यक्षरक्षाकृते भुवि

Tunay na ikaw ang panginoon ng mga Guhyaka, na inaalala sa pangalang Kālanābha. Ipinanganak kang pinunò ng animnapung koṭi, at nananatili sa daigdig upang ipagtanggol ang mga Yakṣa.

Verse 49

इति मां प्राह कामाख्या सर्वं तत्संस्मराम्यहम् । इदं गेहं सानुगं मे दत्तं मयात्मना तव

“Ganyan ang sinabi sa akin ni Kāmakhyā; naaalala ko ang lahat ng iyon. Ang bahay na ito—kasama ang aking mga kasamahan—ay ibinigay ko sa iyo, maging ang aking sarili.”

Verse 50

समादिश प्राणनाथ कमादेशं करोमि ते । घटोत्कच उवाच । प्रच्छन्नस्तस्य घटते न विवाहः कथंचन

“Iutos mo ako, O panginoon ng aking buhay; tutuparin ko ang iyong kalooban.” Wika ni Ghaṭotkaca: “Hangga’t siya’y nananatiling nakatago, walang kasalang magaganap—sa anumang paraan.”

Verse 51

मोर्वि यस्य हि वर्तंते पितरौ बांधवास्तथा । तन्मां शीघ्रं वह शुभे शक्रप्रस्थाय संप्रति

“O Maurvī—yamang naroon ang kanyang mga magulang at mga kamag-anak—dalhin mo ako agad, O mapalad, sa Śakraprastha, ngayon din.”

Verse 52

अयं कुलक्रमोऽस्माकं यद्भार्या पतिमुद्वहेत् । तत्रानुज्ञां समासाद्य परिणेष्यामि त्वामहम्

“Ito ang kaugalian ng aming angkan: ang asawa ang pumipili at tumatanggap sa kabiyak. Kaya, matapos makamit ang pahintulot doon, pakakasalan kita nang ayon sa nararapat.”

Verse 53

भगदत्तमथो नाथं ततो मौर्वी न्यवेदयत् । समादाय बहुद्रव्यं विससर्जाथ भ्रातरम्

Pagkaraan, ipinaalam ni Maurvī sa kanyang panginoon na si Bhagadatta. Kumuha siya ng saganang kayamanan at saka ipinadala ang kanyang kapatid na lalaki (na may dala nito).

Verse 54

ततः पृष्ठिं समारोप्य घटोत्कचमनिंदिता । नानाद्रव्यपरीवारा शक्रप्रस्थं समाव्रजत्

Pagdaka, isinakay ng walang-dungis na babae si Ghaṭotkaca sa kanyang likod; na may kasamang sari-saring yaman at maraming tagasunod, tumulak siya patungong Śakraprastha.

Verse 55

ततोऽसौ वासुदेवेन पांडवैश्चाभिनंदितः । शुभे लग्ने पाणिमस्या जगृहे भीमनंदनः

Pagkaraan, siya’y pinarangalan ni Vāsudeva at ng mga Pāṇḍava; sa mapalad na sandali, kinuha ng anak ni Bhīma ang kamay ng dalaga sa banal na pag-iisang-dibdib.

Verse 56

कुरूणां राक्षसानां च प्रोक्तोत्तमविधानतः । उद्वाह्य तां तद्धनैश्च तर्पयामास पांडवान्

Ayon sa pinakadakilang mga ritwal na itinakda para sa mga Kuru at sa mga Rākṣasa, matapos pakasalan siya, pinasaya niya ang mga Pāṇḍava sa mismong mga kayamanang iyon.

Verse 57

कुंती च द्रौपदी चोभे मुमुदाते नितांततः । मंगलान्यस्य चक्राते मौर्व्याश्च धन तर्पिते

Si Kuntī at si Draupadī—kapwa—ay nagalak nang labis. Ipinagkaloob nila sa kanya ang mga pagpapalang mapalad, at si Maurvī man ay nasiyahan sa kayamanan.

Verse 58

ततो विवाहे निर्वृत्ते प्रतिपूज्य घटोत्कचम् । भार्यया सहितं राजा स्वराज्याय समादिशत्

Nang matapos ang kasalan, pinarangalan ng hari si Ghaṭotkaca bilang ganti, at inutusan siyang—kasama ang kanyang asawa—na tumungo sa sarili niyang kaharian.

Verse 59

मौर्व्याऽज्ञां शिरसा गृह्य हैडंबिर्भार्ययान्वितः । शुभं हिडम्बस्य वने स्वराज्यं समुपाव्रजत्

Tinanggap ni Haiḍambi ang utos ni Maurvī nang may pagyuko; kasama ang kanyang asawa, siya’y umalis nang mapalad at nakamit ang sariling paghahari sa gubat ng Hiḍamba.

Verse 60

ततो राक्षसयोषाभिर्वीरकांस्यैः प्रवर्धितः । महोत्सवेन महता स्वराज्ये प्रमुमोद सः

Pagkaraan, inaruga at sinuportahan ng mga babaeng rākṣasa na matatapang, siya’y nagalak sa sariling paghahari at nagdiwang sa isang dakila at maringal na kapistahan.

Verse 61

ततो वनेषु चित्रेषु निम्नगापुलिनेषु च । रेमे सह तया भैमिर्मंदोदर्येव रावणः

Pagkatapos, sa mga kagubatang kaaya-aya at sa mabuhanging pampang ng mga ilog, naglaro si Bhaimi kasama niya—gaya ni Rāvaṇa kay Mandodarī.

Verse 62

एवं विक्रीडतस्तस्य गर्भो जज्ञे महाद्युतेः । हेडंबै राक्षसव्याघ्राद्बालसूर्यसमप्रभः

Habang siya’y naglalaro nang gayon, isinilang sa dakilang may ningning ang isang anak—kay Heḍambā, mula sa “tigre” sa mga rākṣasa—kumikinang na parang sumisikat na araw.

Verse 63

स जातमात्रो ववृधे क्षणाद्यौवनगोऽभवत् । नीलमेघचयप्रख्यो घटास्यो दीर्घलोचनः

Kapapanganak pa lamang, siya’y lumaki agad at naging binata—maitim na gaya ng kumpol ng bughaw na ulap, may mukhang tila banga, at mahahabang mata.

Verse 64

ऊर्ध्वकेशश्चोर्ध्वरोमा पितरौ प्रणतोऽब्रवीत् । प्रणमामि युवां चोभौ जातस्य पितरौ गुरू

Nakatindig ang buhok at nagtayuan ang balahibo sa katawan, yumukod siya sa kanyang mga magulang at nagsabi: “Sumasamba ako sa inyong dalawa—aking mga magulang, mga iginagalang na guro—sapagkat ako’y isinilang na.”

Verse 65

भवतोर्हि प्रियं कृत्वा अनृणः स्यां सदा ह्यहम् । भवद्भ्यां दत्तमिच्छामि अभिधानं यथात्मनः

Sapagkat sa paggawa ng bagay na kinalulugdan ninyo, ako’y magiging laging malaya sa utang na loob sa inyo; kaya ninanais kong pagkalooban ninyo akong dalawa ng isang pangalan para sa aking sarili, ayon sa aking tunay na pagkatao.

Verse 66

अतः परं तु यच्छ्रेयं कर्तव्यं प्रोन्नतिप्रदम् । ततो भेमिस्तमालिंग्य पुत्रं वचनमब्रवीत्

“Ngayon, sabihin mo sa amin kung ano ang pinakamabuting gawin—yaong nagbibigay ng tunay na pag-angat at kahusayan.” Pagkaraan, niyakap ni Bhaimi ang kanyang anak at nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 67

बर्बराकारकेशत्वाद्बर्बरीकाभिधो भवान् । भविष्यति महाबाहो कुलस्यानन्दवर्धनः

“Dahil ang iyong buhok ay tila mailap at matigas na nakatindig, ikaw ay tatawaging Barbarīka, O makapangyarihang bisig; at ikaw ang magpapalago ng kagalakan ng aming angkan.”

Verse 68

श्रेयश्च ते यत्परमं दृढं च तत्कीर्त्यते बहुधा विप्र मुख्यैः । प्रक्ष्यावहे तद्यदुवंशनाथं गत्वा पुरीं द्वारकां वासुदेवम्

Ang pinakamataas at matatag na kabutihan para sa iyo ay ipinahayag sa maraming paraan ng mga pangunahing brāhmaṇa. Halina’t pumunta tayo sa lungsod ng Dvārakā at itanong kay Vāsudeva, Panginoon ng angkan ng Yadu, ang tungkol doon.