Adhyaya 50

Verse 1

अतिथिरुवाच । साध्वबालमते बाल कमठैतत्त्वयोच्यते । शरीरलक्षणं श्रोतुं पुनरिच्छामि तद्वद

Sinabi ni Atithi: O batang Kamaṭha, ang iyong turo tungkol sa mga tattva ay angkop sa payak na isip. Nais kong marinig muli ang mga katangian ng katawan; sabihin mo iyon.

Verse 2

कमठ उवाच । यथैतद्वेद ब्रह्मांडं शरीरं च तथा शृणु । पादमूलं च पातालं प्रपदं च रसातलम्

Sinabi ni Kamaṭha: Pakinggan kung paanong ang katawang ito’y tumutugma sa brahmāṇḍa, ang kosmikong itlog. Ang talampakan ay Pātāla, at ang unahang bahagi ng paa ay Rasātala.

Verse 3

तलातलं तथा गुल्फौ जंघे चास्य महातलम् । जानुनी सुतलं चोरू वितलं चातलं कटिम्

Ang Talātala ay ang mga bukung-bukong; ang mga binti (shank) niya ay Mahātala. Ang mga tuhod ay Sutala; ang mga hita ay Vitala; at ang balakang ay Atala.

Verse 4

नाभिं महीतलं प्राहुर्भुवर्लोकमथोदरम् । उरःस्थलं च स्वर्लोकं महर्ग्रीवा मुखं जनम्

Tinatawag nilang ang pusod ay ang daigdig na Lupa; ang tiyan ay Bhuvarloka. Ang dibdib ay Svargaloka; ang leeg ay Maharloka; at ang mukha ay Janaloka.

Verse 5

नेत्रे तपः सत्यलोकं शीर्षदेशं वदंति च । तद्यथा सप्त द्वीपानि पृथिव्यां संस्थितानि च

Sinasabi nilang ang mga mata ay Tapoloka, at ang tuktok ng ulo ay Satyaloka. At kung paanong may pitong kontinente na nakatatag sa lupa—

Verse 6

तथात्र धातवः सप्त नामतस्तान्निबोध मे । त्वगसृङ्मांस मेदोऽस्थिमज्जाशुक्राणि धातवः

Gayon din, narito ang pitong dhātu ng katawan—alamin mo ang mga pangalan mula sa akin: balat, dugo, laman, taba, buto, utak-buto, at semilya ang mga dhātu.

Verse 7

अस्थ्नामत्र शतानि स्युस्त्रीणि षष्ट्यधिकानि च । त्रिंशच्छतसहस्राणि नाडीनां कथितानि च

Dito, sinasabing ang mga buto ay tatlong daan at animnapu ang bilang; at ang mga nāḍī ay inilalarawang tatlong daang libo.

Verse 8

षट्पंचाशत्सहस्राणि तथान्यानि नवैव तु । ता वहंति रसं देहे जलं नद्यो यथा भुवि

May limampu’t anim na libo (na mga daluyan), at may dagdag pang siyam. Dinadala nila ang rasa—ang mahalagang katas ng buhay—sa katawan, gaya ng mga ilog sa lupa na nagdadala ng tubig.

Verse 9

सार्धाभिस्तिसृभिश्छन्नं समंताद्रोमकोटिभिः । शरीरं स्थूलसूक्ष्माभिर्दृश्यादृश्या हि ताः स्मृताः

Ang katawan ay nababalutan sa lahat ng panig ng tatlo’t kalahating krore ng mga balahibo. Inaalaala ang mga ito bilang dalawang uri—magaspang at maselan, nakikita at di-nakikita.

Verse 10

षडंगानि प्रधानानि कथ्यमानानि मे शृणु । द्वौ बाहू सक्थिनी द्वे च मूर्धा जठरमेव च

Pakinggan mo mula sa akin ang anim na pangunahing sangkap habang inilalarawan: ang dalawang bisig, ang dalawang hita, ang ulo, at ang tiyan.

Verse 11

अंत्राण्यत्र तथा त्रीणि सार्धव्यामत्रयाणि च । त्रिव्यामानि तथा स्त्रीणामाहुर्वेदविदो द्विजाः

Dito rin, ang mga bituka ay tatlo, na may sukat na tatlo’t kalahating vyāma; at para sa kababaihan ay sinasabing tatlong vyāma—gaya ng ipinahahayag ng mga dwija na batid ang Veda.

Verse 12

ऊर्ध्वनालमधोवक्त्रं हृदि पद्मं प्रकीर्त्यते । हृत्पद्मवामतः प्लीहो दक्षिणे स्यात्तथा यकृत्

Sa puso ay sinasabing may isang lotus, ang tangkay ay paitaas at ang bunganga ay nakaharap pababa. Sa kaliwa ng lotus ng puso naroon ang pali, at sa kanan naman ang atay.

Verse 13

मज्जातो मेदसश्चैव वसायाश्च तथा द्विज । मूत्रस्य चैव पित्तस्य श्लेष्मणः शकृतस्तथा

O dwija, (naririto ang mga sangkap ng katawan): utak-buto, taba at laman-taba; at gayundin ang ihi, apdo, plema, at maging ang dumi.

Verse 14

रक्तस्य चरमस्यात्र गर्ता द्व्यंजलयः स्मृताः । गेयः प्रवर्तमानास्ते देहं संधारयंत्युत

Dito, ang mga sisidlan ng huling dugo ay sinasabing may sukat na dalawang añjali (dalawang dakot). Sa patuloy na pagdaloy, tunay nitong sinusuportahan at pinananatili ang katawan.

Verse 15

सीवन्यश्च तथा सप्त पंच मूर्धानमास्थिताः । एका मेढ्रं गता चैका तथा जिह्वां गता द्विज

May pitong sīvanya (mga tahi/dugtong); lima sa mga ito ay nasa ulo. Ang isa’y patungo sa ari, at ang isa nama’y patungo sa dila, O dalawang‑isinilang.

Verse 16

नाड्यः सर्वाः प्रवर्तंते नाभिपद्मात्तथात्र च । यासां श्रेष्ठा शिरो याता सुषुम्नेडाऽथ पिंगला

Ang lahat ng nāḍī ay nagmumula at dumadaloy mula sa lotus ng pusod dito. Sa mga ito, ang pinakadakila na umaabot sa ulo ay ang Suṣumnā, Iḍā, at Piṅgalā.

Verse 17

नासिकाद्वारमासाद्य संस्थिते देहवर्धने । वायुरग्निश्चंद्रमाश्च पंचधा पंचधात्र च

Pagdating sa pintuan ng mga butas ng ilong, sila’y nananatiling nakatatag para sa paglago at pag‑aalaga ng katawan. Doon din, ang vāyu, ang agni, at ang prinsipyo ng candra ay kumikilos, bawat isa, sa limang paraan.

Verse 18

प्राणापानसमानाश्च उदानो व्यान एव च । पंच भेदाः स्मृता वायोः कर्मार्ण्येषां वदंति च

Prāṇa, Apāna, Samāna, Udāna, at Vyāna—ang mga ito ang inaalala bilang limang pagkakahati ng vāyu (hiningang‑buhay); at itinuturo rin ang gawain ng bawat isa.

Verse 19

उच्छ्वासश्चैव निःश्वासो ह्यन्नपानप्रवेशनम् । आकंठाच्छीर्षसंस्थास्य प्राणकर्म प्रकीर्तितम्

Ang paghinga palabas at paghinga papasok, at ang pagpasok ng pagkain at inumin—ito ang ipinahahayag na mga gawain ng Prāṇa, na ang luklukan ay mula sa lalamunan hanggang sa ulo.

Verse 20

त्यागो विण्मूत्रशुक्राणां गर्भविस्रवणं तथा । अपानकर्म निर्दिष्टं स्थानमस्य गुदोपरि

Ang paglabas ng dumi, ihi, at semilya, gayundin ang pagdaloy na kaugnay ng pagdadalang-tao—ito ang itinatakdang gawain ng Apāna; ang luklukan nito ay nasa itaas ng puwit.

Verse 21

समानो धारयत्यन्नं विवेचयति चाप्यथ । रसयंश्चैव चरति सर्वश्रोणिष्ववारितः

Pinananatili ng Samāna ang pagkain sa loob, saka hinihiwalay at ipinapamahagi ang diwa nito; dumadaloy itong walang hadlang sa lahat ng daluyan ng katawan at pinaiikot ang rasa, ang katas na nakapagpapalusog.

Verse 22

वाक्प्रवृत्तिप्रदोद्गारे प्रयत्ने सर्वकर्मणाम् । आकंठसुरसंस्थानमुदानस्य प्रकीर्त्यते

Sinasabing ang Udāna ang sanhi ng paglabas ng pananalita, ng pagdighay, at ng pagsisikap sa lahat ng gawain; ang luklukan nito’y inilalarawan na umaabot hanggang lalamunan at sa mataas na bahagi, ang dako ng mga deva.

Verse 23

व्यानो हृदि स्थितो नित्यं तथा देहचरोपि च । धातुवृद्धिप्रदः स्वेदलालोन्मेषनिमेषकृत्

Ang Vyāna ay laging nananahan sa puso at gayon ma’y gumagalaw sa buong katawan. Pinauunlad nito ang mga dhātu ng katawan at nagbubunga ng pawis, laway, at pagdilat at pagpikit ng mga mata.

Verse 24

पाचको रजकश्चैव साधकालोचकौ तथा । भ्राजकश्च तथा देहे पञ्चधा पावकः स्थितः

Sa katawan, ang ‘apoy sa loob’ (pāvaka) ay itinatag sa limang anyo: Pācaka, Rañjaka, Sādhaka, Ālocaka, at Bhrājaka.

Verse 25

पाचकस्तु पचत्यन्नं नित्यं पक्वाशये स्थित । आमाशयस्थोऽपि रसं रंजकः कुरुते त्वसृक्

Si Pācaka, na nasa mga bituka, ay laging tumutunaw ng pagkain. Si Rañjaka naman, bagaman nasa bahagi ng sikmura, ay ginagawang dugo ang sustansiyang katas (rasa).

Verse 26

साधको हृदिसंस्थश्च बुद्ध्याद्युत्साहकारकः । आलोचकश्च दृक्संस्थो रूपदर्शनशक्ति कृत

Ang Sādhaka, na nakalagay sa puso, ay lumilikha ng sigla para sa talino at iba pa. Ang Ālocaka, na nasa mata, ay nagkakaloob ng kapangyarihang makakita ng mga anyo.

Verse 27

त्वक्संस्थो भ्राजको देहं भ्राजयेन्निर्मलीकृतः । क्लेदको बोधकश्चैव तर्पणः श्लेष्मणस्तथा

Ang Bhrājaka, na nasa balat, ay nagpapaliwanag at nagpapadalisay sa katawan. Gayundin, ang Kledaka, Bodhaka, at Tarpaṇa ay itinuturo ring mga anyo ng Kapha (śleṣman).

Verse 28

आलंबकस्तथा देहे पंचधा सोम उच्यते । क्लेदकः क्लेदयत्यन्नं नित्यं पक्वाशये स्थितः

Sa katawan, sinasabing ang Soma ay kumikilos sa limang paraan. Ang Kledaka, ang prinsipyong nagpapabasa, na laging nasa malaking bituka, ay patuloy na nagpapalambot at nagpapamoist ng pagkain.

Verse 29

बोधको रसनास्थश्च रसानामवबोधकः । शिरःस्थश्चक्षुरादीनां तर्पणात्तर्पणः स्मृतः

Ang “Bodhaka,” na nananahan sa dila, ang nagpapakilala nang tunay sa lahat ng lasa. At ang “Tarpaṇa,” na nakaluklok sa ulo, ay inaalala bilang yaong nagpapalusog sa mga mata at iba pang pandama sa pamamagitan ng nakapagpapanatiling kasiyahan.

Verse 30

सर्वसंधिगतश्चैव श्लेष्मणः श्लेष्मकृत्तथा । उरःस्थः सर्वगात्राणि स वै ह्यालंबकः स्थितः

Lumalagom sa lahat ng kasukasuan at lumilikha rin ng nagbubuklod na uhog (śleṣman), ang “Ālambaka” ay nananahan sa dibdib, na sumusuporta at nagpapatatag sa lahat ng mga sangkap ng katawan.

Verse 31

एवं वाय्वग्निसोमैश्च देहः संधारितस्त्वसौ । आकाशजानि स्रोतांसि तथा कोष्ठविविक्तता

Sa gayon, ang katawang ito ay pinananatili nina Vāyu, Agni, at Soma. Mula sa Ākāśa nagmumula ang mga daluyan ng katawan (srotas), at mula rin dito ang panloob na pagitan at malinaw na pagkakahiwalay ng mga lukab ng laman-loob.

Verse 32

पार्थिवानीह जानीहि घ्राणकेशनखानि च । अस्थीनि धैर्यं गुरुता त्वङ्मांस हृदयं गुदम्

Alamin dito ang mga “makalupa” na sangkap: ang ilong, buhok, at mga kuko; ang mga buto, katatagan at bigat; ang balat at laman; at gayundin ang puso at ang puwit (anus).

Verse 33

नाभिर्मेदो यकृन्मज्जा अंत्रमामाशयः शिरा । स्नायुः पक्वाशयश्चैव प्राहुर्वेदविदो द्विजाः

Ang pusod, taba, atay, utak-buto (marrow), mga bituka, sikmura at mga daluyan; pati mga litid at ang malaking bituka—ganyan ang ipinahahayag ng mga dvija, ang mga nakaaalam ng Veda.

Verse 34

नेत्रयोर्मडलं शुक्लं कफाद्भवति पैतृकम् । कृष्णं च मण्डलं वातात्तथा भवति मातृकम्

Sa mga mata, ang puting bilog ay nagmumula sa Kapha at sinasabing may pinagmulan sa ama; at ang maitim na bilog ay nagmumula sa Vāta at sinasabing may pinagmulan sa ina.

Verse 35

पक्ष्ममण्डलमेकं तु द्वितीयं चर्ममण्डलम् । शुक्लं तृतीयं कथित चतुर्थं कृष्णमण्डलम्

Ang una ay ang bilog ng pilikmata; ang ikalawa ay ang bilog ng balat. Ang ikatlo ay tinatawag na puting bilog, at ang ikaapat ay ang maitim na bilog.

Verse 36

दृङ्मण्डलं पंचमं तु नेत्रं स्यात्पंचमण्डलम् । अपरे नेत्रभागे द्वे उपांगोऽपांग एव च

Ang ‘bilog ng pagtanaw’ (dṛṅ-maṇḍala) ang ikalima; kaya sinasabing may limang bilog ang mata. Ngunit may ilan na nagsasabi ng dalawa pang bahagi ng mata: ang upāṅga at ang apāṅga.

Verse 37

उपांगो नेत्रपर्यंतो नासा मूलमपांगकः । वृषणौ च तथा प्रोक्तौ मेदोसृक्कफमांसकौ

Ang upāṅga ay umaabot hanggang sa gilid ng mata; ang apāṅga ay nasa ugat ng ilong. At ang dalawang bayag ay sinasabing binubuo rin ng taba, dugo, Kapha, at laman.

Verse 38

असृङ्मांसमयी जिह्वा सर्वेषामेव देहिनाम् । हस्तयोरोष्ठयोर्मेढ्रे ग्रीवायां षट् च कूर्चकाः

Sa lahat ng may katawan, ang dila ay binubuo ng dugo at laman. At may anim na ‘kūrcaka’ (mga buhol o kumpol ng litid) na nasa dalawang kamay, sa mga labi, sa ari ng pag-aanak, at sa leeg.

Verse 39

एवमत्र स्थिते जीवो देहेऽस्मिन्सप्तसप्तके । पंचविंशतिको व्याप्य देहं वासोऽस्य मूर्धनि

Sa gayon, ang jīva (kaluluwang indibidwal) ay nananatili sa katawang ito na binubuo ng dalawang pangkat na “pito-pito”. Bilang prinsipyo ng dalawampu’t lima, lumalaganap ito sa buong katawan, datapwat ang luklukan nito ay nasa ulo.

Verse 40

त्वगसृग्मांसमित्याहुस्त्रिकं मातृसमुद्भवम् । मेदोमज्जास्थिकं प्रोक्तं पितृजं षट्च कौशिकम्

Balat, dugo, at laman—ang tatluhang ito ay sinasabing nagmumula sa ina. Ang taba, utak-buto, at buto ay ipinahahayag na mula sa ama; at ang anim na pangkat na tinatawag na “kauśika” ay binabanggit din nang gayon.

Verse 41

एवं भूतमयं देहं पंचभूतसमुद्भवैः । अन्नैर्यथा वृद्धिमेति तदहं वर्णयामि ते

Sa gayon, ang katawang ito—na binubuo ng mga elemento—ay lumalago sa pamamagitan ng pagkaing nagmumula sa limang dakilang elemento. Isasalaysay ko sa iyo kung paano nagaganap ang pagdami at paglaki nito.

Verse 42

तदन्नं पिण्डकवलैर्ग्रासैर्भुक्तं च देहिभिः । पूर्वं स्थूलाशये वायुः प्राणः प्रकुरुते द्विधा

Ang pagkaing iyon, na kinakain ng mga may katawan sa mga tipak at subo, ay unang dumarating sa magaspang na tiyan. Doon, ang hininga ng buhay na Prāṇa ay kumikilos dito sa dalawang paraan.

Verse 43

संप्रविश्यान्नमध्ये तु पृथगन्नपृथग्जलम् । अग्नेरूर्ध्वं जलं स्थाप्य तदन्नं तज्जलोपरि

Pumapasok ito sa bunton ng pagkain at inihihiwalay ang pagkain sa tubig. Inilalagay nito ang tubig sa ibabaw ng apoy ng pagtunaw, at ang pagkain naman sa ibabaw ng tubig na iyon.

Verse 44

जलस्याधः स्वयं प्राणः स्थित्वाग्निं धमते शनैः । वायुना धम्यमानोग्निरत्युष्णं कुरुते जलम्

Sa ilalim ng tubig, si Prāṇa mismo ay nananahan at marahang nagpapaypay sa apoy ng pagtunaw (Agni). Kapag hinipan ng hangin, ang apoy na iyon ay nagpapainit sa tubig nang matindi.

Verse 45

तदन्नमुष्णतोयेन समंतात्पच्यते पुनः । द्विधा भवति तत्पक्वं पृथक्किट्टं पृथग्रसम्

Ang pagkaing iyon ay muling naluluto sa lahat ng panig sa pamamagitan ng mainit na tubig. Pagkatapos matunaw, nagiging dalawa ito: hiwalay ang dumi o latak (kiṭṭa) at hiwalay ang sustansiyang katas (rasa).

Verse 46

मलैर्द्वादशभिः किट्टं भिन्नं देहाद्बहिर्व्रजेत् । कर्णाक्षिनासिकाजिह्वादताः शिश्नं गुदं नखाः

Ang bahaging dumi, na nahahati sa labindalawang karumihan, ay lumalabas mula sa katawan. Ito ang: tainga, mata, ilong, dila, ngipin, ari, puwit (anus), at mga kuko.

Verse 47

रोमकूपाणि चैव स्युर्द्वादशैते मलाश्रयाः । हृत्पद्मप्रतिबद्धाश्च सर्वा नाड्यः समंततः

Kasama rin ang mga butas ng balahibo—ang labindalawang ito ang mga tahanan ng karumihan. Ang lahat ng nāḍī (mga daluyang maselan), na nakaugnay sa lotus ng puso, ay kumakalat sa lahat ng dako.

Verse 48

तासां मुखेषु तं सूक्ष्मं व्यानः स्थापयते रसम् । रसेन तेन ता नाडीः समानः पूरयेत्पुनः

Sa mga bunganga (bukana) ng mga daluyang iyon, itinatatag ni Vyāna ang maselang katas na pampalusog (rasa). Pagkaraan, sa pamamagitan ng rasang iyon, muling pinupuno ni Samāna ang mga nāḍī at pinananatili ang panloob na pagdaloy ng katawan.

Verse 49

ततः प्रयांति संपूर्णास्ताश्च देहं समंततः । ततः स नाडिमध्यस्थो रञ्जकेनोष्मणा रसः

Pagkatapos, ang mga daluyang iyon, na ganap na napuno, ay kumalat sa buong katawan. Pagkatapos ang rasa, na nasa loob ng mga nadi, ay pinapagana ng init na nagbibigay-kulay.

Verse 50

पच्यते पच्यमानस्तु रुधिरत्वं भजेत्पुनः । ततस्त्वग्लोमकेशाश्च मांसं स्नायु शिरास्थि च

Habang ito ay niluluto (binabago), ito ay muling nagiging dugo. Mula rito ay umuusbong ang balat, balahibo sa katawan at buhok sa ulo, pati na rin ang laman, litid, ugat, at buto.

Verse 51

नखा मज्जा खवैमल्यं शुक्रवृद्धिः क्रमाद्भवेत् । एवं द्वादशधान्नस्य परिणामः प्रकीर्त्यते

Sa tamang pagkakasunod-sunod ay lumalabas ang mga kuko, utak sa buto, ang paglilinis ng mga lukab ng katawan, at ang pagdami ng semilya. Ganito ipinapahayag ang labindalawang pagbabago ng pagkain.

Verse 52

एवमेतद्विनिष्पन्नं शरीरं पुण्यहेतवे । यथैव स्यंदनः शुभ्रो भारसंवाहनाय च

Kaya ang katawang ito, kapag ganap nang nabuo, ay inilaan upang maging sanhi ng kabutihan. Tulad ng isang malinis at mahusay na karwahe na umiiral para magdala ng pasanin, ang katawan din ay inilaan para sa makabuluhang pagsisikap.

Verse 53

तैलाभ्यंगादिभिर्यत्नैर्बहुभिः पाल्यते न चेत् । किं कृत्यं साध्यते तेन यदि भारं वहेन्न हि

Kung ang isang karwahe ay hindi pinananatili sa pamamagitan ng maraming pagsisikap—tulad ng paglalagay ng langis at iba pa—anong gawain ang maisasakatuparan nito, kung hindi nito kayang dalhin ang pasanin?

Verse 54

एवमेतेन देहेन किं कृत्यं भोजनोत्तमैः । वर्धितेन न चेत्पुण्यं कुरुते पशुवच्च तत्

Gayon din, ano ang silbi ng pagpapalusog sa katawang ito sa pinakamainam na pagkain, kung—kahit lumaki at tumibay—hindi naman gumagawa ng kabutihang may bisa (merito) at namumuhay na parang hayop?

Verse 55

भवंति चात्र श्लोकाः । यस्मिन्काले च देशे च वयसा यादृशेन च । कृतं शुभाशुभं कर्म तत्तथा तेन भुज्यते

At narito ang mga taludtod na buod ng aral: Sa anumang panahon at pook, at sa anumang gulang, ang mabuti o masamang karma na ginawa ay siya ring bunga na mararanasan nang ayon sa nararapat.

Verse 56

तस्मात्सदा शुभं कार्यमविच्छिन्नसुखार्थिभिः । विच्छिद्यंतेऽन्यथा भोगा ग्रीष्मे कुसरितो यथा

Kaya nga, ang mga naghahangad ng ligayang di napuputol ay dapat laging gumawa ng mabuti. Kung hindi, mapuputol ang mga kaluguran—gaya ng maliliit na batis na natutuyo sa tag-init.

Verse 57

यस्मात्पापेन दुःखानि तीव्राणि सुबहून्यपि । तस्मात्पापं न कर्तव्यमात्मपीडाकरं हि तत्

Sapagkat ang kasalanan ay nagdadala ng matitinding pagdurusa—marami at mabibigat—kaya huwag gumawa ng kasalanan; sapagkat ito’y tunay na pagpapahirap sa sarili.

Verse 58

एवं ते वर्णितः साधो प्रश्नोऽयं शक्तितो मया । यथा संजायते प्राणी यथा शृणु प्रलीयते

Kaya nga, O mabuting tao, ipinaliwanag ko sa iyo ang tanong na ito ayon sa aking makakaya—kung paano isinisilang ang nilalang; ngayo’y pakinggan mo rin kung paano ito nalulusaw (kamatayan).

Verse 59

आयुष्ये कर्मणि क्षीणे संप्राप्ते मरणे नृणाम् । स्वकर्मवशगो देही कृष्यते यमकिंकरैः

Kapag naubos na ang itinakdang haba ng buhay at ang karmang sumusuporta rito at dumating ang kamatayan, ang kaluluwang may katawan—napapasailalim sa sariling gawa—ay hinihila ng mga alipin ni Yama.

Verse 60

पंचतन्मात्रसहितः समनोबुद्ध्यहंकृतिः । पुण्यपापमयैः पाशैर्बद्धो जीवस्त्यजे द्वपुः

Kasama ang limang banayad na sangkap, at ang isip, talino, at pagkamakasarili, ang jīva—nakagapos sa mga tali na hinabi ng kabutihan at kasalanan—ay iniiwan ang katawan.

Verse 61

शीर्ष्णश्च सप्तभिश्छिद्रैर्निर्गच्छेत्पुण्यकर्मणाम् । अधश्च पापिनां यांति योगिनां ब्रह्मरंध्रतः

Ang may mabubuting gawa ay lumalabas sa pitong siwang sa ulo; ang makasalanan ay bumababa; ngunit ang mga yogin ay lumalabas sa bukana ni Brahma (brahmarandhra).

Verse 62

तत्क्षणात्सोऽथ गृह्णाति शारीरं चातिवाहिकम् । अंगुष्ठपर्वमात्रं तु स्वप्राणैरेव निर्मितम्

Sa mismong sandaling iyon, tinatanggap nito ang ‘ativāhika’ na katawan (katawang tagapagdala)—kasinglaki lamang ng isang kasukasuan ng hinlalaki—na nalikha mula sa sariling prāṇa o lakas-buhay.

Verse 63

ततस्तस्मिन्स्थितं जीवं देहे यमभटास्तदा । बद्ध्वा नयंति मार्गेण याम्येनाति यथाबलम्

Pagkaraan, ang mga bantay ni Yama, nang matagpuan ang jīva na nasa katawang iyon, ay ginagapos ito at inaakay sa landas ni Yama, gamit ang lakas kung kinakailangan.

Verse 64

तप्तांबरीषतुल्येन अयोगुडनिभेन च । प्रतप्तसिकतेनापि ताम्रपात्रनिभेन च

Sa landas na iyon, siya’y pinahihirapan—gaya ng nadidiin ng nagliliyab na tipak ng bakal, gaya ng bukol na bakal na nagbabaga, gaya ng buhangin na nakapapaso, at gaya ng sisidlang tanso na pinainit.

Verse 65

षडशीतिसहस्राणि योजनानां महीतलात् । कृष्यमाणो यमपुरीं नीयते पापकृद्भटैः

Hila mula sa ibabaw ng lupa sa layong walumpu’t anim na libong yojana, ang gumagawa ng kasamaan ay dinadala ng mga bantay patungo sa lungsod ni Yama.

Verse 66

क्वचिच्छीतं महादुर्गमन्धकारं क्वचिन्महत् । अग्निसंस्पर्शवदनैः काककाकोलजंबुकैः

Sa ilang dako’y nagyeyelo; sa iba nama’y napakalawak na dilim na di-malampasan—samantalang ang mga uwak, uwak-itim, at mga asong-gubat na ang mga bibig ay tila haplos ng apoy ay sumasalakay.

Verse 68

क्वचिच्च भक्ष्यते घोरै राक्षसैः कृष्यतेऽस्यते । दह्यमानोतिघोरेण सैकतेन च नीयते

Sa ilang dako, siya’y kinakain ng mga kakila-kilabot na rākṣasa; siya’y hinihila at hinahampas; habang nasusunog sa nakapanghihilakbot na buhangin na nakapapaso, siya’y itinutulak pasulong.

Verse 69

मुहूतैर्दशभिर्याति तं मार्गमतिदुस्तरम् । तं कालं सुमहद्वेत्ति पुरुषो वर्षसंमितम्

Sa loob lamang ng sampung muhūrta, pinatatahak sa kanya ang landas na lubhang mahirap; ngunit ang taong may katawan ay nadarama ang panahong iyon na napakahaba, na wari’y sinusukat na parang mga taon.

Verse 70

तार्यते च नदीं घोरां पूयशोणितवाहिनीम् । नदीं वैतरणीं नाम केशशैवलशाद्वलाम्

At siya’y pinatawid sa isang nakapangingilabot na ilog na umaagos ng nana at dugo—ang ilog na tinatawag na Vaitaraṇī—na ang mga pampang ay gusot sa buhok at nababalutan ng malagkit na lumot at damo.

Verse 71

ततो यमस्य पुरतः स्थाप्यते यमकिंकरैः । पापी महाभयं पश्येत्कालांतकमुखैर्वृतम्

Pagkatapos, inilalagay siya ng mga lingkod ni Yama sa harap ni Yama; ang makasalanan ay nakakakita ng dakilang sindak—napaliligiran ng mga mukhang wari’y si Panahon-at-Kamatayan mismo.

Verse 72

पुण्यकर्मा सौम्यरूपं धर्मराजं तदा किल । मनुष्या एव गच्छंति यमलोकेन चापरे

Ngunit ang gumagawa ng kabutihan, sa sandaling iyon, tunay na lumalapit kay Dharmarāja sa kanyang maamong anyo; at may iba pang nilalang na dumaraan din sa landas ng daigdig ni Yama—tunay ngang bilang mga kaluluwang tao.

Verse 73

मरणानंतरं तेषां जंतूनां योनिपूरणम् । तथाहि प्रेता मनुजाः श्रूयंते नान्यजंतवः

Pagkaraan ng kamatayan, para sa mga nilalang na iyon ay may pagpasok sa bagong sinapupunan (muling pagsilang); sapagkat naririnig na ang ‘preta’ ay mga tao, at hindi ganoon ang tawag sa ibang nilalang.

Verse 74

धार्मिकः पूज्यते तत्र पापः पाशगलो भवेत् । धार्मिकश्च यथा याति तं मार्गं शृणु वच्मि ते

Doon, ang matuwid ay pinararangalan, samantalang ang makasalanan ay nagiging nakagapos sa lubid na silo (pāśa). Ngayon, pakinggan mo sa akin kung paano naglalakbay ang dhārmika sa landas na iyon.

Verse 75

आरामद्रुमदातारः फलपुष्पवता पथा । छायया च सुखं यांति तथा ये च्छत्रदा नराः

Ang mga nagkakaloob ng mga punlaan at punongkahoy ay lalakad sa landas na hitik sa bunga at bulaklak, at maglalakbay na may ginhawa sa lilim; gayundin ang mga taong nagkaloob ng payong.

Verse 76

उपानहप्रदा यानैर्वितृषाः पूर्तधर्मिणः । विमानैर्यानदा यांति तथा शय्यासनप्रदाः

Ang mga nagkakaloob ng panyapak—mga gumagawa ng gawaing pampublikong kabutihan—ay naglalakbay sakay ng sasakyan at hindi dinadapuan ng uhaw. Ang nagkakaloob ng sasakyan ay sasakay sa mga vimāna; gayundin ang nagkakaloob ng higaan at upuan.

Verse 77

भक्ष्यभोज्यैस्तथा तृप्ता यांति भोजनदायिन । दीपप्रदाः प्रकाशेन गोप्रदास्तां नदीं सुखम्

Ang mga nagkakaloob ng pagkain ay magpapatuloy na busog, taglay ang mga kakanin at handa. Ang nagkakaloob ng ilawan ay lalakad na may liwanag na kasama; ang nagkakaloob ng baka ay tatawid sa ilog na yaon nang magaan at payapa.

Verse 78

श्रीसूर्यं श्रीमहादेवं भक्ता ये पुरुषोत्तमम् । जन्मप्रभृति ते यांति पूज्यमाना यमानुगैः

Ang mga debotong tapat sa maluwalhating Surya, kay Śrī Mahādeva, at sa Kataas-taasang Persona (Puruṣottama)—mula pa sa kapanganakan ay nagpapatuloy sila, pinararangalan maging ng mga tagasunod ni Yama.

Verse 79

महीं गां कांचनं लोहं तिलान्कार्पासमेव च । लवणं सप्तधान्यं च दत्त्वा याति सुखं नरः

Ang taong nagkakaloob bilang kawanggawa ng lupa, baka, ginto, bakal, linga, bulak, asin, at pitong uri ng butil, ay makakamit ang kalagayang mapayapa at maligaya.

Verse 80

तेषां तत्र गतानां च पापिनां पुण्यकर्मिणाम् । चित्रगुप्तः प्रेतपाय निरूपयति वै ततः

Para sa mga pumunta doon, kapwa ang mga makasalanan at ang mga gumagawa ng kabutihan, si Citragupta ang siyang nagtatakda ng kanilang kapalaran sa daigdig ng mga yumao.

Verse 81

प्रेतलोके स वसति ततः संवत्सरं नरः । वत्सरेण च तेनास्य शरीरमभिजायते

Doon ang tao ay naninirahan sa daigdig ng mga preta sa loob ng isang taon; at sa pagtatapos ng taong iyon, isang katawan ang nabubuo para sa kanya.

Verse 82

सोदकुम्भमथान्नाद्यं बांधवैर्यत्प्रदीयते । दिनेदिने स तद्भुक्त्वा तेन वृद्धिं प्रयाति च

At ang banga ng tubig at mga alay na pagkain na ibinibigay ng kanyang mga kamag-anak—sa pagkain ng mga ito araw-araw, siya ay lumalaki sa pamamagitan nito.

Verse 83

पूर्वदत्तमथान्नाद्यं प्राप्नोति स्वयमेव च । स्वयं येन न दत्तं च तथा दाता न विद्यते

Natatanggap din niya, nang kusa, ang pagkain at iba pa na naibigay noon; ngunit para sa isa na walang ibinigay noong nabubuhay pa, walang tagapagbigay na matatagpuan.

Verse 84

न चाप्युदकदातासौ क्षुत्तृड्भ्यामतिपीड्यते । बांधवैस्तूदकं दत्तं नदीभूत्वोपतिष्ठति

At ang sinumang nagbigay ng tubig ay hindi labis na pahihirapan ng gutom at uhaw; bukod dito, ang tubig na inialay ng mga kamag-anak ay dumarating sa kanya, na nagiging parang ilog.

Verse 85

मासिमासि च यच्छ्राद्धं षोडशश्राद्धपूर्वकम् । अत्र न क्रियते यस्य प्रेतत्वात्स न मुच्यते

Kung dito ay hindi isinasagawa para sa isang tao ang buwanang śrāddha—na nagsisimula sa labing-anim na śrāddha—hindi siya mapapalaya mula sa kalagayang pagiging preta.

Verse 86

मानुषेण दिनेनैव प्रेतलोके दिनं स्मृतम् । तस्माद्दिनेदिने देयं प्रेतायान्नं च वत्सरम्

Ang isang araw ng tao ay itinuturing na isang araw sa daigdig ng preta; kaya araw-araw ay dapat maghandog ng pagkain para sa preta sa loob ng isang taon.

Verse 87

तं च स्माशानिकानाम गणा याम्या भयावहाः । शीतवातातपोपेतं तत्र रक्षंति पापिनम्

At doon, ang mga kakila-kilabot na pangkat na tulad ni Yama, na tinatawag na “smāśānika,” ay nagbabantay sa makasalanan na dinadapuan ng lamig, hangin, at nakapapasong init.

Verse 88

यथेह बन्धने कश्चिद्रक्ष्यते विषमैर्नरैः । प्रेतपिंडा न दीयंते षोडशश्राद्धपूर्वकाः

Gaya ng sa mundong ito, ang isang nakakulong ay binabantayan ng malulupit na tao; gayon din, ang mga handog na piṇḍa para sa preta—na dapat ialay mula sa labing-anim na śrāddha—ay hindi naibibigay.

Verse 89

यस्य तस्य न मोक्षोऽस्ति प्रेतत्वाद्वै युगैरपि । ततः सपिण्डीकरणे बांधवैः सुकृते नरः

Hangga’t nananatili sa kalagayang preta, walang paglaya para sa kanya kahit lumipas ang napakahahabang mga yugto ng panahon. Pagkaraan, kapag isinagawa ng mga kamag-anak ang ritwal na sapiṇḍīkaraṇa nang may nararapat na kabutihang-loob, ang yumao ay tunay na napapakinabangan.

Verse 90

पूर्णे संवत्सरे देहं संपूर्णं प्रतिपद्यते । पापात्मा घोररूपं तु धार्मिको दिव्यमुत्तमम्

Kapag natapos ang isang ganap na taon, ang nilalang ay nagkakamit ng ganap na nabuo na katawan. Ang may pusong makasalanan ay nagtataglay ng nakapanghihilakbot na anyo, samantalang ang matuwid sa Dharma ay nagkakamit ng maningning at dakilang anyo.

Verse 91

ततः स नरकं याति स्वर्गं वा स्वेन कर्मणा । रौरवाद्याश्च नरकाः पातालतलसंस्थिताः

Pagkaraan nito, ayon sa sariling karma, siya’y napupunta sa impiyerno o sa langit. Ang mga impiyernong nagsisimula sa Raurava ay nasa mga antas ng Pātāla.

Verse 92

सुराद्याः सत्यपर्यंताः स्वर्लोकस्योर्ध्वमाश्रिताः । इतिहासपुराणेषु वेदस्मृतिषु यच्छुतम्

Ang mga daigdig na nagsisimula sa daigdig ng mga deva at umaabot hanggang Satya ay nananahan sa itaas ng Svarga. Ito ang naririnig sa mga Itihāsa at Purāṇa, at sa mga Veda at Smṛti.

Verse 93

पुण्यं तेन भवेत्स्वर्गो नरकस्तद्विपर्ययात् । तत्रापि कालवसति कर्मणामनुरूपतः

Sa pamamagitan ng kabutihan, nagbubunga ang langit; sa kabaligtaran nito, nagbubunga ang impiyerno. Kahit doon, nananahan ang isa sa panahong naaayon sa kanyang mga gawa.

Verse 94

अर्वाक्सपिंडीकरणं यस्य वर्षाच्च वा कृतम् । प्रेतत्वमपि तस्यापि प्रोक्तं संवत्सरं धुवम्

Kahit maisagawa nang mas maaga—bago pa lumipas ang isang taon—ang sapiṇḍīkaraṇa, gayon pa man, para sa kanya rin ay ipinahayag na ang kalagayang preta ay tiyak na tumatagal ng isang buong taon.

Verse 95

यैरिष्टं च त्रिभिर्मेधैरर्चितं वा सुरत्रयम् । प्रेतलोकं न ते यांति तथा ये समरे हताः

Ang mga nagsagawa ng tatlong handog na sakripisyo, o sumamba sa tatlong Diyos, ay hindi napupunta sa daigdig ng mga preta; gayundin ang mga napatay sa digmaan ay hindi rin napupunta roon.

Verse 96

शुद्धेन पुण्येन दिवं च शुद्धां पापेन शुद्धेन तथा तमोंधम् । मिश्रेण स्वर्गं नरकं च याति देहस्तथैवास्य भवेच्च तादृक्

Sa dalisay na kabutihan, nararating ang dalisay na langit; sa dalisay na kasalanan, napapasa dilim na nakabubulag. Sa halong gawa, napupunta sa langit at impiyerno, at ang kalagayang may-katawan niya’y nagiging gayon ding halo-halo.

Verse 97

प्रश्नत्रयं चेति तव प्रणीतमुत्पत्तिमृत्यू परलोकवासः । यथा गुरुर्मे समुदाजहार किं भूय इच्छत्युत तद्वदामि

Kaya nga, inilah ang tatlong tanong na iyong inihain—kapanganakan, kamatayan, at paninirahan sa kabilang daigdig. Gaya ng ipinaliwanag sa akin ng aking guro, gayon ko rin ito sasabihin; ano pa ang nais mong marinig?

Verse 617

मक्षिकादंशमशकैर्भक्ष्यते सर्पवृश्चिकैः । भक्ष्यमाणोऽपि तैर्जंतुः क्रंदते म्रियते न हि

Kinakain siya ng mga langaw, dapulak at lamok, at ng mga ahas at alakdan. Kahit nilalapa na sila, ang nilalang ay humahagulhol at dumaraing, ngunit hindi namamatay.