Adhyaya 47

Verse 1

स्कंद उवाच । अथोत्तरस्यामाशायां कुंडमर्काख्यमुत्तमम् । तत्र नाम्नोत्तरार्केण रश्मिमाली व्यवस्थितः

Sinabi ni Skanda: Ngayon, sa hilagang dako ay may isang dakilang lawa na tinatawag na Arka. Doon nananahan ang Araw, ang may kuwintas ng mga sinag, sa pangalang ‘Uttarārka’.

Verse 2

तापयन्दुःखसंघातं साधूनाप्याययन्रविः । उत्तरार्को महातेजाः काशीं रक्षति सर्वदा

Tinutupok ang mga bunton ng pagdurusa at pinagyayabong ang mga banal, ang Araw—makapangyarihan sa ningning bilang Uttarārka—ay laging nagbabantay sa Kāśī.

Verse 3

तत्रेतिहासो यो वृत्तस्तं निशामय सुव्रत । विप्रः प्रियव्रतो नाम कश्चिदात्रेय वंशजः

Makinig ka, O may mabuting panata, sa kasaysayang naganap doon: may isang brāhmaṇa na ang pangalan ay Priyavrata, na isinilang sa angkan ni Ātreya.

Verse 4

आसीत्काश्यां शुभाचारः सदातिथिजनप्रियः । भार्या शुभव्रता तस्य बभूवातिमनोहरा

Sa Kāśī ay may banal at marangal na asal, laging minamahal ng mga panauhin at ng mga tao. Ang kaniyang asawa, tapat sa mapagpalang mga panata, ay lubhang kaakit-akit.

Verse 5

भर्तृशुश्रूषणरता गृहकर्मसुपेशला । तस्यां स जनयामास कन्यामेकां सुलक्षणाम्

Masigasig siyang maglingkod sa asawa at bihasa sa mga gawaing-bahay. Sa kaniya ay ipinanganak niya ang iisang anak na babae na may mabubuting palatandaan.

Verse 6

मूलर्क्षप्रथमेपादे तथा केंद्रे बृहस्पतौ । ववृधे सा गृहे पित्रोः शुक्ले पक्षे यथा शशी

Ipinanganak siya na ang Mūla-nakṣatra ay nasa unang bahagi at si Bṛhaspati (Jupiter) ay nasa mapalad na sentrong puwesto. Lumaki siya sa tahanan ng mga magulang na gaya ng buwan na sumisikat sa maliwanag na kalahati.

Verse 7

सुरूपा विनयाचारा पित्रोश्च प्रियकारिणी । अतीव निपुणा जाता गृहोपस्करमार्जने

Maganda at may hinhing asal, laging nagbibigay-lugod sa mga magulang, siya’y naging lubhang bihasa sa pag-aalaga at paglilinis ng mga kasangkapang pangbahay.

Verse 8

यथायथा समैधिष्ट सा कन्या पितृमंदिरे । तथातथा पितुस्तस्याश्चिंता संववृधेतराम्

Habang lalo pang namumukadkad ang dalaga sa bahay ng kaniyang ama, lalo ring lumalaki nang lumalaki ang pag-aalala ng ama para sa kaniya.

Verse 9

कस्मै देया वरा कन्या सुरम्येयं सुलक्षणा । अस्या अनुगुणो लभ्यः क्व मया वर उत्तमः

“Kanino ko ibibigay ang dalagang ito—napakagiliw at may mabuting palatandaan? Saan ako makasusumpong ng lalaking tunay na karapat-dapat at angkop sa kanya?”

Verse 10

कुलेन वयसा चापि शीलेनापि श्रुतेन च । रूपेणार्थेनसंयुक्तः कस्मै दत्ता सुखं लभेत्

“May marangal na angkan at wastong gulang, may mabuting asal at karunungan, at pinagpala pa ng kagandahan at kabuhayan—kanino siya ibibigay upang makamtan niya ang tunay na ligaya?”

Verse 11

इति चिंतयतस्तस्य ज्वरोभूदतिदारुणः । यश्चिंताख्यो ज्वरः पुंसामौषधैर्नापि शाम्यति

Sa gayong pagninilay niya, sumiklab sa kanya ang isang napakabagsik na lagnat—ang ‘lagnat na tinatawag na pag-aalala’ sa mga tao, na hindi humuhupa kahit sa gamot.

Verse 12

तन्मूलर्क्षविपाकेन चिंताख्येन ज्वरेण च । स विप्रः पंचतां प्राप्तस्त्यक्त्वा सर्वं गृहादिकम्

Dahil sa itinakdang bunga na kaugnay ng Mūla-nakṣatra, at dahil sa lagnat na tinatawag na pagkabalisa, ang brahmanang iyon ay namatay—iniwan ang tahanan at lahat ng ari-arian.

Verse 13

पितर्युपरते तस्याः कन्यायाः सा जनन्यपि । शुभव्रता परित्यज्य तां कन्यां पतिमन्वगात्

Nang pumanaw ang ama ng dalaga, maging ang kanyang ina—tapat sa banal na panata—ay iniwan ang anak na babae at sumunod sa kanyang asawa.

Verse 14

धर्मोयं सहचारिण्या जीवताजीवतापि वा । पत्या सहैव स्थातव्यं पतिव्रतयुजा सदा

Ito ang ipinahayag na dharma ng tapat na kabiyak: sa buhay man o sa kamatayan, laging mananatiling kasama ng asawa—ganyan ang landas ng pativratā.

Verse 15

नापत्यं पाति नो माता न पिता नैव बांधवाः । पत्युश्चरणशुश्रूषा पायाद्वै केवलं स्त्रियम्

Hindi anak ang tunay na sanggalang, ni ina, ni ama, ni mga kamag-anak. Sa babae, ang tanging kanlungan ay ang debotong paglilingkod sa paanan ng kanyang asawa.

Verse 16

सुलक्षणापि दुःखार्ता पित्रोः पंचत्वमाप्तयोः । और्ध्वदैहिकमापाद्य दशाहं विनिवर्त्य च

Bagaman may mabubuting palatandaan, nabagabag siya sa matinding dalamhati nang pumanaw ang kanyang mga magulang. Matapos isagawa ang mga ritong panglibing at tapusin ang sampung-araw na pagtalima, siya’y nagbalik.

Verse 17

चिंतामवाप महतीमनाथा दैन्यमागता । कथमेकाकिनी पित्रा मात्राहीना भवांबुधेः

Walang masandalan at lugmok sa pagdarahop, sinakmal siya ng malaking pangamba: “Paano akong nag-iisa—ulila sa ama at ina—makakatawid sa dagat ng pag-iral sa sanlibutan?”

Verse 18

दुस्तरं पारमाप्स्यामि स्त्रीत्वं सर्वाभिभावि यत् । न कस्मैचिद्वरायाहं पितृभ्यां प्रतिपादिता

“Paano ko mararating ang kabilang pampang ng mahirap tawirin, gayong ang pagiging babae’y nadadaig ng lahat? Hindi ako naipagkaloob ng aking mga magulang sa alinmang mapapangasawa.”

Verse 19

तददत्ता कथं स्वैरमहमन्यं वरं वृणे । वृतोपि न कुलीनश्चेद्गुणवान्न च शीलवान्

“Yamang hindi pa ako naipagkaloob (sa pag-aasawa), paano ko malayang pipiliin ang ibang asawa sa sarili kong kagustuhan? At kahit mapili man, ano ang saysay niya kung hindi siya mula sa marangal na angkan—ni may kabutihang-loob, ni may mabuting asal?”

Verse 20

स्वाधीनोपि न तत्तेन वृतेनापि हि किं भवेत् । इति संचिंतयंती सा रूपौदार्यगुणान्विता

“Kahit siya’y masunurin, ano ang mapapala sa gayong lalaking pinili?” Gayon siya nagmuni-muni—yaong dalagang pinagkalooban ng kagandahan, pagkabukas-palad, at mga kabutihan.

Verse 21

युवभिर्बहुभिर्नित्यं प्रार्थितापि मुहुर्मुहुः । न कस्यापि ददौ बाला प्रवेशं निज मानसे

Bagaman siya’y paulit-ulit na niligawan, muli’t muli, ng maraming kabataang lalaki, hindi niya pinahintulutan ang sinuman na makapasok sa sarili niyang puso.

Verse 22

पित्रोरुपरतिं दृष्ट्वा वात्सल्यं च तथाविधम् । निनिंद बहुधात्मानं संसारं च निनिंद ह

Nang makita niya ang pagpanaw ng kanyang mga magulang at maalala ang gayong wagas na pag-aaruga, sinisi niya ang sarili sa maraming paraan, at sinumpa rin niya ang mismong saṃsāra.

Verse 23

याभ्यामुत्पादिता चाहं याभ्यां च परिपालिता । पितरौ कुत्र तौ यातौ देहिनो धिगनित्यताम्

“Sila na nagluwal sa akin at sila ring nag-aruga sa akin—saan naparoon ang dalawang magulang na iyon? Sumpa ang kawalang-tatag ng mga may katawan!”

Verse 24

अहो देहोप्यहोंगत्वं यथा पित्रोः पुरो मम । इति निश्चित्य सा बाला विजितेंद्रिय मानसा

“Ay, ang katawan ding ito! Ay, ang kalagayang walang-katawan, gaya ng nangyari noon sa aking mga magulang!” Sa gayong pasya, ang dalaga—napasuko ang mga pandama at isip—ay tumindig na matatag sa panata.

Verse 25

ब्रह्मचर्यं दृढं कृत्वा तप उग्रं चचार ह । उत्तरार्कस्य देवस्य समीपे स्थिरमानसा

Matatag niyang niyakap ang brahmacarya, at nagsagawa ng mabibigat na pag-aayuno at pagninilay; di matinag ang loob, pinanatiling payapa ang isip sa piling ng diyos na tinatawag na Uttarārka.

Verse 26

तस्यां तपस्यमानायामेकाच्छागी लघीयसी । तत्र प्रत्यहमागत्य तिष्ठेत्तत्पुरतोऽचला

Samantalang siya’y abala sa pag-austeridad, isang munting usa na babae ang dumarating doon araw-araw at tumatayo, di gumagalaw, sa harap niya.

Verse 27

तृणपर्णादिकं किंचित्सायमभ्यवहृत्य सा । तत्कुंडपीतपानीया स्वस्वामिसदनं व्रजेत्

Sa dapithapon, kumakain ito ng kaunting damo at mga dahon; saka, uminom ng tubig mula sa lawa, at bumabalik sa tahanan ng kanyang sariling panginoon.

Verse 28

तत इत्थं व्यतीतासु पंचषा सुसमासु च । लीलया विचरन्देवस्तत्र देव्या सहागतः

Pagkaraan, nang lumipas sa ganitong paraan ang lima o anim na mabubuting buwan, ang Panginoon, na naglalakad na tila laro, ay dumating doon kasama ang Diyosa.

Verse 29

सन्निधावुत्तरार्कस्य तपस्यतीं सुलक्षणाम् । स्थाणुवन्निश्चलां स्थाणुरद्राक्षीत्तपसा कृशाम्

Malapit sa Uttarārka, namataan ng Panginoong Sthāṇu ang babaeng may mabuting palatandaan na nagsasagawa ng matinding tapas—di-nakikilos na parang haligi, at pinangayayat ng kanyang pag-aayuno at pagninilay.

Verse 30

ततो गिरिजया शंभुर्विज्ञप्तः करुणात्मना । वरेणानुगृहाणेमां बंधुहीनां सुमध्यमाम्

Pagkaraan, si Girijā ay nagsumamo kay Śambhu, ang puspos ng habag: “Pagpalain mo ang babaeng ito—walang kaanak at may payat na baywang—sa pamamagitan ng pagkakaloob ng isang biyaya.”

Verse 31

शर्वाणीगिरमाकर्ण्य ततः शर्वः कृपानिधिः । समाधिमीलिताक्षीं तामुवाच वरदो हरः

Nang marinig ang pananalita ni Śarvāṇī, si Śarva—bukal ng awa—ay nagsalita sa kanya na nakaupo, nakapikit ang mga mata sa samādhi; si Hara, ang tagapagkaloob ng biyaya, ang tumawag sa kanya.

Verse 32

सुलक्षणे प्रसन्नोस्मि वरं वरय सुव्रते । चिरं खिन्नासि तपसा कस्तेऽस्तीह मनोरथः

“O mapalad na babae, ako’y nalugod. O may banal na panata, pumili ka ng biyaya. Matagal kang napagod sa tapas—ano ang hangarin mong nasa puso rito?”

Verse 33

सापि शंभोर्गिरं श्रुत्वा मुखपीयूषवर्षिणीम् । महासंतापशमनीं लोचने उदमीलयत्

Nang marinig niya ang mga salita ni Śambhu—na wari’y ambrosiyang umuulan mula sa kanyang bibig at pumapawi sa matinding dalamhati—dahan-dahan niyang idinilat ang kanyang mga mata.

Verse 34

त्र्यक्षं प्रत्यक्षमावीक्ष्य वरदानोन्मुखं पुरः । देवीं च वामभागस्थां प्रणनाम कृतांजलिः

Nang makita niya ang Tatlong-Matang Panginoon na hayag sa harap, handang magbigay ng biyaya, at ang Diyosa na nakaupo sa Kanyang kaliwang panig, siya’y yumukod na magkadikit ang mga palad.

Verse 35

किं वृणे यावदित्थं सा चिंतयेच्चारुमध्यमा । तावत्तयानिरैक्षिष्ट वराकी बर्करी पुरः

Habang ang magandang babae na may payat na baywang ay nag-iisip pa, “Anong biyaya ang hihilingin ko?”, sa sandaling iyon ay ipinasilip sa kanya ang abang kambing na si Barkarī, nakatayo mismo sa harap.

Verse 36

आत्मार्थं जीवलोकेस्मिन्को न जीवति मानवः । परं परोपकारार्थं यो जीवति स जीवति

Sa mundong ito ng mga nilalang, sinong tao ang hindi nabubuhay para sa sarili? Ngunit ang nabubuhay upang tumulong sa kapwa—siya lamang ang tunay na nabubuhay.

Verse 37

अनया मत्तपोवृत्ति साक्षिण्या बह्वनेहसम् । असेव्यहं तदेतस्यै वरयामि जगत्पतिम्

Sa isang ito bilang saksi—na nakasaksi sa landas ng aking pag-aayuno at asal, at sagana sa walang-sariling pagsisikap—kaya para sa kanya ay pipiliin ko ang Panginoon ng sanlibutan bilang biyaya.

Verse 38

परामृश्य मनस्येतत्प्राह त्र्यक्षं सुलक्षणा । कृपानिधे महादेव यदि देयो वरो मम

Pagkaraang pagnilayan ito sa kanyang puso, nagsalita si Sulakṣaṇā sa Tatlong-Matang Panginoon: “O Mahādeva, bukal ng habag—kung ipagkakaloob sa akin ang isang biyaya…”

Verse 39

अजशावी वराक्येषा तर्हि प्रागनुगृह्यताम् । वक्तुं पशुत्वान्नोवेत्ति किंचिन्मद्भक्तिपेशला

“Ang abang nilalang na ito’y tila kambing-tupa; pagkalooban muna siya ng habag. Dahil sa kalagayang-hayop, hindi siya makapagsalita—ngunit may marubdob na hilig sa debosyon sa Akin.”

Verse 40

इति वाचं निशम्येशः परोपकृतिशालिनीम् । सुलक्षणाया नितरां तुतोष प्रणतार्तिहा

Pagkarinig ng Panginoon sa mga salitang iyon—puspos ng malasakit sa kapwa—siya, ang tagapag-alis ng dalamhati ng mga sumuko, ay labis na nalugod kay Sulakṣaṇā.

Verse 41

देवदवस्ततः प्राह देवि पश्य गिरींद्रजे । साधूनामीदृशी बुद्धिः परोपकरणोर्जिता

Pagkaraan ay nagsalita ang Panginoon sa Diyosa: “Masdan, O anak ng Bundok—ganyan ang pag-unawa ng mga banal, pinatataas ng lakas ng paggawa ng kabutihan sa kapwa.”

Verse 42

ते धन्याः सर्वलोकेषु सर्वधर्माश्रयाश्च ते । यतंते सर्वभावेन परोपकरणाय ये

Mapalad sila sa lahat ng daigdig; sila ang kanlungan ng lahat ng dharma—yaong nagsisikap nang buong pagkatao para sa kapakanan ng kapwa.

Verse 43

संचयाः सर्ववस्तूनां चिरं तिष्ठति नो क्वचित् । सुचिरं तिष्ठते चैकं परोपकरणं प्रिये

Ang mga naipong ari-arian ay hindi nagtatagal saanman; ngunit isang bagay ang nananatili nang napakatagal, O minamahal—ang paglilingkod para sa ikabubuti ng kapwa.

Verse 44

धन्या सुलक्षणा चैषा योग्याऽनुग्रहकर्मणि । ब्रूहि देवि वरो देयः कोऽस्यैच्छाग्यै च कः प्रिये

Tunay na pinagpala ang Sulakṣaṇā na ito; karapat-dapat siya sa gawa ng biyaya. Sabihin mo, O Devī—anong kaloob ang igagawad sa kaniya, at ano ang ninanais niya, O minamahal?

Verse 45

श्रीदेव्युवाच । सर्वसृष्टिकृतां कर्तः सर्वज्ञप्रणतार्तिहन् । सुलक्षणा शुभाचारा सखी मेस्तु शुभोद्यमा

Sinabi ni Śrī Devī: O Lumikha ng buong sangnilikha, O Panginoong lubos na nakaaalam, tagapag-alis ng pagdurusa ng mga yumuyukod sa Iyo—nawa’y magkaroon ako ng isang mabuting kasama, may mabuting palatandaan, marangal ang asal at mabuting gawi, na laging masigasig sa mapalad na gawain.

Verse 46

यथा जया च विजया यथा चैव जयंतिका । शुभानंदा सुनंदा च कौमुदी च यथोर्मिला

Kung paanong si Jayā at Vijayā, gayundin si Jayantikā; kung paanong si Śubhānandā at Sunandā; kung paanong si Kaumudī at si Urmilā—gayon nawa siya, na puspos ng gayong kabutihang-mapalad.

Verse 47

यथा चंपकमाला च यथा मलयवासिनी । कर्पूरलतिका यद्वद्गंधधारा यथा शुभा

Gaya ng kagandahan ng kuwintas ng mga bulaklak na campaka; gaya ng halimuyak ng nananahan sa mga burol ng Malaya; gaya ng baging ng kampor; at gaya ng mapalad na agos ng pabango—gayon nawa siya.

Verse 48

अशोका च विशोका च यथा मलयगंधिनी । यथा चंदननिःश्वासा यथा मृगमदोत्तमा

Nawa’y maging Aśokā siya—walang dalamhati—at Viśokā—tagapag-alis ng lungkot; mabango gaya ng samyo ng Malaya; gaya ng hininga ng sandalwood; at marilag na gaya ng pinakamainam na musk.

Verse 49

यथा च कोकिलालापा यथा मधुरभाषिणी । गद्यपद्यनिधिर्यद्वदनुक्तज्ञा यथा च सा

Gaya ng himig ng kokila; gaya ng matamis magsalita; na wari’y kayamanang sisidlan ng tuluyan at tula; at gaya ng nakauunawa kahit sa hindi binibigkas—gayon nawa siya.

Verse 50

दृगंचलेंगितज्ञा च यथा कृतमनोरथा । गानचित्तहरा यद्वत्तथास्त्वेषा सुलक्षणा

Nawa’y marunong siyang umunawa sa hudyat ng mga mata at sa gilid ng sulyap; nawa’y matupad ang kanyang mga nasa; at nawa’y ang kanyang pag-awit ay bumihag sa isipan—gayon nawa ang dalagang ito na may mabubuting palatandaan.

Verse 51

अतिप्रिया भवित्री मे यद्बाल ब्रह्मचारिणी । अनेनैव शरीरेण दिव्यावयवभूषणा

Nawa ang batang dalagang ito, ang brahmacāriṇī na mapagpigil, ay maging lubhang mahal sa akin—na sa mismong katawang ito’y pinalamutian ng mga banal na sangkap at gayak.

Verse 52

दिव्यांबरा दिव्यगंधा दिव्यज्ञानसमन्विता । समया मां सदैवास्तां चंचच्चामरधारिणी

Nakadamit ng banal na kasuotan, may banal na halimuyak, at puspos ng banal na kaalaman—nawa’y manatili siyang kasama ko lagi sa takdang oras, tangan ang mabilis na iwinawagayway na pamaypay na yak-tail (cāmara) bilang paglilingkod.

Verse 53

एषापि काशिराजस्य कुमार्यस्त्विह बर्करी । अत्रैव भोगान्संप्राप्य मुक्तिं प्राप्स्यत्यनुत्तमाम्

Ang dalagang ito rin—si Barkarī, anak ng hari ng Kāśī—pagkatamo ng mga nararapat na kaligayahan dito mismo, ay makakamit ang walang kapantay na kalayaan (mokṣa).

Verse 54

अनया त्वर्ककुंडेस्मिन्पुष्ये मासि रवेर्दिने । स्नातं त्वनुदिते सूर्ये शीतादक्षुब्धचित्तया

Sa Arkakuṇḍa na ito, sa buwan ng Puṣya, sa araw ng Linggo, siya’y naligo bago sumikat ang araw, taglay ang pusong di natinag kahit sa lamig.

Verse 55

राजपुत्री ततः पुण्यादस्त्वेषा शुभलोचना । वरदानप्रभावेण तव विश्वेश्वर प्रभो

“Sa bisa ng kabanalang ito, nawa’y maging prinsesa ang dalagang may mapagpalang mga mata—sa kapangyarihan ng biyayang ipinagkaloob mo, O Panginoong Viśveśvara.”

Verse 57

उत्तरार्कस्य देवस्य पुष्ये मासि रवेर्दिने । कार्या सा वत्सरीयात्रा न तैः काशीफलेप्सुभिः

“Para sa diyos na Uttarārka, sa buwan ng Puṣya, sa araw ng Linggo, dapat ganapin ang taunang paglalakbay-dambana—ng mga nagnanais ng ganap na bunga ng Kāśī.”

Verse 58

मृडान्याभिहि तं सर्वं कृत्वैतद्विश्वगो विभुः । विश्वनाथो विवेशाथ प्रासादं स्वमतर्कितः

Nang magawa niya ang lahat ayon sa sinabi ni Mṛḍānī (Pārvatī), ang Panginoong sumasaklaw sa lahat—si Viśvanātha—ay pumasok sa kanyang palasyo, natupad ang layon.

Verse 59

स्कंद उवाच । लोलार्कस्य च माहात्म्यमुत्तरार्कस्य च द्विज । कथितं ते महाभाग सांबादित्यं निशामय

Sinabi ni Skanda: “O dalawang-ulit-na-isinilang, O mapalad na pantas, naisalaysay ko na sa iyo ang kadakilaan ni Lolārka at ni Uttarārka. Ngayon pakinggan mo ang tungkol kay Sāmbāditya.”

Verse 60

श्रुत्वैतत्पुण्यमाख्यानं शुभं लोलोत्तरार्कयोः । व्याधिभिर्नाभिभूयेत न दारिद्र्येण बाध्यते

Pagkarinig sa mapalad at marangal na salaysay nina Lolārka at Uttarārka, hindi madaraig ng mga karamdaman, ni dadapuan ng pagdaralita.

Verse 96

बर्करीकुंडमित्याख्या त्वर्ककुंडस्य जायताम् । एतस्याः प्रतिमा पूज्या भविष्यत्यत्र मानवैः

Nawa’y makilala ang Arka-kuṇḍa sa pangalang “Barkarī-kuṇḍa”; at dito, sa mga darating na panahon, sasambahin ng mga tao ang kaniyang larawan (pratimā).