Adhyaya 39

Verse 1

स्कंद उवाच । शृण्वगस्त्य महाभाग कथां पापप्रणाशिनीम् । नैःश्रेयस्याः श्रियोहेतुमविमुक्त समाश्रयाम्

Sinabi ni Skanda: O mapalad na Agastya, pakinggan mo ang salaysay na pumupuksa sa kasalanan—ang Avimukta, ang kanlungang siyang sanhi ng ningning ng ganap na kaligtasan (niḥśreyasa).

Verse 2

परं ब्रह्म यदाम्नातं निष्प्रपंचं निरात्मकम् । निर्विकल्पं निराकारमव्यक्तं स्थूलसूक्ष्मवत्

Yaong Kataas-taasang Brahman, ayon sa banal na tradisyon, ay lampas sa lahat ng pagpapakita, walang hanggahang pagkamakasarili, malaya sa paghahati ng guniguni, walang anyo at di-nahahayag—ngunit lumalaganap na wari’y kapwa magaspang at maselan.

Verse 3

तदेतत्क्षेत्रमापूर्य स्थितं सर्वगमप्यहो । किमन्यत्र न शक्तोसौ जंतून्मोचयितुं भवात्

Yaon ay nananatili rito, pinupuno ang banal na kṣetra, bagaman Siya’y laganap sa lahat. Kung gayon, bakit nga hindi Niya kayang sa ibang dako’y palayain ang mga nilalang mula sa pag-iral sa daigdig?

Verse 4

भवो ध्रुवं यदत्रैव मोचयेत्तं निशामय । महत्या योगयुक्त्या वा महादानैरकामिकैः

Dinggin mo: si Bhava (Śiva) ay tiyak na nagpapalaya rito mismo. Sa ibang dako, ang kalayaan ay nakakamtan lamang sa dakilang pagsasanay sa yoga o sa napakalalaking kawanggawang walang pagnanasa.

Verse 5

सुमहद्भिस्तपोभिर्वा शिवोन्यत्र विमोचयेत् । योगयुक्तिं न महतीं न दानानि महांति च

Sa ibang dako, si Śiva ay maaaring magpalaya lamang sa pamamagitan ng sukdulang dakilang mga tapas (matitinding pag-aayuno at pagdidisiplina). Ngunit sa Kāśī, hindi kailangan ang masalimuot na yoga ni ang napakalalaking kawanggawa.

Verse 6

न तपांस्यतिदीर्घाणि काश्यां मुक्त्यै शिवोर्थयेत् । वियुनक्ति न यत्काश्या उपसर्गे महत्यपि

Para sa kalayaan sa Kāśī, hindi hinihingi ni Śiva ang labis na mahahabang tapas. Sapagkat ang Kāśī ay hindi kailanman tumatalikod sa tao—kahit sa gitna ng napakalaking kapahamakan.

Verse 7

अयमेव महायोग उपयोगस्त्विहा परः । नियमेन तु विश्वेशे पुष्पं पत्रं फलं जलम्

Ito ang tanging pinakamataas na ‘dakilang yoga’ sa pook na ito: sa may disiplina at debosyon, maghandog kay Viśveśa ng bulaklak, dahon, bunga, o tubig.

Verse 8

यद्दत्तं सुमनोवृत्त्या महादानं तदत्र वै । मुक्तिमंडपिकायां च क्षणं यत्स्थिरमास्यते

Anumang ibinigay dito nang may dalisay at mabuting kalooban ay tunay na nagiging ‘dakilang handog’. At maging ang matatag na pag-upo kahit isang saglit sa Mukti-maṇḍapikā ay may dakilang kabuluhan.

Verse 9

स्नात्वा गंगामृते शुद्धे तप एतदिहोत्तमम् । सत्कृत्य भिक्षवे भिक्षा यत्काश्यां परिदीयते । तुला पुरुष एतस्याः कलां नार्हति षोडशीम्

Pagkaligo sa dalisay na nektar na Gaṅgā, ito ang pinakamataas na tapas dito: parangalan ang pulubing-monghe at magbigay ng limos sa Kāśī. Ang bantog na ritong Tulā-puruṣa ay hindi man lamang katumbas ng ikalabing-anim na bahagi ng ganting ito.

Verse 10

हृदि संचिंत्य विश्वेशं क्षणं यद्विनिमील्यते । देवस्य दक्षिणे भागे महायोगोयमुत्तमः

Sa puso ay pagnilayan si Viśveśa, at ipikit ang mga mata kahit sandali—ito, sa dakong timog ng Panginoon (sa banal na pook ng Kāśī), ang pinakadakilang mahā-yoga.

Verse 11

इदमेव तपोत्युग्रं यदिंद्रिय विलोलताम् । निषिध्य स्थीयते काश्यां क्षुत्तापाद्यवमन्य च

Ito lamang ang pinakamasidhing tapas: pigilin ang pag-uga ng mga pandama at manatili sa Kāśī, kahit isantabi ang gutom, init, at iba pang gayon.

Verse 12

मासि मासि यदाप्येत व्रताच्चांद्रायणात्फलम् । अन्यत्र तदिहाप्येत भूतायां नक्तभोजनात्

Anumang bunga na nakukuha buwan-buwan sa ibang dako sa pamamagitan ng panatang Cāndrāyaṇa—dito, sa buwan ng Bhūtā (Bhādrapada), ang gayong bunga ay nakakamit sa pagkain lamang sa gabi.

Verse 13

मासोपवासादन्यत्र यत्फलं समुपार्ज्यते । श्रद्धयैकोपवासेन तत्काश्यां स्यादसंशयम्

Ang bungang natitipon sa ibang dako sa pag-aayuno ng isang buong buwan, sa Kāśī ay nakakamit—walang alinlangan—sa iisang pag-aayuno na ginaganap nang may pananampalataya.

Verse 14

चातुर्मास्य व्रतात्प्रोक्तं यदन्यत्र महाफलम् । एकादश्युपवासेन तत्काश्यां स्यादसंशयम्

Ang dakilang bunga na sinasabi sa iba mula sa panatang Cāturmāsya ay natatamo sa Kāśī, walang alinlangan, sa pag-aayuno sa Ekādaśī.

Verse 15

षण्मासान्न परित्यागाद्यदन्यत्र फलं लभेत् । शिवरात्र्युपवासेन तत्काश्यां जायते ध्रुवम्

Ang anumang bunga na natatamo sa iba sa di-pagpapabaya sa loob ng anim na buwan—yaon ding kabutihang-loob ay tiyak na sumisilang sa Kāśī sa pag-aayuno sa Śivarātri.

Verse 16

वर्षं कृत्वोपवासानि लभेदन्यत्र यद्व्रती । तत्फलं स्यात्त्रिरात्रेण काश्यामविकलं मुने

O pantas, ang anumang bunga na nakukuha sa iba ng may panata sa pag-aayuno sa loob ng isang taon—ang ganap na kabutihang iyon ay natatamo sa Kāśī sa pag-aayuno ng tatlong gabi lamang.

Verse 17

मासिमासि कुशाग्रांबु पानादन्यत्र यत्फलम् । काश्यामुत्तरवाहिन्यामेकेन चुलुकेन तत्

Ang anumang kabutihang natatamo sa iba sa pagsipsip buwan-buwan ng tubig na nahaplos ng dulo ng damong kuśa—yaon ding kabutihan ay natatamo sa Kāśī, sa ilog na umaagos pahilaga, sa isang lagok na kasya sa palad.

Verse 18

अनंतो महिमा काश्याः कस्तं वर्णयितुं प्रभुः । विपत्तिमिच्छतो जंतोर्यत्रकर्णे जपः शिवः

Walang hanggan ang kadakilaan ng Kāśī—sino ang may kapangyarihang magsalaysay nito? Sapagkat doon, kahit sa nilalang na nasa sandali ng panganib, sa kanyang tainga ay ibinubulong si Śiva bilang mantrang nagliligtas.

Verse 19

शंभुस्तत्किंचिदाचष्टे म्रियमाणस्य जन्मिनः । कर्णेऽक्षरं यदाकर्ण्य मृतोप्यमृततां व्रजेत्

Ibinubulong ni Śambhu sa tainga ng naghihingalong tao ang isang banal na pantig; pagkarinig sa di-nasisirang tunog na yaon, kahit ang namatay ay umaabot sa kawalang-kamatayan.

Verse 20

स्मारं स्मारं स्मररिपोः पुरीं त्वमिव शंकरः । अदुनोन्मंदरं यातो बहुशस्तदवाप्तये

Sa paulit-ulit na pag-alaala sa lungsod ng kaaway ni Smara (Śiva), ikaw man—gaya ni Śaṅkara—ay maraming ulit nang nagtungo sa dakilang pook na iyon upang makamtan ito.

Verse 21

अगस्त्य उवाच । स्वकार्यनिपुणैः स्वामिन्गीर्वाणैरतिदारुणैः । त्याजितोहं पुरीं काशीं हरो त्याक्षीत्कुतः प्रभुः

Sinabi ni Agastya: O Panginoon, napilit akong lisanin ang lungsod ng Kāśī ng mga diyos—marahas man sila, ngunit bihasa sa pagtupad ng kanilang layon. Paano nga maililisan ni Hara, ang Kataas-taasan, ang lungsod na iyon?

Verse 22

पराधीनोहमिव किं देवदेवः पिनाकवान् । काशिकां सोऽत्यजत्कस्मान्निर्वाणमणिराशिकाम्

Ako ba’y gaya ng isang alipin, at ang Diyos ng mga diyos—ang may hawak ng busog na Pināka—ay nakadepende rin? Bakit niya iiwan ang Kāśikā, ang bunton ng mga hiyas na tinatawag na Nirvāṇa, ang kalayaan?

Verse 23

स्कंद उवाच । मित्रावरुणसंभूत कथयामि कथामिमाम् । तत्याज च यथा स्थाणुः काशीं विध्युपरोधतः

Sinabi ni Skanda: O isinilang kina Mitra at Varuṇa, isasalaysay ko sa iyo ang kuwentong ito—kung paanong si Sthāṇu (Śiva) ay ‘lumisan’ sa Kāśī dahil sa hadlang na idinulot ng bundok Vindhya.

Verse 24

प्रार्थितस्त्वं यथा लेखैः परोपकृतये मुने । द्रुहिणेन तथा रुद्रः स्वरक्षण विचक्षणः

O muni, kung paanong ikaw ay pinakiusapan sa pamamagitan ng mga sulat para sa kapakanan ng iba, gayon din si Rudra—dalubhasa sa pag-iingat ng sariling nasasakupan—ay pinakiusapan ni Druhiṇa (Brahmā).

Verse 25

अगस्त्य उवाच । कथं स भगवान्रुद्रो द्रुहिणेन कृपांबुधिः । प्रार्थितोभूत्किमर्थं च तन्मे ब्रूहि षडानन

Sinabi ni Agastya: “Paano pinakiusapan ni Druhiṇa (Brahmā) ang pinagpalang Panginoong Rudra—karagatan ng habag—at sa anong layon? Ipagpaliwanag mo sa akin, O Anim-na-Mukha (Skanda).”

Verse 26

स्कंद उवाच । पाद्मेकल्पे पुरावृत्ते मनोः स्वायंभुवेंतरे । अनावृष्टिरभूद्विप्र सर्वभूतप्रकंपिनी

Sinabi ni Skanda: “O brāhmaṇa, noong unang panahon—sa Padma Kalpa, sa Manvantara ni Svāyambhuva Manu—sumapit ang tagtuyot na yumanig sa lahat ng nilalang.”

Verse 27

तया तु षष्टिहायिन्या पीडिताः प्राणिनोऽखिलाः । केचिदंबुधितीरेषु गिरिद्रोणीषु केचन

Dahil sa tagtuyot na tumagal ng animnapung taon, napahirapan ang lahat ng nilalang. Ang ilan ay nanirahan sa mga dalampasigan, at ang iba nama’y sa mga lambak sa gitna ng kabundukan.

Verse 28

महानिम्नेषु कच्छेषु मुनिवृत्त्या जनाः स्थिताः । अरण्यान्यवनिर्जाता ग्रामखर्वट वर्जिता

Sa malalalim na kapatagan at mga latian, nanirahan ang mga tao na parang mga asceta. Naging ilang ang daigdig; iniwan ang mga nayon at mga pamilihang-bayan.

Verse 29

क्रव्यादा एव सर्वेषु नगरेषु पुरेषु च । आसन्नभ्रंलिहो वृक्षाः सर्वत्र क्षोणिमंडले

Sa bawat lungsod at bayan, tanging mga kumakain ng laman ang naroon; at sa buong bilog ng daigdig, ang mga punò’y nakatindig na wari’y dumidila sa mga ulap—matataas at payat.

Verse 30

चौरा एव महाचौरैरुल्लुठ्यंत इतस्ततः । मांसवृत्त्योपजीवंति प्राणिनः प्राणरक्षिणः

Ang mga magnanakaw ay ninanakawan ng higit na malalaking magnanakaw sa iba’t ibang dako. Ang mga nilalang, tanging pag-iingat sa buhay ang hangad, ay nabuhay sa kabuhayang nakasalig sa karne.

Verse 31

अराजके समुत्पन्ने लोकेऽत्याहितशंसिनि । प्रयत्नो विफलस्त्वासीत्सृष्टेः सृष्टिकृतस्तदा

Nang sumibol sa daigdig ang kalagayang walang hari, na nagdudulot ng sukdulang pinsala, noon ang pagsisikap ng Lumikha upang panatilihin ang sangnilikha ay nauwi sa kawalan ng bunga.

Verse 32

चिंतामवाप महती जगद्योनिः प्रजाक्षयात् । प्रजासु क्षीयमाणासु क्षीणा यज्ञादिकाः क्रियाः

Dahil sa pagkapuksa ng mga nilalang, ang Sinapupunan ng daigdig (Brahmā) ay nabalot ng malaking pangamba. Habang nababawasan ang mga nilalang, humina rin ang mga ritwal na nagsisimula sa yajña.

Verse 33

तासु क्षीणासु संक्षीणाः सर्वे यज्ञभुजोऽभवन् । ततश्चिंतयता स्रष्ट्रा दृष्टो राजर्षिसत्तमः

Nang manghina ang mga ritwal na iyon, nanghina rin ang lahat ng ‘kumakain ng handog’—ang mga diyos na tumatanggap ng alay. Pagkaraan, habang nagmumuni ang Lumikha, nasilayan niya ang pinakadakila sa mga rajarsi.

Verse 34

अविमुक्ते महाक्षेत्रे तपस्यन्निश्चलेंद्रियः । मनोरन्वयजो वीरः क्षात्रो धर्म इवोदितः

Sa Avimukta, ang dakilang banal na kṣetra ng Kāśī, may isang bayani ng uring kṣatriya—isinilang sa angkan ni Manu—na nagsasagawa ng matinding tapasya, matatag ang mga pandama, na wari’y si Dharma mismo ang sumilang.

Verse 35

रिपुंजय इति ख्यातो राजा परपुरंजयः । अथ ब्रह्मा तमासाद्य बहुगौरवपूर्वकम्

May isang hari na bantog sa pangalang Ripuṃjaya, manlulupig ng mga kuta ng kaaway. Pagkaraan, nilapitan siya ni Brahmā, na may dakilang paggalang at pagpupugay.

Verse 36

उवाच वचनं राजन्रिपुंजय महामते । इलां पालय भूपाल ससमुद्राद्रिकाननाम्

At sinabi niya: “O Haring Ripuṃjaya, dakila ang isip—O tagapangalaga ng lupa—pamunuan at ingatan mo ang daigdig na ito, kasama ang mga dagat, bundok, at kagubatan.”

Verse 37

नागकन्यां नागराजः पत्न्यर्थं ते प्रदास्यति । अनंगमोहिनीं नाम्ना वासुकिः शीलभूषणाम्

“Ang hari ng mga Nāga ay magbibigay sa iyo ng isang dalagang Nāga bilang asawa. Si Vāsuki ang magkakaloob sa iyo ng isang nagngangalang Anaṅgamohinī, na ang mabuting asal ang kanyang hiyas.”

Verse 38

दिवोपि देवा दास्यंति रत्नानि कुसुमानि च । प्रजापालनसंतुष्टा महाराज प्रतिक्षणम्

“Maging ang mga deva sa langit ay patuloy na magkakaloob sa iyo ng mga hiyas at mga bulaklak, O dakilang hari, sapagkat nalulugod sila sa bawat sandali sa iyong pag-iingat sa mga nasasakupan.”

Verse 39

दिवोदास इति ख्यातमतो नाम त्वमाप्स्यसि । मत्प्रभावाच्च नृपते दिव्यं सामर्थ्यमस्तु ते

Kaya’t tatanggapin mo ang bantog na pangalang “Divodāsa”; at sa aking kapangyarihan, O hari, nawa’y mapasaiyo ang makalangit na kakayahan at lakas.

Verse 40

परमेष्ठिवचः श्रुत्वा ततोसौ राजसत्तमः । वेधसं बहुशः स्तुत्वा वाक्यं चेदमुवाच ह

Nang marinig ang mga salita ni Parameṣṭhin (Brahmā), ang pinakadakila sa mga hari ay paulit-ulit na nagpuri kay Vedhas, ang Lumikha, at saka nagsalita ng ganito.

Verse 41

राजोवाच । पितामह महाप्राज्ञ जनाकीर्णे महीतले । कथं नान्ये च राजानो मां कथं कथ्यते त्वया

Sinabi ng Hari: “O Pitāmaha, lubhang marunong—sa lupaing siksik sa mga tao at sa iba pang mga hari, bakit ako ang iyong pinili at binanggit?”

Verse 42

ब्रह्मोवाच । त्वयि राज्यं प्रकुर्वाणे देवो वृष्टिं विधास्यति । पापनिष्ठे च वै राज्ञि न देवो वर्षते पुनः

Sinabi ni Brahmā: “Kapag ginampanan mo ang tungkulin ng paghahari, ipagkakaloob ng diyos ng ulan ang pag-ulan. Ngunit kapag ang hari’y nakatuon sa kasalanan, hindi na muling uulan ang diyos.”

Verse 43

राजोवाच । पितामह महामान्य त्रिलोकी करणक्षम । महाप्रसाद इत्याज्ञां त्वदीयां मूर्ध्न्युपाददे

Sinabi ng Hari: “O Pitāmaha, lubhang kagalang-galang, may kapangyarihang mag-ayos ng tatlong daigdig—ang iyong utos ay dakilang biyaya.” At gayon nga, tinanggap niya ang iyong tagubilin na inilagay sa kanyang ulo, sa sukdulang paggalang.

Verse 44

किंचिद्विज्ञप्तुकामोहं तन्मदर्थं करोषि चेत् । ततः करोम्यहं राज्यं पृथिव्यामसपत्नवत्

“May munting pakiusap ako. Kung gagawin mo iyon alang-alang sa akin, itatatag ko ang aking paghahari sa daigdig na walang katunggali.”

Verse 45

ब्रह्मोवाच । अविलंबेन तद्ब्रूहि कृतं मन्यस्व पार्थिव । यत्ते हृदि महाबाहो तवादेयं न किंचन

Sinabi ni Brahmā: “Sabihin mo agad, O hari; ituring mong natupad na. Anuman ang nasa puso mo, O makapangyarihang bisig—walang anumang sa iyo na hindi ipagkakaloob.”

Verse 46

राजोवाच । यद्यहं पृथिवीनाथः सर्वलोकपितामह । तदादिविष दो देवा दिवि तिष्ठंतु मा भुवि

Sinabi ng hari: “Kung ako ang panginoon ng lupa, O Lolo ng lahat ng mga daigdig, hayaang ang mga Deva—yaong mula pa sa simula—ay manatili sa langit, at hindi sa lupa.”

Verse 47

देवेषु दिवितिष्ठत्सु मयि तिष्ठति भूतले । असपत्नेन राज्येन प्रजासौख्यमवाप्स्यति

“Kapag ang mga Deva ay nananatili sa langit at ako’y nananatili sa lupa, ang aking mga nasasakupan ay makakamtan ang kaligayahan sa pamamagitan ng paghaharing walang katunggali.”

Verse 48

तथेति विश्वसृक्प्रोक्तो दिवोदासो नरेश्वरः । पटहं घोषयांचक्रे दिवं देवा व्रजंत्विति

Sa gayon, ayon sa sinabi ng Lumikha, si Divodāsa na hari ay nagpagawa ng pagpapahayag sa pamamagitan ng tambol: “Magsitungo sa langit ang mga Deva!”

Verse 49

मा गच्छंत्विह वै नागा नराः स्वस्था भवंत्वितः । मयि प्रशासति क्षोणीं सुराः स्वस्था भवंत्विति

“Huwag umalis mula rito ang mga Nāga; manatiling ligtas dito ang mga tao. Habang ako’y namamahala sa daigdig, manatili ring panatag ang mga Deva sa kanilang sariling dako.”

Verse 50

एतस्मिन्नंतरे ब्रह्मा विश्वेशं प्रणिपत्य ह । यावद्विज्ञप्तुकामोभूत्तावदीशोब्रवीद्विधिम्

Samantala, yumukod si Brahmā at nagpatirapa kay Viśveśa, ang Panginoon ng Kāśī. Nang ibig na niyang ihain ang kanyang pagsusumamo, nauna nang nagsalita ang Panginoon sa Tagapag-ayos (Brahmā).

Verse 51

लोकेश्वर समायाहि मंदरो नाम भूधरः । कुशद्वीपादिहागत्य तपस्तप्येत दुष्करम्

“O Panginoon ng mga daigdig, pumarito: ang bundok na nagngangalang Mandara ay dumating dito mula sa Kuśadvīpa at nagsasagawa ng mahirap na tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagninilay).”

Verse 52

यावस्तस्मै वरं दातुं बहुकालं तपस्यते । इत्युक्त्वा पार्वतीनाथो नंदिभृंगिपुरोगमः

“Matagal na siyang nagsasagawa ng tapas, naghahangad na pagkalooban ng isang biyaya.” Pagkasabi nito, ang Panginoon ni Pārvatī, na pinangungunahan nina Nandin at Bhṛṅgi, ay lumakad (patungo roon).

Verse 53

जगाम वृषमारुह्य मंदरो यत्र तिष्ठति । उवाच च प्रसन्नात्मा देवदेवो वृषध्वज

Sumakay sa Toro, nagtungo siya sa kinaroroonan ni Mandara. Pagkaraan, ang Diyos ng mga diyos, ang may watawat na Toro, na payapa ang loob, ay nagsalita.

Verse 54

उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते वरं ब्रूहि धरोत्तम । सोथ श्रुत्वा महेशानं देवदेवं त्रिलोचनम्

“Bumangon ka, bumangon—nawa’y mapasa iyo ang kabutihan. Ihayag mo ang iyong hiling, O pinakadakila sa mga bundok.” Nang marinig ito mula kay Maheśāna, ang Diyos ng mga diyos, ang Tatlong-Mata, (sumagot si Mandara sa nararapat na paraan).

Verse 55

प्रणम्य बहुशो भूमावद्रिरेतद्व्यजिज्ञपत् । लीलाविग्रहभृच्छंभो प्रणतैक कृपानिधे

Pagkatapos yumukod nang paulit-ulit hanggang sa lupa, mapagpakumbabang nagsumamo ang Bundok: “O Śambhu, na nag-aanyong katawan sa banal na paglalaro—O tanging kayamanan ng habag sa mga lumuluhod sa Iyo—(dinggin ang aking pakiusap).”

Verse 56

सर्वज्ञोपि कथं नाम न वेत्थ मम वांछितम् । शरणागतसंत्राण सर्ववृत्तांतकोविद

“Bagaman Ikaw ay ganap na nakaaalam, paano mangyayari na hindi Mo batid ang aking ninanais? O tagapagtanggol ng mga lumalapit sa kanlungan, O nakababatid ng bawat pangyayari at kalagayan!”

Verse 57

सर्वेषां हृदयानंद शर्वसर्वगसर्वकृत् । यदि देयो वरो मह्यं स्वभावादृषदात्मने

“O kagalakan ng lahat ng puso—O Śarva, na sumasaklaw sa lahat, ang gumagawa ng lahat—kung may ipagkakaloob na biyaya sa akin, na ang likas ay tila batong walang galaw…”

Verse 58

याचकायातिशोच्याय प्रणतार्तिप्रभंजक । ततोऽविमुक्तक्षेत्रस्य साम्यं ह्यभिलषाम्यहम्

“Sa akin, isang namamanhik at labis na kaawa-awa—O tagapagwasak ng dalamhati ng mga lumuluhod—kaya nga minimithi ko ang pagkapantay sa banal na pook na tinatawag na Avimukta.”

Verse 59

कुशद्वीप उमा सार्धं नाथाद्य सपरिच्छदः । मन्मौलौ विहितावासः प्रयात्वेष वरो मम

“Nawa’y pumaroon ang Panginoon, kasama si Umā at ang Kanyang buong kapisanan, at magtungo ngayon sa Kuśadvīpa; yamang ginawa Niyang tahanan ang aking tuktok—ito ang aking hiling na biyaya.”

Verse 60

सर्वेषां सर्वदः शंभुः क्षणं यावद्विचिंतयेत् । विज्ञातावसरो ब्रह्मा तावच्छंभुं व्यजिज्ञपत् । प्रणम्याग्रेसरो भूत्वा मौलौ बद्धकरद्वयः

Si Śambhu, ang nagbibigay ng lahat sa lahat, ay nagmuni-muni nang sandali. Nang maunawaan ang pagkakataon, si Brahmā ay lumapit at nagsalita kay Śambhu—yumukod, sumulong, at itinaas sa ulo ang magkasalikop na palad.

Verse 61

ब्रह्मोवाच । विश्वेश जगतांनाथ पत्या व्यापारितोस्म्यहम् । कृतप्रसादेन विभो सृष्टिं कर्तुं चतुर्विधाम्

Sinabi ni Brahmā: “O Viśveśa, Panginoon ng sansinukob; O Nātha, Tagapamahala ng mga daigdig—sa utos ng Panginoon (Śiva) ako’y inatasan sa aking gawain. Sa Iyong mapagpalang kalinga, O Makapangyarihan, aking isasagawa ang apat-na-uri na paglikha.”

Verse 62

प्रयत्नेन मया सृष्टा सा सृष्टिस्त्वदनुज्ञया । अवृष्ट्या षष्टिहायिन्या तत्र नष्टाऽप्रजा भुवि

“Sa buong pagsisikap, aking nilikha ang sangnilikha, at ito’y naganap sa Iyong pahintulot. Ngunit dahil sa kawalan ng ulan sa loob ng animnapung taon, napuksa ang mga nilalang sa lupa, at ang daigdig ay nawalan ng mga nasasakupan.”

Verse 63

अराजकं महच्चासीद्दुरवस्थमभूज्जगत् । ततो रिपुंजयो नाम राजर्षिर्मनुवंशजः

“Lumaganap ang malaking kawalan ng pamamahala; napasama ang kalagayan ng daigdig. Pagkaraan, lumitaw ang isang rājārṣi na nagngangalang Ripuṃjaya, mula sa angkan ni Manu.”

Verse 64

मयाभिषिक्तो राजर्षिः प्रजाः पातुं नरेश्वरः । चकार समयं सोपि महावीर्यो महातपाः

Pinahiran ko ng banal na paghirang ang rajarsing ito bilang hari, upang ingatan ang mga nasasakupan. Siya man—dakila ang tapang at dakila ang pag-aayuno—ay nagtatag ng wastong mga alituntunin at disiplina.

Verse 65

तवाज्ञया चेत्स्थास्यंति सर्वे दिविषदो दिवि । नागलोके तथा नागास्ततो राज्यं करोम्यहम्

Kung sa iyong utos ay mananatili sa langit ang lahat ng mga diyos, at gayundin ang mga Nāga sa daigdig ng Nāga, kung gayon ay aking tatanggapin at isasagawa ang pamamahala ayon doon.

Verse 66

तथेति च मया प्रोक्तं प्रमाणीक्रियतां तु तत् । मंदराय वरो दत्तो भवेदेवं कृपानिधे

“Gayon nga,” ang wika ko; “patotohanan at pagtibayin iyan. Sa gayon ay naipagkaloob ang isang biyaya kay Mandara—mangyari nawa ito, O bukal ng habag.”

Verse 67

तस्य राज्ञः प्रजास्त्रातुं भूयाच्चैष मनोरथः । मम नाडीद्वयं राज्यं तस्यापि च शतक्रतोः

Nawa’y maging dagdag na hangarin niya ito: ang iligtas at ingatan ang mga nasasakupan ng haring iyon. Ang aking sariling ‘dalawang nāḍī’—ang dalawang-sangay na nasasakupan—ang magiging kaharian, para sa kanya rin at para kay Śatakratu.

Verse 68

मर्त्यानां गणना क्वेह निमेषार्ध निमेषिणाम् । देवोपि निर्मलं मत्वा मंदरं चारुकंदरम्

Anong pagbibilang pa ng mga mortal ang magagawa rito, kung maging yaong kumikislap lamang sa kalahating sandali—ang mga diyos—ay di masukat? Maging ang Deva, sa pag-aakalang si Mandara na may magagandang yungib ay lubos na dalisay, ay nagbigay-pugay rito.

Verse 69

विधेश्च गौरवं रक्षंस्तथोरी कृतवान्हरः । जंबूद्वीपे यथा काशी निर्वाणपददा सदा

Iniingatan ang dangal ni Vidhi (Brahmā), tinanggap ni Hara (Śiva) iyon ayon sa nararapat. Gaya ng Kāśī sa Jambūdvīpa, na magpakailanman ay nagkakaloob ng kalagayan ng paglaya (nirvāṇa).

Verse 70

तथा बहुतिथं कालं द्वीपोभूत्सोपि मंदरः । यियासुना च देवेन मंदरं चित्रकंदरम्

Kaya sa napakahabang panahon, ang Mandara ring iyon ay naging wari’y isang pulo. At ang Deva, na nagnanais umalis, ay tumungo sa Mandara na may mga kabigha-bighaning yungib.

Verse 71

निजमूर्तिमयं लिंगमविज्ञातं विधेरपि । स्थापितं सर्वसिद्धीनां स्थापकेभ्यः समर्पितुम्

Isang liṅga na hinubog mula sa Kaniyang sariling diwa—na di man nalalaman ni Vidhi (Brahmā)—ang itinatag, upang ihandog sa mga tagapagtatag na pari bilang saligan ng lahat ng siddhi.

Verse 72

विपन्नानां च जंतूनां दातुं नैःश्रेयसीं श्रियम् । सर्वेषामिह संस्थानां क्षेत्रं चैवाभिरक्षितुम्

Upang bigyan ang mga nilalang na nasa kapahamakan ng pinakamataas at mapagpalayang biyaya (naiḥśreyasī śrī), at upang ingatan ang banal na kṣetra na ito para sa lahat ng nananahan dito.

Verse 73

मंदराद्रिगतेनापि क्षेत्रं नैतत्पिनाकिना । विमुक्तं लिंगरूपेण अविमुक्तमतः स्मृतम्

Kahit nagtungo Siya sa Bundok Mandara, hindi iniwan ni Pinākin (Śiva) ang banal na kṣetra na ito. Sapagkat sa anyo ng liṅga ay hindi ito pinabayaan, kaya ito’y tinatawag na Avimukta, “Hindi Kailanman Iniwan.”

Verse 74

पुरा नंदवनं नाम क्षेत्रमेतत्प्रकीर्तितम् । अविमुक्तं तदारभ्य नामास्य प्रथितं भुवि

Noong unang panahon, ang banal na pook na ito’y tanyag sa pangalang Nandavana. Mula noon, ang pangalang “Avimukta” ay sumikat sa buong daigdig.

Verse 75

नामाविमुक्तमभवदुभयोः क्षेत्रलिंगयोः । एतद्द्वयं समासाद्य न भूयो गर्भभाग्भवेत्

Ang pangalan na “Avimukta” ay napasa kapwa sa banal na kṣetra at sa Liṅga. Sa pagdatal sa dalawang ito, hindi na muling magiging kabahagi ng sinapupunan—hindi na muling isisilang.

Verse 76

अविमुक्तेश्वरं लिंगं दृष्ट्वा क्षेत्रेऽविमुक्तके । विमुक्त एव भवति सर्वस्मात्कर्मबंधनात्

Sa pagtanaw sa Liṅga ni Avimukteśvara sa banal na kṣetra ng Avimukta, ang tao’y tunay na napapalaya mula sa lahat ng gapos ng karma.

Verse 77

अर्चंति विश्वे विश्वेशं विश्वेशोर्चति विश्वकृत् । अविमुक्तेश्वरं लिंगं भुविमुक्तिप्रदायकम्

Sinasamba ng mga Viśvedevas si Viśveśa, ang Panginoon ng Sansinukob; at si Viśveśa—ang Lumikha ng daigdig—ay (muli) sumasamba. Ang Liṅga ni Avimukteśvara ay nagbibigay ng mokṣa kahit habang nasa lupa pa.

Verse 78

पुरा न स्थापितं लिंगं कस्यचित्केनचित्क्वचित् । किमाकृति भवेल्लिंगं नैतद्वेत्त्यपि कश्चन

Noong unang panahon, ang Liṅgang ito’y hindi itinindig ng sinuman, saanman. Kung ano nga ba ang tunay nitong anyo—wala ni isa mang nakaaalam, kahit ngayon.

Verse 79

आकारमविमुक्तस्य दृष्ट्वा ब्रह्माच्युतादयः । लिंगं संस्थापयामासुर्वसिष्ठाद्यास्तथषर्यः

Nang masilayan ang banal na anyo ng Avimukta, sina Brahmā, Acyuta (Viṣṇu) at ang iba pa ay nagtatag ng isang Liṅga; gayundin ang mga ṛṣi na pinangungunahan ni Vasiṣṭha.

Verse 80

आदिलिंगमिदं प्रोक्तमविमुक्तेश्वरं महत् । ततो लिंगांतराण्यत्र जातानि क्षितिमंडले

Ang dakilang Avimukteśvara na ito ang ipinahayag na unang Liṅga. Mula rito, sumibol dito sa bilog ng daigdig ang iba pang mga Liṅga.

Verse 81

अविमुक्तेश नामापि श्रुत्वा जन्मार्जितादघात् । क्षणान्मुक्तो भवेन्मर्त्यो नात्र कार्या विचारणा

Kahit marinig lamang ang pangalang “Avimukteśa,” ang tao ay napapalaya sa isang iglap mula sa kasalanang naipon sa maraming kapanganakan—dito’y walang dapat pag-alinlangan o pagtatalo.

Verse 82

अविमुक्तेश्वरं लिंगं स्मृत्वा दूरगतोपि च । जन्मद्वयकृतात्पापात्क्षणादेव विमुच्यते

Kahit malayo man, sa pag-alala sa Liṅga ni Avimukteśvara, ang tao’y napapalaya sa isang iglap mula sa mga kasalanang nagawa sa dalawang buhay.

Verse 83

अविमुक्ते महाक्षेत्रेऽविमुक्तमवलोक्य च । त्रिजन्मजनितं पापं हित्वा पुण्यमयो भवेत्

Sa dakilang banal na kṣetra ng Avimukta, sa pagtanaw sa Avimukta, naitatakwil ang kasalanang isinilang sa tatlong buhay at nagiging puspos ng kabutihang-loob (puṇya).

Verse 84

यत्कृतं ज्ञानविभ्रंशादेनः पंचसु जन्मसु । अविमुक्तेश संस्पर्शात्तत्क्षयेदेव नान्यथा

Anumang kasalanang nagawa dahil sa pagkalito ng pagkaunawa sa limang kapanganakan—sa paghipo ni Avimukteśa, ito’y nalilipol; hindi maaaring iba pa.

Verse 85

अर्चयित्वा महालिंगमविमुक्तेश्वरं नरः । कृतकृत्यो भवेदत्र न च स्याज्जन्मभाक्कुतः

Sinasamba ang dakilang Liṅga—si Avimukteśvara—ang tao’y nagiging ganap ang layon ng buhay dito; at paanong muli pa siya magiging saklaw ng muling kapanganakan?

Verse 86

स्तुत्वा नत्वार्चयित्वा च यथाशक्ति यथामति । अविमुक्ते विमुक्तेशं स्तूयते नम्यतेऽर्च्यते

Sa pagpupuri, pagyuko, at pagsamba—ayon sa lakas at pag-unawa—dapat purihin, yukuang may paggalang, at sambahin si Vimukteśa sa Avimukta.

Verse 87

अनादिमदिदं लिंगं स्वयं विश्वेश्वरार्चितम् । काश्यां प्रयत्नतः सेव्यमविमुक्तं विमुक्तये

Ang Liṅgang ito’y walang pasimula; sinasamba ito maging ni Viśveśvara mismo. Sa Kāśī, ang Avimukta’y dapat paglingkuran nang masikap—para sa kalayaan.

Verse 88

संति लिंगान्यनेकानि पुण्येष्वायतनेषु च । आयांति तानि लिंगानि माघीं प्राप्य चतुदर्शीम्

Maraming Liṅga sa iba’t ibang banal na pook; at ang mga Liṅgang iyon ay dumarating (dito) kapag sumapit ang ika-labing-apat na araw ng buwan ng Māgha.

Verse 89

कृष्णायां माघभूतायामविमुक्तेश जागरात् । सदा विगतनिद्रस्य योगिनो गतिभाग्भवेत्

Sa madilim na kalahati ng Māgha (ika-labing-apat), sa pagpupuyat para kay Avimukteśa, ang yogin na laging gising ay nagiging tagapagmana ng kataas-taasang kalagayang espirituwal.

Verse 90

नानायतनलिंगानि चतुर्वर्गप्रदान्यपि । माघकृष्णचतुर्दश्यामविमुक्तमुपासते

Ang mga Liṅga mula sa maraming dambana—kahit yaong nagbibigay ng apat na layunin ng buhay—ay sumasamba at naglilingkod sa Avimukta sa ika-labing-apat ng madilim na Māgha.

Verse 91

किं बिभेति नरो धीरः कृतादघशिलोच्चयात् । अविमुक्तेश लिंगस्य भक्ति वज्रधरो यदि

Bakit matatakot ang matatag na tao sa bundok na tumpok ng kasalanang nagawa niya, kung taglay niya ang matigas-sa-diyamante na debosyon sa Liṅga ni Avimukteśa?

Verse 92

क्वाविमुक्तं महालिंगं चतुर्वर्गफलोदयम् । क्व पापि पापशैलोऽल्पो यःक्षयेन्नामसंभृतः

Ano ang maihahambing sa dakilang Liṅga ng Avimukta, na pinagmumulan ng bunga ng apat na layunin ng buhay? At ano naman ang munting ‘bundok’ ng kasalanan ng makasalanan, na nauupos sa pagbigkas pa lamang ng pangalan?

Verse 93

अविमुक्ते महाक्षेत्रे विश्वेशसमधिष्ठिते । यैर्न दृष्टं विमूढास्तेऽविमुक्तं लिंगमुत्तमम्

Sa dakilang banal na kṣetra ng Avimukta, na pinamumunuan ni Viśveśa, yaong mga hindi nakakita sa kataas-taasang Liṅga ng Avimukta—sila’y tunay na nalilinlang.

Verse 94

द्रष्टारमविमुक्तस्य दृष्ट्वा दंडधरो यमः । दूरादेव प्रणमति प्रबद्धकरसंपुटः

Pagkakita sa taong nakatanaw sa Avimukta, si Yama mismo—tagapagdala ng tungkod—ay yumuyukod mula sa malayo, na magkasalikop ang mga kamay sa pagpupugay.

Verse 95

धन्यं तन्नेत्रनिर्माणं कृतकृत्यौ तु तौ करौ । अविमुक्तेश्वरं येन याभ्यामैक्षिष्ट यः स्पृशेत्

Mapalad ang pagkakalikha ng mga matang iyon, at ganap na natupad ang dalawang kamay na iyon—na sa pamamagitan nila’y natatanaw si Avimukteśvara at nahahaplos Siya.

Verse 96

त्रिसंध्यमविमुक्तेशं यो जपेन्नियतः शुचिः । दूरदेशविपन्नोपि काशीमृतफलं लभेत्

Ang sinumang may disiplina at kalinisan na bumibigkas kay Avimukteśa sa tatlong sandali ng pagsasanib ng araw—kahit mapadpad sa malayong lupain—ay tatamo ng bungang ipinangako sa pagkamatay sa Kāśī.

Verse 97

अविमुक्तं महालिंगं दृष्ट्वा ग्रामांतरं व्रजेत् । लब्धाशुकार्यसंसिद्धिं क्षेमेण प्रविशेद्गृहम्

Matapos masilayan ang dakilang Liṅga ng Avimukta, maaari nang magtungo sa ibang nayon; agad na nagkakamit ng tagumpay sa gawain, at ligtas na nakababalik sa tahanan na may kaginhawahan.