Adhyaya 38

Verse 1

स्कंद उवाच । विवाहा ब्राह्म दैवार्षाः प्राजापत्यासुरौ तथा । गांधर्वो राक्षसश्चापि पैशाचोऽष्टम उच्यते

Sinabi ni Skanda: Ang mga anyo ng pag-aasawa ay tinatawag na Brāhma, Daiva, Ārṣa, gayundin ang Prājāpatya at Āsura; gayon din ang Gāndharva at Rākṣasa—at ang ikawalo ay tinatawag na Paiśāca.

Verse 2

स ब्राह्मो वरमाहूय यत्र कन्या स्वलंकृता । दीयते तत्सुतः पूयात्पुरुषानेकविंशतिम्

Ito ang tinatawag na Brāhma na pag-aasawa: kung saan, matapos anyayahan ang lalaking ikakasal, ang dalaga—na pinalamutian—ay ibinibigay sa kanya. Ang anak na isinilang sa pagsasamang iyon ay nagpapadalisay ng dalawampu’t isang salinlahi ng mga lalaki.

Verse 3

यज्ञस्थायर्त्विजे दैवस्तज्जःपाति चतुर्दश । वरादादाय गोद्वंद्वमार्षस्तज्जः पुनाति षट्

Ang Daiva na pag-aasawa ay yaong (ang dalaga) ay ibinibigay sa pari na naglilingkod sa yajña; ang anak na isinilang dito ay nag-iingat ng labing-apat (na salinlahi). Ang Ārṣa na pag-aasawa ay yaong tumatanggap ng isang pares ng baka mula sa lalaking ikakasal; ang anak na isinilang dito ay nagpapadalisay ng anim (na salinlahi).

Verse 4

सहोभौ चरतां धर्ममित्युक्त्वा दीयतेर्थिने । यत्र कन्या प्राजापत्यस्तज्जो वंशान्पुनाति षट्

Kung saan ang dalaga ay ibinibigay sa karapat-dapat na manliligaw matapos sabihin, ‘Nawa’y kayong dalawa ay magsabuhay ng dharma nang magkasama,’ iyon ang Prājāpatya na pag-aasawa; ang anak na isinilang dito ay nagpapadalisay ng anim na angkan.

Verse 5

चत्वार एते विप्राणां धर्म्याः पाणिग्रहाः स्मृताः । आसुरः क्रयणाद्द्रव्यैर्गांधर्वोन्योन्य मैत्रतः

Ang apat na ito ay inaalala bilang mga dharmic na pag-aasawa para sa mga brāhmaṇa. Ang Āsura na pag-aasawa ay nagmumula sa pagbili sa pamamagitan ng yaman, samantalang ang Gāndharva ay nagmumula sa pag-ibig na kapwa-loob.

Verse 6

प्रसह्यकन्याहरणाद्राक्षसो निंदितः सताम् । छलेन कन्याहरणात्पैशाचो गर्हितोऽष्टमः

Ang pag-aasawang Rākṣasa, na nagmumula sa marahas na pagdukot sa isang dalaga, ay hinahatulan ng mga banal at matutuwid. Ang Paiśāca—ang ikawalo—na nagmumula sa pagdukot sa dalaga sa pamamagitan ng panlilinlang, ay gayundin nilang sinisisi.

Verse 7

प्रायः क्षत्रविशोरुक्ता गांधर्वासुरराक्षसाः । अष्टमस्त्वेष पापिष्ठः पापिष्ठानां च संभवेत्

Kadalasan, ang mga anyo ng pag-aasawa na tinatawag na Gāndharva, Āsura, at Rākṣasa ay itinatakda para sa mga Kṣatriya at Vaiśya. Ngunit ang ikawalong uri na ito ang pinakamasama sa kasalanan—tunay na sumisibol ito sa mga pinakamasasama.

Verse 8

सवर्णया करो ग्राह्यो धार्यः क्षत्रियया शरः । प्रतोदो वैश्यया धार्यो वासोंतः पज्जया तथा

Sa babaeng kapareho ng sariling varṇa, ang kamay ang dapat hawakan sa pag-aasawa. Sa babaeng Kṣatriya, isang palaso ang dapat hawakan; sa babaeng Vaiśya, isang pantaboy (goad) ang dapat hawakan; at gayundin sa babaeng Śūdra, ang laylayan ng kasuotan ang dapat hawakan.

Verse 9

असवर्णस्त्वेष विधिः स्मृतो दृष्टश्च वेदने । सवर्णाभिस्तु सर्वाभिः पाणिर्ग्राह्यस्त्वयं विधिः

Ang paraang ito ay inaalala at nakikita rin sa mga turo ng awtoridad para sa pag-iisang dibdib ng magkaibang varṇa. Ngunit para sa lahat ng babaeng kapareho ng varṇa, ang tuntunin dito ay ang kamay lamang ang dapat hawakan bilang wastong ritwal.

Verse 10

धर्म्यैर्विवाहैर्जायंते धर्म्या एव शतायुषः । अधर्म्यैर्धर्मरहिता मंदभाग्यधनायुषः

Mula sa mga pag-aasawang maka-dharma ay isinisilang ang mga anak na maka-dharma, na may mahabang buhay hanggang sandaang taon. Mula sa mga pag-aasawang salungat sa dharma ay lumilitaw ang mga walang dharma—kapos sa palad, yaman, at haba ng buhay.

Verse 11

ऋतुकालाभिगमनं धर्मोयं गृहिणः परः । स्त्रीणां वरमनुस्मृत्य यथाकाम्यथवा भवेत्

Ang paglapit sa sariling asawa sa wastong panahon ng pagkamayabong ay ang pinakamataas na dharma ng maybahay. Inaalaala ang ikabubuti ng kababaihan, kumilos ayon sa kanyang kusang pagnanais—o kung hindi, umiwas.

Verse 12

दिवाभिगमनं पुंसामनायुष्यं परं मतम् । श्राद्धाहः सर्वपर्वाणि यत्नात्त्याज्यानि धीमता

Ang pakikipagtalik sa araw para sa mga lalaki ay itinuturing na lubhang nakapipinsala sa haba ng buhay. Dapat iwasan ng marunong, nang may pag-iingat, ang gayong gawa sa araw ng śrāddha at sa lahat ng araw ng banal na pagdiriwang (parvan).

Verse 13

तत्र गच्छन्स्त्रियं मोहाद्धर्मात्प्रच्यवते परात्

Sa gayong mga pagkakataon, ang paglapit sa babae dahil sa pagkalito ay pagkalaglag mula sa pinakamataas na dharma.

Verse 14

ऋतुकालाभिगामी यः स्वदारनिरतश्च यः । स सदा ब्रह्मचारी च विज्ञेयः सद्गृहाश्रमी

Yaong lumalapit (sa asawa) lamang sa wastong panahon at tapat sa sariling marapat na kabiyak—siya’y dapat kilalaning laging brahmacārin, isang tunay na tagasunod ng āśrama ng maybahay.

Verse 15

ऋतुः षोडशयामिन्यश्चतस्रस्ता सुगर्हिताः । पुत्रास्तास्वपि या युग्मा अयुग्माः कन्यका प्रजाः

Ang panahon (ṛtu) ay binubuo ng labing-anim na gabi; sa mga ito, apat ang mariing sinisisi. Kahit sa natitirang mga gabi, ang paglilihi sa mga gabing pantay ay nagbubunga ng mga anak na lalaki; sa mga gabing di-pantay, mga anak na babae ang isinisilang.

Verse 16

त्यक्त्वा चंद्रमसं दुःस्थं मघां पौष्णं विहाय च । शुचिः सन्निर्विशेत्पत्नीं पुन्नामर्क्षे विशेषतः । शुचिं पुत्रं प्रसूयेत पुरुषार्थप्रसाधकम्

Iwasan ang di-mapalad na araw ng buwan, at talikdan din ang mga nakṣatra na Maghā at Pauṣṇa. Ang taong malinis ay lumapit sa kanyang asawa—lalo na kapag naroroon ang bituing Punnāma. Sa gayon, maipanganak ang isang dalisay na anak na tumutupad sa mga layunin ng buhay: dharma, artha, kāma, at mokṣa.

Verse 17

आर्षे विवाहे गोद्वंद्वं यदुक्तं तन्न शस्यते । शुल्कमण्वपि कन्यायाः कन्या विक्रयपापकृत्

Sa Ārṣa na pag-aasawa, ang sinasabing “pares ng baka” ay hindi dapat ituring na kabayaran; kaya hindi ito nararapat gawing kalakalan. Kahit munting halaga na tanggapin para sa dalaga ay nagiging kasalanan ng pagbebenta ng sariling anak na babae.

Verse 18

अपत्यविक्रयी कल्पं वसेद्विट्कृमिभोजने । अतो नाण्वपि कन्याया उपजीवेत्पिता धनम्

Ang nagbibili ng sariling supling ay maninirahan sa loob ng isang kalpa sa impiyernong ang pagkain ay dumi at mga uod. Kaya ang ama ay hindi dapat mabuhay kahit sa pinakamunting yaman na nagmula sa kanyang anak na babae.

Verse 19

स्त्रीधनान्युपजीवंति ये मोहादिह बांधवाः । न केवलं निरयगास्तेषामपि हि पूर्वजाः

Yaong mga kamag-anak na, dahil sa kamangmangan, ay nabubuhay dito sa pag-ubos ng ari-arian ng babae—sila’y napapasa-impiyerno; at hindi lamang sila, kundi pati ang kanilang mga ninuno ay nadadamay at nahihila pababa.

Verse 20

पत्या तुष्यति यत्र स्त्री तुष्येद्यत्र स्त्रिया पतिः । तत्र तुष्टा महालक्ष्मीर्निवसेद्दानवाऽरिणा

Kung saan ang asawa ay nasisiyahan sa kanyang kabiyak, at kung saan ang kabiyak ay nasisiyahan dahil sa kanyang asawa—doon nananahan ang nagagalak na Mahālakṣmī, kasama ang kaaway ng mga Dānava (Viṣṇu).

Verse 21

वाणिज्यं नृपतेः सेवा वेदानध्यापनं तथा । कुविवाहः क्रियालोपः कुले पतनहेतवः

Ang pangangalakal, ang paglilingkod sa hari, at ang pagtuturo ng mga Veda para sa ikabubuhay, gayundin ang di-wastong pag-aasawa at ang pagpapabaya sa mga itinakdang ritwal—ito ang mga sanhi ng pagbagsak ng angkan.

Verse 22

कुर्याद्वैवाहिके वह्नौ गृह्यकर्मान्वहं गृही । पंचयज्ञक्रियां चापि पक्तिं दैनंदिनीमपि

Ang maybahay ay nararapat na araw-araw isagawa sa banal na apoy ng kasal ang mga gawang-pambahay na ritwal, at tuparin din ang mga tungkulin ng limang arawang yajña, kasama ang araw-araw na pagluluto at pag-aalay ng pagkain.

Verse 23

गृहस्थाश्रमिणः पंच सूना कर्म दिने दिने । कंडनी पेषणी चुल्ली ह्युदकुंभस्तु मार्जनी

Sa namumuhay sa yugto ng maybahay, may limang ‘arawang pagpatay’ na likas sa pang-araw-araw na gawain: ang paglinis/pagsala ng butil, ang paggiling, ang dapugan, ang banga ng tubig, at ang pagwawalis.

Verse 24

तासां च पंचसूनानां निराकरणहेतवः । क्रतवः पंच निर्दिष्टा गृहि श्रेयोभिवर्धनाः

At upang maalis ang mga kapintasang nagmumula sa limang arawang ‘pagpatay’ na iyon, itinakda ang limang sakripisyo—na nagpapalago ng kapakanan at espirituwal na kabutihan ng maybahay.

Verse 25

पाठनं ब्रह्मयज्ञः स्यात्तर्पणं च पितृ क्रतुः । होमो दैवो बलिर्भौतोऽतिथ्यर्चा नृक्रतुः क्रमात्

Ang pag-aaral at pagbigkas ay Brahma-yajña; ang pag-aalay ng tubig na may paggunita ay handog sa mga ninuno; ang homa sa apoy ay handog sa mga diyos; ang bali na alay ay handog sa mga nilalang; at ang paggalang sa panauhin ay handog sa tao—sa wastong pagkakasunod.

Verse 26

पितृप्रीतिं प्रकुर्वाणः कुर्वीत श्राद्धमन्वहम् । अन्नोदकपयोमूलैः फलैर्वापि गृहाश्रमी

Nagnanais na bigyang-lugod ang mga ninuno, ang maybahay ay magsagawa ng śrāddha araw-araw—sa pamamagitan ng pagkain, tubig, gatas, mga ugat, o maging mga prutas, ayon sa kaya.

Verse 27

गोदानेन च यत्पुण्यं पात्राय विधिपूर्वकम् । सत्कृत्य भिक्षवे भिक्षां दत्त्वा तत्फलमाप्नुयात्

Anumang kabutihang dulot ng wastong pag-aalay ng baka sa karapat-dapat na tatanggap ayon sa tuntunin—yaon ding bunga ang matatamo sa paggalang sa isang pulubi-asceta at pagbibigay sa kanya ng limos nang may paggalang.

Verse 28

तपोविद्यासमिद्दीप्ते हुतं विप्रास्य पावके । तारयेद्विघ्नसंघेभ्यः पापाब्धेरपि दुस्तरात्

Ang handog na inihuhulog sa apoy ng isang brāhmaṇa—na nagliliyab sa tapas at banal na kaalaman—ay nagliligtas sa tao mula sa mga pulutong ng hadlang, at tumatawid pa sa mahirap tawiring karagatan ng kasalanan.

Verse 29

अनर्चितोऽतिथिर्गेहाद्भग्नाशो यस्य गच्छति । आजन्मसंचितात्पुण्यात्क्षणात्स हि बहिर्भवेत्

Kapag ang panauhing hindi pinarangalan ay umalis sa bahay na wasak ang pag-asa, sa isang iglap ang taong iyon ay nawawalan ng kabutihang naipon mula pa sa kapanganakan.

Verse 30

सांत्वपूर्वाणि वाक्यानि शय्यार्थे भूस्तृणोदके । एतान्यपि प्रदेयानि सदाभ्यागत तुष्टये

Maghandog ng mapag-aliw na mga salita; at para sa pahinga, magbigay ng hihigaan sa lupa, damo, at tubig—ang mga ito man ay dapat ipagkaloob upang laging masiyahan ang dumarating na panauhin.

Verse 31

गृहस्थः परपाकादी प्रेत्य तत्पशुतां व्रजेत् । श्रेयः परान्नपुष्टस्य गृह्णीयादन्नदो यतः

Ang maybahay na nabubuhay sa pagkaing niluto ng iba, pagpanaw ay mapapasa kalagayang gaya ng kanilang mga alagang hayop. Kaya piliin ang tunay na kapakinabangan: maging tagapagbigay ng pagkain, hindi ang pinapalaki ng pagkain ng iba.

Verse 32

आदित्योढोऽतिथिः सायं सत्कर्तव्यः प्रयत्नतः । असत्कृतोन्यतो गच्छन्दुष्कृतं भूरि यच्छति

Ang panauhing dumarating sa dapithapon, na wari’y inihatid ng paglubog ng Araw, ay dapat parangalan nang buong pagsisikap. Kapag hindi siya pinarangalan at umalis sa iba, nagdudulot siya ng saganang kasalanan sa tahanan.

Verse 33

भुंजानोऽतिथिशेषान्नमिहायुर्धनभाग्भवेत् । प्रणोद्यातिथिमन्नाशी किल्बिषी च गृहाश्रमी

Ang kumakain ng pagkaing natira matapos ang panauhin ay nagkakamit dito ng mahabang buhay at kasaganaan. Ngunit ang maybahay na kumakain habang itinataboy ang panauhin ay nadudungisan ng kasalanan.

Verse 34

वैश्वदेवांत संप्राप्तः सूर्योढो वातिथिः स्मृतः । न पूर्वकाल आयातो न च दृष्टचरः क्वचित्

Ang dumarating sa pagtatapos ng ritong Vaiśvadeva, na wari’y inihatid ng paglubog ng Araw, ay tinatawag na ‘vā-atithi’, ang bigla at di-inaasahang panauhin: hindi siya dumating nang mas maaga, ni kilala ang kanyang asal noon pa man.

Verse 35

बलिपात्रकरे विप्रे यद्यन्योतिथिरागतः । अदत्त्वा तं बलिं तस्मै यथाशक्त्यान्नमर्पयेत्

Kung habang hawak ng brāhmaṇa ang sisidlan ng handog na bali ay may dumating pang ibang panauhin, huwag ibigay sa kanya ang baling iyon; sa halip, ialay sa kanya ang pagkain ayon sa makakaya.

Verse 36

कुमाराश्च स्ववासिन्यो गर्भिण्योऽतिरुजान्विताः । अतिथेरादितोप्येते भोज्या नात्र विचारणा

Ang mga bata, ang mga babae ng tahanan, ang mga nagdadalang-tao, at ang mga dinadapuan ng matinding karamdaman—sila’y dapat munang pakainin, maging bago pa ang panauhin; dito’y walang dapat pagtalunan.

Verse 37

पितृदेवमनुष्येभ्यो दत्त्वाश्नात्यमृतं गृही । स्वार्थं पचन्नघं भुंक्ते केवलं स्वोदरंभरिः

Ang maybahay na unang nag-aalay ng pagkain sa mga ninuno, sa mga diyos, at sa kapwa-tao, saka kumakain—tila umiinom ng amṛta. Ngunit ang nagluluto para sa sariling pakinabang lamang ay kasalanan ang kinakain—tagapuno lamang ng sariling tiyan.

Verse 38

माध्याह्निकं वैश्वदेवं गृहस्थः स्वयमाचरेत् । पत्नी सायं बलिं दद्यात्सिद्धान्नैर्मंत्रवर्जितम्

Sa tanghali, ang maybahay ay dapat mismong magsagawa ng handog na Vaiśvadeva. Sa gabi naman, ang asawa ay maglagay ng bali-handog gamit ang lutong pagkain, na walang pagbigkas ng mga mantra.

Verse 39

एतत्सायंतनं नाम वैश्वदेवं गृहाश्रमे । सायंप्रातर्भवेदेव वैश्वदेवं प्रयत्नतः

Ito ang tinatawag na panggabing Vaiśvadeva sa āśrama ng maybahay. Tunay nga, dapat masikap na isagawa ang Vaiśvadeva kapwa sa gabi at sa umaga.

Verse 40

वैश्वदेवेन ये हीना आतिथ्येन विवर्जिताः । सर्वे ते वृषला ज्ञेयाः प्राप्तवेदा अपि द्विजाः

Yaong mga salat sa Vaiśvadeva at walang pagkamapagpatuloy—kilalanin silang lahat na vṛṣala, kahit sila’y mga dvija at nakapag-aral man ng mga Veda.

Verse 41

अकृत्वा वैश्वदेवं तु भुंजते ये द्विजाधमाः । इह लोकेन्नहीनाः स्युः काकयोनिं व्रजंत्यथ

Yaong hamak sa mga “dalawang-ulit na isinilang” na kumakain nang hindi muna nag-aalay ng Vaiśvadeva, sa mundong ito’y mawawalan ng pagkain; at pagkaraan, mapapasa-anyo sa sinapupunan ng mga uwak.

Verse 42

वेदोदितं स्वकं कर्म नित्यं कुर्यादतंद्रितः । तद्धि कुर्वन्यथाशक्ति प्राप्नुयात्सद्गतिं पराम्

Araw-araw, nang walang katamaran, gawin ng tao ang sariling tungkuling itinakda ng Veda. Sapagkat sa paggawa nito ayon sa kaya, nakakamtan niya ang pinakamataas na mabuting hantungan.

Verse 43

षष्ठ्यष्टम्योर्वसेत्पापं तैले मांसे सदैव हि । पंचदश्यां चतुर्दश्यां तथैव च भगेक्षुरे

Sa ikaanim at ikawalong araw ng buwan, sinasabing nananahan ang kasalanan sa langis at sa karne; gayundin sa ika-apatnapu at ika-labinlima, at gayon din sa paglalayaw sa pita ng laman.

Verse 44

उदयं तं न चेक्षेत नास्तं यंतं न मध्यगम् । न राहुणोपसृष्टं च नांबुसंस्थं दिवाकरम्

Huwag titigan ang Araw sa pagsikat, ni sa paglubog, ni sa tuktok ng langit; ni kapag sinakmal ni Rāhu (paglalaho), ni kapag nasasalamin sa tubig ang Divākara.

Verse 45

न वीक्षेतात्ममनोरूपमाशुधावेन्न वर्षति । नोल्लंघयेद्वत्सतंत्रीं न नग्नो जलमाविशेत्

Huwag titigan ang sariling anyo sa salamin nang may pagkapit ng pagnanasa; huwag tumakbo nang mabilis kapag hindi umuulan. Huwag laktawan ang tali ng guya, at huwag lumusong sa tubig nang hubad.

Verse 46

देवतायतनं विप्रं धेनुं मधुमृदं घृतम् । जातिवृद्धं वयोवृद्धं विद्यावृद्धं तपस्विनम्

Ang dambana ng mga diyos, ang brāhmaṇa, ang baka, pulot, luwad, at ghee; gayundin ang nakatatanda sa angkan, sa edad, sa karunungan, at ang mga mapagpakasakit—dapat igalang at ingatan.

Verse 47

अश्वत्थं चैत्यवृक्षं च गुरुं जलभृतं घटम् । सिद्धान्नं दधिसिद्धार्थं गच्छन्कुर्यात्प्रदक्षिणम्

Habang naglalakad, dapat mag-pradakṣiṇa nang may paggalang sa aśvattha (banal na punong igos), sa punong-dambana, sa sariling guru, sa sisidlang may tubig, sa lutong pagkain, sa yogurt/curd, at sa mustasa—bilang mapalad na sandigan ng dharma.

Verse 48

रजस्वलां न सेवेत नाश्नीयात्सह भार्यया । एकवासा न भुंजीत न भुंजीतोत्कटासने

Huwag makipagtalik sa babaeng may buwanang dalaw; ni huwag kumain na kasama ang sariling asawa. Huwag kumain na iisang kasuotan lamang, at huwag kumain habang nakaupo sa posisyong nakasquat.

Verse 49

नाश्नंतीं स्त्रीं समीक्षेत तेजस्कामो द्विजोत्तमः । असंतर्प्य पितॄन्देवान्नाद्यादन्नं नवं क्वचित्

Ang pinakamainam sa mga dvija, na nagnanais ng espirituwal na ningning, ay huwag tumingin sa babae habang siya’y kumakain. At kung hindi muna napasiyahan ang mga Pitṛ at ang mga Deva, huwag kailanman kumain ng bagong lutong pagkain.

Verse 50

पक्वान्नं चापि नो मांसं दीर्घकालं जिजीविषुः । न मूत्रं गोव्रजे कुर्यान्न वल्मीके न भस्मनि

Ang nagnanais mabuhay nang matagal ay kumain ng lutong pagkain at umiwas sa karne. Huwag umihi sa kulungan ng baka, ni sa bunton ng langgam, ni sa abo.

Verse 51

न गर्तेषु ससत्वेषु न तिष्ठन्न व्रजन्नपि । गोविप्रसूर्यवाय्वग्नि चंद्रर्क्षांबु गुरूनपि

Huwag dumumi o umihi sa mga hukay na may mga nilalang, maging nakatayo o naglalakad man. At huwag gawin ito na nakaharap sa baka, mga brāhmaṇa, sa araw, hangin, apoy, sa buwan, mga bituin, tubig, o sa mga nakatatanda at guro.

Verse 52

अभिपश्यन्न कुर्वीत मलमूत्रविसर्जनम् । तिरस्कृत्यावनिं लोष्टकाष्ठपर्णतृणादिभिः

Huwag maglabas ng dumi o ihi habang may nakamasid. Takpan o tabingan ang lupa sa pamamagitan ng tipak ng lupa, kahoy, dahon, damo, at iba pang tulad nito.

Verse 53

प्रावृत्य वाससा मौलिं मौनी विण्मूत्रमुत्सृजेत् । यथासुखमुखो रात्रौ दिनेच्छायांधकारयोः

Takpan ang ulo ng tela at manatiling tahimik; saka maglabas ng dumi at ihi—nakaharap sa panig na maginhawa. Sa gabi gawin ito, at sa araw ay sa lilim o sa dilim.

Verse 54

भीतिषु प्राणबाधायां कुर्यान्मलविसर्जनम् । मुखेनोपधमेन्नाग्निं नग्नां नेक्षेत योषितम्

Sa oras lamang ng matinding takot o kapag nanganganib ang buhay dapat maglabas ng dumi. Huwag hipan ang apoy gamit ang bibig, at huwag tumingin sa hubad na babae.

Verse 55

नांघ्री प्रतापयेदग्नौ न वस्त्वशुचि निक्षिपेत् । प्राणिहिंसां न कुर्वीत नाश्नीयात्संध्ययोर्द्वयोः

Huwag painitin ang mga paa sa apoy, at huwag maglagay ng anumang bagay sa maruming lugar. Huwag manakit ng mga nilalang, at huwag kumain sa dalawang sandhyā—bukang-liwayway at dapithapon.

Verse 56

न संविशेत संध्यायां प्रत्यक्सौम्यशिरा अपि । विण्मूत्रष्ठीवनं नाप्सु कुर्याद्दीर्घजिजीविषुः

Huwag mahiga sa oras ng sandhyā (takipsilim), kahit nakaharap ang ulo sa hilaga. Ang nagnanais ng mahabang buhay ay huwag magdumi, umihi, o dumura sa tubig.

Verse 57

नाचक्षीत धयंतीं गां नेंद्रचापं प्रदर्शयेत् । नैकः सुप्यात्क्वचिच्छून्ये न शयानं प्रबोधयेत्

Huwag tumitig sa inahing baka habang siya’y nagpapasuso sa guya, at huwag ituro o ipamalas ang bahaghari. Huwag matulog na mag-isa sa isang tiwangwang na lugar, at huwag biglang gisingin ang natutulog.

Verse 58

पंथानं नैकलो यायान्न वार्यंजलिना पिबेत् । न दिवोद्भूत सारं च भक्षयेद्दधिनो निशि

Huwag maglakbay sa daan nang nag-iisa, at huwag uminom ng tubig na sinasahod gamit ang magkadikit na palad. At sa gabi, huwag kainin ang ‘katas’ na umangat sa araw—ang namuong gatas/curd o ang ibabaw nitong latak.

Verse 59

स्त्रीधर्मिण्या नाभिवदेन्नाद्यादातृप्ति रात्रिषु । तौर्यत्रिक प्रियो न स्यात्कांस्ये पादौ न धावयेत्

Huwag bumati o magbigay-galang sa babaeng may buwanang dalaw. Huwag kumain hanggang sa lubos na kabusugan sa mga gabi. Huwag maging labis na mahilig sa mga aliwang pangmusika—awit, sayaw, at tugtugin—at huwag maghugas ng paa sa sisidlang tanso (bronse).

Verse 60

श्राद्धं कृत्वा पर श्राद्धे योऽश्नीयाज्ज्ञानवर्जितः । दातुः श्राद्धफलं नास्ति भोक्ता किल्बिषभुग्भवेत्

Matapos isagawa ang sariling śrāddha, kung ang isang mangmang ay kakain sa śrāddha ng iba, mawawala ang bunga ng śrāddha para sa naghandog, at ang kumakain ay nagiging tagapag-ani ng kasalanan.

Verse 61

न धारयेदन्यभुक्तं वासश्चो पानहावपि । न भिन्न भाजनेश्नीयान्नासीताग्न्यादि दूषिते

Huwag magsuot ng kasuotan o panyapak na ginamit na ng iba. Huwag kumain sa basag na sisidlan, at huwag umupo sa pook na nadungisan ng apoy at iba pang karumihan.

Verse 62

आरोहणं गवां पृष्ठे प्रेतधूमं सरित्तरम् । बालातपं दिवास्वापं द्यजेद्दीर्घं जिजीविषुः

Ang nagnanais ng mahabang buhay ay umiwas sa pagsakay sa likod ng mga baka, sa usok ng mga ritong panglibing, sa padalus-dalos na pagtawid sa ilog, sa matinding sikat ng araw, at sa pagtulog sa araw.

Verse 63

स्नात्वा न मार्जयेद्गात्रं विसृजेन्न शिखां पथि । हस्तौ शिरो न धुनुयान्नाकर्षेदासनं पदा

Pagkatapos maligo, huwag kuskusin upang patuyuin ang katawan; huwag luwagan o ibaba ang tuktok-buhol sa daan. Huwag iwasiwas ang mga kamay sa ibabaw ng ulo, at huwag kaladkarin ang upuan gamit ang paa.

Verse 64

नोत्पाटयेल्लोमनखं दशनेन कदाचन । करजैः करजच्छेदं तृणच्छेदं विवर्जयेत्

Huwag kailanman bunutin ang buhok o kagatin ang mga kuko gamit ang ngipin. Iwasan ang pagpunit ng kuko sa pamamagitan ng kuko, at iwasan ang pamimitas o pagputol ng damo.

Verse 65

शुभायन यदायत्यां त्यजेत्तत्कर्म यत्नतः । अद्वारेण न गंतव्यं स्ववेश्मपरवेश्मनोः

Kapag papalapit ang mapalad na sandali, masikap na iwasan ang mga gawaing sisira rito. Huwag pumasok sa sariling bahay o sa bahay ng iba sa paraang hindi sa pintuan.

Verse 66

क्रीडेन्नाक्षैः सहासीत न धर्मघ्नैर्न रोगिभिः । न शयीत क्वचिन्नग्नः पाणौ भुंजीत नैव च

Huwag maglaro ng sugal na dice; huwag makisama sa mga sumisira sa dharma ni sa mga maysakit. Huwag matulog saanman na hubad, at huwag kumain mula sa palad nang walang sisidlan.

Verse 67

आर्द्रपादकरास्योश्नन्दीर्घकालं च जीवति । संविशेन्नार्द्रचरणो नोच्छिष्टः क्वचिदाव्रजेत्

Ang kumakain habang basa pa ang paa, kamay, at bibig ay sinasabing humahaba ang buhay. Ngunit huwag mahiga na mamasa-masa ang mga paa, at huwag kailanman lumakad saanman na may dumi ng tira-tirang pagkain (ucchiṣṭa).

Verse 68

शयनस्थो न चाश्नीयान्नपिबेन्न जपेद्द्विजः । सोपानत्कश्चनाचामेन्न तिष्ठन्धारया पिबेत्

Ang dalawang-beses na isinilang (dvija) ay hindi dapat kumain, uminom, o mag-japa habang nakahiga. Huwag ding magsagawa ng ācamana na nakasuot ng sapin sa paa; at huwag uminom ng tubig na tuluy-tuloy ang lagok habang nakatayo.

Verse 69

सर्वं तिलमयं नाद्यात्सायं शर्माभिलाषुकः । न निरीक्षेत विण्मूत्रे नोच्छिष्टः संस्पृशेच्छिरः

Nagnanais ng kagalingan, huwag kumain sa gabi ng pagkaing pawang linga (sesame) lamang. Huwag tumingin sa dumi at ihi, at huwag hawakan ang ulo habang nasa karumihan ng tira-tirang pagkain (ucchiṣṭa).

Verse 70

नाधितिष्ठेत्तुषांगार भस्मकेशकपालिकाः । पतितैः सह संवासः पतनायैव जायते

Huwag tumapak sa ipa, baga, abo, buhok, o mga mangkok na bungo. Ang paninirahan na malapit sa mga patita (nahulog sa dharma) ay nagbubunga lamang ng sariling pagbagsak.

Verse 71

श्रावयेद्वैदिकं मंत्रं न शूद्राय कदाचन । ब्राह्मण्याद्धीयते विप्रः शूद्रो धर्माच्च हीयते

Huwag kailanman iparinig o ituro ang mantrang Vaidika sa isang Śūdra. Sa ganyang gawa, ang brāhmaṇa ay nahuhulog mula sa pagka-brāhmaṇa, at ang Śūdra man ay sinasabing lumilihis sa dharma.

Verse 72

धर्मोपदेशः शूद्राणां स्वश्रेयः प्रतिघातयेत् । द्विजशुश्रूषणं धर्मः शूद्राणां हि परो मतः

Ang pagtuturo ng (ilang) dharma sa mga Śūdra ay sinasabing humahadlang sa sarili nilang kapakanan. Tunay na ang paglilingkod at masusing pag-aasikaso sa mga dalawang-beses-isinilang ang itinuturing na pinakamataas na dharma para sa mga Śūdra.

Verse 73

कंडूयनं हि शिरसः पाणिभ्यां न शुभं मतम् । आताडनं कराभ्यां च क्रोशनं केशलुंचनम्

Hindi itinuturing na mapalad ang pagkakamot ng ulo gamit ang mga kamay; gayundin ang pananakit sa sarili sa pamamagitan ng mga kamay, ang malakas na pag-iyak, o ang pagbunot ng buhok.

Verse 74

अशास्त्रवर्तिनो भूपाल्लुब्धात्कृत्वा प्रतिग्रहम् । ब्राह्मणः सान्वयो याति नरकानेकविंशतिम्

Kung ang isang brāhmaṇa ay tumanggap ng handog mula sa sakim na hari na hindi sumusunod sa śāstra, siya—kasama ang kanyang angkan—ay mapupunta sa dalawampu’t isang impiyerno.

Verse 75

अकालविद्युत्स्तनिते वर्षर्तौ पांसुवर्षणे । महावातध्वनौ रात्रावनध्यायाः प्रकीर्तिताः

Kapag may kidlat at kulog na wala sa panahon, sa panahon ng tag-ulan, sa pag-ulan ng alikabok, at sa gabi sa gitna ng ugong ng malalakas na hangin—ang mga panahong ito ay ipinahayag na anadhyāya, ang pagtigil sa pag-aaral ng Veda.

Verse 76

उल्कापाते च भूकंपे दिग्दाहे मध्यरात्रिषु । संध्ययोर्वृषलोपांते राज्ञोराहोश्च सूतके

Sa pagbagsak ng mga bulalakaw, sa pagyanig ng lupa, at sa pagliyab sa mga panig; sa hatinggabi; sa mga sandhyā (pagtatagpo ng araw at gabi); sa wakas ng kaguluhang walang kaayusan; at sa mga panahon ng sūtaka (karumihan) dahil sa pagpanaw ng hari o sa (paglalaho) ni Rāhu—sa mga ito rin ay nararapat ang pagpipigil sa pag-aaral ng banal na Veda.

Verse 77

दर्शाष्टकासु भूतायां श्राद्धिकं प्रतिगृह्य च । प्रतिपद्यपि पूर्णायां गजोष्ट्राभ्यां कृतांतरे

Sa mga araw ng Darśā at Aṣṭakā, sa araw na Bhūtā (di-mabuti), matapos tumanggap ng handog na ukol sa Śrāddha, at maging sa Pratipadā na kasunod ng kabilugan ng buwan—kapag ang pagitan ay nagambala dahil sa mga elepante at mga kamelyo—dapat itong ituring na panahon ng pagbabawal sa banal na pag-aaral.

Verse 78

खरोष्ट्रक्रोष्ट्र विरुते समवाये रुदत्यपि । उपाकर्मणि चोत्सर्गे नाविमार्गे तरौ जले

Kapag narinig ang ungol ng mga asno at mga kamelyo, kapag may maingay na kaguluhan at maging pag-iyak, sa panahon ng mga ritong Upākarman at Utsarga, at habang nasa daanang-bangka, nasa puno, o nasa tubig—sa mga sandaling ito, dapat itigil ang banal na pag-aaral.

Verse 79

आरण्यकमधीत्यापि बाणसाम्नोरपि ध्वनौ । अनध्यायेषु चैतेषु नाधीयीत द्विजः क्वचित्

Kahit nag-aaral ng mga Āraṇyaka, kapag narinig ang tunog ng mga palaso at ang pag-awit ng mga Sāman; at sa lahat ng ganitong mga kalagayang anadhyāya, ang ipinanganak na dalawang ulit (dvija) ay hindi dapat mag-aral saanman.

Verse 80

कृतांतरायो न पठेद्भेकाखु श्वाहि बभ्रुभिः । भूताष्टम्योः पंचदश्योर्ब्रह्मचारी सदा भवेत्

Kapag ang pagitan ay nagambala, huwag magbigkas sa gitna ng mga palaka, daga, aso, ahas, at mga bābhrū (ichneumon/mongoose). Sa mga araw ng Bhūtā at Aṣṭamī, at sa ikalabinlimang tithi, ang mag-aaral ay laging manatiling matatag sa brahmacarya.

Verse 81

अनायुष्यकरं चैव परदारोपसर्पणम् । तस्मात्तद्दूरतस्त्याज्यं वैरिणां चोपसेवनम्

Ang paglapit sa asawa ng iba ay nagdudulot ng pag-ikli ng buhay; kaya’t talikdan ito nang malayo—gayon din ang pakikisama sa mga kaaway.

Verse 82

पूर्वर्द्धिभिः परित्यक्तमात्मानं नावमानयेत् । सदोद्यमवतां यस्माच्छ्रियो विद्या न दुर्लभाः

Kahit na nawala ang dating kasaganaan, huwag hamakin ang sarili; sapagkat sa laging masipag, hindi mahirap makamtan ang biyaya at kaalaman.

Verse 83

सत्यं ब्रूयात्प्रियं ब्रूयान्नब्रूयात्सत्यमप्रियम् । प्रियं च नानृतं ब्रूयादेष धर्मो घटोद्भव

Magsalita ng katotohanan; magsalita ng nakalulugod. Huwag magsalita ng katotohanang masakit; at huwag magsalita ng kasinungalingang nakalulugod. Ito ang dharma, O isinilang-sa-banga.

Verse 84

भद्रमेव वदेन्नित्यं भद्रमेव विचिंतयेत् । भद्रैरेवेह संसर्गो नाभद्रैश्च कदाचन

Laging magsalita ng mapalad; laging mag-isip ng mapalad. Sa mundong ito, makisama lamang sa mararangal—huwag kailanman sa masasama.

Verse 85

रूपवित्तकुलैर्हीनान्सुधीर्नाधिक्षिपेन्नरान् । पुप्पवंतौ न चेक्षेत त्वशुचिर्ज्योतिषां गणम्

Ang marunong ay hindi dapat mang-insulto sa mga taong salat sa ganda, yaman, o angkan. At kapag marumi o hindi dalisay, huwag tumingin sa magkasintahang naglalaro sa pag-ibig, ni tumitig sa hanay ng mga tala sa langit.

Verse 86

वाचोवेगं मनोवेगं जिह्वावेगं च वर्जयेत् । उत्कोच द्यूत दौत्यार्त द्रव्यं दूरात्परित्यजेत्

Pigilin ang bugso ng salita, ang bugso ng isip, at ang bugso ng dila. At talikdan mula pa sa malayo ang yamang nakamtan sa suhol, pagsusugal, pagiging tagapamagitan, o sa pamimilit at pagdurusa.

Verse 87

गोब्राह्मणाग्नीनुच्छिष्ट पाणिना नैव संस्पृशेत् । न स्पृशेदनिमित्ते नखानि स्वानि त्वनातुरः

Sa kamay na nadungisan ng tira-tirang pagkain, huwag kailanman hahawak sa baka, sa brāhmaṇa, o sa banal na apoy. At kung walang wastong dahilan, ang malusog ay huwag galawin o kutkutin ang sariling mga kuko.

Verse 88

गुह्यजान्यपि लोमानि तत्स्पर्शादशुचिर्भवेत् । पादधौतोदकं मूत्रमुच्छिष्टान्नोदकानि च

Kahit ang mga balahibo sa maselang bahagi—sa paghipo nito ay nagiging marumi ang tao. Gayundin, marumi ang tubig na ipinanghugas ng paa, ang ihi, at ang mga tubig na kaugnay ng tirang pagkain.

Verse 89

निष्ठीवनं च श्लेष्माणं गृहाद्दूरं विनिक्षिपेत् । अहर्निशं श्रुतेर्जाप्याच्छौचाचारनिषेवणात् । अद्रोहवत्या बुद्ध्या च पूर्वं जन्म स्मरेद्द्विजः

Ang laway at plema ay itapon nang malayo sa bahay. Araw at gabi, sa pagbigkas ng mga aral ng Veda, sa pagsunod sa kalinisan at wastong asal, at sa isip na walang poot, ang isang dvija ay makaaalala ng mga naunang kapanganakan.

Verse 90

वृद्धान्प्रयत्नाद्वंदेत दद्यात्तेषां स्वमासनम् । विनम्रधमनिस्तस्मादनुयायात्ततश्च तान्

Dapat magbigay-galang nang buong pagsisikap sa matatanda at ialay sa kanila ang sariling upuan. Sa mapagpakumbabang kilos, dapat din silang samahan pagkatapos, bilang paggalang.

Verse 91

श्रुति भूदेव देवानां नृप साधु तपस्विनाम् । पतिव्रतानां नारीणां निंदां कुर्यान्न कर्हिचित्

Huwag kailanman manlait sa Śruti/Veda, sa mga brāhmaṇa, sa mga diyos, sa mga hari, sa mga banal at mapag-asceta, ni sa mga babaeng pativrata na tapat sa asawa.

Verse 92

न मनुष्यस्तुतिं कुर्यान्नात्मानमपमानयेत् । अभ्युद्यतं न प्रणुदेत्परमर्माणि नोच्चरेत्

Huwag magpakalulong sa pagpupuri sa mga tao (sa daigdig), ni huwag hamakin ang sarili. Huwag itaboy ang lumalapit nang may paggalang, at huwag ilantad ang maseselang lihim ng iba.

Verse 93

अधर्मादेधते पूर्वं विद्वेष्टॄनपि संजयेत् । सर्वतोभद्रमाप्यापि ततो नश्येच्च सान्वयः

Mula sa adharma, sa una’y tila umuunlad, at napapasuko pa ang mga napopoot. Ngunit kahit makamtan ang ‘kabutihang panlahat,’ sa huli’y napapahamak—kasama ang buong angkan.

Verse 94

उद्धृत्य पंच मृत्पिंडान्स्नायात्परजलाशये । अनुद्धृत्य च तत्कर्तुरेनसः स्यात्तुरीयभाक्

Kung mag-aalis muna ng limang tipak ng lupa (mula sa tubig), maaari nang maligo sa lawa o imbakan ng tubig ng iba. Ngunit kung maligo nang hindi ito ginagawa, ang naliligo’y nagkakamit ng ikaapat na bahagi ng kasalanan ng may kagagawan ng dungis.

Verse 95

श्रद्धया पात्रमासाद्य यत्किंचिद्दीयते वसु । देशे काले च विधिना तदानंत्याय कल्पते

Anumang yaman—kahit kaunti—na iniaalay nang may pananampalataya sa karapat-dapat na tatanggap, at ayon sa wastong paraan, lugar, at panahon, ay nagiging kaloob na nagbubunga ng walang-hanggang kabutihan.

Verse 96

भूप्रदो मंडलाधीशः सर्वत्रसुखिनोन्नदाः । तोयदाता सदा तृप्तो रूपवान्रूप्यदो भवेत्

Ang nagkakaloob ng lupa ay nagiging pinuno ng kaharian, nagdudulot ng ligaya at kaginhawahan sa lahat ng dako. Ang nagbibigay ng tubig ay laging nasisiyahan. Ang nagbibigay ng mga handog na nagpapaganda ay nagiging marikit; at ang nagbibigay ng pilak ay nagiging mayaman at masagana.

Verse 97

प्रदीपदो निर्मलाक्षो गोदाताऽर्यमलोकभाक् । स्वर्णदाता च दीर्घायुस्तिलदः स्यात्तु सुप्रजाः

Ang nagbibigay ng ilawan ay nagkakamit ng malinaw at dalisay na paningin. Ang nagkakaloob ng baka ay nakatatamo ng daigdig ni Yama. Ang nagbibigay ng ginto ay nagiging mahaba ang buhay; at ang nagbibigay ng linga (sesame) ay pinagpapala ng mabubuting supling.

Verse 98

वेश्मदो ऽत्युच्चसौधेशो वस्त्रदश्चंद्रलो कभाक् । हयप्रदो दिव्ययानो लक्ष्मीवान्वृषभप्रदः

Ang nagbibigay ng bahay ay nagiging panginoon ng napakataas na palasyo. Ang nagbibigay ng kasuotan ay nakatatamo ng daigdig ng Buwan. Ang nagbibigay ng kabayo ay nagkakamit ng banal na sasakyan; ang nagbibigay ng toro ay pinagkakalooban ng kasaganaan at Lakṣmī.

Verse 99

सुभार्यः शिबिका दाता सुपर्यंक प्रदोपि च । धान्यैः समृद्धिमान्नित्यमभयप्रद ईशिता

Ang nagbibigay ng palankin (sibhikā) ay nagkakamit ng mabuting asawa; gayundin ang nagbibigay ng marangal na higaan. Sa pag-aalay ng butil, ang tao’y laging sumasagana; at ang nagbibigay ng kawalang-takot ay nakatatamo ng paghahari at kapangyarihan.

Verse 100

ब्रह्मदो ब्रह्मलोकेज्यो ब्रह्मदः सर्वदो मतः । उपायेनापि यो ब्रह्म दापयेत्सोपि तत्समः

Ang nagbibigay ng kaalamang Brahman (banal na karunungan) ay pinararangalan sa daigdig ni Brahmā; tunay, ang nagbibigay ng Brahman ay itinuturing na nagbibigay ng lahat. Kahit yaong sa anumang paraan ay nag-uudyok na maipagkaloob ang Brahman—siya man ay kapantay ng nagbibigay nito.

Verse 110

सा च वाराणसी लभ्या सदाचारवता सदा । मनसापि सदाचारमतो विद्वान्न लंघयेत्

Ang Vārāṇasī ay tunay na nakakamtan ng laging nakatatag sa wastong asal. Kaya ang marunong ay huwag lumabag sa sadācāra kahit sa isip man lamang.

Verse 115

इति श्रुत्वा वचः स्कंदो मैत्रावरुणिभाषितम् । अविमुक्तस्य माहात्म्यं वक्तुं समुपचक्रमे

Pagkarinig sa mga salitang winika ni Maitrāvaruṇi, si Skanda ay nagsimulang magsalaysay ng kadakilaan (māhātmya) ng Avimukta.