Adhyaya 25
Kashi KhandaPurva ArdhaAdhyaya 25

Adhyaya 25

Binubuksan ng Kabanata 25 ang pangako ni Vyāsa kay Sūta na maglahad ng isang salaysay na nakapagdudalisay tungkol sa pantas na “isinilang sa palayok,” si Agastya. Si Agastya, kasama ang kanyang asawa, matapos umikot sa isang bundok, ay namasdan ang luntiang tanawin ng gubat ni Skanda—mga ilog, lawa, mga pamayanang asceta—at ang kahanga-hangang Lohita-giri na inilarawang tila piraso ng Kailāsa, angkop sa tapas. Nakadaupang-palad niya si Skanda (Ṣaḍānana/Kārttikeya), nagpatirapa at umawit ng stotra na may himig-Veda, pinupuri ang kosmikong kadakilaan at mga tagumpay ng Panginoon, kabilang ang pangyayari kay Tāraka. Tumugon si Skanda sa pagdakila sa Avimukta sa dakilang kṣetra, binabantayan ni Śiva (Triyambaka/Virūpākṣa), walang kapantay sa mga daigdig, at higit na nakakamtan sa biyaya ng Diyos kaysa sa pag-iipon lamang ng mga ritwal. Ipinapahayag ng kabanata ang mga tuntuning etikal: pag-alala sa kamatayan, pagbitaw sa labis na pag-aalala sa artha, at pag-una sa dharma, na ang Kāśī ang pinakamataas na sandigan. Bagaman binabanggit ang maraming sādhanā—yoga, mga tīrtha, mga panata, disiplina ng pag-aayuno at pagninilay, at iba’t ibang paraan ng pagsamba—itinataas ang Avimukta bilang pook ng “madaling” paglaya. Inilalarawan ni Skanda ang mga bunga ayon sa antas ng paninirahan sa Avimukta: mula sa panandaliang debosyon hanggang sa habambuhay na pananatili, na nakapaglilinis ng mabibigat na kasalanan at nagpapahinto sa muling pagsilang. Isang mahalagang aral ang nagsasabing sa oras ng kamatayan sa Kāśī, si Śiva mismo ang nagbibigay ng tāraka-brahma upang maghatid sa kalayaan kahit humina na ang karaniwang alaala. Nagtatapos ang kabanata sa muling pagpapatibay sa di-masukat na kadakilaan ng Avimukta at sa pagiging kanais-nais kahit ang simpleng pagdampi sa kabanalan ng Kāśī.

Shlokas

Verse 1

व्यास उवाच । शृणु सूत प्रवक्ष्यामि कथां कलशजन्मनः । यामाकर्ण्य नरो भूयाद्विरजा ज्ञानभाजनम्

Sinabi ni Vyāsa: Makinig ka, O Sūta; isasalaysay ko ang kuwento ng isinilang mula sa banga ng tubig (Agastya). Sa pagdinig nito, ang tao’y nagiging walang dungis at karapat-dapat tumanggap ng tunay na kaalaman.

Verse 2

गिरिं प्रदक्षिणीकृत्य श्रीसंज्ञं कलशोद्भवः । सपत्नीको ददर्शाथ रम्यं स्कंदवनं महत्

Matapos libutin nang paikot ang bundok na tinatawag na Śrī, ang pantas na isinilang sa banga (Agastya), kasama ang kanyang asawa, ay nasilayan ang malawak at kaaya-ayang Skandavana.

Verse 3

सर्वर्तं कुसुमाढ्यं च रसवत्फलपादपम् । सुसेव्य कंदमूलाढ्यं सुवल्कलमहीरुहम्

Namumulaklak ito sa bawat panahon, sagana sa mga bulaklak at sa mga punong hitik sa matatamis na bunga—madaling dalawin, masagana sa mga ugat at lamang-lupa, at punô ng malalaking punong tila nababalutan ng pinong balat na gaya ng kasuotang-bark.

Verse 4

निवीतश्वापदगणं ससरित्पल्वलावृतम् । स्वच्छ गंभीरकासारं सारं सर्वभुवः परम्

Walang mga pangkat ng mababangis na hayop; napalilibutan ng mga ilog at mga lawaing may lotus, may malinaw at malalalim na mga lawa—isang dakila at pinakamataas na kanlungan sa lahat ng lupain sa daigdig.

Verse 5

नानापतत्रिसंघुष्टं नानामुनिजनोषितम् । तपःसंकेतनिलयमिवैकं संपदां पदम्

Umaalingawngaw sa koro ng sari-saring mga ibon, tinitirhan ng mga pulutong ng iba’t ibang mga muni; wari’y iisang tahanang itinalaga sa tapas—isang luklukan ng lahat ng kasaganaan.

Verse 6

लोहितो नाम तत्रास्ति गिरिः स्वर्णगिरिप्रभः । सुकंदरप्रस्रवणः स्वसानु शिखरप्रभः

Naroon ang bundok na tinatawag na Lohita, nagniningning na tila gintong tuktok; may magagandang yungib at dumadaloy na mga bukal, kumikislap sa liwanag ng sariling mga gulod at taluktok.

Verse 7

कैलासस्यैकशकलं कर्मभूमाविहागतम् । तपस्तप्तुमिव प्रोच्चैर्नानाश्चर्यसमन्वितम्

Parang isang piraso ng Kailāsa ang bumaba rito sa daigdig ng gawa ng tao; mataas na nakatindig, hitik sa maraming kababalaghan, na wari’y nilikha upang pag-ukulan ng tapas.

Verse 8

तत्राद्राक्षीन्मुनिश्रेष्ठोऽगस्त्यः साक्षात्षडाननम् । प्रणम्य दंडवद्भूमौ सपत्नीको महातपाः

Doon nakita ng pinakadakilang muni na si Agastya ang anim-na-mukhang Panginoon (Skanda) nang harapan; ang dakilang asceta, kasama ang kanyang asawa, ay nagpatirapa sa lupa na parang tuwid na tungkod.

Verse 9

तुष्टाव गिरिजासूनुं सूक्तैः श्रुतिसमुद्भवैः । तथा स्वकृतया स्तुत्या प्रबद्ध करसंपुटः

Magkakabit ang mga palad sa paggalang, pinuri niya ang Anak ni Girijā (Skanda) sa mga himnong isinilang sa mga Veda, at gayundin sa sariling binuong papuri.

Verse 10

अगस्तिरुवाच । नमोस्तु वृंदारकवृंदवंद्य पादारविंदाय सुधाकराय । षडाननायामितविक्रमाय गौरीहृदानंदसमुद्भवाय

Sinabi ni Agastya: Pagpupugay sa Kanya na ang mga lotus na paa’y sinasamba ng mga pulutong ng mga diyos; sa Panginoong tulad ng buwan na nagpapalamig at nagpapala; sa Anim-na-Mukha na di-masukat ang lakas; sa Kanya na isinilang bilang kagalakang sumisibol sa puso ni Gaurī.

Verse 11

नमोस्तु तुभ्यं प्रणतार्तिहंत्रे कर्त्रे समस्तस्य मनोरथानाम् । दात्रे रथानां परतारकस्य हंत्रे प्रचंडासुर तारकस्य

Pagpupugay sa Iyo, tagapag-alis ng dalamhati ng mga yumuyukod sa Iyo; tagatupad ng lahat ng marapat na hangarin; tagapagkaloob ng makalangit na karwahe ng Kataas-taasang Tagapagligtas; mamamatay sa mabangis na asurang si Tāraka.

Verse 12

अमूर्तमूर्ताय सहस्रमूर्तये गुणाय गुण्याय परात्पराय । अपारपाराय परापराय नमोस्तु तुभ्यं शिखिवाहनाय

Pagpupugay sa Iyo na kapwa walang anyo at may anyo; may sanlibong pagpapakita; Ikaw ang diwa ng kagalingan at ang layon ng kagalingan; lampas pa sa lampas; ang kabilang pampang Mo’y di-masukat; higit sa mataas at mababa—pagpupugay sa Iyo, O Sakay ng Paboreal.

Verse 13

नमोस्तु ते ब्रह्मविदांवराय दिगंबरायांबर संस्थिताय । हिरण्यवर्णाय हिरण्यबाहवे नमो हिरण्याय हिरण्यरेतसे

Pagpupugay sa Iyo, pinakadakila sa mga nakakakilala sa Brahman; sa asetikong nababalutan ng kalangitan, nakatatag sa mga langit; ginintuang kulay, ginintuang bisig—pagpupugay sa Ginintuang Isa, na may ginintuang sigla at malikhaing kapangyarihan.

Verse 14

तपःस्वरूपाय तपोधनाय तपःफलानां प्रतिपादकाय । सदा कुमाराय हिमारमारिणे तणीकृतैश्वर्य विरागिणे नमः

Pagpupugay sa Kanya na ang likas ay tapas; na ang yaman ay pag-aayuno at disiplina; na nagkakaloob ng bunga ng pagsasadhana; sa laging Banal na Kabataan; sa kaaway ni Himāra; sa walang pagkapit, na para sa Kanya’y mumunting bagay ang kapangyarihan sa daigdig.

Verse 15

नमोस्तु तुभ्यं शरजन्मने विभो प्रभातसूर्यारुणदंतपंक्तये । बालाय चाबालपराक्रमाय षाण्मातुरायालमनातुराय

Pagpupugay sa Iyo, O Makapangyarihan, na isinilang sa mga tambo; na ang hanay ng Iyong mga ngipin ay kumikislap na tila mapulang araw sa bukang-liwayway; sa Batang may tapang na lampas sa pagkabata; sa Anak ng Anim na Ina, laging sapat at di kailanman nababagabag.

Verse 16

मीढुष्टमायोत्तरमीढुषे नमो नमो गणानां पतये गणाय । नमोस्तु ते जन्मजरातिगाय नमो विशाखाय सुशक्तिपाणये

Pagpupugay sa Pinakamapagkaloob, sa Higit pang Mapagkaloob; pagpupugay, pagpupugay sa Panginoon ng mga Gana, na Siya mismo ang anyo ng banal na pangkat. Pagpupugay sa Iyo na lumalampas sa kapanganakan at katandaan; pagpupugay kay Viśākha, na may hawak na makapangyarihang sibat.

Verse 17

सर्वस्य नाथस्य कुमारकाय क्रौंचारये तारकमारकाय । स्वाहेय गांगेय च कार्तिकेय शैवेय तुभ्यं सततं नमोऽस्तु

Nawa’y maging walang patid ang pagpupugay sa Iyo—Kumāra, Panginoon ng lahat; kaaway ni Kraunca; pumatay kay Tāraka; anak ni Svāhā; anak ni Gaṅgā; Kārtikeya; at banal na supling ni Śiva.

Verse 18

इत्थं परिष्टुत्य स कार्तिकेयं नमो नमस्त्वित्यभिभाषमाणः । द्विस्त्रिःपरिक्रम्य पुरो विवेश स्थितो मुनीशोपविशेति चोक्तः

Sa gayon, matapos niyang purihin si Kārtikeya at paulit-ulit na sambitin, “Pagpupugay, pagpupugay sa Iyo,” umikot siya sa Kanya nang dalawa o tatlong ulit at saka pumasok sa harapan Niya. Nang siya’y nakatayo roon, sinabi sa kanya: “O panginoon sa mga muni, maupo ka.”

Verse 19

कार्तिकेय उवाच । क्षेमोस्ति कुंभज मुने त्रिदशैकसहायकृत् । जाने त्वामिह संप्राप्तं तथा विंध्याचलोन्नतिम्

Wika ni Kārtikeya: “Kapayapaan at kagalingan sa iyo, O muning isinilang sa banga. Batid kong dumating ka rito matapos tumulong sa mga diyos, at batid ko rin ang pag-angat ng Bundok Vindhya.”

Verse 20

अविमुक्ते महाक्षेत्रे क्षेमं त्र्यक्षेण रक्षिते । यत्र क्षीणायुषां साक्षाद्विरूपाक्षोऽस्ति मोक्षदः

Sa Avimukta, ang dakilang banal na kṣetra, na iniingatan sa kapayapaan ng Panginoong Tatlong‑Mata—doon, sa mga nauubos na ang buhay, si Virūpākṣa (Śiva) ay hayag na naroroon bilang tagapagkaloob ng mokṣa.

Verse 21

भूर्भुवः स्वस्तले वापि न पातालतले मलम् । नोर्ध्वलोके मया दृष्टं तादृक्क्षेत्रं क्वचिन्मुने

Ni sa antas ng Bhūḥ, ni Bhuvaḥ, ni Svah—ni maging sa Pātāla—ni sa mga mataas na daigdig, wala akong nakitang kṣetra na tulad niyon, O muni.

Verse 22

अहमेकचरोप्यत्र तत्क्षेत्रप्राप्तये मुने । तप्ये तपांसिनाद्यापि फलेयुर्मे मनोरथाः

Bagaman nag-iisa akong naglalakbay, dito man ay nagsasagawa pa rin ako ng mga tapas, O muni, upang marating ang banal na kṣetra; nawa’y mamunga ang aking minimithing hangarin.

Verse 23

न तत्पुण्यैर्न तद्दानैर्न तपोभिर्न तज्जपैः । न लभ्यं विविधैर्यज्ञैर्लभ्यमैशादनुग्रहात्

Ang pag-abot doon (sa Kāśī) ay hindi nakakamit sa mga kabutihan lamang, ni sa mga dāna, ni sa mga tapas, ni sa japa; ni sa sari-saring yajña man—kundi nakakamtan sa biyaya ni Īśa (Śiva).

Verse 24

ईश्वरानुग्रहादेव काशीवासः सुदुर्लभः । सुलभः स्यान्मुने नूनं न वै सुकृतकोटिभिः

Sa biyaya lamang ng Panginoon nagiging lubhang bihira ang paninirahan sa Kāśī; hindi ito nagiging madali, O muni, kahit sa bilyun-bilyong mabubuting gawa.

Verse 25

अन्यैव काचित्सा सृष्टिर्विधातुर्याऽतिरेकिणी । न तत्क्षेत्रगुणान्वक्तुमीश्वरोऽपीश्वरो यतः

Ang (Kāśī) ay isang paglikhang naiiba, na humihigit pa sa gawa ng Maylikha; sapagkat ang mga katangian ng banal na kṣetra ay di lubos maisasalaysay—yamang si Śiva, ang Panginoon ng mga panginoon, ang pinagmulan at namamahala rito.

Verse 26

अहो मतेः सुदौर्बल्यमहोभाग्यस्य दौर्विधम् । अहो मोहस्य माहात्म्यं यत्काशीह न सेव्यते

Ay, kay hina ng isip! Ay, kay baluktot ng kapalaran! Ay, tunay ngang dakila ang kapangyarihan ng pagkalito, na sa mundong ito ang Kāśī ay hindi hinahanap at pinaglilingkuran.

Verse 27

शरीरं जीर्यते नित्यं संजीर्यंतींद्रियाण्यपि । आयुर्मृगो मृगयुना कृतलक्ष्यो हि मृत्युना

Ang katawan ay laging naluluma, at ang mga pandama man ay unti-unting nauupos. Ang buhay ay isang usa—tunay ngang natatakan na bilang puntirya ni Kamatayan, ang mangangaso.

Verse 28

सापदं संपदं ज्ञात्वा सापायं कायमुच्चकैः । चपला चपलं चायुर्मत्वा काशीं समाश्रयेत्

Batid na ang kasaganaan ay may kasamang panganib, at ang katawan ay punô ng kapahamakan; at yamang ang kapalaran ay pabagu-bago at ang buhay man ay pabagu-bago—dapat kumupkop at sumandig sa Kāśī.

Verse 29

यावन्नैत्यायुषश्चांतस्तावत्काशी न मुच्यते । कालः कलालवस्यापि संख्यातुं नैव विस्मरेत्

Hangga’t hindi pa dumarating ang wakas ng itinakdang buhay, huwag pakakawalan ang Kāśī. Hindi nalilimot ng Panahon ang pagbibilang kahit ng pinakamunting bahagi—kalā at lava.

Verse 30

जरानिकटनिक्षिप्ता बाधंते व्याधयो भृशम् । तथापि देहो नानेहो नाहो काशीं समीहते

Kapag lumalapit ang katandaan, mariing dumidiin ang mabibigat na karamdaman; gayunman, ang katawang ito’y hindi nawawalan ng pag-asa ni dumaraing, habang minimithi nito ang Kāśī.

Verse 31

तीर्थस्नानेन जप्येन परोपकरणोक्तिभिः । विनार्थं लभ्यते धर्मो धर्मादर्थः स्वयं भवेत्

Sa pagligo sa mga banal na pook-tawiran, sa japa, at sa mga salitang nakatutulong at naglilingkod sa kapwa, natatamo ang Dharma nang walang gugol; at mula sa Dharma, kusang sumisibol ang kasaganaan.

Verse 32

विनैवार्थार्जनोपायं धर्मादर्थो भवेद्ध्रुवम् । अतोऽर्थचिंतामुत्सृज्य धर्ममेकं समाश्रयेत्

Kahit walang karaniwang paraan ng pagkamal ng yaman, tiyak na mula sa Dharma dumarating ang kasaganaan. Kaya, iwaksi ang pag-aalala sa pakinabang at sa Dharma lamang manalig.

Verse 33

धर्मादर्थोऽर्थतः कामः कामात्सर्वसुखोदयः । स्वर्गोपि सुलभो धर्मात्काश्ये का दुर्लभा परम्

Mula sa Dharma ang kasaganaan; mula sa kasaganaan, natutupad ang makatarungang pagnanais; mula sa pagtupad ng pagnanais, sumisilang ang pamumukadkad ng lahat ng kaligayahan. Maging ang langit ay madaling makamtan sa Dharma—kaya sa Kāśī, ano pa ang mahirap abutin?

Verse 34

उपायत्रयमेवात्र स्थाणुर्निर्वाणकारणम् । शर्वाण्यग्रेव भाणाद्धा परिनिर्णीय सर्वतः

Dito, tunay na ipinahayag ni Sthāṇu (Śiva) ang tatlong paraan bilang sanhi ng mokṣa; malinaw na inilatag, gaya ng ipinahayag ni Śarvāṇī, matapos siyasatin ang bagay sa lahat ng panig.

Verse 35

पूर्वं पाशुपतो योगस्ततस्तीर्थं सितासितम् । ततोप्येकमनायासमविमुक्तं विमुक्तिदम्

Una ang Pāśupata-yoga; kasunod ang banal na tīrtha na tinatawag na Sitāsita; datapwat higit pa sa mga ito ang iisang landas na walang hirap—ang Avimukta, tagapagkaloob ng paglaya.

Verse 36

श्रीशैल हिमशैलाद्या नानान्यायतनानि च । त्रिदंडधारणंचापि संन्यासः सर्वकर्मणाम्

Ang Śrīśaila, ang Himālaya, at iba pang sari-saring banal na tahanan; gayundin ang pagdadala ng tatluhang tungkod at ang ganap na pagtalikod sa lahat ng mga gawaing ritwal—(ay kinikilalang mga landas).

Verse 37

तपांसि नानारूपाणि व्रतानि नियमा यमाः । सिंधूनामपि संभेदा अरण्यानि बहून्यपि

Mga tapas na iba-iba ang anyo, mga panata, mga pagtalima at pagpipigil; ang maraming sangay ng mga ilog; at ang napakaraming gubat din—(lahat ay binabanggit na mga paraan).

Verse 38

मानसान्यपि भौमानि धारातीर्थादिकानि च । ऊषराश्चापि पीठानि ह्यच्छिन्नाम्नायपाठनम्

Maging ang mga tīrtha sa isipan at ang mga tīrtha sa lupa—gaya ng Dhārā-tīrtha at iba pa; pati ang mahihigpit na upuan at mga banal na pīṭha ng pagsasanay; at ang walang putol na pagbigkas ng mga pamana ng tradisyong kasulatan—(lahat ay ibinibilang na mga paraan).

Verse 39

जपश्चापि मनूनां च तथाऽग्निहवनानि च । दानानि नानाक्रतवो देवतोपासनानि च

Ang japa ng mga mantra, ang paghahandog sa banal na apoy, ang mga kaloob at kawanggawa, ang sari-saring yajña, at ang pagsamba sa mga diyos—lahat ng ito’y pinupuri bilang mga landas ng dharma.

Verse 40

त्रिरात्रं पंचरात्राणि सांख्ययोगादयस्तथा । विष्णोराराधनं श्रेष्ठं मुक्तयेऽभिहितं किल

Ang mga panatang tatlong gabi at limang gabi, at ang mga disiplina gaya ng Sāṅkhya at Yoga ay binabanggit; datapwat ipinahahayag na ang pagsamba kay Viṣṇu ang pinakadakilang paraan tungo sa kalayaan.

Verse 41

पुर्यश्चापि समाख्यातानृतजंतु विमुक्तिदा । कैवल्यसाधनानीह भवंत्येव विनिश्चितम्

At ang mga banal na lungsod na ipinahayag—na nagbibigay ng paglaya sa mga nilalang na may katawan—ay tunay na mga kasangkapan sa Kaivalya rito; ito’y tiyak na pinagtitibay.

Verse 42

एतानि यानि प्रोक्तानि काशीप्राप्तिकराणि च । प्राप्य काशीं भवेन्मुक्तो जंतुर्नान्यत्रकुत्रचित्

Ang lahat ng paraang ito na sinabi bilang nagdadala sa pag-abot sa Kāśī—pagdating sa Kāśī, ang nilalang ay nagiging malaya; wala nang ibang dako, saanman, na katulad nito.

Verse 43

अतएव हि तत्क्षेत्रं पवित्रमतिचित्रकृत् । विश्वेशितुः प्रियनित्यं विष्वग्ब्रह्माण्डमंडले

Kaya nga ang banal na kṣetra na iyon ay lubhang dalisay at kamangha-mangha; sa buong kalawakan ng sansinukob, ito’y laging minamahal ni Viśveśa, ang Panginoon ng Daigdig.

Verse 44

इदमेव हि तत्क्षेत्रं कुशलप्रश्नकारणम् । एह्येहि देहि मे स्पर्शं निजगात्रस्य सुव्रत

Tunay nga, ang kṣetra ring ito ang sanhi ng mapalad na pagtatanong sa kagalingan. Halika, halika—ipagkaloob mo sa akin ang paghipo ng sarili mong katawan, O may marangal na panata.

Verse 46

त्रिरात्रमपिये काश्यां वसंति नियतेंद्रियाः । तेषां पुनंति नियतं स्पृष्टाश्चरणरेणवः

Kahit yaong nananahan sa Kāśī nang tatlong gabi lamang, na may pagpipigil sa mga pandama—ang alabok na dumikit mula sa kanilang mga paa ay tiyak na nagpapadalisay sa iba.

Verse 47

त्वं तु तत्र कृतावासः कृतपुण्यमहोच्चयः । उत्तरप्रवहा स्नान जातपिंगलमूर्धजः

Ngunit ikaw—na nanahan doon at nagtipon ng dakilang bunton ng kabutihang-loob—sa pagligo sa Uttarapravāhā, ang iyong buhok ay naging mapusyaw na kayumanggi bilang banal na tanda.

Verse 48

तव तत्र तु यत्कुंडमगस्तीश्वरसन्निधौ । तत्र स्नात्वा च पीत्वा च कृतसर्वोदकक्रियः

At ang iyong lawa roon, sa tabi ng Agastīśvara—sa pagligo roon at pag-inom ng tubig nito, itinuturing na natapos na ang lahat ng mga ritong may tubig.

Verse 49

पितॄन्पिंडैः समभ्यर्च्य श्रद्धाश्राद्धविधानतः । कृत्यकृत्यो भवेज्जंतुर्वाराणस्याः फलं लभेत्

Sa pag-aalay at pagsamba sa mga ninuno sa pamamagitan ng mga piṇḍa, ayon sa tapat na tuntunin ng śrāddha, ang tao’y nagiging ‘ganap sa tungkulin’ at nakakamit ang bunga ng Vārāṇasī.

Verse 50

इत्युक्त्वा सर्वगात्राणि स्पष्ट्वा कुंभोद्भवस्य च । स्कंदोऽमृतसरोवारि विगाह्य सुखमाप्तवान्

Pagkasabi nito, at nahaplos ang lahat ng mga sangkap ng Kataas-taasang Pantas na Ipinanganak-sa-Banga (Agastya), si Skanda ay lumusong sa banal na tubig ng Amṛtasarovara at nakamtan ang ginhawa at ligaya.

Verse 51

जय विश्वेश नेत्राणि विनिमील्य वदन्नपि । ततः किंचित्क्षणं दध्यौ गुहः स्थाणुसुनिश्चलः

“Jaya Viśveśa!”—kahit nagsasalita, ipinikit ni Guha (Skanda) ang kaniyang mga mata; saka sa isang saglit ay pumasok sa pagninilay, nanatiling di-matinag na gaya ng Matatag na Panginoon (Śiva).

Verse 52

स्कंदे विसर्जितध्याने सुप्रसन्नमनोमुखे । प्रतीक्ष्य वागवसरं पप्रच्छाथ मुनिर्गुहम्

Nang matapos ni Skanda ang kaniyang pagninilay at naging payapa ang mukha at diwa, ang pantas—naghihintay ng tamang sandali upang magsalita—ay nagtanong kay Guha.

Verse 53

अगस्तिरुवाच । स्वामिन्यथा भगवता भगवत्यै पुराऽकथि । वाराणस्यास्तु महिमा हिमशैलभुवे मुदा

Sinabi ni Agastya: “O Panginoon, kung paanong minsan ay masayang isinalaysay ng Mapalad na Bhagavān sa Mapalad na Diyosa, sa lupain ni Himavān, gayon din ipahayag mo sa akin ang kadakilaan ng Vārāṇasī.”

Verse 54

त्वया यथा समाकर्णि तदुत्संगनिवासिना । तथा कथय षड्वक्त्र तत्क्षेत्रं मेऽतिरोचते

“Gaya ng iyong narinig mula sa Kaniya na nananahan sa kaniyang kandungan, gayon ding paraan ang iyong pagsasalaysay, O Anim-na-Mukha; ang banal na pook na iyon ay lubhang nakalulugod sa akin.”

Verse 55

स्कंद उवाच । शृणुष्व मैत्रावरुणे यथा भगवताऽकथि । तत्क्षेत्रस्याविमुक्तस्य मम मातुः पुरः पुरा

Wika ni Skanda: “Makinig ka, O Maitrāvaruṇa (Agastya), gaya ng sinabi noon ng Panginoon, sa harap ng aking Ina, hinggil sa banal na pook na yaon—ang Avimukta.”

Verse 56

श्रुतं च यत्तदुत्संगे स्थितेन स्थिरचेतसा । माहात्म्यं तच्छृणु मुने कथ्यमानं मयाऽनघ

“At yaong aking narinig habang ako’y nakaupo sa kanyang kandungan, na may matatag na diwa—pakinggan mo, O muni, ang kadakilaang iyon na ngayo’y isinasalaysay ko, O walang dungis.”

Verse 57

गुह्यानां परमं गुह्यमविमुक्तमिहेरितम् । तत्र संनिहिता सिद्धिस्तत्र नित्यं स्थितो विभुः

“Ang Avimukta na ipinahayag dito ay ang pinakadakilang lihim sa mga lihim. Doon laging naroroon ang siddhi, at doon magpakailanman nananahan ang Panginoong sumasaklaw sa lahat.”

Verse 58

भूर्लोके नैव संलग्नं तत्क्षेत्रं त्वंतरिक्षगम् । अयोगिनो न वीक्षंते पश्यंत्येव च योगिनः

“Ang banal na pook na iyon ay hindi tunay na nakagapos sa daigdig; ito’y gumagalaw sa gitnang kalawakan, lampas sa karaniwang pagtanaw. Hindi ito nakikita ng di-yogin, ngunit tunay na nakikita ng mga yogin.”

Verse 59

यस्तत्र निवसेद्विप्र संयतात्मा समाहितः । त्रिकालमपि भुंजानो वायुभक्षसमो भवेत्

“O brāhmaṇa, sinumang manahan doon na may pagpipigil-sa-sarili at natipong diwa—kahit kumain pa nang tatlong ulit sa isang araw—nagiging tulad ng nabubuhay sa hangin lamang.”

Verse 60

निमेषमात्रमपि यो ह्यविमुक्तेऽतिभक्तिभाक् । ब्रह्मचर्यसमायुक्तं तेन तप्तं महत्तपः

Kahit sa kisap-mata lamang, ang sinumang puspos ng matinding debosyon sa Avimukta, na may brahmacarya, ay nakapagsagawa na ng dakilang tapasya.

Verse 61

यस्तु मासं वसेद्धीरो लघ्वाहारो जितेंद्रियः । सर्वं तेन व्रतं चीर्णं दिव्यं पाशुपतं भवेत्

Ang sinumang matatag ang loob na manahan doon sa loob ng isang buwan—kaunti ang pagkain at napagtagumpayan ang mga pandama—ay natupad na ang lahat ng panata; ito’y nagiging banal na Pāśupata-vrata na kalugud-lugod kay Śiva.

Verse 62

संवत्सरं वसंस्तत्र जितक्रोधो जितेंद्रियः । अपरस्वविपुष्टांगः परान्नपरिवर्जकः

Ang naninirahan doon sa loob ng isang buong taon—napagtagumpayan ang galit at napigil ang mga pandama—na hindi pinatataba ang katawan sa yaman ng iba, at hindi tumatanggi sa pagkaing iniaalay ng kapwa, ay nakakamit ang wastong bunga ng banal na paninirahan.

Verse 63

परापवादरहितः किंचिद्दानपरायणः । समाः सहस्रमन्यत्र तेन तप्तं महत्तपः

Walang paninirang-puri sa kapwa at nakatuon sa pagbibigay kahit kaunti, siya—sa gayong paninirahan at asal sa Kāśī—ay nakapagsagawa ng dakilang tapasya na katumbas ng sanlibong taon sa ibang dako.

Verse 64

यावज्जीवं वसेद्यस्तु क्षेत्रमाहात्म्यविन्नरः । जन्ममृत्यु भयं हित्वा स याति परमां गतिम्

Ngunit ang taong nakaaalam ng kadakilaan ng banal na pook na ito at nananahan dito habang-buhay—iniwawaksi ang takot sa kapanganakan at kamatayan—ay dumarating sa pinakamataas na kalagayan.

Verse 65

न योगैर्या गतिर्लभ्या जन्मांतरशतैरपि । अन्यत्रहेलया साऽत्र लभ्येशस्य प्रसादतः

Ang kalagayang di man makamtan sa mga yoga sa daan-daang buhay—dito, sa pook na ito, madaling natatamo sa biyaya ng Panginoong Śiva.

Verse 66

ब्रह्महा योऽभिगच्छेद्वै दैवाद्वाराणसीं पुरीम् । तस्य क्षेत्रस्य माहात्म्याद्ब्रह्महत्या निवर्तते

Kahit ang pumatay sa isang brāhmaṇa—kung sa tadhana’y makarating sa lungsod ng Vārāṇasī—sa kadakilaan ng banal na kṣetra, napapawi ang kasalanang brahmahatyā.

Verse 67

आदेहपतनं यावद्योविमुक्तं न मुंचति । न केवलं ब्रह्महत्या प्रकृतिश्च निवर्तते

Ang hindi lumilisan sa Avimukta hanggang sa pagbagsak ng katawan—hindi lamang napapawi ang brahmahatyā, kundi pati ang likas na ugali ng pagkaalipin ay umurong.

Verse 68

अनन्यमानसो भूत्वा तत्क्षेत्रं यो न मुंचति । स मुंचति जरामृत्युं गर्भवासं सुदुःसहम्

Na may iisang-tutok na isip, ang sinumang hindi lumilisan sa banal na kṣetra—siya’y pinalalaya sa pagtanda at kamatayan, at sa labis na masakit na paninirahan sa sinapupunan.

Verse 69

अविमुक्तं निषेवेत देवर्षिगणसेवितम् । यदीच्छेन्मानवो धीमान्न पुनर्जननं भुवि

Magpakanlong ang marunong na tao sa Avimukta, na pinaglilingkuran ng mga pangkat ng mga deva at mga ṛṣi—kung ninanais niyang huwag nang muling ipanganak sa daigdig.

Verse 70

अविमुक्तं न मुंचेत संसारभयमोचनम् । प्राप्य विश्वेश्वरं देवं न स भूयोऽभिजायते

Huwag talikdan ang Avimukta, tagapag-alis ng takot sa saṃsāra; pagdating sa Panginoong Viśveśvara roon, hindi na muling isisilang.

Verse 71

कृत्वा पापसह्स्राणि पिशाचत्वं वरंत्विह । न तु क्रतुशतप्राप्यः स्वर्गः काशीपुरीं विना

Kahit nakagawa ng libu-libong kasalanan, higit pang mabuti rito ang maging piśāca; sapagkat ang langit na nakamtan sa sandaang handog ay hindi tunay na natatamo kung wala ang Kāśīpuri.

Verse 72

अंतकाले मनुष्याणां भिद्यमानेषु मर्मसु । वातेनातुद्यमानानां स्मृतिर्नैवोपजायते

Sa oras ng kamatayan, kapag nabibiyak ang mahahalagang bahagi ng katawan at pinahihirapan ng mga hangin sa loob, hindi na sumisibol ang alaala.

Verse 73

तत्रोत्क्रमणकाले तु साक्षाद्विश्वेश्वरः स्वयम् । व्याचष्टे तारकं ब्रह्म येनासौ तन्मयो भवेत्

Doon, sa sandali ng pag-alis sa katawan, si Viśveśvara Mismo ang tuwirang nagpapahayag ng Tāraka Brahman, na sa pamamagitan nito ang namamatay ay nagiging kaisa ng Kanyang likas.

Verse 74

अशाश्वतमिदं ज्ञात्वा मानुष्यं बहुकिल्बिषम् । अविमुक्तं निषेवेत संसारभयनाशनम्

Yamang nalalamang di-mananatili ang buhay-tao at hitik sa maraming dungis, dapat manahan sa Avimukta, ang tagapagwasak ng takot sa saṃsāra.

Verse 75

विघ्रैरालोड्यमानोपि योऽविमुक्तं न मुंचति । नैःश्रेयसी श्रियं प्राप्य दुःखांतं सोधिगच्छति

Kahit yayanigin ng mga hadlang, ang hindi tumatalikod sa Avimukta—pagkamit ng pinakamataas na mapalad na biyaya—ay sumasapit sa wakas ng pagdurusa.

Verse 76

महापापौघशमनीं पुण्योपचयकारिणीम् । भुक्तिमुक्तिप्रदामंते को न काशीं सुधीः श्रयेत्

Siya na nagpapatahimik sa rumaragasang malalaking kasalanan, nagpaparami ng naipong kabutihan, at sa huli’y nagbibigay ng bhukti at mukti—sinong marunong ang hindi sasandig sa Kāśī?

Verse 77

एवं ज्ञात्वा तु मेधावी नाविमुक्तं त्यजेन्नरः । अविमुक्तप्रसादेन विमुक्तो जायते यतः

Sa pagkaalam nito, ang taong may talino’y huwag tatalikod sa Avimukta; sapagkat sa biyaya ng Avimukta, ang isa’y nagiging tunay na malaya.

Verse 78

अविमुक्तस्य माहात्म्यं षड्भिर्वक्त्रैः कथं मया । वक्तुं शक्यं न शक्नोति सहस्रास्योपि यत्परम्

Paano ko, na may anim na bibig lamang, maisasalaysay ang kadakilaan ng Avimukta? Maging ang may sanlibong bibig ay di kayang lubusang magsalita ng kanyang sukdulang luwalhati.

Verse 458

अपि काश्याः समागच्छत्स्पर्शवत्स्पर्श इष्यते । मयात्र तिष्ठता नित्यं किंतु त्वं तत आगतः

Kahit ang paghipo ng taong nagmumula sa Kāśī ay itinuturing na nagpapabanal na haplos. Ako’y nananahan dito palagi—ngunit ikaw, sa kabila nito, ay nagmula roon.