Prakarana 9

Verse 163 (दोहा/सोरठा)

तुम्ह माया भगवान सिव सकल जगत पितु मातु। नाइ चरन सिर मुनि चले पुनि पुनि हरषत गातु।।81।।

tumha māyā bhagavāna siva sakala jagata pitu mātu | nāi carana sira muni cale puni-puni haraṣata gātu ||81||

Ikaw ang Panginoon, at Ikaw mismo ay Maya, O Shiva, Ikaw ang ama at ina ng buong mundo. Sa pagyuko ng kanilang mga ulo sa Kanyang mga paa, ang mga propeta ay umalis, na paulit-ulit ang kanilang mga katawan ay nanginginig sa kagalakan.

Verse 164 (चौपाई)

जाइ मुनिन्ह हिमवंतु पठाए। करि बिनती गिरजहिं गृह ल्याए।। बहुरि सप्तरिषि सिव पहिं जाई। कथा उमा कै सकल सुनाई।। भए मगन सिव सुनत सनेहा। हरषि सप्तरिषि गवने गेहा।। मनु थिर करि तब संभु सुजाना। लगे करन रघुनायक ध्याना।। तारकु असुर भयउ तेहि काला। भुज प्रताप बल तेज बिसाला।। तेंहि सब लोक लोकपति जीते। भए देव सुख संपति रीते।। अजर अमर सो जीति न जाई। हारे सुर करि बिबिध लराई।। तब बिरंचि सन जाइ पुकारे। देखे बिधि सब देव दुखारे।।

jāi muninh himavaṃtu paṭhāe. kari binatī girajāhiṃ gṛha lyāe.. bahuri saptariṣi siva pahiṃ jāī. kathā umā kai sakala sunāī.. bhae magana siva sunata sanehā. haraṣi saptariṣi gavane gehā.. manu thira kari taba saṃbhu sujānā. lage karana raghunāyaka dhyānā.. tāraku asura bhayau tehi kālā. bhuja pratāpa bala teja bisālā.. tẽhi saba loka lokapati jīte. bhae deva sukha saṃpati rīte.. ajara amara so jīti na jāī. hāre sura kari bibidha larāī.. taba biraṃci sana jāi pukāre. dekhe bidhi saba deva dukhāre..

Ang mga propeta ay pumunta at nagpadala kay Himavant, sa paggawa ng kanilang pakiusap, dinala nila si Girija sa kanyang tahanan. Pagkatapos ang Pitong Rishi ay muling pumunta kay Shiva at isinalaysay nang buo ang kuwento ni Uma. Si Shiva ay natuwa habang nakikinig sa mapagmahal na salaysay, ang Pitong Rishi, sa pagkatuwa, ay bumalik sa kanilang sariling tahanan. Pagkatapos ang matalinong Sambhu, sa pagpapatatag ng kanyang isipan, ay nagsimulang mag-meditasyon kay Raghunayak. Sa oras na iyon ay nagtayo ang demonyong Taraka, na napakalaki sa lakas mula sa kanyang mga bisig, lakas, at nagniningning na kapangyarihan. Sinakop niya ang lahat ng mga mundo at ang kanilang mga panginoon, ang mga diyos ay nawalan ng kaligayahan at kayamanan. Hindi tumanda at hindi namamatay, siya ay hindi malupig, ang mga celestial ay natalo sa kabila ng paglaban sa maraming uri ng digmaan. Pagkatapos sila ay pumunta na sumisigaw kay Biranchi, nilikha ng Manlilikha ang lahat ng mga diyos sa kalumbayan.

Verse 165 (दोहा/सोरठा)

सब सन कहा बुझाइ बिधि दनुज निधन तब होइ। संभु सुक्र संभूत सुत एहि जीतइ रन सोइ।।82।।

saba sana kahā bujhāi bidhi danuja nidhana taba hoi | saṁbhu śukra saṁbhūta suta ehi jītai rana soi ||82||

Ipinaliwanag ni Brahma ang bagay sa lahat: sa ganito lamang ang pagkawasak ng demonyo ay maidudulot. Ipinahayag niya: Siya lamang, anak ni Shukra, ipinanganak kay Shambhu, sa pamamagitan ng paraang ito, ay mananalo sa labanan.

Verse 166 (चौपाई)

मोर कहा सुनि करहु उपाई। होइहि ईस्वर करिहि सहाई।। सतीं जो तजी दच्छ मख देहा। जनमी जाइ हिमाचल गेहा।। तेहिं तपु कीन्ह संभु पति लागी। सिव समाधि बैठे सबु त्यागी।। जदपि अहइ असमंजस भारी। तदपि बात एक सुनहु हमारी।। पठवहु कामु जाइ सिव पाहीं। करै छोभु संकर मन माहीं।। तब हम जाइ सिवहि सिर नाई। करवाउब बिबाहु बरिआई।। एहि बिधि भलेहि देवहित होई। मर अति नीक कहइ सबु कोई।। अस्तुति सुरन्ह कीन्हि अति हेतू। प्रगटेउ बिषमबान झषकेतू।।

mora kahā suni karahu upāī | hoihi īsvara karihi sahāī || satīṁ jo tajī daccha makha dehā | janamī jāi himācala gehā || tehiṁ tapu kīnha sambhu pati lāgī | siva samādhi baiṭhe sabu tyāgī || jadapi ahai asamañjasa bhārī | tadapi bāta eka sunahu hamārī || paṭhavahu kāmu jāi siva pāhīṁ | karai chobhu saṅkara mana māhīṁ || taba hama jāi sivahi sira nāī | karavāuba bibāhu bariāī || ehi bidhi bhalehi devahita hoī | mara ati nīka kahai sabu koī || astuti suranha kīnhi ati hetū | pragaṭeu biṣama-bāna jhaṣaketū ||

Pakinggan ninyo ang aking salita at mag-isip ng paraan; ang kalooban ng Diyos ay tiyak na magbibigay ng tulong. Siya na noon, bilang Satī, iniwan ang kanyang katawan sa sakripisyo ni Dakṣa, ay ipinanganak muli sa tahanan ni Himācala. Siya ay nagsanay ng kabanalan at nagtakda si Śambhu bilang kanyang Panginoon; habang si Śiva ay nakaupo sa samādhi, na nagpabaya sa lahat. Bagaman ang kalituhan ay malaki, pakinggan pa rin ang isang payo ko: Ipadala si Kāma kay Śiva; pabagabugin niya ang isip ni Śaṅkara. Pagkatapos ay pupunta ako, yuyuko ang aking ulo kay Śiva, at ipagaganap ang kasal nang wasto. Sa ganitong paraan, ang kabutihan ng mga diyos ay matutupad; at kung siya ay mamatay, lahat ay magsasabi, 'Ito ay lubos na mabuti.' Sa hangaring ito, ang mga diyos ay nag-awit ng papuri, at nagpakita ang katakut-takot na mamamana, si Jhaṣaketu.

Verse 167 (दोहा/सोरठा)

सुरन्ह कहीं निज बिपति सब सुनि मन कीन्ह बिचार। संभु बिरोध न कुसल मोहि बिहसि कहेउ अस मार।।83।।

suranhaṁ kahīṁ nija bipati saba suni mana kīnha bicāra | sambhu birodha na kusala mohi bihasi kahe’u asa māra ||83||

Sa pagdinig sa mga diyos na isinalaysay nang buo ang kanilang tagong kalumbay, nag-isip siya sa kanyang puso. Pagkatapos, na may ngiti, siya ay nagsalita: 'Ang pagtutol ko kay Śambhu ay walang maidudulot na kabutihan sa akin.'

Verse 168 (चौपाई)

तदपि करब मैं काजु तुम्हारा। श्रुति कह परम धरम उपकारा।। पर हित लागि तजइ जो देही। संतत संत प्रसंसहिं तेही।। अस कहि चलेउ सबहि सिरु नाई। सुमन धनुष कर सहित सहाई।। चलत मार अस हृदयँ बिचारा। सिव बिरोध ध्रुव मरनु हमारा।। तब आपन प्रभाउ बिस्तारा। निज बस कीन्ह सकल संसारा।। कोपेउ जबहि बारिचरकेतू। छन महुँ मिटे सकल श्रुति सेतू।। ब्रह्मचर्ज ब्रत संजम नाना। धीरज धरम ग्यान बिग्याना।। सदाचार जप जोग बिरागा। सभय बिबेक कटकु सब भागा।।

tadapi karaba maiṁ kāju tumhārā | śruti kaha parama dharama upakārā || para hita lāgi tajai jo dehī | santata santa prasaṁsahiṁ tehī || asa kahi caleu sabahi siru nāī | sumana dhanuṣa kara sahita sahāī || calata māra asa hṛdayaṁ bicārā | siva birodha dhruva maranu hamārā || taba āpana prabhāu bistārā | nija basa kīnha sakala saṁsārā || kopeu jabahi bāricaraketū | chana mahuṁ miṭe sakala śruti setū || brahmacarja brata saṁjama nānā | dhīraja dharama gyāna bigyānā || sadācāra japa joga birāgā | sabhaya bibeka kaṭaku saba bhāgā ||

Gayon man, gagawin ko ang inyong layunin; sapagkat ang Veda ay nagpapahayag na ang pagiging mapagkaloob ay ang pinakamataas na dharma. Siya na, alang-alang sa kabutihan ng iba, ay ibinibigay ang kanyang katawan, siya ay laging pinupuri ng mga santo. Sa pagkasabi nito, yumuko siya sa lahat at naglakad, na may bulaklak at pana sa kamay, bilang handang tumulong. Gayon man, habang siya ay naglalakad, nag-isip siya sa kanyang puso: 'Ang paglaban kay Śiva, ang ating kamatayan ay tiyak.' Pagkatapos ay ipinakita niya ang kanyang sariling kapangyarihan at inilagay sa kanyang kapangyarihan ang buong sanlibutan. Nang ang kampeon ni Varuṇa ay magalit, sa isang sandali, ang lahat ng mga tambak ng Veda ay nawasak. Ang brahmacarya, mga panata, at iba't ibang pagpipigil; ang pagtitiis, dharma, kaalaman at karunungan, ang tamang asal, pag-uulit ng Pangalan, yoga at pagiging walang-pagnanasa, ang buong kawan ng karunungang mula sa takot ay tumakas.

Verse 169 (छंद)

भागेउ बिबेक सहाय सहित सो सुभट संजुग महि मुरे। सदग्रंथ पर्बत कंदरन्हि महुँ जाइ तेहि अवसर दुरे।। होनिहार का करतार को रखवार जग खरभरु परा। दुइ माथ केहि रतिनाथ जेहि कहुँ कोपि कर धनु सरु धरा।।

bhāgeu bibeka sahāya sahita so subhaṭa sañjuga mahi mure | sad-grantha parbata kandaranhi mahũ jāi tehi avasara dure || honihāra kā karatāra ko rakhavāra jaga kharabharu parā | dui mātha kehi ratinātha jehi kahũ kopi kara dhanu saru dharā ||

Ang karunungan, kasama ang kanyang kapanig, ay tumakas; ang matapang na mandirigma ay namatay sa digmaan. At ang mabubuting kasulatan, tulad ng mga bundok at kanilang mga yungib, sa oras na iyon ay umatras at nagtago. Kapag ang nararapat ay mangyari, sino ang makatatayo bilang tagapangalaga ng Manlilikha? Ang sanlibutan ay nagulo. At sino ang makapipigil sa dalawang-ulong panginoon ng pagnanasa, na, sa galit, ay kumuha ng pana at palaso?

Verse 170 (दोहा/सोरठा)

जे सजीव जग अचर चर नारि पुरुष अस नाम। ते निज निज मरजाद तजि भए सकल बस काम।।84।।

je sajīva jaga acara cara nāri puruṣa asa nāma | te nija nija marajāda taji bhae sakala basa kāma ||84||

Lahat ng nilalang sa sanlibutan, gumagalaw at di-gumagalaw, babae at lalaki, sa pagdinig ng gayong Pangalan, iniwan ang kanilang tamang hangganan; bawat isa ay napasailalim sa kapangyarihan ng pagnanasa.

Verse 171 (चौपाई)

सब के हृदयँ मदन अभिलाषा। लता निहारि नवहिं तरु साखा।। नदीं उमगि अंबुधि कहुँ धाई। संगम करहिं तलाव तलाई।। जहँ असि दसा जड़न्ह कै बरनी। को कहि सकइ सचेतन करनी।। पसु पच्छी नभ जल थलचारी। भए कामबस समय बिसारी।। मदन अंध ब्याकुल सब लोका। निसि दिनु नहिं अवलोकहिं कोका।। देव दनुज नर किंनर ब्याला। प्रेत पिसाच भूत बेताला।। इन्ह कै दसा न कहेउँ बखानी। सदा काम के चेरे जानी।। सिद्ध बिरक्त महामुनि जोगी। तेपि कामबस भए बियोगी।।

sab ke hṛdayaṁ madana abhilāṣā | latā nihāri navahiṁ taru sākhā || nadīṁ umagi aṁbudhi kahuṁ dhāī | saṅgama karahiṁ talāva talāī || jahaṁ asi dasā jaṛanha kai baranī | ko kahi sakai sacetana karanī || pasu pacchī nabha-jala-thala-cārī | bhae kāmabasa samaya bisārī || madana-aṁdha byākula saba lokā | nisi dinu nahiṁ avalokahiṁ kokā || deva danuja nara kiṁnara byālā | preta pisāca bhūta betālā || inha kai dasā na kaheuṁ bakhānī | sadā kāma ke cere jānī || siddha birakta mahāmuni jogī | tepi kāmabasa bhae biyogī ||

Sa bawat puso ay nagising ang pagnanais ng Pag-ibig; ang baging, sa pagtanaw sa mga sariwang sangang kabataan, ay naakit. Ang mga ilog, na umaapaw sa pagnanasa, ay tumakbo patungo sa dagat; ang mga lawa at maliliit na pool ay naghahanap ng kanilang mga pagtatagpo. Kapag gayon ang kalagayan pati na ng walang-malay na sanlibutan, sino ang makapaglalarawan ng pag-uugali ng may malay? Mga hayop at ibon, at lahat na gumagalaw sa langit, tubig, at lupa, ay napasailalim sa kapangyarihan ng pagnanasa at nakalimutan ang panahon at pagpipigil. Ang buong sanlibutan, na binulag ni Madan, ay naging walang-pahinga; gabi at araw ay walang makapagtiis na hindi tumingin sa koel. Mga diyos at demonyo, tao, kinnara at ahas; mga preta, pisacha, bhūta at vetāla, hindi ko pa man nasimulang sabihin ang kanilang kalagayan, na kilala ko silang laging alipin ng pagnanasa. Pati na ang mga ganap na siddha, mga marangal na sage na walang-pagnanasa at mga yogi, sila rin, na nasa ilalim ng kapangyarihan ng pagnanasa, ay naging mga mangingibig sa paghihiwalay.

Verse 172 (छंद)

भए कामबस जोगीस तापस पावँरन्हि की को कहै। देखहिं चराचर नारिमय जे ब्रह्ममय देखत रहे।। अबला बिलोकहिं पुरुषमय जगु पुरुष सब अबलामयं। दुइ दंड भरि ब्रह्मांड भीतर कामकृत कौतुक अयं।।

bhae kāmabasa jogīsa tāpasa pāvaṁranhi kī ko kahai. dekhahiṁ carācara nārimaya je brahmamaya dekhata rahe.. abalā bilokahiṁ puruṣamaya jagu puruṣa saba abalāmayaṁ. dui daṁḍa bhari brahmāṁḍa bhitara kāmakṛta kautuka ayaṁ..

Pati na ang mga panginoon ng mga yogi at ang matitibay na mga asceta, kapag napasailalim sa kapangyarihan ng pagnanasa, ay bumaba sa isang kahabag-habag na kalagayan, sino ang makapagsasabi? Ang mga nakatanaw nang mahaba sa gumagalaw at di-gumagalaw na sanlibutan bilang pinagkalooban ng Brahman ay nakikita ito ngayon bilang ganap na babae. Ang mga babae naman ay nakikita ang sanlibutan bilang ganap na lalaki; at ang mga lalaki ay nakikita ang lahat bilang babae. Sa loob ng dalawang daṇḍa, sa loob mismo ng sansinukob, ganyan ang kakaibang tanawin na nilikha ng pagnanasa.

Verse 173 (दोहा/सोरठा)

धरी न काहूँ धिर सबके मन मनसिज हरे। जे राखे रघुबीर ते उबरे तेहि काल महुँ।।85।।

dharī na kāhū̃ dhira sabake mana manasija hare | je rākhe raghubīra te ubare tehi kāla mahũ ||85||

Walang sinuman ang nakapagpanatili ng kanilang kalamigan; si Kāma, ang diyos ng pagnanasa na ipinanganak sa isip, ay nakaw ang puso ng lahat. Lamang ang mga sinilungan ni Raghuvīra ang nailigtas sa oras na iyon.

Verse 174 (चौपाई)

उभय घरी अस कौतुक भयऊ। जौ लगि कामु संभु पहिं गयऊ।। सिवहि बिलोकि ससंकेउ मारू। भयउ जथाथिति सबु संसारू।। भए तुरत सब जीव सुखारे। जिमि मद उतरि गएँ मतवारे।। रुद्रहि देखि मदन भय माना। दुराधरष दुर्गम भगवाना।। फिरत लाज कछु करि नहिं जाई। मरनु ठानि मन रचेसि उपाई।। प्रगटेसि तुरत रुचिर रितुराजा। कुसुमित नव तरु राजि बिराजा।। बन उपबन बापिका तड़ागा। परम सुभग सब दिसा बिभागा।। जहँ तहँ जनु उमगत अनुरागा। देखि मुएहुँ मन मनसिज जागा।।

ubhay gharī asa kautuka bhayū. jau lagi kāmu saṁbhu pahiṁ gayū.. sivahi biloki sasaṅkeu mārū. bhayau jathāthiti sabu saṁsārū.. bhae turata saba jīva sukhāre. jimi mada utari gaeṁ mata-vāre.. rudrahi dekhi madana bhaya mānā. durādharṣa durgama bhagavānā.. phirata lāja kachu kari nahiṁ jāī. maranu ṭhāni mana racēsi upāī.. pragaṭēsi turata rucira ritu-rājā. kusumita nava taru rāji birājā.. bana upa-bana bāpikā taṛāgā. parama subhaga saba disā bibhāgā.. jahāṁ tahāṁ janu umagata anurāgā. dekhi muehuṁ mana manasija jāgā..

Sa magkabilang panig, sa maikling sandaling iyon, isang kakaibang tanawin ay nagtamo, hanggang si Kāma ay nakarating kay Śambhu. Sa pagkakakita kay Śiva, si Māra ay nag-alala, natatakot sa kanyang sariling kapahamakan; at ang buong sanlibutan ay bumalik sa normal na kalagayan. Agad ang lahat ng nilalang ay naging mapayapa, tulad ng mga lasing na gumigising kapag ang kanilang pagkalasing ay nawala. Sa pagkakakita kay Rudra, si Madana ay kinilala ang kanyang takot, Siya ang hindi masalakay, ang mahirap lapitan na Panginoon. Na may hiya, siya ay naglakad-lakad, hindi makagawa ng anuman; determinadong mamatay, nag-isip siya ng estratehiya sa kanyang isip. Agad siya nagpakita ng magandang hari ng mga panahon, ang Tagsibol; ang mga bagong puno ay tumayo nang marangal, puno ng mga bulaklak. Mga kagubatan at hardin, balon at tangke, bawat sulok ay naging lubos na kaakit-akit. Dito at doon, para bang ang pag-ibig ay umaapaw sa lahat ng dako; pati na ang mga malapit nang mamatay, sa pagkakakita nito, ay naramdaman ang pagnanasa na nagising sa kanilang puso.

Verse 175 (छंद)

जागइ मनोभव मुएहुँ मन बन सुभगता न परै कही। सीतल सुगंध सुमंद मारुत मदन अनल सखा सही।। बिकसे सरन्हि बहु कंज गुंजत पुंज मंजुल मधुकरा। कलहंस पिक सुक सरस रव करि गान नाचहिं अपछरा।।

jāgai manobhava muehũ mana bana subhagatā na parai kahī. sītala sugandha su-manda māruta madana anala sakhā sahī.. bikase saranhi bahu kañja guñjata puñja mañjula madhukarā. kalahansa pika suka sarasa rava kari gāna nācahiṁ apacharā..

Kahit na itinuturing na patay, si Manobhava ay muli na namang gumigising; walang sinuman sa kagandahan ng kagubatan ang makakatapat. Ang mga malamig, mabango, at mahinahong humihingang hangin ay talagang mga kasama ng apoy ng pagnanasa. Sa maraming lawa, ang mga lotus ay bumubuka, habang ang mga kagiliw-giliw na kuyog ng mga bubuyog ay humuhum sa paligid nila. Ang mga gansa, cuckoo, at loro ay nagtataas ng matatamis na tinig na para bang kumakanta, at ang mga apsaras ay tila sumasayaw.

Verse 176 (दोहा/सोरठा)

सकल कला करि कोटि बिधि हारेउ सेन समेत। चली न अचल समाधि सिव कोपेउ हृदयनिकेत।।86।।

sakala kalā kari koṭi bidhi hāreu sena sameta | calī na acala samādhi siva kopeu hṛdayaniketa ||86||

Bagaman ginamit niya ang bawat sining at libu-libong estratehiya, siya ay natalo, kasama ang kanyang buong hukbo. Ang matatag na samādhi ni Śiva ay hindi man lang nayanig, at ang Panginoong nananahan sa puso ay nagalit.

Verse 177 (चौपाई)

देखि रसाल बिटप बर साखा। तेहि पर चढ़ेउ मदनु मन माखा।। सुमन चाप निज सर संधाने। अति रिस ताकि श्रवन लगि ताने।। छाड़े बिषम बिसिख उर लागे। छुटि समाधि संभु तब जागे।। भयउ ईस मन छोभु बिसेषी। नयन उघारि सकल दिसि देखी।। सौरभ पल्लव मदनु बिलोका। भयउ कोपु कंपेउ त्रैलोका।। तब सिवँ तीसर नयन उघारा। चितवत कामु भयउ जरि छारा।। हाहाकार भयउ जग भारी। डरपे सुर भए असुर सुखारी।। समुझि कामसुखु सोचहिं भोगी। भए अकंटक साधक जोगी।।

dekhi rasāla biṭapa bara sākhā | tehi para caṛheu madanu mana mākhā || sumana cāpa nija sara sandhāne | ati risa tāki śravana lagi tāne || chāṛe biṣama bisikha ura lāge | chuṭi samādhi sambhu taba jāge || bhayu īsa mana chobhu biseṣī | nayana ughāri sakala disi dekhī || saurabha pallava madanu bilokā | bhayu kopu kampeu trailokā || taba sivã tīsara nayana ughārā | citavata kāmu bhayu jari chārā || hāhākāra bhayu jaga bhārī | ḍarape sura bhae asura sukhārī || samujhi kāma-sukhu socahĩ bhogī | bhae akaṇṭaka sādhaka jogī ||

Nakakita ng magandang sangang sa puno ng mangga, si Kāma, na parang bubuyog sa pulot ng isipan, ay umakyat dito. Siya ay nagtali ng kanyang sariling palaso sa busog ng mga bulaklak, at sa matinding hangaring binitawan ito, tumutok malapit sa tainga. Pumalaso ang kakila-kilabot na palaso, tumama ito sa puso. Nang magkagayo'y naglaho ang samādhi ni Śambhu, at siya ay nagising. Isang natatanging kaguluhan ang bumangon sa isipan ng Panginoon; binuksan niya ang kanyang mga mata at tumingin sa lahat ng direksyon. Nang makita niya si Kāma sa gitna ng samyo at malulambot na dahon, ang poot ay sumiklab, at ang tatlong mundo ay nayanig. Nang magkagayo'y binuksan ni Śiva ang kanyang ikatlong mata; sa kanyang tingin lamang, si Kāma ay nasunog at naging abo. Isang malaking sigawan ang lumaganap sa mundo: ang mga diyos ay natakot, at ang mga demonyo ay nagalak. Naunawaan ang kalikasan ng kalibugan, ang mga naghahangad sa kasayahan ay nagbuntong-hininga, habang ang mga nagsasagawa ng yoga ay naging malaya sa lahat ng balakid.

Verse 178 (छंद)

जोगि अकंटक भए पति गति सुनत रति मुरुछित भई। रोदति बदति बहु भाँति करुना करति संकर पहिं गई।। अति प्रेम करि बिनती बिबिध बिधि जोरि कर सन्मुख रही। प्रभु आसुतोष कृपाल सिव अबला निरखि बोले सही।।

jogi akaṇṭaka bhae pati gati sunata rati muruchita bhaī | rodati badati bahu bhā̃ti karuṇā karati śaṅkara pahĩ gaī || ati prema kari binatī bibidha bidhi jori kara sanmukha rahī | prabhu āsutoṣa kṛpāla śiva abalā nirakhi bole sahī ||

Nang marinig ang kapalaran ng kanyang panginoon, kung paano ang Yogi ay naging malaya sa lahat ng balakid, si Rati (Umā) ay hinimatay. Umiiyak at nagsasalita sa maraming paraan, puspos ng habag, siya ay pumunta kay Śaṅkara. Ng may labis na pag-ibig ay gumawa siya ng iba't ibang pakiusap, nakatayo sa harapan niya na may nakatagpong mga kamay. Ang mapagkalingang Panginoon, si Āśutoṣa Śiva, sa pagkakita sa walang-magawang dalaga, ay nagsalita ng mga salitang angkop at totoo.

Verse 179 (दोहा/सोरठा)

अब तें रति तव नाथ कर होइहि नामु अनंगु। बिनु बपु ब्यापिहि सबहि पुनि सुनु निज मिलन प्रसंगु।।87।।

aba te rati tava nātha kara hoihi nāmu anaṅgu | binu bapu byāpihi sabahi puni sunu nija milana prasaṅgu ||87||

Mula ngayon, O Rati, sa pamamagitan ng iyong panginoon, siya ay tatawaging Ananga, pangalan lamang, na walang pisikal na anyo. Gayunpaman, bagaman walang katawan, muling kikilos siya sa lahat ng bagay; pakinggan mo ngayon ang pagkakataon ng kanyang itinakdang muling pagkikita.

Verse 180 (चौपाई)

जब जदुबंस कृष्न अवतारा। होइहि हरन महा महिभारा।। कृष्न तनय होइहि पति तोरा। बचनु अन्यथा होइ न मोरा।। रति गवनी सुनि संकर बानी। कथा अपर अब कहउँ बखानी।। देवन्ह समाचार सब पाए। ब्रह्मादिक बैकुंठ सिधाए।। सब सुर बिष्नु बिरंचि समेता। गए जहाँ सिव कृपानिकेता।। पृथक पृथक तिन्ह कीन्हि प्रसंसा। भए प्रसन्न चंद्र अवतंसा।। बोले कृपासिंधु बृषकेतू। कहहु अमर आए केहि हेतू।। कह बिधि तुम्ह प्रभु अंतरजामी। तदपि भगति बस बिनवउँ स्वामी।।

jaba jadubaṁsa kṛsna avatārā | hoihi harana mahā mahibhārā || kṛsna tanaya hoihi pati torā | bacanu anyathā hoi na morā || rati gavanī suni saṅkara bānī | kathā apara aba kahauṁ bakhānī || devanha samācāra saba pāe | brahmādika baikuṇṭha sidhāe || saba sura biṣnu birañci sametā | gae jahāṁ siva kṛpāniketā || pṛthaka pṛthaka tinh kīnhi prasaṁsā | bhae prasanna caṁdra avataṁsā || bole kṛpāsiṁdhu bṛṣaketū | kahahu amara āe kehi hetū || kaha bidhi tumha prabhu aṁtarajāmī | tadapi bhagati basa binavauṁ svāmī ||

Kapag si Krishna ay isinilang sa angkan ng Yadu, ang napakabigat na pasanin ng lupa ay aalisin. Ang anak ni Krishna ay magiging iyong asawa; ang aking salita ay hindi magiging iba. Si Rati ay umalis; nang marinig ang sinabi ni Shankara, isasaaysay ko ngayon ang karagdagang kuwento. Ang lahat ng mga diyos ay nakatanggap ng balita; si Brahma at ang iba ay pumunta sa Vaikuntha. Ang lahat ng mga celestial, kasama si Vishnu at Brahma, ay pumunta kung saan nananahan si Shiva, ang tahanan ng awa. Bawat isa sa kanila ay nagbigay ng papuri; ang Panginoong may korona ng buwan ay lubos na nasiyahan. Nang magkagayo'y nagsalita ang karagatan ng awa, ang may bandila ng toro: Sabihin ninyo sa akin, O mga imortal, para sa anong dahil kayo naparito? Sinabi ni Brahma: Kayo ang Panginoon, ang nakakaalam ng kalooban; gayunpaman, napipigilan ng debosyon, ako ay humaharap ng aking pakiusap, O Panginoon.

Verse 181 (दोहा/सोरठा)

सकल सुरन्ह के हृदयँ अस संकर परम उछाहु। निज नयनन्हि देखा चहहिं नाथ तुम्हार बिबाहु।।88।।

sakala suranha ke hṛdayaṁ asa saṅkara parama uchāhu | nija nayananhi dekhā chahahiṁ nātha tumhāra bibāhu ||88||

Sa mga puso ng lahat ng mga diyos, O Śaṅkara, ay may umapaw na napakataas na kagalakan: bawat isa ay nagnanais, O Panginoon, na masdan ng kanyang sariling mga mata ang inyong sagradong kasal.

Verse 182 (चौपाई)

यह उत्सव देखिअ भरि लोचन। सोइ कछु करहु मदन मद मोचन॥ कामु जारि रति कहुँ बरु दीन्हा। कृपासिंधु यह अति भल कीन्हा॥ सासति करि पुनि करहिं पसाऊ। नाथ प्रभुन्ह कर सहज सुभाऊ॥ पारबतीं तपु कीन्ह अपारा। करहु तासु अब अंगीकारा॥ सुनि बिधि बिनय समुझि प्रभु बानी। ऐसेइ होउ कहा सुखु मानी॥ तब देवन्ह दुंदुभीं बजाईं। बरषि सुमन जय जय सुर साई॥ अवसरु जानि सप्तरिषि आए। तुरतहिं बिधि गिरिभवन पठाए॥ प्रथम गए जहँ रही भवानी। बोले मधुर बचन छल सानी॥

yaha utsava dekhi'a bhari locana | soi kachu karahu madana mada mocana || kāmu jāri rati kahũ baru dīnhā | kṛpāsiṅdhu yaha ati bhala kīnhā || sāsati kari puni karahĩ pasāū | nātha prabhunha kara sahaja subhāū || pārabatī̃ tapu kīnha apārā | karahu tāsu aba aṅgīkārā || suni bidhi binaya samujhi prabhu bānī | aise'i hou kahā sukhu mānī || taba devan̐ha duṃdubhī̃ bajā'ī̃ | baraṣi sumana jaya jaya sura sā'ī || avasaru jāni saptar̥ṣi ā'e | turatahĩ bidhi giribhavana paṭhā'e || prathama ga'e jahã rahī bhavānī | bole madhura bacana chala sānī ||

Masdan ang pagdiriwang na ito ng mga matang puno-puno; gumawa kayo ngayon ng anuman, O Alis ng pagmamataas ng Pag-ibig. Kayo na minsang nagsunog kay Kama, ngunit nagkaloob ng biyaya kay Rati, O Karagatan ng awa, ang gawang ito ng inyong lubos na mabuti. Muna kayong nagpaparusa, pagkatapos ay nagkakaloob ng pabor; ganyan, O Panginoon, ang likas na pag-uugali ng Makapangyarihan. Si Parvati ay nagsagawa ng mga pagsasakit na walang katulad; tanggapin ninyo siya ngayon. Nang marinig ang pakiusap ni Brahma, at naunawaan ang kalooban ng Panginoon, siya ay sumang-ayon; at sa kasiyahan ng puso ay nagsabi, Magkagayon. Nang magkagayo'y pinukpok ng mga diyos ang kanilang mga tambol at nag-ulang ng mga bulaklak, na sumisigaw ng Tagumpay! Tagumpay! O Panginoon ng mga celestial! Naunawaan ang pagkakataon, ang Pitong Santo ay dumating; agad na ipinadala ni Brahma sila sa tahanan ng Hari ng Bundok. Muna silang pumunta kung saan nananahan si Bhavani, at nagsalita ng matatamis na salita, na may banayad na katusuhan.

Verse 183 (दोहा/सोरठा)

कहा हमार न सुनेहु तब नारद कें उपदेस॥ अब भा झूठ तुम्हार पन जारेउ कामु महेस॥89॥

kahā hamāra na sunehu taba nārada keṃ upadesa. aba bhā jhūṭha tumhāra pana jāreu kāmu mahes..89..

Bakit hindi ninyo pinakinggan ang aking payo, bakit hindi ninyo tinanggap noon ang turo ni Nārada? Ngayon ang inyong pangako ay nabigo: si Maheśa ay nagpawalang-saysay kay Kāma at ginawang abo.

Verse 184 (चौपाई)

सुनि बोलीं मुसकाइ भवानी। उचित कहेहु मुनिबर बिग्यानी।। तुम्हरें जान कामु अब जारा। अब लगि संभु रहे सबिकारा।। हमरें जान सदा सिव जोगी। अज अनवद्य अकाम अभोगी।। जौं मैं सिव सेये अस जानी। प्रीति समेत कर्म मन बानी।। तौ हमार पन सुनहु मुनीसा। करिहहिं सत्य कृपानिधि ईसा।। तुम्ह जो कहा हर जारेउ मारा। सोइ अति बड़ अबिबेकु तुम्हारा।। तात अनल कर सहज सुभाऊ। हिम तेहि निकट जाइ नहिं काऊ।। गएँ समीप सो अवसि नसाई। असि मन्मथ महेस की नाई।।

suni bolīṁ musakāi bhavānī | ucita kahehu munibar bigyānī || tumhareṁ jān kāmu aba jārā | aba lagi saṁbhu rahe sabikārā || hamareṁ jān sadā siva jogī | aja anavadya akāma abhogī || jauṁ maiṁ siva seyeṁ asa jānī | prīti sameta karma mana bānī || tau hamāra pana sunahu munīsā | karihahiṁ satya kṛpānidhi īsā || tumha jo kahā hari jāreu mārā | soi ati baṛa abibeku tumhārā || tāta anala kara sahaja subhāū | him tehi nikaṭa jāi nahiṁ kāū || gaēṁ samīpa so avasi nasāī | asi manmatha mahesa kī nāī ||

Nang marinig siya, si Bhavānī ay nagsalita na may ngiti: O pinakamabuti sa mga santo, O marunong, kayo ay nagsalita ng nararapat. Inaakala ninyo na si Kāma ay nasunog na ngayon, at si Śambhu ay nanatiling malaya sa lahat ng kaguluhan. Ako naman, sa aking pananaw, nakikilala si Śiva bilang yogi magpakailanman, na walang kapanganakan, walang kasalanan, walang pagnanasa, at hindi nabibighani sa kasayahan. Kung, sa pagkakakilala sa Kanya sa ganitong paraan, ako pa rin ay maglilingkod kay Śiva ng may pag-ibig, sa gawa, sa isipan, at sa pananalita, pakinggan ninyo ang aking pangako, O panginoon sa mga asetiko: ang Karagatan ng awa, ang Panginoon, ay tiyak na gagawing totoo ito. Ngunit ang sinabi ninyo, na si Hari ay nagsunog at pumatay kay Kāma, ito ay isang napakalaking kakulangan ng karunungan sa inyong bahagi. Mahal na ginoo, ang kalikasan ng apoy ay ang pagsunog; malapit dito ay walang yelo na maaaring lumapit. Kung ito ay lumapit, ito ay tiyak na matutunaw, gayundin si Māheśa kay Manmatha.

Verse 185 (दोहा/सोरठा)

हियँ हरषे मुनि बचन सुनि देखि प्रीति बिस्वास॥ चले भवानिहि नाइ सिर गए हिमाचल पास॥90॥

hiyaṁ haraṣe muni bacana suni dekhi prīti bisvāsa | cale bhavānihi nāi sira gae himācala pāsa ||90||

Nang marinig ang mga salita ng santo, ang kanilang mga puso ay umapaw ng kagalakan, sapagkat nakita nila ang kanyang pag-ibig at matatag na pananampalataya. Nagyuko sila ng kanilang mga ulo sa paggalang, at naglakad sila patungo kay Himācala, panginoon ng Himalayas.

Verse 186 (दोहा/सोरठा)

लगे सँवारन सकल सुर बाहन बिबिध बिमान। होहि सगुन मंगल सुभद करहिं अपछरा गान।।91।।

lage saṁvāran sakala sura bāhana bibidha bimāna | hohi saguna maṅgala subhada karahiṁ apacharā gāna ||91||

Ang lahat ng mga diyos ay nagsimulang magayakan ang kanilang mga sakay at ang maraming uri ng mga makalangit na karo. Lumitaw ang mga mababuting palatandaan, at ang mga apsarās ay umawit ng mga awit ng pagpapala.