Prakarana 4

Chaupai 30.1-4

Ang kaaya-ayang kuwento na isinaysay ni Yajnavalkya sa dakilang rishi na si Bharadvaja, iyon ding diyalogo ay aking isasaysay at ipapaliwanag. Makinig kayo, lahat kayong mabubuting tao, at magsikayo ng kagalakan mula rito. Si Shambhu ang lumikha ng kaaya-ayang kuwentong ito, at sa kanyang habag ay isinaysay ito kay Uma. Si Shiva ring iyon ang nagbigay nito kay Kakbhushundi, matapos siyang makilala bilang isang deboto ni Rama at karapat-dapat na tumanggap nito. Mula sa kanya ay nakuha muli ni Yajnavalkya, at siya nama'y inawit ito kay Bharadvaja. Ang mga tagapakinig at tagapagsalita ay magkakapareho ng ugali, pantay-pantay ang paningin sa lahat, at alam nila ang lila ni Hari. Sa sariling kaalaman alam nila ang tatlong panahon, gaya ng pag-alam sa myrobalan na nasa palad ng kamay. Ang ibang marurunong na deboto ni Hari ay nagsasaysay, nakikinig, at nauunawaan nito sa maraming paraan.

Doha 30(क)-(ख)

Muli akong nakarinig ng mismong banal na kuwento mula sa aking sariling Guru, doon sa Sukar-khet. Ngunit sa aking mga araw ng pagkabata ay hindi ko ito maintindihan, kaya nanatili akong lubos na hindi gising. Parehong tagapakinig at tagapagsalita ay totoong kayamanan ng karunungan, at ang paksa, ang kuwento ni Sri Rama, ay di-masusukat na malalim. Paano ko, isang mangmang at nakataling kaluluwa, na lituhin at hawak ng dumi ng Kali-yuga, kailanman mauunawaan ito?

Chaupai 31.1-7

Gayunman, sinabi ng aking guro nang paulit-ulit, at naunawaan ko nang kaunti ayon sa kakayahan ng aking isip. Ang mismong kuwentong iyon ay isasulat ko sa pangkaraniwang wika, upang ang aking sariling isip ay maliwanagan dahil dito. Sa anumang lakas ng talino at pagkilala na mayroon ako, ay aking isasalaysay ito, ayon sa pampukaw ni Hari sa aking puso. Isasalaysay ko ang kuwentong ito, na nag-aalis ng aking sariling pag-aalinlangan, pagkamali at kamangmangan, at na isang bangka sa pagtawid sa ilog ng pandarayuhang pag-iral. Ang kuwento ni Rama ay pahingahan ng mga pantas at kaligayahan ng lahat ng tao, at sumisira sa karumihan ng panahong Kali. Ang kuwento ni Rama ay isang inahing pabo sa ahas ng panahong Kali, at ito ang panggatong na nagpapaliwanag ng apoy ng pagkilala. Ang kuwento ni Rama ang naisakakatuparang baka ng panahong Kali, at isang magandang buhay-na-buhay na halaman para sa mga mabubuting tao. Ito ay isang ilog ng nektar na umaagos sa ibabaw ng lupa; sisirain nito ang takot, at ito ay isang inahing ahas sa palaka ng kamangmangan. Pinapawiwala nito ang impiyerno kung paanong winasak ng Anak ng Bundok ang mga hukbo ng mga demonyo, at tulad niya, nagsasagawa ito ng ikabubuti ng mga banal at ng lahi ng mga diyos. Ito ay parang Lakshmi na ipinanganak mula sa karagatan ng kapulungan ng mga banal, at parang ang matatag na lupa na nagbabuhat ng buong bigat ng sansinukob. Tulad ng Yamuna sa daigdig na ito, pinapaitim nito ang mga mukha ng mga sugo ni Yama, at tulad ng Kashi ito ang paraan ng kalayaan ng mga nilalang. Minamahal ito ni Rama kung paanong minamahal ang nagdadalisay na tulasi, at kay Tulsidas ay kasing pagsuyong ng galak na sumasibol sa kanyang puso. Minamahal ito ni Shiva kung paanong minamahal niya ang Narmada, anak ng Bundok Mekala, at ito ay isang kayamanan ng bawkatungkulin, kaligayahan at yaman. Tulad ni Aditi, ina ng mga diyos, ito ang ina ng kawan ng mga mararangal na kabutihan, at ito ang rurok ng debosyon at pag-ibig sa pinakamahusay sa mga Raghu.

Doha 31

Ang kuwento ni Rama ay ang ilog na Mandakini, at ang magandang puso ay Chitrakuta. Sinasabi ni Tulsidas: ang malinis at pinagpalang pagmamahal ay ang gubat kung saan si Sita at ang Bayani ng angkan ni Raghu ay naglilibang nang may kaligayahan.

Chaupai 32.1-7

Ang mga gawa ni Rama ay isang magandang hiyas na nagbibigay ng kahilingan, at ang magandang pandekorasyon ng babaeng iyon, ang mabuting pag-unawa ng mga banal. Ang kalipunan ng mga kabutihan ni Rama ay isang pagpapala sa sanlibutan; sila ang nagkakaloob ng kalayaan, yaman, katuwiran, at tahanan ng Panginoon. Sila ang tunay na guro ng karunungan, kawalan ng pagnanasa, at yoga, at ang mga manggagamot ng mga diyos para sa nakakatakot na sakit ng pandarayuhang pag-iral. Sila ang ina at ama ng pag-ibig nina Sita at Rama, at ang binhi ng lahat ng panata, tungkuling relihiyoso, at pagmamasid. Sila ang nagwawakas ng kasalanan, paghihirap, at kalungkutan, at ang mapagmahal na tagapagtanggol sa mundong ito at sa kabilang buhay. Sila ang mga ministro at matatapang na mandirigma ng Haring Pag-unawa, at isang Agastya na umiinom ng walang hanggang karagatan ng kasakiman. Sila ang mga batang leon sa gubat ng isipan ng mga deboto, na sumasalakay sa mga kawan ng elepante na siyang pagnanasa, galit, at mga dumi ng panahong Kali. Sila ay kasing mahal kay Shiva, ang pumatay kay Tripura, tulad ng isang pinararangalang panauhin, at tulad ng mga ulap na nagbibigay ng bawat kahilingan upang patayin ang apoy sa gubat ng kahirapan. Sila ay isang anting-anting at isang dakilang hiyas laban sa ahas ng mga pagnanasa, at pinupunas ang mga matigas na linya ng masamang kapalarang nakasulat sa noo. Sila ay tulad ng mga sinag ng araw na nag-aalis ng kadiliman ng ilusyon, at tulad ng mga ulap na nagpapakain sa palay ng mga alipin ng Panginoon. Sila ay tulad ng napakagandang puno ng mga diyos na nagbibigay ng bawat pagnanasa, at tulad nina Hari at Hara, madaling paglingkuran at nagkakaloob ng kagalakan. Sila ay tulad ng mga bituin sa langit ng taglagas ng isipan ng isang mabuting makata, at tulad ng yaman ng buhay mismo sa mga deboto ni Rama. Sila ay tulad ng sagana na kasiyahan na siyang bunga ng lahat ng mabubuting gawa, at tulad ng mga banal na tao na naghahanap ng ikabubuti ng sanlibutan nang walang daya. Sila ay tulad ng mga sisne sa lawa ng Manasa ng isipan ng alipin, at tulad ng naglilinis na kuwintas ng mga alon ng Ganga.

Doha 32(क)-(ख)

Ang masamang landas, baluktot na pagtatalo, at masamang asal, ang mga supling ni Kali ng pandaraya, pagpapakita, at heretikal na pagpapakita, ay sinusunog hanggang sa abo ng mga natipong kagalingan ni Sri Rama, tulad ng mabangis na apoy na kumakain ng kanyang panggatong. Ang banal na kuwento ni Rama, tulad ng buwan, ay nagkakaloob ng kasiyahan sa lahat, ngunit para sa mga puso ng mabubuti, tulad ng lotus ng gabi at ang cakora, ito ay nagdadala ng isang espesyal at higit na grasya.

Chaupai 33.1-4

Sa paraan ng pagtatanong ni Bhavani, at sa paraan ng panlilinaw at pagsagot ni Shankara, lahat ng ito kasama ang mga sanhi ay aawitin ko, na bubuo ng kuwento sa isang naratibong kakaiba at sari-sari. Sinumang hindi pa nakakarinig ng kuwentong ito, huwag na manggulat kapag narinig niya ito. Ang mga pantas na nakakarinig ng kuwentong di-karaniwan ay hindi nanggagalak, sapagkat alam nila ang katotohanan ng mga bagay. Walong sukat ang kuwento ni Rama sa sanlibutan; ganyan ang paniniwala sa kanilang isipan. Si Rama ay nagbagong-anyo sa maraming paraan, at ang mga Ramayana ay isang daang milyon na walang hangga. Ang magagandang gawa ni Hari na iba-iba sa bawat kalpa ay inawit ng mga dakilang rishi sa maraming paraan. Itanim ito sa puso at huwag mag-alinlangan, kundi pakinggan ang kuwento nang may debosyon at galak.

Doha 33

Si Rama ay walang hanggan, ang Kanyang mga katangian ay walang hanggan, at ang lawak ng Kanyang banal na katha ay higit sa anumang sukat. Sa pagdinig nito, ang mga angkan ng malinis na katalinuhan ay hindi naliligaw, sapagkat ang kanilang isip ay nananatili sa malinaw na kaalaman.

Chaupai 34.1-4

Sa ganito aking inilayo ang lahat ng pag-aalinlangan, at sa aking ulo ay inilagay ang alikabok ng lotus-paa ng aking Guru. Muli ay nakikiusap ako sa lahat na may nakatagpong kamay: sana ay walang kapintasan o pagkawala ang sumaling sa mga nagsasagawa ng banal na kuwentong ito. Ngayon, na may paggalang ay yuyuko ang aking noo kay Shiva, at aking isasalaysay ang malinis at walang dungis na kuwento ng mga katangian ni Rama. Sa taong sandaang animnapu at tatlumpu't isa (Samvat), inilalagay ang paa ni Hari sa aking ulo, aking isasagawa ang salaysay na ito. Sa ikasiyam na araw, isang Martes, sa buwan ng Madhu, sa Ayodhya ang banal na kasaysayan ay nagwakas. Sa araw na inawit ng mga Veda ang kapanganakan ni Rama, ang lahat ng banal na lugar ay pumupunta roon sa pilgrimahe; mga asura, ahas, ibon, tao, rishi, at mga deva ay dumarating upang maglingkod sa Panginoon ng Raghu; ang mga pantas ay nag-aayos ng dakilang pista ng Kapanganakan, at inaawit ang walang dungis na kapurihan ni Rama.

Doha 34

Maraming pulutong ng matutuwain ang lumulusong at naliligo sa pagpapakabanal na tubig ng Sarayu; at, na nakatuon ang puso sa meditasyon, kanilang binabanggit ang Ngalan ni Rama, na pinagmumunihan ang Kanyang magandang maitim na anyo.

Chaupai 35.1-7

Sinasabi ng mga Veda at Purana na ang pagtingin, paghapit, pagpaligo, at pag-inom nito ay nag-aalis ng kasalanan. Ang kaluwalhatian ng banal na ilog na ito ay walang hanggan at lubhang dakila; si Sharada, na may malinis na kaisipan, ay hindi makapaglalarawan nito. Ang magandang lungsod, na nagbibigay ng sariling tahanan ni Rama, ay kilala sa buong mundo at lubhang nagdadalisay. Walang bilang na nilalang sa mundo, na ipinanganak mula sa apat na pinagmulan ng kapanganakan; sinumang iwanan ang katawan sa Ayodhya ay hindi na babalik sa ikot ng pag-iral sa mundo. Naalaman na ang lungsod ay kasiya-siya sa lahat ng paraan, tagapagkaloob ng bawat kakayahan, at mina ng mga pagpapala, doon ko sinimulan ang dalisay na kuwentong ito, na sa pagdinig nito ay napapawi ang pagnanasa, kapalaluan, at pagpapaimbabaw. Ang pangalan nito ay Ramacharitamanasa, ang Lawa ng mga Gawa ni Rama; ang mga tainga ay nakapagpapahinga sa pagdinig lamang nito. Ang isip ay parang elepante na nasusunog sa apoy ng gubat ng pagnanasa sa pandama; ito ay magiging masaya kung lulubog sa lawang ito. Ang Ramacharitamanasang ito, na minahal ng mga rishi, ay isinulat ni Shambhu, maganda at banal. Sinisira nito ang tatlong uri ng kasalan, kalungkutan, at kahirapan, at pinapawi ang masamang gawi at lahat ng karumaldumal ng panahon ng Kali. Isinulat ito ni Mahesha at itinago sa kanyang sariling isipan, at nang dumating ang nararapat na pagkakakataon, ay isinalaysay niya kay Uma, asawa ni Shiva. Kaya't si Hara, na tinitingnan ang kanyang sariling puso at nagagalak, ay nagbigay nito ng marangal na pangalang Ramacharitamanasa. Yaong kasiya-siyang kuwento na nagbibigay ng kaligayahan ay siyang aking isasalaysay ngayon. Pakinggan ninyo nang may paggalang, mabubuting tao, habang nakatuon ang inyong isip.

Doha 35

Kung paano ang Manas na ito ay nabuo, at para sa anong kadahilanan ito kumalat sa sanlibutan, ngayon ay aking isasalaysay ang kuwentong iyon, na gunita si Uma at Vrishaketu (Shiva).

Chaupai 36.1-5

Biyaya ni Shambhu, mabuting pag-unawa ay sumibol sa puso ng makatang si Tulsidas, at siya ay lumikha ng Ramcharitmanas. Ginagawa niya itong maganda hangga't nilalawakan ng kanyang isip; pakinggan ng mga mabubuti, na may matapat na isip, at iwasto ito. Ang mabuting pag-unawa ay ang lupa, ang puso ay ang malalim na palanggana; ang mga Veda at Purana ay ang karagatan, at ang mga banal ay ang mga ulap. Bumubuhos sila ng mainam na tubig ng mabuting kabantugan ni Rama, na matamis, kaaya-aya, at nagdudulot ng pagpapala. Ang mga paglalaro ng diyos na may katangian, na isinasalaysay at ipinapaliwanag, iyon ang kalinisan ng tubig na iyon, na nag-aalis ng karumihan. Ang debosyong puno ng pag-ibig na hindi mailalarawan, iyon ang kagandahan at kalamigan ng tubig na iyon. Ang tubig na iyon ay mabuti sa bigas ng matuwid na gawa, at ito ang mismong buhay ng mga deboto ni Rama. Ang purong tubig na iyon ay nahulog sa lupa ng isip, at nagkakasama-sama, umagos sa daanan ng mga tainga, na kagiliw-giliw. Pinuno nito ang magandang lawa ng puso at nanatili doon nang matatag, nagbibigay ng galak, malamig, kaaya-aya, at walang hanggan.

Doha 36

Ang mga diyalogong lubhang magaganda at mararangal, na nilikha sa pamamagitan ng maingat na pag-iisip at pagninilay ng katalinuhan, ay ang apat na kaaya-ayang hagdan ng pagsasadsad sa pampang nitong banal at magandang lawa.

Chaupai 37.1-8

Ang pitong aklat ay magagandang hagdan nito, at nalulugod ang isip na matingnan ang mga ito ng mga mata ng karunungan. Ang kaluwalhatian ng Panginoon ng mga Raghu, higit sa lahat ng katangian at walang hangganan: ang pagsasalaysay nito ay ang mainam at hindi matatabing tubig ng lawa. Ang katanyagan ni Rama at Sita ay tubig nitong kasing tamis ng nektar, at ang mga pagtutulad ay ang kaayaayang galaw ng mga alon nito. Ang magagandang chaupai ay masiksik na kama ng mga dahon ng lotus, at ang matalinong pagbabalangkas ng pananalita ay magagandang kabibe ng perlas na nagningning ng mga hiyas. Ang mga chhanda, soratha at magagandang doha ay ang maraming kulay na kumpol ng mga lotus na nagpapaganda nito. Ang walang katulad na kahulugan, ang mainam na damdamin at marilag na wika ay ang polen, nektar at samyo ng mga lotus na iyon. Ang katipunan ng mabubuting gawa ay magandang kuyukoy ng mga bubuyog, at ang karunungan, pagkawalang-giliw at pagmumuni ay ang mga swan nito. Ang panunudlong, di-tuwirang pagpapahayag, at mga katangian at uri ng tula ay magagandang isda nitong maraming anyo. Ang apat na layunin ng buhay, yaman, tungkulin, pagnanasa at iba pa, ang mga pananalita tungkol sa karunungan at natanto na karunungan, at ang mga pagmumuni sa mga ito, ang siyam na damdamin, panalangin, pagsasakripisyo, yoga at pagkawalang-giliw: lahat ng ito ay magagandang nilalang na nakatira sa tubig ng lawa. Ang mga papuri sa mararangal, sa mga santo at sa banal na Pangalan ay parang maraming kulay na ibon sa tubig nito. Ang mga pagtitipon ng mga santo ay mga saging sa apat na gilid, at ang pananampalataya ay sinasabing parang panahon ng tagsibol. Ang paglalahad ng debosyon sa maraming anyo nito, at ang pagpapatawad, awa at pagpipigil sa sarili ay ang mga puno at mga kubong ng mga baging. Ang kapanatagan, pagpipigil at mga relihiyosong gawain ay ang mga bulaklak nila, at ang karunungan ay bunga nila; ang pag-ibig sa mga paa ni Hari ay katas ng bungang iyon, ayon sa sinasabi ng mga Veda. At ang marami pang ibang kuwento at yugto ay ang mga loro, mga kukoo at mga ibon ng maraming kulay.

Doha 37

Ang pagtayo ng balahibo sa katawan ay ang hardin ng bulaklak, ang halamanan, at ang kakahuyan, at ang galak ay ang paglalaro ng mga magagandang ibon. Ang hardinero ay ang dalisay na isipan, na nagdidilig nito ng tubig ng pag-ibig sa pamamagitan ng mga magagandang mata.

Chaupai 38.1-5

Ang mga umaawit ng kuwentong ito nang may maingat na pansin ay ang matalinong mga bantay ng lawang ito. Ang mga lalaki at babae na palaging nakikinig dito nang may paggalang ay ang marangal na mga panginoon ng lawang Manasa na ito. Ang mga lubhang masama, ang mga makasalanan na parang tagak at uwak, na sinasanhing maswerte, ay hindi lumalapit sa lawang ito. Dito walang suso, palaka o lumot, na parang iba't ibang uri ng mga kuwentong makasalanan at lasa nito. Dahil dito ang mga uwak at tagak na puro pagnanasa ay nawawalan ng lakas ng loob sa pagdating. Napakahirap makarating sa lawang ito; nang walang biyaya ni Rama walang sinuman makakarating dito. Masamang pakikisama ay isang matigas at kakila-kilabot na maling daan, at ang mga salita ng mga masama ay ang mga tigre, leon at ahas nito. Maraming mga bigat ng gawaing bahay ay ang malalaki at ganap na hindi malalampasang bundok nito. Ang kamangmangan, kapalaluan at pagyayabang ay ang marami at makapal na kagubatan nito, at ang maling pangangatwiran ay ang kakila-kilabot na ilog sa marami nitong anyo.

Doha 38

Para sa mga walang dalang na panustos ng pananampalataya, na walang kapisanan ng mga banal, at kanino hindi minamahal si Raghunath, Panginoon ng mga Raghu, ang lawang Manas na ito ay lubhang hindi maabot.

Chaupai 39.1-7

At kung mayroong taong gumugol ng malaking hirap upang makarating doon, pagdating pa lamang ay siya na nganghuhuli ng antok at lagnat na lamig. Isang malupit na pamamanhid at lamig ng kamangmangan ang sumasakal sa kanyang puso, kaya't ang malas na tao, kahit na nakarating na sa pook, ay hindi makaliligong. Hindi niya makayang maligo sa lawa niang uminom mula rito, at siya'y babalik na dala ang kanyang pagmamalaki. At kung may dumating na magtatanong tungkol dito, sasawayin niya ang lawa at gayon niya ito sasagutin. Wala sa mga balakid na ito ang sumasapit sa kanya kung kanino tumingin si Rama nang may mapagpalang biyaya. Siya lamang ang may galang na lumiligo sa lawa, at hindi sinusunog ng matinding tatlong suliranin. Ang mga taong ang puso ay tapat na nakaalay sa mga paa ni Rama ay hindi kailanman pababayaan ang lawang ito. Kapatid, sinumang naisang maligo sa lawang ito ay dapat makisama sa mga mabuti nang buong isip. Matapos masilayan ang ganitong lawa ng Manasa sa paningin ng isip, ang pag-unawa ng makata ay naging malinis at sumisid sa loob nito. Nagalak at naging masigasig ang kanyang puso, at umapaw ang batis ng pag-ibig at kasiyahan. Mula rito ay umagos ang magandang ilog ng tula, na puno ng tubig ng malinis na kaluwalhatian ni Rama. Ang pangalan nito ay Sarayu, ugat ng lahat ng pagpapala, at ang magagandang pampang nito ay ayon sa daigdig at sa Veda. Ang banal na ilog na ito, anak ng magandang lawa ng Manasa, ay bumubunot mula ugat ang damo at puno ng karumihan ng panahong Kali.

Doha 39

Tatlong uri ng tagapakinig sa kapulungan ay ang mga bayan, nayon, at lungsod sa magkabilang pampang ng ilog; at ang kapulungan ng mga banal ay ang hindi matatawarang Ayodhya, ugat ng lahat ng kaginhawahan.