Prakarana 14

Verse 278 (दोहा/सोरठा)

एहि अवसर चाहिअ परम सोभा रूप बिसाल। जो बिलोकि रीझै कुअँरि तब मेलै जयमाल।।131।।

ehi avasara cāhi'a parama sobhā rūpa bisāla | jo biloki rījhai kuaṁri taba melai jayāmāla ||131||

Sa ganitong pagkakataon ay dapat may kataas-taasang karangyaan at anyo ng makaharing karangalan, upang sa pagkakita nito, ang Prinsesa ay matuwa at pagkatapos ay ilagay ang koronang pangkasal.

Verse 279 (चौपाई)

हरि सन मागौं सुंदरताई। होइहि जात गहरु अति भाई।। मोरें हित हरि सम नहिं कोऊ। एहि अवसर सहाय सोइ होऊ।। बहुबिधि बिनय कीन्हि तेहि काला। प्रगटेउ प्रभु कौतुकी कृपाला।। प्रभु बिलोकि मुनि नयन जुड़ाने। होइहि काजु हिएँ हरषाने।। अति आरति कहि कथा सुनाई। करहु कृपा करि होहु सहाई।। आपन रूप देहु प्रभु मोही। आन भाँति नहिं पावौं ओही।। जेहि बिधि नाथ होइ हित मोरा। करहु सो बेगि दास मैं तोरा।। निज माया बल देखि बिसाला। हियँ हँसि बोले दीनदयाला।।

hari sana māgaũ̃ sundaratāī. hoihi jāta gaharu ati bhāī.. moreṁ hita hari sama nahiṁ koū. ehi avasara sahāya soi hoū.. bahubidhi binaya kīnhi tehi kālā. pragaṭeu prabhu kautūkī kṛpālā.. prabhu biloki muni nayana juṛāne. hoihi kāju hiē̃ haraṣāne.. ati ārati kahi kathā sunāī. karahu kṛpā kari hohu sahāī.. āpana rūpa dehu prabhu mohī. āna bhā̃ti nahiṁ pāvaũ̃ ohī.. jehi bidhi nātha hoi hita morā. karahu so begi dāsa maiṁ torā.. nija māyā bala dekhi bisālā. hiē̃ hãsi बोले dīnadayālā..

Kay Hari ako humihingi ng kagandahan; sapagkat, minamahal kong kapatid, ang gawain ay lubhang mahirap. Para sa aking tunay na kabutihan ay wlang katulad ni Hari; sa oras na ito ay siya lamang ang maging aking tulong. Sa maraming paraan siya nagpakumbaba; pagkatapos ang mapagkawanggawang Panginoon, na masayang-masaya sa Kanyang paglalaro, ay nagpakita ng Kanyang sarili. Nakikita ang Panginoon, ang mga mata ng pantas ay napalamon, at sa kanyang puso siya nagalak, tiyak na ang layunin ay matutupad. Ikinuwento niya ang kanyang salaysay sa matinding pangangailangan: 'Magkawanggawa ka, at maging aking tulong. Ibigay mo sa akin, O Panginoon, ang Iyong sariling anyo; sa ibang paraan ay hindi ko makakamit iyon. Sa anumang paraan, O Panginoon, ang aking kapakanan ay masisigurado, gawin mo iyon nang mabilis, sapagkat ako ay Iyong lingkod.' Nakikita ang napakalakas na kapangyarihan ng Kanyang sariling māyā, ang Mapagkahabagin ay ngumiti sa loob at nagsalita.

Verse 280 (दोहा/सोरठा)

जेहि बिधि होइहि परम हित नारद सुनहु तुम्हार। सोइ हम करब न आन कछु बचन न मृषा हमार।।132।।

jehi bidhi hoihi param hita nārada sunahu tumhāra | soi hama karaba na āna kachu bacana na mṛṣā hamāra ||132||

Sa anumang paraan ang iyong kataas-taasang kabutihan ay matutupad, O Nārada, makinig ka: ang kursong iyon ang aking gagawin, at wala nang iba; ang aking salita ay hindi magiging bulaan.

Verse 281 (चौपाई)

कुपथ माग रुज ब्याकुल रोगी। बैद न देइ सुनहु मुनि जोगी।। एहि बिधि हित तुम्हार मैं ठयऊ। कहि अस अंतरहित प्रभु भयऊ।। माया बिबस भए मुनि मूढ़ा। समुझी नहिं हरि गिरा निगूढ़ा।। गवने तुरत तहाँ रिषिराई। जहाँ स्वयंबर भूमि बनाई।। निज निज आसन बैठे राजा। बहु बनाव करि सहित समाजा।। मुनि मन हरष रूप अति मोरें। मोहि तजि आनहि बारिहि न भोरें।। मुनि हित कारन कृपानिधाना। दीन्ह कुरूप न जाइ बखाना।। सो चरित्र लखि काहुँ न पावा। नारद जानि सबहिं सिर नावा।।

kupatha māga ruja byākula rogī | baida na dei sunahu muni jogī || ehi bidhi hita tumhār maiṁ ṭhayaū̃ | kahi asa antara-hita prabhu bhayaū || māyā bibasa bhae muni mūṛhā | samujhī nahiṁ hari girā nigūṛhā || gavane turata tahāँ ṛṣi-rāī | jahāँ svayaṁbara bhūmi banāī || nija nija āsana baiṭhe rājā | bahu banāva kari sahita samājā || muni mana haraṣa rūpa ati moreṁ | mohi taji ānahi bārihi na bhoreṁ || muni hita kārana kṛpā-nidhānā | dīnh kurūpa na jāi bakhānā || so caritra lakhi kāhuँ na pāvā | nārada jāni sabahiṁ sira nāvā ||

Ang isang pasyente, na pinahihirapan ng sakit, ay naglalakad sa maling daan; kung ang manggagamot ay hindi siya pigilan, makinig, O pantas na yogi, Sa ganitong paraan ay aking itinakda kung ano ang tunay na mabuti para sa iyo." Kaya sinasabi, ang Panginoon, na nakatuon sa kanyang panloob na kapakanan, ay umalis. Ngunit ang pantas, na nanaig ng Māyā, ay naging mangmang sa pag-unawa; hindi niya naintindihan ang malalim na kahulugan ng mga salita ni Hari. Agad-agad ang makapangyarihang rishi ay pumunta sa lugar kung saan ang lupa ay inihanda para sa svayamvara. Ang mga hari ay umupo bawat isa sa kanyang upuan, kasama ang kanilang mga kasama, sa sari-saring palamuti. Ang isipan ng pantas ay puno ng kagalakan: "Kung iiwan ako, hindi niya kailanman magdadala ng ibang nobya," kanyang inisip. Para sa kapakanan ng pantas, ang Kayamanan ng habag ay nagkaloob ng isang anyo ng kapangitan na hindi maipahayag. Walang sinuman ang nakaintindi sa gawaing iyon; ngunit si Nārada ay nakaintindi, at lahat ay yumuko ang kanilang mga ulo.

Verse 282 (दोहा/सोरठा)

रहे तहाँ दुइ रुद्र गन ते जानहिं सब भेउ। बिप्रबेष देखत फिरहिं परम कौतुकी तेउ।।133।।

rahe tahā̃ dui rudra gana te jānahĩ saba bheu | biprabēṣa dēkhata firahĩ parama kautukī teu ||133||

Dalawang kasama ni Rudra ay nanatili roon, na alam ang buong nakatagong katotohanan. Ngunit, nakikita ang Panginoon sa pananamit ng isang Brahmin, sila rin ay naglakad-lakad, puspos ng pagtataka, kuryosidad, at kasiyahan.

Verse 283 (चौपाई)

जेंहि समाज बैंठे मुनि जाई। हृदयँ रूप अहमिति अधिकाई।। तहँ बैठ महेस गन दोऊ। बिप्रबेष गति लखइ न कोऊ।। करहिं कूटि नारदहि सुनाई। नीकि दीन्हि हरि सुंदरताई।। रीझहि राजकुअँरि छबि देखी। इन्हहि बरिहि हरि जानि बिसेषी।। मुनिहि मोह मन हाथ पराएँ। हँसहिं संभु गन अति सचु पाएँ।। जदपि सुनहिं मुनि अटपटि बानी। समुझि न परइ बुद्धि भ्रम सानी।। काहुँ न लखा सो चरित बिसेषा। सो सरूप नृपकन्याँ देखा।। मर्कट बदन भयंकर देही। देखत हृदयँ क्रोध भा तेही।।

jeṁhi samāja baiṁṭhe muni jāī | hṛdayaṁ rūpa ahamiti adhikāī || tahaṁ baiṭha mahesa gana doū | bipra-beṣa gati lakhai na koū || karahiṁ kūṭi nāradahi sunāī | nīkī dīnhi hari suṁdaratāī || rījhahi rājakuãri chabi dekhī | inhahi barihi hari jāni biseṣī || munihi moha mana hātha parāẽ | haṁsahiṁ saṁbhu gana ati sacu pāẽ || jadapi sunahiṁ muni aṭapaṭi bānī | samujhi na parai buddhi bhrama sānī || kāhuṁ na lakhā so carita biseṣā | so sarūpa nṛpakanyā̃ dekhā || markaṭa badana bhayaṁkara dehī | dekhata hṛdayaṁ krodha bhā tehī ||

Sa pagtitipong iyon kung saan ang mga pantas ay nakaupo, ang pagmamataas sa sarili ay lumobo sa kanilang mga puso. Doon umupo si Mahesha kasama ang kanyang dalawang kasama; walang sinuman ang makakakita sa kanilang kilos sa ilalim ng pananamit ng Brahmin. Sila ay nagsalita ng may tusong hangarin at pinakinggan ni Narada, at ang magandang kagandahan ng Panginoon ay ibinigay sa mainam na sukat. Ang prinsesa, nakikita ang karangyaang iyon, ay nainlab, akala niya si Hari sa espesyal na kahulugan, kaya nagpasya siyang pakasalan siya. Ang ilusyon ay sumakop sa pantas at ang kanyang isipan ay lumampas sa kanyang sariling kontrol; si Shiva at ang kanyang mga kasama ay tumawa, natagpuan nila na ang bagay ay totoo. Bagaman narining ng pantas ang mga kakaibang salita, ang kanyang katalinuhan, na binahiran ng kalituhan, ay hindi makaintindi. Walang sinuman ang nakapansin sa natatanging banal na paglalaro; tanging anak na babae ng hari ang nakakita sa anyong iyon. Mukhang unggoy, na kakila-kilabot na katawan, sa pagkakita sa kanya ay sumiklab ang galit sa kanyang puso.

Verse 284 (दोहा/सोरठा)

सखीं संग लै कुअँरि तब चलि जनु राजमराल। देखत फिरइ महीप सब कर सरोज जयमाल।।134।।

sakhīṁ saṅga lai kuãri taba cali janu rāja-marāla | dekhata phirai mahīpa saba kara saroja jayamāla ||134||

Pagkatapos ang prinsesa, kasama ng kanyang mga katulong, ay lumabas tulad ng isang makaharing sisne sa sukat na karangalan. Ang mga hari ay paulit-ulit na lumingon upang tumingin; at sa kanilang mga kamay na tulad ng lotus ay ang mga koronang pangkasal na nanginginig habang nanonood sila.

Verse 285 (चौपाई)

जेहि दिसि बैठे नारद फूली। सो दिसि देहि न बिलोकी भूली।। पुनि पुनि मुनि उकसहिं अकुलाहीं। देखि दसा हर गन मुसकाहीं।। धरि नृपतनु तहँ गयउ कृपाला। कुअँरि हरषि मेलेउ जयमाला।। दुलहिनि लै गे लच्छिनिवासा। नृपसमाज सब भयउ निरासा।। मुनि अति बिकल मोंहँ मति नाठी। मनि गिरि गई छूटि जनु गाँठी।। तब हर गन बोले मुसुकाई। निज मुख मुकुर बिलोकहु जाई।। अस कहि दोउ भागे भयँ भारी। बदन दीख मुनि बारि निहारी।। बेषु बिलोकि क्रोध अति बाढ़ा। तिन्हहि सराप दीन्ह अति गाढ़ा।।

jehi disi baiṭhe nārada phūlī. so disi dehi na bilokī bhūlī.. puni puni muni ukasahiṁ akulāhīṁ. dekhi dasā hara-gaṇa musakāhīṁ.. dhari nṛpa-tanu tahaṁ gayau kṛpālā. kuaṁri haraṣi meleu jaya-mālā.. dulahini lai ge lacchini-vāsa. nṛpa-samāja saba bhayau nirāsā.. muni ati bikala moṁhaṁ mati nāṭhī. mani giri gaī chūṭi janu gāṁṭhī.. taba hara-gaṇa बोले musukāī. nija mukha mukura bilokahu jāī.. asa kahi dou bhāge bhayaṁ bhārī. badana dīkha muni bāri nihārī.. beṣu biloki krodha ati bāṛhā. tinhahi sarāpa dīnha ati gāṛhā..

Sa direksyon kung saan si Nārada ay nakaupo, na namumula sa kasiyahan, sa direksyong iyon siya ay nakalimutan pang tumingin. Paulit-ulit ang mga pantas ay nang-aasar at ginugulo siya, na lalong nagiging hindi mapakali; nakikita ang kanyang kalagayan, ang mga kasama ni Śiva ay ngumiti. Pagkatapos ang Mapagkahabagin ay nagkuha ng isang makaharing anyo at pumunta roon; ang prinsesa, na nagagalak, ay naglagay sa kanya ng koronang tagumpay. Ang nobya ay dinala kay Lakṣmī, at ang buong pagtitipon ng mga hari ay nadismaya. Ang pantas ay naging labis na nalito; ang aking kalamigan ay tumakas, tulad ng isang hiyas na nahuhulog sa kanyang tali. Pagkatapos ang mga kasama ni Śiva ay nagsabi, na ngumiti, "Pumunta ka, tingnan mo ang iyong sariling mukha sa salamin." Kaya sinasabi, ang dalawa ay tumakbo sa matinding takot; ang pantas ay tumingin nang paulit-ulit sa kanyang mukha. Nakikita ang pananamit, ang kanyang galit ay sumiklab nang labis, at kanyang binigyan sila ng isang napakabigat na sumpa.

Verse 286 (दोहा/सोरठा)

होहु निसाचर जाइ तुम्ह कपटी पापी दोउ। हँसेहु हमहि सो लेहु फल बहुरि हँसेहु मुनि कोउ।।135।।

hohu nisācara jāi tumha kapaṭī pāpī dou | hamahi haँsehu so lehu phala bahuri haँsehu muni kou ||135||

Pumunta kayo, maging mga rakshasang gumagala sa gabi, kayong dalawang mapanlinlang na makasalanan. Dahil tumawa kayo sa akin, tanggapin ninyo ang bunga ng gawaing iyon; at mula ngayon huwag nang muling tutuya ang sinumang rishi.

Verse 287 (चौपाई)

पुनि जल दीख रूप निज पावा। तदपि हृदयँ संतोष न आवा।। फरकत अधर कोप मन माहीं। सपदी चले कमलापति पाहीं।। देहउँ श्राप कि मरिहउँ जाई। जगत मोर उपहास कराई।। बीचहिं पंथ मिले दनुजारी। संग रमा सोइ राजकुमारी।। बोले मधुर बचन सुरसाईं। मुनि कहँ चले बिकल की नाईं।। सुनत बचन उपजा अति क्रोधा। माया बस न रहा मन बोधा।। पर संपदा सकहु नहिं देखी। तुम्हरें इरिषा कपट बिसेषी।। मथत सिंधु रुद्रहि बौरायहु। सुरन्ह प्रेरी बिष पान करायहु।।

puni jalu dīkha rūpa nija pāvā | tadapi hṛdayã santoṣa na āvā || pharakat adhara kopa mana māhī̃ | sapadī cale kamalāpati pāhī̃ || dehaũ śrāpa ki marihaũ jāī | jagata mora upahāsa karāī || bīcahĩ pantha mile danujārī | saṅga ramā soi rāja-kumārī || bole madhura bacana surasāī̃ | muni kahã cale bikala kī nāī̃ || sunata bacana upajā ati krodhā | māyā basa na rahā mana bodhā || para saṃpadā sakahu nahĩ dekhī | tumharẽ iriṣā kapaṭa biseṣī || mathata siṃdhu rudrahi baurāyahu | suranha prerī biṣa pāna karāyahu ||

Muling tumingin siya sa tubig at nabawi ang kanyang sariling anyo; ngunit kahit noon ay walang kasiyahan ang pumasok sa kanyang puso. Nanginig ang kanyang mga labi; sumiklab ang poot sa kanyang isipan; agad na naglakbay siya patungo sa Panginoon ni Lakshmi. 'Ibig ko bang magbigay ng sumpa, o pumunta at mamatay? Ang buong mundo ay magtatawanan sa akin.' Sa gitna ng daan ay nakilala niya ang Kaaway ng mga demonyo; kasama Niya si Rama, ang Prinsesang royal. Nagsalita ang Panginoon ng mga diyos ng mga mababangong salita; ngunit ang rishi ay nagpatuloy, na tila nawala sa sarili. Sa pagdinig ng mga salitang iyon, isang matinding galit ang sumibol; sa ilalim ng kapangyarihan ni Maya, ang malinaw na pagpapasiya ng isipan ay hindi nanatili. 'Hindi ninyo matitiis na makita ang kasaganaan ng iba; ang inggit at panlilinlang ay inyong tanging bisyo. Nang ang karagatan ay pinalo, inyong pinabaliw si Rudra, at, sa pag-uudyok sa mga diyos, inyong pinainom siya ng lason.'

Verse 288 (दोहा/सोरठा)

असुर सुरा बिष संकरहि आपु रमा मनि चारु। स्वारथ साधक कुटिल तुम्ह सदा कपट ब्यवहारु।।136।।

asura surā biṣa saṅkarahi āpu ramā mani cāru | swāratha sādhaka kuṭila tumha sadā kapaṭa byavahāru ||136||

Tulad ng demonyo at nakalalasing, lason na dapat pasanin ni Shankara, ngunit sa inyong sariling mga mata kayo ay isang nagniningning na hiyas ni Lakshmi. Baluktot sa paghahangad ng inyong sariling layunin, ang panlilinlang ay laging kaparaanan ng inyong mga gawain.

Verse 289 (चौपाई)

परम स्वतंत्र न सिर पर कोई। भावइ मनहि करहु तुम्ह सोई।। भलेहि मंद मंदेहि भल करहू। बिसमय हरष न हियँ कछु धरहू।। डहकि डहकि परिचेहु सब काहू। अति असंक मन सदा उछाहू।। करम सुभासुभ तुम्हहि न बाधा। अब लगि तुम्हहि न काहूँ साधा।। भले भवन अब बायन दीन्हा। पावहुगे फल आपन कीन्हा।। बंचेहु मोहि जवनि धरि देहा। सोइ तनु धरहु श्राप मम एहा।। कपि आकृति तुम्ह कीन्हि हमारी। करिहहिं कीस सहाय तुम्हारी।। मम अपकार कीन्ही तुम्ह भारी। नारी बिरहँ तुम्ह होब दुखारी।।

parama svatantra na sira para koī | bhāvai manahi karahu tumha soī || bhalehi manda mandehi bhala karahū | bisamaya haraṣa na hiyã kacha chu dharahū || dahaki-dahaki paricehu saba kāhū | ati asaṅka mana sadā uchāhū || karama subhāsubha tumhahi na bādhā | aba lagi tumhahi na kāhū̃ sādhā || bhale bhavana aba bāyana dīnhā | pāvahuge phala āpana kīnhā || bãcehu mohi javani dhari dehā | soī tanu dharahu śrāpa mama ehā || kapi ākṛti tumha kīnhi hamārī | karihahĩ kīsa sahāya tumhārī || mama apakāra kīnhī tumha bhārī | nārī birahã tumha hoba dukhārī ||

'Sukdulang malaya, walang sinumang nakatayo sa inyong ulo. Gawin ninyo kung ano ang ikalulugod ng inyong isipan. Kung kayo ay gumawa ng mabuti sa mabuti o mabuti sa masama, huwag huminto ang paghanga o galak sa inyong puso. Lumakad nang may lakas at kalayaan sa lahat ng lugar; panatilihin ang inyong isipan na laging walang takot at mataas ang diwa. Ang mga bunga ng mabubuti o masasamang gawa ay hindi humahawak sa inyo; hanggang ngayon ay walang sinumang nakapagpasakop sa inyo. Mabuti nga: ngayon ay nagbigay ako sa inyo ng limos, ngunit kayo ay aanihin ng bunga ng inyong sariling ginawa. Nakatakas kayo sa akin sa pamamagitan ng pagkakaroon ng isang katawan; kaya't assumerin ninyo ang anyong iyon, ito ang aking sumpa. Inyong kinuha ang aking anyong unggoy; ang mga unggoy ay magiging inyong mga katulong. Inyong ginawa sa akin ang malaking pinsala; sa paghihiwalay sa isang babae kayo ay lubos na malulumbay.'

Verse 290 (दोहा/सोरठा)

श्राप सीस धरी हरषि हियँ प्रभु बहु बिनती कीन्हि। निज माया कै प्रबलता करषि कृपानिधि लीन्हि।।137।।

śrāpa sīsa dharī haraṣi hiyã prabhu bahu binatī kīnhi. nija māyā kai prabalatā karaṣi kṛpānidhi līnhi..137..

Sa pagyuko ng Kanyang ulo sa sumpa, ang Panginoon, na nagagalak sa Kanyang puso, ay gumawa ng maraming mapagpakumbabang pakiusap. Pagkatapos ang Kayamanan ng Habag, sa pagtantong ang hindi matatagisang kapangyarihan ng Kanyang sariling Maya, ay tinanggap ito.

Verse 291 (चौपाई)

जब हरि माया दूरि निवारी। नहिं तहँ रमा न राजकुमारी।। तब मुनि अति सभीत हरि चरना। गहे पाहि प्रनतारति हरना।। मृषा होउ मम श्राप कृपाला। मम इच्छा कह दीनदयाला।। मैं दुर्बचन कहे बहुतेरे। कह मुनि पाप मिटिहिं किमि मेरे।। जपहु जाइ संकर सत नामा। होइहि हृदयँ तुरंत बिश्रामा।। कोउ नहिं सिव समान प्रिय मोरें। असि परतीति तजहु जनि भोरें।। जेहि पर कृपा न करहिं पुरारी। सो न पाव मुनि भगति हमारी।। अस उर धरि महि बिचरहु जाई। अब न तुम्हहि माया निअराई।।

jaba hari māyā dūri nivārī | nahiṁ tahaṁ ramā na rājakumārī || taba muni ati sabhīta hari caranā | gahe pāhi pranatārati haranā || mṛṣā hou mama śrāpa kṛpālā | mama icchā kaha dīnadayālā || maiṁ durbacana kahe bahutere | kaha muni pāpa miṭihiṁ kimi mere || japahu jāi śaṅkara sata nāmā | hoihi hṛdayaṁ turaṁta biśrāmā || kou nahiṁ siva samāna priya moreṁ | asi paratīti tajahu jani bhoreṁ || jehi para kṛpā na karahiṁ purārī | so na pāva muni bhagati hamārī || asa ura dhari mahi bicarahu jāī | aba na tumhahi māyā niarāī ||

Nang ang Panginoon ay nag-alis ng tabing ni Maya, doon ay hindi na nagpumalit si Lakshmi ni anumang prinsesa. Pagkatapos ang rishi, na lubos na natakot, ay yumakap sa mga paa ng Panginoon, 'Protektahan ninyo ako, O nag-aalis ng hirap ng mga yumuyuko.' 'Pawalang-bisa ang aking sumpa, O Mapaghabag; bigyan ninyo ako ng aking kahilingan, O maawain sa mga dukha.' 'Marami akong sinalitang malalalang salita,' sabi ng rishi; 'paano malilinis ang aking mga kasalanan?' 'Pumunta kayo,' sabi ng Panginoon, 'at ulitin ang tunay na Pangalan ni Shankara; agad na magkakaroon ng kapayapaan sa inyong puso. Walang sinumang minamahal sa Akin tulad ni Shiva, huwag ninyong pabayaan ang paniniwalang ito, kahit sa pagkakamali. Siya na hindi pinagkakalooban ng grasya ng Kaaway ng Pura, O rishi, ay hindi kailanman makakamit ang debosyon sa Akin. Itagan ito sa inyong puso, pumunta at maglakbay sa lupa; ngayon ay hindi na lalapit sa inyo si Maya muli.'

Verse 292 (दोहा/सोरठा)

बहुबिधि मुनिहि प्रबोधि प्रभु तब भए अंतरधान।। सत्यलोक नारद चले करत राम गुन गान।।138।।

bahubidhi munihi prabodhi prabhu taba bhae antardhāna. satyaloka nārada cale karata rāma guna gāna. ||138||

Sa ganitong paraan, sa maraming kaparaanan ay itinuro at binigyan ng liwanag ng Panginoon ang rishi, at pagkatapos ay naglaho sa paningin. Doon ay naglakbay si Narada patungo sa Satyaloka, na laging umaawit ng mga papuri sa mga katangian ni Sri Rama.

Verse 293 (चौपाई)

हर गन मुनिहि जात पथ देखी। बिगतमोह मन हरष बिसेषी।। अति सभीत नारद पहिं आए। गहि पद आरत बचन सुनाए।। हर गन हम न बिप्र मुनिराया। बड़ अपराध कीन्ह फल पाया।। श्राप अनुग्रह करहु कृपाला। बोले नारद दीनदयाला।। निसिचर जाइ होहु तुम्ह दोऊ। बैभव बिपुल तेज बल होऊ। भुजबल बिस्व जितब तुम्ह जहिआ। धरिहहिं बिष्नु मनुज तनु तहिआ। समर मरन हरि हाथ तुम्हारा। होइहहु मुकुत न पुनि संसारा।। चले जुगल मुनि पद सिर नाई। भए निसाचर कालहि पाई।।

hara gana munihi jāta patha dekhī | bigata-moha mana haraṣa biseṣī || ati sabhīta nārada pahiṃ āe | gahi pada ārata bacana sunāe || hara gana hama na bipra munirāyā | baṛa aparādha kīnha phala pāyā || śrāpa anugraha karahu kṛpālā | बोले nārada dīna-dayālā || nisicara jāi hohu tumha doū | baibhava bipula teja bala hoū || bhuja-bala bisva jitaba tumha jahiā | dharihahiṃ biṣṇu manuja tanu tahiā || samara marana hari hātha tumhārā | hoiha hu mukuta na puni saṃsārā || cale jugala muni pada sira nāī | bhae nisācara kālahi pāī ||

Sa pagkakita na ang mga rishi ay umalis sa kanilang daan, ang mga kasama ni Shiva, na nailigtas sa ilusyon, ay lubos na nagalak. Sa matinding takot sila ay pumunta kay Narada; sa pagyakap sa kanyang mga paa, ibinuhos nila ang kanilang mapanglaw na pakiusap: 'Panginoon, kami ay mga kasama lamang ni Shiva, hindi mga brahmin na rishi. Nagkasala kami nang malaki at natanggap namin ang bunga nito. O mapaghabag, pahupain ninyo ang sumpa ng grasya.' Gayon sinabi ni Narada, na maawain sa mga naghihirap: 'Pumunta kayo, maging mga demonyong gumagala sa gabi, kayong dalawa; magkakaroon kayo ng malaking karangyaan, kislap, at lakas. Sa lakas ng inyong mga bisig, manakop kayo sa mundo, hanggang sa lugar kung saan si Vishnu ay kukuha ng katawang tao. Ang inyong kamatayan sa digmaan ay mangyayari sa kamis mismo ni Hari; makakamit ninyo ang kalayaan at hindi na babalik sa ikot ng kapanganakan.' Ang dalawa ay yumuko sa mga paa ng rishi at umalis; sa takdang panahon sila ay naging mga rakshasa.

Verse 294 (दोहा/सोरठा)

एक कलप एहि हेतु प्रभु लीन्ह मनुज अवतार। सुर रंजन सज्जन सुखद हरि भंजन भुबि भार।।139।।

eku kalapa ehi hetu prabhu līnha manuja avatāra | sura rañjana sajjana sukhada hari bhañjana bhuvi bhāra ||139||

Para sa layuning ito, minsan sa bawat kalpa ang Panginoon ay kumukuha ng katawang tao: upang magalak ang mga diyos, magdulot ng kasiyahan sa mga matuwid, at tulad ni Hari, wasakin ang pasanin na tumitimbang sa lupa.

Verse 295 (चौपाई)

एहि बिधि जनम करम हरि केरे। सुंदर सुखद बिचित्र घनेरे।। कलप कलप प्रति प्रभु अवतरहीं। चारु चरित नानाबिधि करहीं।। तब तब कथा मुनीसन्ह गाई। परम पुनीत प्रबंध बनाई।। बिबिध प्रसंग अनूप बखाने। करहिं न सुनि आचरजु सयाने।। हरि अनंत हरिकथा अनंता। कहहिं सुनहिं बहुबिधि सब संता।। रामचंद्र के चरित सुहाए। कलप कोटि लगि जाहिं न गाए।। यह प्रसंग मैं कहा भवानी। हरिमायाँ मोहहिं मुनि ग्यानी।। प्रभु कौतुकी प्रनत हितकारी।।सेवत सुलभ सकल दुख हारी।।

ehi bidhi janama karama hari kere | sundara sukhada bicitra ghanere || kalapa kalapa prati prabhu avatarahīṁ | cāru carita nānā-bidhi karahīṁ || taba taba kathā munīsanha gāī | parama punīta prabandha banāī || bibidha prasaṅga anūpa bakhāne | karahiṁ na suni ācaraju sayāne || hari anaṁta hari-kathā anaṁtā | kahahiṁ sunahiṁ bahu-bidhi saba saṁtā || rāmacandra ke carita suhāe | kalapa koṭi lagi jāhiṁ na gāe || yaha prasaṅga maiṁ kahā bhavānī | hari-māyāṁ mohahiṁ muni gyānī || prabhu kautukī pranata hitakārī | sevata sulabha sakala dukha hārī ||

Sa ganitong paraan ang mga kapanganakan at gawa ni Hari ay magaganda, nagdudulot ng kasiyahan, sari-sari, at sagana. Sa bawat panahon sa bawat panahon ang Panginoon ay bumababa, at sa iba't ibang paraan ay isinasagawa Niya ang Kanyang mga kaakit-akit na gawa. Noon at muli ang mga marurunong na rishi ay umaawit ng kuwentong iyon, na binubuo ito sa mga tunay na paglilinis na komposisyon. Ikinukwento nila ang mga kakaibang yugto ng maraming uri, kaya't kahit ang mga pantas ay hindi nagsasawa sa paghanga sa pagdinig. Si Hari ay walang hanggan, at walang hanggan ang kuwento ni Hari; ang mga santo ay nagsasabi at nakikinig nito sa walang hanggang mga paraan. Ang mga magagandang gawa ni Ramachandra ay ganito na kahit sa pamamagitan ng mga krores ng panahon ay hindi sila ganap na inaawit. Ang yugto na ito ay aking isinalaysay, O Bhavani: ang maya ni Hari ay kayang linlangin kahit ang mga rishi na mga marunong. Ang Panginoon ay mapaglaro at tagapagkaloob ng kabutihan sa mga yumuyuko; kapag sinamba Siya ay madaling lapitan, ang tagapag-alis ng lahat ng hirap.

Verse 296 (दोहा/सोरठा)

सुर नर मुनि कोउ नाहिं जेहि न मोह माया प्रबल।। अस बिचारि मन माहिं भजिअ महामाया पतिहि।।140।।

sura nara muni kou nāhiṁ jehi na moha māyā prabala || aśa bicāri mana māhiṁ bhaji-a mahāmāyā pati-hi ||140||

Walang sinuman, dios, tao, o pantas, na hindi napapasailalim sa kapangyarihan ng ilusyon at Māyā. Sa pag-alam nito sa loob ng puso, dapat sambahin ang Panginoon ng Mahā-Māyā Mismo.

Verse 297 (चौपाई)

अपर हेतु सुनु सैलकुमारी। कहउँ बिचित्र कथा बिस्तारी।। जेहि कारन अज अगुन अरूपा। ब्रह्म भयउ कोसलपुर भूपा।। जो प्रभु बिपिन फिरत तुम्ह देखा। बंधु समेत धरें मुनिबेषा।। जासु चरित अवलोकि भवानी। सती सरीर रहिहु बौरानी।। अजहुँ न छाया मिटति तुम्हारी। तासु चरित सुनु भ्रम रुज हारी।। लीला कीन्हि जो तेहिं अवतारा। सो सब कहिहउँ मति अनुसारा।। भरद्वाज सुनि संकर बानी। सकुचि सप्रेम उमा मुसकानी।। लगे बहुरि बरने बृषकेतू। सो अवतार भयउ जेहि हेतू।।

apara hetu sunu saila-kumārī | kahuṁ bicitra kathā bistārī || jehi kārana aja aguna arūpā | brahma bhayu kosalapura bhūpā || jo prabhu bipina firata tumha dekhā | bandhu sameta dhareṁ muni-beṣā || jāsu carita avaloki bhavānī | satī sarīra rahihu baurānī || ajahum̐ na chāyā miṭati tumhārī | tāsu carita sunu bhrama ruja hārī || līlā kīnhi jo tehiṁ avatārā | so saba kahihauṁ mati anusārā || bharadvāja suni saṅkara bānī | sakuci sa-prema umā musakānī || lage bahuri barane bṛṣaketū | so avatāra bhayu jehi hetū ||

Dinggin pa ang isa pang dahilan, O Anak ng Bundok; isasalaysay ko nang masaklaw ang isang kamangha-manghang kuwento. Dahil sa kung saan ang Hindi Ipinanganak, walang katangian at walang anyo na Brahman ay naging hari ng Kosala. Ang Panginoong iyon na iyong nakitang gumagala sa kagubatan, na suot ang kasuotan ng mga asetiko kasama ang kanyang mga kamag-anak. Sa pagkakakita sa kanyang mga gawa, O Bhavānī, ikaw ay mananatiling parang baliw sa katawan ni Satī. Hanggang ngayon ang iyong impression sa Kanya ay hindi nabubura; dinggin ang kanyang kwento, ang sumisira sa sakit ng ilusyon. Ang lahat ng banal na laro na kanyang ginawa sa pagkataong iyon, isasalaysay ko ayon sa aking pag-unawa. Si Bharadvāja, sa pagdinig sa mga salita ni Śaṅkara, si Umā ay ngumiti na may mapagmahal na pagkamahiyain; Pagkatapos ang Panginoong may bandila ng Toro ay muling nagsimulang ilarawan kung bakit ang pagkababa ay naganap.