Sarga 57

Verse 1

ततस्सन्तप्तहृदय: स्मरन्निग्रहमात्मन:। विनिश्श्वस्य विनिश्श्वस्य कृतवैरो महत्मना।।1.57.1।।स दक्षिणां दिशं गत्वा महिष्या सह राघव ।तताप परमं घोरं विश्वामित्रो महत्तप:।।1.57.2।। फलमूलाशनो दान्तश्चकार सुमहत्तप:।

Pagkaraan, nag-aalab ang kanyang puso sa pag-alaala sa sariling kahihiyan; paulit-ulit na napabuntong-hininga si Viśvāmitra, at sa pagkakabuo ng poot laban sa dakilang Vasiṣṭha, tumalikod siya upang tahakin ang landas ng matinding tapasya.

Verse 2

ततस्सन्तप्तहृदय: स्मरन्निग्रहमात्मन:। विनिश्श्वस्य विनिश्श्वस्य कृतवैरो महत्मना।।1.57.1।।स दक्षिणां दिशं गत्वा महिष्या सह राघव ।तताप परमं घोरं विश्वामित्रो महत्तप:।।1.57.2।। फलमूलाशनो दान्तश्चकार सुमहत्तप:।

Pagkaraan, nag-aalab ang kanyang puso sa pag-alaala sa sariling pagkapahiya; paulit-ulit siyang napabuntong-hininga—sapagkat sa dakilang-loob ay nagbunga siya ng pagkapoot. Kaya, O Rāghava, si Viśvāmitra ay nagtungo sa timog kasama ang kanyang pangunahing reyna. Doon ay nagsagawa siya ng sukdulang mabagsik na tapas; namuhay sa prutas at ugat, napigil ang mga pandama, at tinupad ang pinakamatinding penitensiya.

Verse 3

अथास्य जज्ञिरे पुत्रास्सत्यधर्मपरायणा:।हविष्यन्दो मधुष्यन्दो दृढनेत्रो महारथ:।।1.57.3।।

Pagkaraan nito, ipinanganak sa kanya ang mga anak na nakatuon sa katotohanan at dharma: sina Haviṣyanda, Madhuṣyanda, Dṛḍhanetra, at Mahāratha.

Verse 4

पूर्णे वर्षसहस्रे तु ब्रह्मा लोकपितामह:।अब्रवीन्मधुरं वाक्यं विश्वामित्रं तपोधनम्।।1.57.4।।

Nang maganap ang isang libong taon, si Brahmā, ang dakilang ninuno ng mga daigdig, ay nagsalita ng matatamis na salita kay Viśvāmitra, na ang yaman ay ang mahigpit na pagninilay.

Verse 5

चिता राजर्षिलोकास्ते तपसा कुशिकात्मज।अनेन तपसा त्वां तु राजर्षिरिति विद्महे।।1.57.5।।

Nakamit mo, O anak ni Kuśika, sa pamamagitan ng iyong tapas ang mga daigdig ng mga rājārṣi; at dahil sa mismong pagninilay na ito, kinikilala ka naming isang Rājarṣi.

Verse 6

एवमुक्त्वा महातेजा जगाम सह दैवतै:।त्रिविष्टपं ब्रह्मलोकं लोकानां परमेश्वर:।।1.57.6।।

Pagkasabi nito, ang dakilang maningning na Panginoon ng mga daigdig ay lumisan kasama ng mga diyos, at nagbalik sa Triviṣṭapa—sa Brahmaloka.

Verse 7

विश्वामित्रोऽपि तच्छ्रुत्वा ह्रिया किञ्चिदवाङ्मुख:।दु:खेन महताऽऽविष्टस्समन्युरिदमब्रवीत् ।।1.57.7।।

Nang marinig iyon, si Viśvāmitra ay bahagyang yumuko ang mukha sa hiya; nilamon ng matinding dalamhati at ginising ng galit, ay nagsalita siya ng ganito.

Verse 8

तपश्च सुमहत्तप्तं राजर्षिरिति मां विदु:।देवास्सर्षिगणास्सर्वे नास्ति मन्ये तप:फलम्।।1.57.8।।

“Nagsagawa ako ng napakadakilang tapas, ngunit ako’y kilala lamang ng lahat ng mga diyos at ng mga pangkat ng mga ṛṣi bilang rājārṣi. Sa palagay ko, walang bunga ang aking pagninilay.”

Verse 9

इति निश्चित्य मनसा भूय एव महातपा:।तपश्चकार काकुत्स्थ परमं परमात्मवान्।।1.57.9।।

Sa gayon, matapos pagtibayin sa kanyang isipan, ang dakilang asceta—O inapo ni Kakutstha—na matatag ang loob, ay muling nagsagawa ng pinakamataas na mga pag-aayuno at pagninilay.

Verse 10

एतस्मिन्नेव काले तु सत्यवादी जितेन्द्रिय:।त्रिशङ्कुरिति विख्यात इक्ष्वाकुकुलवर्धन:।।1.57.10।।

Sa mismong panahong iyon, may isang bantog na hari na tinatawag na Triśaṅku, tagapagpalago ng angkan ng Ikṣvāku—tapat sa salita at may pagpipigil sa sarili.

Verse 11

तस्य बुद्धिस्समुत्पन्ना यजेयमिति राघव ।गच्छेयं स्वशरीरेण देवानां परमां गतिम्।।1.57.11।।

O Rāghava, sumibol sa kanya ang ganitong isip: “Magsasagawa ako ng yajña, at sa mismong katawang ito ay mararating ko ang kataas-taasang dako ng mga deva.”

Verse 12

स वसिष्ठं समाहूय कथयामास चिन्तितम्।अशक्यमिति चाप्युक्तो वसिष्ठेन महात्मना।।1.57.12।।

Tinawag niya si Vasiṣṭha at isinalaysay ang kanyang napagpasyahan; ngunit sinabi ng dakilang Vasiṣṭha na ito’y hindi maaaring maganap.

Verse 13

प्रत्याख्यातो वसिष्ठेन स ययौदक्षिणां दिशम्। ततस्तत्कर्मसिद्ध्यर्थं पुत्रां स्तस्य गतो नृप:।।1.57.13।।

Tinanggihan ni Vasiṣṭha, ang hari’y nagtungo sa dakong timog; at upang magtagumpay sa layuning iyon, nilapitan niya ang mga anak ni Vasiṣṭha.

Verse 14

वासिष्ठा दीर्घतपसस्तपो यत्र हि तेपिरे।त्रिशंङ्कुस्सुमहातेजा श्शतं परमभास्वरम्।।1.57.14।।वसिष्ठपुत्रान् ददृशे तप्यमानान् यशस्विन:।

Ang makapangyarihang Triśaṅku ay dumating sa pook na pinagtiyagaan ng mahabang tapasya ng mga anak ni Vasiṣṭha; doon niya nakita ang mga tanyag at maningning na anak ni Vasiṣṭha—isang daan sila—na abala sa pagninilay at pag-aayuno.

Verse 15

सोऽभिगम्य महात्मनस्सर्वानेव गुरोस्सुतान्।।1.57.15।।अभिवाद्यानुपूर्व्येण ह्रिया किञ्चिदवाङ्मुख:।अब्रवीत्सुमहाभगान्सर्वानेव कृताञ्जलि:।।1.57.16।।

Lumapit siya sa lahat ng dakilang anak ng kanyang guro; isa-isa niya silang binati at sinamba ayon sa nararapat. Sa hiya at pagpapakumbaba, bahagyang nakayuko ang mukha, at magkatiklop ang mga palad, nagsalita siya sa lahat ng mapalad na rishi.

Verse 16

सोऽभिगम्य महात्मनस्सर्वानेव गुरोस्सुतान्।।1.57.15।।अभिवाद्यानुपूर्व्येण ह्रिया किञ्चिदवाङ्मुख:।अब्रवीत्सुमहाभगान्सर्वानेव कृताञ्जलि:।।1.57.16।।

Matapos silang batiin nang may paggalang ayon sa pagkakasunod ng nakatatanda, sa hiya’y bahagyang nakayuko ang mukha, nagsalita siya sa lahat ng lubhang mararangal na yaon, na nakatiklop ang mga palad.

Verse 17

शरणं व: प्रपद्येऽहं शरण्यान् शरणागत:।प्रत्याख्यातोऽस्मि भद्रं वो वसिष्ठेन महात्मना।।1.57.17।।

Ako’y sumasailalim sa inyong kanlungan, O kayong nagbibigay-kanlungan sa lumalapit na naghahanap ng pag-iingat. Pagpalain nawa kayo. Tinanggihan ako ng dakilang si Vasiṣṭha.

Verse 18

यष्टुकामो महायज्ञं तदनुज्ञातुमर्हथ।गुरुपुत्रानहं सर्वान्नमस्कृत्य प्रसादये।।1.57.18।।

Nais kong magsagawa ng isang dakilang yajña; nararapat ninyong ipagkaloob ang inyong pahintulot. Sa pagyuko ko sa inyong lahat, mga anak ng aking guro, hinihiling ko ang inyong biyaya at pagsang-ayon.

Verse 19

शिरसा प्रणतो याचे ब्राह्मणान् तपसि स्थितान्।ते मां भवन्तस्सिद्ध्यर्थं याजयन्तु समाहिता:।।1.57.19।।सशरीरो यथाऽहं हि देवलोकमवाप्नुयाम्।

Yukô ang ulo, taimtim kong isinasamo sa inyo, mga Brahman na matatag sa tapas: nawa’y kayo, na may payapang pag-iisip, ang magpaganap sa akin ng yajña para sa katuparan ng aking layon—upang marating ko ang daigdig ng mga deva, sa mismong katawang ito.

Verse 20

प्रत्याख्यातो वसिष्ठेन गतिमन्यां तपोधना:।।1.57.20।।गुरुपुत्रानृते सर्वान्नाहं पश्यामि काञ्चन।

Itinakwil ni Vasiṣṭha; kaya, O ikaw na ang yaman ay tapas, wala akong nakikitang ibang landas—maliban sa mga anak ng aking guro.

Verse 21

इक्ष्वाकूणां हि सर्वेषां पुरोधा: परमा गति:।।1.57.21।।पुरोधसस्तु विद्वांसस्तारयन्ति सदा नृपान्।तस्मादनन्तरं सर्वे भवन्तो दैवतं मम।।1.57.22।।

Sapagkat sa lahat ng mga hari ng Ikṣvāku, ang purohita ang pinakamataas na kanlungan. Ang marurunong na tagapagturo ay laging nagliligtas at gumagabay sa mga hari tungo sa kabutihan at wastong landas. Kaya, pagkatapos niya, kayong lahat ay siya mismong mga diyos ko.