Sarga 25

Verse 1

अथ तस्याप्रमेयस्य मुनेर्वचनमुत्तमम्।श्रुत्वा पुरुषशार्दूल: प्रत्युवाच शुभां गिरम्।।।।

Nang marinig ang dakilang wika ng di-masusukat na muni, si Rāma—ang tigre sa mga tao—ay tumugon sa mapalad at mahinahong pananalita.

Verse 2

अल्पवीर्या यदा यक्षा श्श्रूयन्ते मुनिपुङ्गव।कथन्नागसहस्रस्य धारयत्यबला बलम्।।।।

O pinakamainam sa mga pantas, kung ang mga Yakṣa ay nababalitang kakaunti ang lakas, paano magkakaroon ang isang babae—na itinuturing na mahina—ng lakas ng sanlibong elepante?

Verse 3

विश्वामित्रोऽब्रवीद्वाक्यं शृण येन बलोत्तरा।वरदानकृतं वीर्यं धारयत्यबला बलम्।।।।

Wika ni Viśvāmitra: Makinig ka kung paanong siya’y naging higit na malakas—kung paanong sa bisa ng ipinagkaloob na biyaya, ang babaeng iyon ay nagtaglay ng gayong lakas at kapangyarihan.

Verse 4

पूर्वमासीन्महायक्षस्सुकेतुर्नाम वीर्यवान्।अनपत्यश्शुभाचारस्स च तेपे महत्तप:।।।।

Noong unang panahon ay may isang makapangyarihang Yakṣa na nagngangalang Suketu—matapang at may mabuting asal, subalit walang supling—kaya siya’y nagsagawa ng dakilang mga pag-aayuno at matitinding tapasya.

Verse 5

पितामहस्तु सुप्रीतस्तस्य यक्षपते स्तदा।कन्यारत्नं ददौ राम ताटकां नाम नामत:।।।।

O Rāma, noon ang Pitāmaha na si Brahmā, labis na nalugod sa panginoon ng mga Yakṣa, ay nagkaloob ng isang hiyas na anak na babae—na bantog sa pangalang Tāṭakā.

Verse 6

ददौ नागसहस्रस्य बलं चास्या: पितामह:।नत्वेव पुत्रं यक्षाय ददौ ब्रह्मा महायशा:।।।।

Ang marangal na Pitāmaha na si Brahmā ay nagkaloob sa kanya ng lakas na katumbas ng sanlibong elepante; ngunit hindi niya ipinagkaloob sa Yakṣa ang isang anak na lalaki.

Verse 7

तां तु जातां विवर्धन्तीं रूपयौवनशालिनीम्।झर्झपुत्राय सुन्दाय ददौ भार्यां यशस्विनीम्।।।।

At nang siya’y isilang at lumaki, nagniningning sa ganda at kabataan, ang tanyag na siya ay ibinigay bilang asawa kay Sunda, anak ni Jharjha.

Verse 8

कस्यचित्त्वथ कालस्य यक्षी पुत्रमजायत।मारीचं नाम दुर्धर्षं यश्शापाद्राक्षसोऽभवत्।।।।

Pagkaraan ng ilang panahon, ang Yakṣī ay nagsilang ng isang anak na lalaki—di-matitinag at di-madadaig—na nagngangalang Mārīca; at dahil sa isang sumpa, siya’y naging isang Rākṣasa.

Verse 9

सुन्दे तु निहते राम सागस्त्यमृषिसत्तमम्।ताटका सह पुत्रेण प्रधर्षयितुमिच्छति।।।।

O Rama, nang mapatay si Sunda, ninais ni Tataka, kasama ang kanyang anak, na atakihin si Agastya, ang pinakadakila sa mga pantas.

Verse 10

भक्षार्थं जातसंरम्भा गर्जन्ती साभ्यधावत।0आपतन्तीं तु तां दृष्ट्वा अगस्त्यो भगवानृषि:।।।।राक्षसत्वं भजस्वेति मारीचं व्याजहार स:। 1

Umuungal at nag-aalab sa pagnanasang lumamon, siya’y sumugod. Nang makita siyang paparating, ang kagalang-galang na rishi na si Agastya ay nagsalita kay Mārīca: “Magtaglay ka ng kalikasan ng isang rākṣasa.”

Verse 11

अगस्त्य: परमक्रुद्धस्ताटकामपि शप्तवान्।।।।पुरुषादी महायक्षी विरूपा विकृतानना।इदं रूपं विहायाथ दारुणं रूपमस्तु ते।।।।

Si Agastya, lubhang nagngangalit, ay isinumpa rin si Tāṭakā.

Verse 12

अगस्त्य: परमक्रुद्धस्ताटकामपि शप्तवान्।।1.25.11।।पुरुषादी महायक्षी विरूपा विकृतानना।इदं रूपं विहायाथ दारुणं रूपमस्तु ते।।1.25.12।।

“Maging mangangain ng tao, O dakilang yakṣī, pangit ang anyo at kasuklam-suklam ang mukha. Iwan mo ang anyong ito; mula ngayon, maging iyo ang kakila-kilabot na anyo.”

Verse 13

सैषा शापकृतामर्षा ताटका क्रोधमूर्छिता।देशमुत्सादयत्येनमगस्त्यचरितं शुभम्।।।।

Ang Tāṭakā na ito, dahil sa sumpa’y nagngingitngit at nahihibang sa poot, ay winawasak ang banal na lupain na ito—ang mapalad na pook na minsang nilakaran ni Agastya.

Verse 14

एनां राघव दुर्वृत्तां यक्षीं परमदारुणाम्।गोब्राह्मणहितार्थाय जहि दुष्टपराक्रमाम्।।।।

O Rāghava, patayin mo ang yakṣīng ito—masama at lubhang malupit, may baluktot na lakas—para sa kapakanan ng mga baka at ng mga brāhmaṇa.

Verse 15

न ह्येनां शापसम्स्पृष्टां कश्चिदुत्सहते पुमान्।निहन्तुं त्रिषु लोकेषु त्वामृते रघुनन्दन।।।।

Sapagkat walang sinumang lalaki sa tatlong daigdig ang nangangahas pumatay sa kanya—sa yakṣīng ito na nasaling ng sumpa—maliban sa iyo, O kagalakan ng angkan ni Raghu.

Verse 16

न हि ते स्त्रीवधकृते घृणा कार्या नरोत्तम।चातुर्वण्यहितार्थाय कर्तव्यं राजसूनुना।।।।

O pinakadakila sa mga tao, huwag kang mag-atubili sa habag dahil babae ang papatayin; ang anak ng hari ay dapat gumanap para sa kapakanan ng apat na varṇa.

Verse 17

नृशंसमनृशंसं वा प्रजारक्षणकारणात्।पातकं वा सदोषं वा कर्तव्यं रक्षता सता।।।।

Para sa pag-iingat sa mga mamamayan, ang matuwid na tagapagtanggol ay dapat gawin ang kinakailangan—maging ito man ay magmukhang mabagsik o maamo, maging tila kasalanan o may kapintasan.

Verse 18

राज्यभारनियुक्तानामेष धर्मस्सनातन:।अधर्म्यां जहि काकुत्स्थ धर्मोह्यस्या न विद्यते।।।।

Ito ang walang hanggang dharma ng mga inatasang magpasan ng bigat ng paghahari. O Kakutstha, patayin mo ang di-matuwid na ito; sapagkat sa kanya ay walang dharma.

Verse 19

श्रूयते हि पुरा शक्रो विरोचनसुतां नृप।पृथिवीं हन्तुमिच्छन्तीं मन्थरामभ्यसूदयत्।।।।

Naririnig nga na noong unang panahon, O prinsipe, pinaslang ni Śakra (Indra) si Mantharā, anak ni Virocana, nang hangarin niyang wasakin ang daigdig.

Verse 20

विष्णुनापि पुरा राम भृगुपत्नी दृढव्रता।अनिन्द्रं लोकमिच्छन्ती काव्यमाता निषूदिता।।।।

At maging si Viṣṇu, O Rāma, noong unang panahon, ay pumatay sa matatag sa panata na asawa ni Bhṛgu—ang ina ni Kāvya—nang hangarin niya ang isang daigdig na walang Indra.

Verse 21

एतैश्चान्यैश्च बहुभी राजपुत्र महात्मभि:।अधर्मसहिता नार्यो हता: पुरुषसत्तमै:।।।।

Sa ganito at sa marami pang iba, O prinsipe, ng mga dakilang kaluluwang pinakamahuhusay sa mga lalaki, ang mga babaeng kakampi ng adharma ay pinaslang alang-alang sa dharma.

Verse 22

Wika ni Viśvāmitra: Makinig ka kung paanong siya’y naging higit na malakas—kung paanong sa bisa ng ipinagkaloob na biyaya, ang babaeng iyon ay nagtaglay ng gayong lakas at kapangyarihan.