Adhyaya 10

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । एकोद्दिष्टं ततो वक्ष्ये यदुक्तं ब्रह्मणा पुरा । मृते पुत्रैर्यथाकार्यमाशौचं च पितुर्यदि

Sinabi ni Pulastya: “Ngayon ay ipaliliwanag ko ang ritwal na tinatawag na Ekoddiṣṭa, gaya ng itinuro noon ni Brahmā—kung ano ang dapat gawin ng mga anak kapag namatay ang ama, at kung anong panahon ng ritwal na karumihan (āśauca) ang nauukol sa ama.”

Verse 2

दशाहं शावमाशौचं ब्राह्मणस्य विधीयते । क्षत्रियेषु दश द्वे च पक्षं वैश्येषु चैव हि

Ang āśauca na dulot ng kamatayan (śāva) ay itinakda na sampung araw para sa isang Brāhmaṇa; sa mga Kṣatriya ay labindalawang araw; at sa mga Vaiśya naman, tunay nga, ay isang kalahating buwan.

Verse 3

शूद्रेषु मासमाशौचं सपिंडेषु विधीयते । नैशमाचूडमाशौचं त्रिरात्रं परतः स्मृतम्

Sa mga Śūdra, itinatakda ang isang buwang āśauca kapag may namatay sa mga kamag-anak na sapinda. Ngunit sa mga lampas sa saklaw na iyon, tatlong gabi lamang ang alaala ng karumihan; at kung ang kamatayan ay naganap sa gabi, sinasabing tumatagal ito hanggang maluwagan ang tuktok-buhol ng buhok (hanggang lumipas ang gabi).

Verse 4

जननेप्येवमेव स्यात्सर्ववर्णेषु सर्वदा । अस्थिसंचयनादूर्ध्वमङ्गस्पर्शो विधीयते

Gayundin sa panganganak, maging gayon din ito—sa lahat ng panahon at sa lahat ng varṇa. Pagkaraan ng pagtitipon ng mga buto, muling ipinahihintulot ang pagdampi ng katawan (pakikisalamuha).

Verse 5

प्रेताय पिंडदानं तु द्वादशाहं समाचरेत् । पाथेयं तस्य तत्प्रोक्तं यतः प्रीतिकरं महत्

Ang piṇḍa-dāna, ang pag-aalay ng mga bilog na kanin para sa yumao, ay dapat isagawa sa loob ng labindalawang araw. Ito ang sinasabing baon niya sa paglalakbay, sapagkat nagdudulot ito ng dakilang kapanatagan.

Verse 6

यस्मात्प्रेतपुरं प्रेतो द्वादशाहेन नीयते । गृहे पुत्रकलत्रं च द्वादशाहं प्रपश्यति

Sapagkat ang yumao ay dinadala sa lungsod ng mga Preta pagkalipas ng labindalawang araw; at sa loob ng labindalawang araw na iyon, patuloy niyang natatanaw sa tahanan ang kanyang anak at asawa.

Verse 7

तस्मान्निधेयमाकाशे दशरात्रं पयस्तथा । सर्वदाहोपशांत्यर्थमध्वश्रमविनाशनम्

Kaya’t dapat maglagay ng tubig sa isang bukás at mahangin na lugar sa loob ng sampung gabi; ito’y pampawi sa lahat ng pagkapaso at init, at panlunas sa pagod ng paglalakbay.

Verse 8

ततस्त्वेकादशाहेपि द्विजानेकादशैव तु । गोत्रादिसूतकांते च भोजयेन्मनुजो द्विजान्

Pagkaraan, kahit sa ikalabing-isang araw, ang tao’y magpakain ng labing-isang brāhmaṇa; at kapag natapos na ang karumihang kaugnay ng angkan at iba pa, muli niyang pakainin ang mga brāhmaṇa.

Verse 9

द्वितीयेह्नि पुनस्तद्वदेकोद्दिष्टं समाचरेत् । नावाहनाग्नौकरणं दैवहीनं विधानतः

Sa ikalawang araw din, gayon din ang gawin: isagawa ang ritong Ekoddiṣṭa. Ayon sa itinakdang tuntunin, ito’y ginagawa nang walang pag-anyaya sa diyos at walang handog sa apoy, sapagkat wala ang sangkap na ‘daiva’.

Verse 10

एकं पवित्रमेकोर्घ एकः पिंडो विधीयते । उपतिष्ठतामिति वदेद्देयं पश्चात्तिलोदकं

Isang banal na singsing na kuśa, isang handog na arghya, at isang bilog na kanin (piṇḍa) ang ihanda. Sa pagsasabing, “Magsilapit sila,” saka ibigay ang tubig na hinaluan ng linga.

Verse 11

स्वास्ति ब्रूयाद्विप्रकरे विसर्गे चाभिरम्यताम् । शेषं पूर्ववदत्रापि कार्यं वेदविदो विदुः

Sa pagtatapos, sa gitna ng kapulungan ng mga brāhmaṇa, bigkasin ang “Svasti” bilang pagpapala, at saka magpaalam nang may kagandahang-loob. Ang iba pa, dito man, ay gawin ding gaya ng nauna—gaya ng batid ng mga nakaaalam ng Veda.

Verse 12

अनेन विधिना सर्वमनुमासं समाचरेत् । सूतकांते द्वितीयेह्नि शय्यां दद्याद्विलक्षणाम्

Sa ganitong itinakdang paraan, isagawa ang lahat nito sa bawat buwan. Pagkatapos, sa pagtatapos ng panahon ng karumihan, sa ikalawang araw, maghandog ng isang natatanging higaan bilang kaloob.

Verse 13

कांचनं पुरुषं तद्वत्फलवस्त्रसमन्वितम् । प्रपूज्य द्विजदांपत्यं नानाभरणभूषितम्

Sa gayon din, matapos sambahin nang nararapat ang isang gintong anyong-lalaki na may kasamang mga prutas at kasuotan, parangalan ang mag-asawang brāhmaṇa na pinalamutian ng sari-saring alahas.

Verse 14

उपवेश्य तु शय्यायां मधुपर्कं ततो ददेत् । रजतस्य तु पात्रेण दधिदुग्धसमन्वितम्

Pagkaupo sa panuluyan sa isang higaan, saka maghandog ng madhuparka, na inihahain sa pilak na sisidlan at may kasamang yogurt at gatas.

Verse 15

अस्थिलालाटिकं गृह्य सूक्ष्मं कृत्वा विमिश्रयेत् । पाययेदिद्वजदांपत्यं पितृभक्त्या समन्वितः

Kumuha ng munting piraso ng buto (sa bahagi ng noo), durugin nang pinong-pino at ihalo sa inumin. Taglay ang debosyon sa mga ninuno, painumin nito ang magkaparis na elepante.

Verse 16

एष एव विधिर्दृष्टः पार्वतीयैर्द्विजोतमैः । तेन दुष्टा तु सा शय्या न ग्राह्या द्विजसत्तमैः

Ito mismo ang paraang sinunod ng mga pinakadakilang brāhmaṇa ng lupain ng Pārvata. Kaya ang higaan na yaon ay itinuturing na marumi at hindi dapat tanggapin ng mga mararangal na dvija.

Verse 17

गृहीतायां तु तस्यां हि पुनः संस्कारमर्हति । वेदे चैव पुराणे च शय्या सर्वत्र गर्हिता

Ngunit kung siya’y nakuha na (bilang asawa), tunay na nararapat siyang muling pagdaanan ang mga sakramento; sapagkat sa Veda at sa Purāṇa, ang higaan ng pag-aasawa (na ginamit nang di ayon sa ritwal) ay sinisisi sa lahat ng dako.

Verse 18

ग्रहीतारस्तु जायन्ते सर्वे नरकगामिनः । ग्रथितां वसुजालेन शय्यां दांपत्यसेविताम्

Yaong kumukuha (nang gayong bagay nang labag) ay pawang isinisilang na patungo sa impiyerno. Ito’y ukol sa higaan ng pagsasamang-mag-asawa, na hinabing magkakaugnay sa lambat ng kayamanan.

Verse 19

ये स्पृशंति न जानंतः सर्वे नरकगामिनः । नवश्राद्धेन भोक्तव्यं भुक्त्वा चांद्रायणं चरेत्

Yaong humahawak (nito) nang di nalalaman ang tuntunin ay pawang nagiging patungo sa impiyerno. Dapat kumain lamang matapos isagawa ang nava-śrāddha; at pagkakain, isagawa ang pag-penitensiyang Cāndrāyaṇa.

Verse 20

पितृभक्त्या तु पुत्राणां कार्यमेव सदा भवेत् । वृषोत्सर्गं च कुर्वीत देया च कपिला शुभा

Dahil sa debosyon sa mga ninuno, ang mga anak na lalaki ay dapat laging gumanap ng mga kinakailangang ritwal. Dapat din silang magpalaya ng toro bilang banal na paglalaya, at magbigay sa kawanggawa ng mapalad na kapilang baka.

Verse 21

उदकुंभश्च दातव्यो भक्ष्यभोज्यफलान्वितः । यावदब्दं नरश्रेष्ठ सतिलोदकपूर्वकम्

O pinakamainam sa mga tao, dapat maghandog ng banga ng tubig na may kasamang pagkain, lutong handa, at mga prutas—sa loob ng isang buong taon—na pinangungunahan ng pag-aalay ng tubig na hinaluan ng linga (sesame).

Verse 22

ततः संवत्सरे पूर्णे सपिंडीकरणं भवेत् । सपिंडीकरणादूर्द्ध्वं प्रेतः पार्वणभुग्यतः

Pagkaraan, kapag natapos ang isang buong taon, dapat isagawa ang ritwal na sapiṇḍīkaraṇa. Matapos ang sapiṇḍīkaraṇa, ang yumao (preta) ay nagkakamit ng karapatang makibahagi sa mga handog sa mga ninuno sa pana-panahong śrāddha (pārvaṇa).

Verse 23

वृद्धिपूर्वेषु कार्येषु गृहस्थस्य भवेत्ततः । सपिंडीकरणं श्राद्धं देवपूर्वं नियोजयेत्

Kaya, kapag ang maybahay ay nagsasagawa ng mga ritong nagdudulot ng pagyabong at pagdami, dapat muna niyang isaayos ang śrāddha na tinatawag na sapiṇḍīkaraṇa, na pinangungunahan ng mga handog sa mga deva.

Verse 24

पितॄनावाहयेत्तत्र पृथक्प्रेतं विनिर्दिशेत् । गंधोदकतिलैर्युक्तं कुर्यात्पात्रचतुष्टयम्

Doon ay dapat niyang anyayahan ang mga Pitṛ (mga ninunong Manes), at hiwalay na italaga ang handog para sa yumao na espiritu (preta). Dapat siyang maghanda ng apat na sisidlan na may mabangong tubig at linga (sesame).

Verse 25

अर्घ्यार्थं पितृपात्रेषु प्रेतपात्रं प्रसेचयेत् । तद्वत्संकल्प्य चतुरः पिंडान्पितृपरस्तदा

Para sa pag-aalay ng arghya, dapat niyang ibuhos ang (tubig) mula sa sisidlang para sa preta papunta sa mga sisidlang para sa mga Pitṛ. Pagkaraan, sa gayon ding layon, ang nagsasagawa—tapat sa mga Pitṛ—ay dapat maghanda noon ng apat na piṇḍa (mga bilog na kanin).

Verse 26

ये समाना इति द्वाभ्यामन्नं तु विभजेत्त्रिधा । अनेन विधिना चार्घ्यं पूर्वमेव प्रदापयेत्

Habang binibigkas ang dalawang taludtod na nagsisimula sa “ye samānā…”, dapat niyang hatiin ang pagkain sa tatlong bahagi. Sa pamamaraang ito rin, dapat munang ihandog ang arghya—ang marangal na pagbubuhos ng tubig.

Verse 27

ततः पितृत्वमापन्नस्स चतुर्थस्तदा त्वनु । अग्निष्वात्तादि मध्ये तु प्राप्नोत्यमृतमुत्तमम्

Pagkaraan, natamo niya ang kalagayan ng isang Pitṛ (ninunong nilalang); at bilang ikaapat, sa takdang panahon, sa gitna ng mga Agniṣvātta at iba pang uri ng Pitṛ, tinatamo niya ang kataas-taasang nektar ng kawalang-kamatayan.

Verse 28

सपिण्डीकरणादूर्ध्वं पृथक्तस्मै न दीयते । पितृष्वेव च दातव्यं तत्पिंडं येषु संस्थितम्

Pagkaraan maisagawa ang ritong sapiṇḍīkaraṇa, ang piṇḍa ay hindi na iaalay sa kanya nang hiwalay; ialay na lamang ito sa mga Pitṛ, na doo’y itinuturing na nalalagak ang piṇḍang yaon.

Verse 29

ततः प्रभृति संक्रान्तावुपरागादि पर्वसु । त्रिपिंडमाचरेच्छ्राद्धमेकोद्दिष्टं मृतेहनि

Mula noon, sa mga araw na banal gaya ng saṅkrānti (paglipat ng araw), mga eklipse at iba pang kapistahan, isagawa ang śrāddha na may tatlong piṇḍa; at sa mismong araw ng kamatayan, isagawa ang ekoddiṣṭa śrāddha para sa iisang yumao.

Verse 30

एकोद्दिष्टं परित्यज्य मृताहे यः समाचरेत् । स दैवं पितृहा स स्यात्तथा भ्रातृविनाशकः

Sinumang sa araw ng ritong pangkamatayan ay magpabaya sa ekoddiṣṭa na handog at magsagawa ng ibang mga ritwal, siya’y itinuturing na pumatay sa mga ninuno at, gayundin, sanhi ng kapahamakan ng kapatid.

Verse 31

मृताहे पार्वणं कुर्वन्नधो याति स मानवः । संपृक्ते स्वर्गती भावे प्रेतमोक्षो यतो भवेत्

Ang taong nagsasagawa ng pārvaṇa śrāddha sa di-mabuting araw ng kamatayan ay bumabagsak sa mababang kalagayan. Ngunit kapag ito’y wastong naiuugnay sa kalagayang nagdudulot ng langit, nagkakamit ang yumao ng paglaya.

Verse 32

आमश्राद्धं तदा कुर्याद्विधिज्ञः श्राद्धदस्ततः । तेनाग्नौकरणं कुर्यात्पिंडांस्तेनैव निर्वपेत्

Kung gayon, ang nakaaalam ng wastong pamamaraan ay magsagawa ng paunang (āma) śrāddha gamit ang mga handog na inihanda para sa śrāddha; sa mga iyon din isagawa ang ritong kaugnay ng apoy, at sa mga iyon ding yaon ilagak ang mga piṇḍa.

Verse 33

त्रिभिः सपिंडीकरणं मासैक्ये त्रितये तथा । यदा प्राप्स्यति कालेन तदा मुच्येत बंधनात्

Kapag ang ritong sapiṇḍīkaraṇa ay isinagawa sa tatlong itinakdang yugto—sa paglipas ng isang buwan at gayundin sa ikatlong buwan—kung magkagayon, sa takdang panahon, ang tao’y napapalaya sa pagkakagapos.

Verse 34

मुक्तोपि लेपभागित्वं प्राप्नोति कुशमार्जनात् । लेपभाजश्चतुर्थाद्यास्त्रयः स्युः पिंडभागिनः

Kahit ang napalaya na (sa karumihan) ay nagkakamit pa rin ng bahagi sa dungis sa pagwawalis gamit ang damong kuśa. Sa mga nakikibahagi sa dungis na iyon, ang tatlo na nagsisimula sa ikaapat (na tao) ang sinasabing tumatanggap ng bahagi ng piṇḍa.

Verse 35

पिण्डदः सप्तमस्तेषां सपिंडाः सप्तपूरुषाः । भीष्म उवाच । कथं हव्यानि देयानि कव्यानि च जनैरिह

Ang nag-aalay ng piṇḍa ay ang ikapito sa kanila; ang mga sapinda na ninuno ay umaabot sa pitong salinlahi. Si Bhīṣma ay nagsabi: Paano, sa mundong ito, dapat ihandog ng mga tao ang mga handog para sa mga diyos (havya) at ang mga handog para sa mga ninuno (kavya)?

Verse 36

गृह्णंति पितृलोके वा प्रायः के कैर्निगद्यते । यदि मर्त्ये द्विजो भुंक्ते हूयते यदि वानले

Sino, at sa pamamagitan ng sino, ang karaniwang nagsasabing ang mga handog ay tinatanggap sa daigdig ng mga Pitṛ? Kung ang isang dvija ay kumakain nito rito sa lupa ng mga mortal, o kung ito’y inihahandog sa apoy, alin ang tunay na nakararating sa kanila?

Verse 37

शुभाशुभात्मकाः प्रेतास्तदन्नं भुंजते कथम् । पुलस्त्य उवाच । वसुस्वरूपाः पितरो रुद्राश्चैव पितामहाः

“Paano kinakain ng mga preta—na may halong mabuti at masama ang likas—ang pagkaing iyon?” Sinabi ni Pulastya: “Ang mga Pitṛ ay nasa anyo ng mga Vasu, at ang mga lolo-sa-ninuno ay tunay na nasa anyo ng mga Rudra.”

Verse 38

प्रपितामहास्तथादित्या इत्येषा वैदिकी श्रुतिः । नामगोत्रं पितॄणां तु प्रापकं हव्यकव्ययोः

“Ang mga ninunong-lolo-sa-tuhod at ang mga Āditya”—ganyan ang pahayag ng Veda. Tunay, ang pangalan at gotra ng mga Pitṛ ang siyang nagpaparating sa kanila ng handog na havya at kavya.

Verse 39

श्राद्धस्य मन्त्रतस्तत्वमुपलभ्येत भक्तितः । अग्निष्वात्तादयस्तेषामाधिपत्ये व्यवस्थिताः

Sa pamamagitan ng mga mantra ng śrāddha, ang tunay na diwa nito’y natatanto nang may debosyon; at ang mga Agniṣvātta at iba pang Pitṛ ang naitatatag bilang mga namumunong kapangyarihan sa mga ritong iyon.

Verse 40

नामगोत्रास्तदा देशा भवंत्युद्भवतामपि । प्राणिनः प्रीणयत्येतदर्हणं समुपागतं

Kung gayon, maging ang mga bagong silang ay nagkakaroon ng pangalan, gotra, at pook na pinagmulan. Ang ganitong paggalang, kapag wastong inihandog, ay nagbibigay-kasiyahan sa mga nilalang na may buhay.

Verse 41

दिव्यो यदि पिता माता गुरुः कर्मानुयोगतः । तस्यान्नममृतं भूत्वा दिव्यत्त्वेप्यनुगच्छति

Kung ang ama, ina, o guro ay banal dahil sa kanilang itinakdang tungkulin, ang pagkaing inihahandog sa kanila’y nagiging tulad ng amṛta, ang nektar ng kawalang-kamatayan; at ang nag-aalay man ay nakikibahagi rin sa kabanalang iyon.

Verse 42

दैत्यत्वे भोगरूपेण पशुत्वेपि तृणं भवेत् । श्राद्धान्नं वायुरूपेण नागत्वेप्युपतिष्ठति

Kahit sa kapanganakang daitya, ito’y nagiging pagdanas ng kaluguran; kahit sa pagiging hayop, nagiging damo. At ang pagkaing inihandog sa śrāddha ay dumarating sa tatanggap—sa anyo ng hangin—kahit siya’y naging ahas (nāga).

Verse 43

पानं भवति यक्षत्वे राक्षसत्वे तथामिषं । दानवत्वे तथा पानं प्रेतत्वे रुधिरोदकम्

Sa kalagayang Yakṣa, may pag-inom; sa kalagayang Rākṣasa, gayundin, may pagkain ng laman. Sa kalagayang Dānava rin ay may pag-inom; at sa kalagayang Preta, umiinom ng tubig na may halong dugo.

Verse 44

मनुष्यत्वेन्नपानादि नानाभोगवतां भवेत् । रतिशक्तिस्त्रियः कान्तेऽन्येषां भोजनशक्तिता

Sa buhay-tao, sumisibol ang kakayahang uminom at ang sari-saring kaluguran. Sa mga ito, sa kababaihan ay ang lakas ng pagnanasa sa minamahal; sa iba naman ay ang lakas para sa pagkain.

Verse 45

दानशक्तिः स विभवा रूपमारोग्यमेव च । श्राद्धपुष्पमिदं प्रोक्तं फलं ब्रह्मसमागमः

Ang lakas ng pagbibigay-dāna, ang kasaganaan, ang kagandahan, at tunay na mabuting kalusugan—ito ang ipinahayag na ‘bulaklak’ ng śrāddha; ang bunga nito ay ang pakikipag-isa sa Brahman.

Verse 46

आयुः पुत्रान्धनं विद्यां स्वर्गं मोक्षं सुखानि च । प्रयच्छन्ति तथा राज्यं प्रीताः पितृगणा नृप

O hari, kapag nalugod, ang mga pangkat ng Pitṛ ay nagkakaloob ng mahabang buhay, mga anak at yaman, karunungan, langit, mokṣa, at mga ginhawa—gayundin ng paghahari at kapangyarihan.

Verse 47

श्रूयते च पुरा मोक्षं प्राप्ताः कौशिकसूनवः । पंचभिर्जन्मसंबंधैः प्राप्ता ब्रह्मपरं पदम्

Naririnig na noong unang panahon, ang mga anak ni Kauśika ay nagkamit ng mokṣa. Sa pamamagitan ng ugnayang tumawid sa limang kapanganakan, narating nila ang sukdulang kalagayan ng Brahman.

Verse 48

भीष्म उवाच । कथं कौशिकदायादाः प्राप्ता योगमनुत्तमम् । पंचभिर्जन्मसंबन्धैः कथं कर्मक्षयो भवेत्

Sinabi ni Bhīṣma: Paano nakamit ng mga inapo ni Kauśika ang walang kapantay na Yoga? At paano, sa ugnayang tumatawid sa limang kapanganakan, nagaganap ang pagkapawi ng karma?

Verse 49

पुलस्त्य उवाच । कौशिको नाम धर्मात्मा कुरुक्षेत्रे महानृषिः । नामतः कर्मतस्तस्य पुत्राणां तन्निबोध मे

Sinabi ni Pulastya: May isang dakilang ṛṣi na matuwid, na ang pangalan ay Kauśika, sa Kurukṣetra. Ngayon, pakinggan mo mula sa akin ang tungkol sa kanyang mga anak—sa kanilang mga pangalan at sa kanilang mga gawa.

Verse 50

स्वसृपः क्रोधनो हिंस्रः पिशुनः कविरेव च । वाग्दुष्टः पितृवर्ती च गर्गशिष्यास्तदाभवन्

Sina Svasṛpa, Krodhana, Hiṃsra, Piśuna, at Kavi—gayundin si Vāgduṣṭa at Pitṛvartī—ay noon ay mga alagad ni Garga.

Verse 51

पितर्युपरते तेषामभूद्दुर्भिक्षमुल्बणं । अनावृष्टिश्च महती सर्वलोकभयंकरी

Nang pumanaw ang kanilang ama, sumapit sa kanila ang isang matinding taggutom; at nagkaroon din ng malaking tagtuyot na nagdulot ng pangamba sa lahat ng mga daigdig.

Verse 52

गर्गादेशाद्वने दोग्ध्रीं रक्षंति च तपोधनाः । खादामः कपिलामेतां वयं क्षुत्पीडिता भृशं

Sa utos ni Garga, sa gubat ay binabantayan ng mga tapodhana ang gatasang baka. Ngunit kami, na labis na pinahihirapan ng gutom, ay kakainin ang kapilang ito.

Verse 53

इति चिंतयतां पापं लघुः प्राह तदानुजः । यद्यवश्यमियं वध्या श्राद्धरूपेण योज्यतां

Habang kanilang pinagninilayan ang kasalanan, nagsalita si Laghu, ang nakababatang kapatid: “Kung siya’y di maiiwasang patayin, ay isaayos nawa ito sa anyo ng ritong śrāddha.”

Verse 54

श्राद्धे नियोज्यमानायां पापं नश्यति नो ध्रुवं । एवं कुर्वित्यनुज्ञातः पितृवर्ती तदानुजैः

Kapag siya’y maayos na itinalaga para sa ritong Śrāddha, napapawi ang kasalanan—tunay na gayon. Sa gayong tagubilin at pahintulot, kumilos siya ayon sa mga Pitṛ, kasama ang kaniyang mga nakababatang kapatid.

Verse 55

चक्रे समाहितः श्राद्धमुपयुज्याथ तां पुनः । द्वौ दैवे भ्रातरो कृत्वा पित्र्ये त्रींश्चापरान्क्रमात्

Sa payapang diwa ay isinagawa niya ang Śrāddha, at pagkaraan ay muli niya itong ginamit: dalawang kapatid ang itinalaga niya para sa handog sa mga diyos, at sunod-sunod niyang itinalaga ang tatlumpu’t tatlo pa para sa ritong ukol sa mga ninuno.

Verse 56

तथैकमतिथिं कृत्वा श्राद्धदः स्वयमेव तु । चकार मंत्रवच्छ्राद्धं स्मरन्पितृपरायणः

Sa gayon, itinakda niya ang iisang angkop na araw ng buwan, at siya mismo—tapat sa pag-aalay ng śrāddha—ay nagsagawa ng śrāddha ayon sa mga itinakdang mantra, inaalala ang mga Pitṛ at iniuukol ang sarili sa kanila.

Verse 57

तदा गत्वा विशंकास्ते गुरवे च न्यवेदयन् । व्याघ्रेण निहता धेनुर्वत्सोयं प्रतिगृह्यतां

Pagkaraan, sila’y lumapit na may pangamba at ipinaalam sa kanilang guro: “Napatay ng tigre ang baka; tanggapin nawa ninyo ang guya na ito.”

Verse 58

एवं सा भक्षिता धेनुः सप्तभिस्तैस्तपोधनैः । वैदिकं बलमाश्रित्य क्रूरे कर्मणि निर्भयाः

Kaya ang baka ay kinain ng pitong asceta na mayaman sa tapa; sa pag-asa sa lakas ng Veda, walang takot silang pumasok sa isang malupit na gawa.

Verse 59

ततः काले प्रणष्टास्ते व्याधा दश पुरेभवन् । जातिस्मरत्वं प्राप्तास्ते पितृभावेन भाविताः

Pagkaraan, sa paglipas ng panahon, ang sampung mangangaso na namatay ay muling isinilang sa lungsod; taglay nila ang alaala ng dating mga kapanganakan, at ang isip ay hinubog ng damdaming maka-ama.

Verse 60

तत्र विज्ञाय वैराग्यं प्राणानुत्सृज्य धर्मतः । लोकैरवीक्ष्यमाणास्ते तीर्थांतेनशनेन तु

Doon, nang maunawaan nila ang paglayo sa pagnanasa, ayon sa dharma ay iniwan nila ang hininga ng buhay; hindi napapansin ng mga tao, ginawa nila ito sa pamamagitan ng pag-aayuno sa dulo ng banal na tīrtha.

Verse 61

संजाता मृगरूपास्ते सप्त कालंजरे गिरौ । प्राप्तविज्ञानयोगास्ते तत्यजुस्तां निजां तनुम्

Ang pitong iyon, na nagkaroon ng anyong usa sa Bundok Kālañjara, ay nakamit ang yoga ng espirituwal na kaalaman; at saka nila iniwan ang sarili nilang katawan.

Verse 62

मम्रुः प्रपतनेनाथ जातवैराग्यमानसाः । मानसे चक्रव्राकास्ते संजाताः सप्तयोगिनः

O Panginoon, sa pagbagsak ay namatay sila, at ang kanilang isip ay napuno ng biglang paglayo sa pagnanasa. Sa Lawa ng Mānasa, ang mga ibong cakravāka ay muling isinilang bilang pitong yogin.

Verse 63

नामतः कर्मतः सर्वे सुमनाः कुसुमोवसुः । चित्तदर्शी सुदर्शी च ज्ञाता ज्ञानस्य पारगः

Sa pangalan at sa gawa, silang lahat ay marangal ang loob; wari’y mga yamang bulaklak. Nababatid nila ang isip ng iba, may malinaw na paningin, mga nakaaalam, at nakatawid sa kabilang pampang ng kaalaman.

Verse 64

ज्येष्ठानुरक्ताः श्रेष्ठास्ते सप्तैते योगपावनाः । योगभ्रष्टास्त्रयस्तेषां बभूवुश्चलचेतसः

Tapat sa kanilang nakatatanda, yaong pitong iyon ang pinakadakila—nagpapadalisay sa pamamagitan ng yoga. Ngunit tatlo sa kanila’y nalihis sa yoga, at naging pabagu-bago ang isip.

Verse 65

दृष्ट्वा विभ्राजमानं तमणुहं स्त्रीभिरन्वितम् । क्रीडंतं विविधैर्भोगैर्महाबलपराक्रमम्

Nang makita siya—nagniningning, may kasamang mga babae—na naglalaro sa sari-saring kalayawan, taglay ang dakilang lakas at kagitingan,

Verse 66

पञ्चालान्वयसंभूतं प्रभूतबलवाहनम् । राज्यकामोभवत्त्वेकस्तेषां मध्ये जलौकसाम्

“Sa mga naninirahan sa tubig, magkaroon ng isa—isinilang sa angkan ng mga Pañcāla, pinagkalooban ng saganang lakas at mga sasakyang pandigma—na magnanais ng paghahari.”

Verse 67

पितृवर्ती च यो विप्रः श्राद्धकृत्पितृवत्सलः । अपरौ मंत्रिणौ दृष्ट्वा प्रभूतबलवाहनौ

Isang Brahmana na tapat sa mga ninuno—gumaganap ng mga ritong śrāddha at mapagmahal sa mga Pitṛ—nang makita ang dalawa pang tagapayo, na may saganang lakas at mga sasakyan, ay napansin sila.

Verse 68

मंत्रित्वे चक्रतुश्चेच्छामस्मिन्मर्त्यौ द्विजोत्तमौ । विभ्राजपुत्रस्त्वेकोभूद्ब्रह्मदत्त इति स्मृतः

Sa daigdig na ito, natupad ng dalawang dakilang brāhmaṇa ang kanilang hangaring maglingkod bilang mga ministro; at ang isa, anak ni Vibhrāja, ay nakilala sa pangalang Brahmadatta.

Verse 69

मंत्रिपुत्रौ तथा चैव पुंडरीकसुबालकौ । ब्रह्मदत्तोभिषिक्तस्तु कांपिल्ये नगरोत्तमे

Gayundin, naroon ang dalawang anak ng ministro—si Puṇḍarīka at si Subālaka. Si Brahmadatta naman ay pinahiran at itinalaga (bilang hari) sa Kāmpilya, ang dakilang lungsod.

Verse 70

पंचालराजो विक्रांतः श्राद्धकृत्पितृवत्सलः । योगवित्सर्वजंतूनां चित्तवेत्ताभवत्तदा

Noon, ang hari ng Pañcāla—matapang, masigasig sa pagsasagawa ng mga ritong śrāddha, at mapagmahal sa mga ninuno—ay naging bihasa sa yoga at nakaunawa sa isipan ng lahat ng nilalang.

Verse 71

तस्य राज्ञोभवद्भार्या सुदेवस्यात्मजा तदा । सन्नतिर्नाम विख्याता कपिलायाभवत्पुरा

Ang haring iyon ay nagkaroon noon ng asawa—ang anak ni Sudeva—na tanyag sa pangalang Sannati; at sa mga panahong nagdaan, siya’y kilala bilang Kapilā.

Verse 72

पितृकार्ये नियुक्तत्वादभवद्ब्रह्मवादिनी । तया चकार सहितः स राज्यं राजनंदनः

Dahil siya’y naitalaga sa tungkulin para sa mga gawaing ukol sa ama at sa mga ninuno, siya’y naging tagapagsalita ng Brahman. Kasama niya, pinamahalaan ng prinsipe ang kaharian.

Verse 73

कदाचिद्गतौद्यानं तया सह स पार्थिवः । ददर्श कीटमिथुनमनंगकलहान्वितम्

Minsan, nagtungo ang hari sa isang hardin na kasama niya; at doon ay nakita niya ang isang magkaparis na insekto, nalulugmok sa pagtatalong isinilang ng pagnanasa.

Verse 74

पिपीलिकामधोवक्त्रां पुरतः कीटकामुकः । पंचबाणाभितप्तांगः सगद्गदमुवाच ह

Pagkaraan, ang insekto—alipin ng pag-ibig—ay tumayo sa harap ng langgam na nakayuko ang mukha; ang kanyang mga sangkap ay tila sinusunog ng limang palaso ni Kāma, at nagsalita siya nang pautal-utal sa bigat ng damdamin.

Verse 75

न त्वया सदृशी लोके कामिनी विद्यते क्वचित् । मध्ये क्षीणातिजघना बृहद्वक्त्रातिगामिनी

Wala sa sanlibutan ang sinumang babae na maihahambing sa iyo—payat ang baywang, hitik ang balakang, at higit sa iba sa ganda ng mukha at sa marikit na lakad.

Verse 76

सुवर्णवर्णसदृशी सद्वक्त्रा चारुहासिनी । आलक्ष्यते च वदनं गुडशर्करवत्सलं

Mistulang ginto ang kanyang kulay, marangal ang mukha at kaakit-akit ang ngiti; at ang anyo ng kanyang mukha’y nakita na matamis at nakalulugod—gaya ng pulot na jaggery at asukal.

Verse 77

भोक्ष्यसे मयि भुक्ते त्वं स्नासि स्नाते तथा मयि । प्रोषिते मयि दीना त्वं क्रुद्धे च भयचंचला

Kapag ako’y kumakain, ikaw man ay kumakain; kapag ako’y naliligo, ikaw din ay naliligo. Kapag ako’y wala, ikaw ay nalulumbay; at kapag ako’y nagagalit, ikaw ay nanginginig sa takot.

Verse 78

किमर्थं वद कल्याणि सदाधोवदनास्थिता । सा तमाह ज्वलत्कोपा किमालपसि रे शठ

“Sabihin mo sa akin, O mapalad na ginang—bakit lagi kang nakaupo na nakayuko ang mukha?” Siya, naglalagablab sa galit, ay sumagot: “Ikaw na mapanlinlang, ano itong walang saysay mong sinasabi?”

Verse 79

त्वया मोदकचूर्णं तु मां विहायापि भक्षितम् । प्रादास्त्वं तदतिक्रम्य मामन्यस्यै समन्मथः

Kinain mo ang pulbos ng modaka, iniwan mo ako sa tabi; at higit pa roon, nilampasan mo iyon at ibinigay mo ako sa iba—O ikaw na nagpapasiklab ng pagnanasa.

Verse 80

पिपीलक उवाच । त्वत्सादृश्यान्मया दत्तमन्यस्यै वरवर्णिनि । तदेकमपराधं मे क्षंतुमर्हसि भामिनि

Sinabi ni Pipīlaka: “O ginang na marikit ang kutis, dahil kahawig mo siya, ibinigay ko iyon sa iba. Sa nag-iisa kong pagkakasalang iyon, O mapusok na babae, nararapat mo akong patawarin.”

Verse 81

नैवं पुनः करिष्यामि त्यज कोपं च सुस्तनि । स्पृशामि पादौ सत्येन प्रणतस्य प्रसीद मे

“Hindi ko na ito muling gagawin. Iwaksi mo ang galit, O may magandang dibdib. Sa katotohanan, hinahawakan ko ang iyong mga paa—mahabag ka sa akin na yumukod.”

Verse 82

रुष्टायां त्वयि सुश्रोणि मृत्युर्मे पुरतो भवेत् । तुष्टायां त्वयि वामोरु पूर्णाः सर्वमनोरथाः

O may magandang balakang, kapag galit ka sa akin, ang kamatayan ay haharap sa akin; ngunit kapag nalulugod ka sa akin, O may kaakit-akit na hita, natutupad ang lahat kong minimithi.

Verse 83

पूर्णचंद्रोपमं वक्त्रं स्वादेमृतरसोपमम् । निर्भरं पिब सुश्रोणि कामासक्तस्य मे सदा

Ang iyong mukha’y tulad ng kabilugan ng buwan, at ang iyong tamis ay gaya ng lasa ng amṛta. Uminom nang lubos, O may magandang balakang, sa akin na laging nalulunod sa pagnanasa.

Verse 84

एतन्मत्वा शुभे कार्या सर्वदा तु कृपा मयि । इति सा वचनं श्रुत्वा प्रसन्ना चाभवत्ततः

“Yamang nalalaman mo ito, O mapalad, lagi kang magpakita ng habag sa akin.” Nang marinig niya ang mga salitang iyon, siya’y naging lubhang nalugod.

Verse 85

आत्मानमर्पयामास मोहनाय पिपीलिका । ब्रह्मदत्तोपि तत्सर्वं ज्ञात्वा सस्मयमाहसत्

Inialay ng langgam ang sarili kay Mohana. Si Brahmadatta man, nang malaman ang lahat ng iyon, ay nagsalita nang may pagtatakang may ngiti at tumawa.

Verse 86

सर्वसत्वरुतज्ञानी प्रभावात्पूर्वकर्मणः । भीष्म उवाच । कथं सर्वरुतज्ञोभूद्ब्रह्मदत्तो नराधिपः

Sa bisa ng kanyang dating mga gawa, siya’y naging nakaaalam ng mga tinig ng lahat ng nilalang. Si Bhīṣma ay nagsabi: Paano naging nakaaalam sa lahat ng tinig si Brahmadatta, ang hari ng mga tao?

Verse 87

तच्चापि चाभवत्कुत्र चक्रवाकचतुष्टयं । तन्मे कथय सर्वज्ञ कुले कस्य च सुव्रतम्

At saan naman napunta yaong apat na cakravāka na ibon? Isalaysay mo sa akin, O nakaaalam ng lahat: saang angkan nagmula ang banal at matapat na iyon?

Verse 88

पुलस्त्य उवाच । तस्मिन्नेव पुरे जाताश्चक्रवाका अथो नृप

Sinabi ni Pulastya: Sa mismong lungsod na yaon, O hari, isinilang ang mga ibong cakravāka.

Verse 89

वृद्धद्विजस्य दायादा विप्रा जातिस्मरा बुधाः । धृतिमांस्तत्त्वदर्शी च विद्यावर्णस्तपोधिकः

Ang mga tagapagmana ng matandang brāhmaṇa ay mga brāhmaṇa rin—mga pantas na nakaaalaala ng dating kapanganakan, matatag ang loob, nakakakita ng katotohanan, marangal sa kaalaman at asal, at sagana sa tapasya.

Verse 90

नामतः कर्मतश्चैव सुदरिद्रस्य ते सुताः । तपसे बुद्धिरभवत्तेषां वै द्विजजन्मनां

Ang mga anak ng lubhang dukhang lalaki—sa kanilang mga pangalan at sa kanilang mga gawa—ay nagkaroon ng hilig sa tapasya; sa gayong disiplina, tunay ngang naging mga dalawang-ulit-na-isinilang (brāhmaṇa) sila.

Verse 91

यास्यामः परमां सिद्धिमूचुस्ते द्विजसत्तमाः । तत्तेषां वचनं श्रुत्वा सुदरिद्रो महातपाः

“Aabot namin ang pinakamataas na kasakdalan,” wika ng mga pinakadakila sa mga dalawang-ulit-na-isinilang. Nang marinig ang kanilang salita, ang dukhang-dukha—ngunit dakila sa tapasya—ay napukaw.

Verse 92

उवाच दीनया वाचा किमेतदिति पुत्रकाः । अधर्म एष वः पुत्रा पिता तानित्युवाच ह

Sa malungkot na tinig ay sinabi niya, “Ano ito, mga anak ko?” Pagkaraan ay sinabi ng ama sa kanila, “Mga anak, ito’y adharma, kawalang-katuwiran, sa inyong panig.”

Verse 93

वृद्धं पितरमुत्सृज्य दरिद्रं वनवासिनम् । क्व नु धर्मोत्र भविता मां त्यक्त्वा गतिमेव च

Iniwan mo ang iyong matandang ama—dukha at naninirahan sa gubat; saan ngayon mapupunta sa iyo ang dharma rito? At kung iiwan mo ako, anong tunay na mabuting landas o mataas na kapalaran ang iyong maaabot?

Verse 94

ऊचुस्ते कल्पिता वृत्तिस्तव तात वचश्शृणु । व्रतमेतत्पुरा राज्ञः स ते दास्यति पुष्कलं

Sinabi nila: “Mahal na anak, nakapagbalangkas kami ng paraan para sa iyo—pakinggan mo ang aming salita. Ito’y isang panatang minsang tinupad ng isang hari; ipagkakaloob nito sa iyo ang saganang gantimpala.”

Verse 95

धनं ग्राम सहस्राणि प्रभाते पठतस्तव । कुरुक्षेत्रे तु ये विप्रा व्याधा दशपुरे तु ये

Sa iyo na bumibigkas sa bukang-liwayway, magkakaroon ng kayamanan at libu-libong nayon. Gayundin, ang mga brāhmaṇa sa Kurukṣetra at ang mga mangangaso sa Daśapura ay tumatanggap ng nasabing kabanalan at bunga.

Verse 96

कालंजरे मृगा भूताश्चक्रवाकास्तु मानसे । इत्युक्त्वा पितरं जग्मुस्ते वनं तपसे पुनः

“Sa Kālañjara sila’y naging mga usa, at sa Mānasa nama’y naging mga ibong cakravāka.” Pagkasabi nito sa kanilang ama, muli silang nagtungo sa gubat upang magsagawa ng tapas, ng mahigpit na pagninilay at pag-aayuno.

Verse 97

वृद्धोपि स द्विजो राजन्जगाम स्वार्थसिद्धये । अणुहो नाम वैभ्राजः पञ्चालाधिपतिः पुरा

O hari, bagaman matanda na, ang brāhmaṇa ay naglakbay upang matupad ang sariling layon. Noong unang panahon, may isang pinuno ng Pañcāla na nagngangalang Aṇuha, isang Vaibhrāja.

Verse 98

पुत्रार्थी देवदेवेशं पद्मयोनिं पितामहम् । आराधयामास विभुं तीव्रव्रतपरायणः

Nagnanais ng anak, sinamba niya ang Makapangyarihang Panginoon ng mga diyos—si Pitāmaha Brahmā, ang isinilang sa lotus—na matatag na nakatuon sa mahihigpit na panata.

Verse 99

ततः कालेन महता तुष्टस्तस्य पितामहः । वरं वरय भद्रं ते हृदयेभीप्सितं नृप

Pagkaraan ng mahabang panahon, nalugod sa kanya si Pitāmaha (Brahmā) at nagsabi: “O hari, pagpalain ka—pumili ka ng biyaya, anumang ninanais ng iyong puso.”

Verse 100

अणुह उवाच । पुत्रं मे देहि देवेश महाबलपराक्रमम् । पारगं सर्वविद्यानां धार्मिकं योगिनां वरम्

Sinabi ni Aṇuha: “O Panginoon ng mga diyos, ipagkaloob mo sa akin ang isang anak—dakila ang lakas at tapang, ganap sa lahat ng kaalaman, matuwid sa asal, at pinakadakila sa mga yogin.”

Verse 101

सर्वसत्वरुतज्ञं मे देहि योगिनमात्मजम् । एवमस्त्विति विश्वात्मा तमाह परमेश्वरः

“Ipagkaloob mo sa akin ang isang anak na yogin, na nakauunawa sa mga tinig ng lahat ng nilalang.” Nang masabi ito, ang Kataas-taasang Panginoon, ang Kaluluwa ng sansinukob, ay sumagot: “Mangyari nawa.”

Verse 102

पश्यतां सर्वभूतानां तत्रैवांतरधीयत । ततः स तस्य पुत्रोभूद्ब्रह्मदत्तः प्रतापवान्

Sa harap ng lahat ng nilalang na nakatingin, siya’y naglaho roon din. Pagkaraan, isinilang ang kanyang anak—si Brahmadatta, puspos ng ningning at tapang.

Verse 103

सर्वसत्वानुकंपी च सर्वसत्वबलाधिकः । सर्वसत्वरुतज्ञश्च सर्वसत्वेश्वरेश्वरः

Maawain sa lahat ng nilalang, at higit sa lahat sa lakas; batid Niya ang mga daing at tinig ng bawat nilikha—Siya ang Kataas-taasang Panginoon sa mga panginoon ng lahat ng nilalang.

Verse 104

अथ सत्वेन योगात्मा स पिपीलकमागतः । यत्र तत्कीटमिथुनं रममाणमवस्थितम्

Pagkaraan, taglay ang dalisay na kabutihan, ang yaong may kaluluwang yogi ay lumapit sa isang langgam, doon sa pook na ang isang pares ng kulisap ay nakatayo, naglalaro sa isa’t isa.

Verse 105

ततः सा सन्नतिर्दृष्ट्वा प्रहसंतं सुविस्मितं । किमप्याशंकमाना सा तमपृच्छन्नरेश्वरम्

Pagkatapos, si Sannati, nang makita ang Panginoon ng mga tao na nakangiti at lubhang namamangha, at may kutob na may kung ano, ay nagtanong sa kanya, sa hari ng mga tao.

Verse 106

सन्नतिरुवाच । अकस्मादतिहासोयं किमर्थमभवन्नृप । हास्यहेतुं न जानामि यदकाले कृतं त्वया

Sinabi ni Sannati: “O hari, bakit biglang sumiklab ang pagtawang ito? Hindi ko nalalaman ang dahilan ng iyong pagngiti—lalo na’t ginawa mo ito sa di nararapat na sandali.”

Verse 107

अवदद्राजपुत्रोसौ तं पिपीलिकभाषितम् । रागवद्विरसोत्पन्नमेतद्धास्यं वरानने

At sinabi ng prinsipe, tungkol sa kanyang pananalitang wari’y sa langgam: “O marikit ang mukha, ang pagtawang ito’y may himig ng pagnanasa, ngunit sumisibol na walang lasa, walang ganda.”

Verse 108

न चान्यत्कारणं किंचिद्धास्यहेतुः शुचिस्मिते । न सामन्यततं देवी प्राहालीकमिदं तव

Wala nang ibang sanhi pa ng pagtawang ito, O may dalisay na ngiti. Hindi ito pangkaraniwan, O Diyosa—isang kagila-gilalas na hiwaga tungkol sa iyo.

Verse 109

अहमेवेह हसिता न जीविष्ये त्वयाधुना । कथं पिपीलिकालापं मर्त्यो वेत्ति सुरादृते

Ako lamang ang pinagtawanan dito; ngayon, dahil sa iyo, hindi na ako mabubuhay. Paano mauunawaan ng isang mortal ang wika ng mga langgam kung walang tulong ng isang diyos?

Verse 110

तस्मात्त्वयाहमेवाद्य हसिता किमतः परम् । ततो निरुत्तरो राजा जिज्ञासुस्तद्वचो हरेः

Kaya nga, ngayong araw, tunay ngang pinagtawanan mo ako—ano pa ang hihigit dito? Pagkaraan, ang hari, walang maisagot, ay naghangad na maunawaan ang mga salita ni Hari (Viṣṇu).

Verse 111

आस्थाय नियमं तस्थौ सप्तरात्रमकल्मषः । स्वप्नान्ते प्राह तं ब्रह्मा प्रभाते पर्यटन्पुरम्

Nang tanggapin niya ang panatang may disiplina, ang walang dungis ay nanatiling matatag sa loob ng pitong gabi. Sa dulo ng isang panaginip, nagsalita sa kanya si Brahmā; at pagsikat ng araw, nilibot niya ang lungsod.

Verse 112

वृद्धद्विजोत्तमाद्वाक्यं सर्वं ज्ञास्यति ते प्रिया । इत्युक्त्वांतर्दधे ब्रह्मा प्रभाते च नृपः पुरात्

“Mula sa mga salita ng matandang pinakadakila sa mga Brāhmaṇa, malalaman ng iyong minamahal ang lahat.” Pagkasabi nito, naglaho si Brahmā; at pagsikat ng araw, umalis ang hari mula sa lungsod.

Verse 113

निर्गच्छन्मन्त्रिसहितः सभार्यो वृद्धमग्रतः । गदंतं विप्रमायांतं वृद्धं च स ददर्श ह

Paglabas niya, kasama ang mga ministro at ang kanyang asawa, nakita niya sa unahan ang isang matandang brāhmaṇa—isang iginagalang na nakatatanda—na papalapit at nagsasalita.

Verse 114

ब्राह्मण उवाच । ये विप्रमुख्याः कुरुजांगलेषु दाशास्तथा दाशपुरे मृगाश्च । कालंजरे सप्त च चक्रवाका ये मानसे तेत्र वसंति सिद्धाः

Sinabi ng Brāhmaṇa: “Yaong mga pinakadakila sa mga dvija sa Kurujāṅgala, at ang mga Dāśa sa Dāśapura, pati ang mga usa; at ang pitong cakravāka sa Kālañjara—ang mga ganap na siddha ay nananahan doon sa Mānasa.”

Verse 115

इत्याकर्ण्य वचस्तस्य स पपात शुचान्वितः । जातिस्मरत्वमगमत्तौ च मंत्रिवरात्मजौ

Pagkarinig sa kanyang mga salita, siya’y bumagsak, nababalot ng dalamhati; at ang dalawang anak ng dakilang ministro ay nagkamit din ng pag-alaala sa kanilang mga dating kapanganakan.

Verse 116

कामशास्त्रप्रणेता तु बाभ्रव्यः स तु बालकः । पंचाल इति लोकेषु विश्रुतः सर्वशास्त्रवित्

Ang tagapaglikha ng Kāmaśāstra ay si Bābhravya; siya rin ay tinatawag na Bālaka. Sa mga daigdig siya’y bantog bilang “Pañcāla,” at batid niya ang lahat ng mga śāstra.

Verse 117

पुंडरीकोपि धर्मात्मा वेदशास्त्रप्रवर्तकः । भूत्वा जातिस्मरौ शोकात्पतितावग्रतस्तथा

Si Puṇḍarīka man—matuwid ang loob at tagapagpalaganap ng Veda at mga banal na aral—ay naging may pag-alaala sa dating kapanganakan; subalit dahil sa dalamhati, siya rin ay bumagsak sa harap nila.

Verse 118

हा वयं कर्मविभ्रष्टाः कामतः कर्मबंधनात् । एवं विलप्य बहुशस्त्रयस्ते योगपारगाः

“Ay, kami’y nalihis sa aming wastong tungkulin; dahil sa pagnanasa, napasailalim sa gapos ng karma.” Sa gayong panaghoy, paulit-ulit na tumangis ang tatlo—yaong mga gurong tumawid na sa yoga—at nagpatuloy.

Verse 119

विस्मयाच्छ्राद्धमाहाम्यमभिनंद्य पुनः पुनः । स तु तस्मै धनं दत्त्वा प्रभूतग्रामसंयुतम्

Sa pagkamangha, paulit-ulit niyang pinuri ang kadakilaan ng ritong Śrāddha; at pagkaraan ay pinagkalooban niya ang taong iyon ng yaman, kalakip ang maraming nayon.

Verse 120

विसृज्य ब्राह्मणं तं च वृद्धं धनमदान्वितम् । आत्मीयं नृपतिः पुत्रं नृपलक्षणसंयुतम्

Pagkaraang pauwiin ang matandang brāhmaṇa—na nalalasing sa pagmamataas ng yaman—hinarap ng hari ang sarili niyang anak, na taglay ang mga tanda ng pagkahari.

Verse 121

विष्वक्सेनाभिधानं च राजाराज्येभ्यषेचयत् । मानसे सलिले सर्वे ततस्ते योगिनां वराः

At ang tinatawag na Viṣvaksena ang nag-abhiṣeka sa kanya bilang hari sa ibabaw ng mga hari. Pagkaraan, ang lahat ng pinakadakila sa mga yogin ay nagtipon sa mga tubig ng Mānasarovara.

Verse 122

ब्रह्मदत्तादयस्तस्मिन्पितृभक्ता विमत्सराः । सन्नतिश्चाभवद्धृष्टा मयैव तव दर्शितम्

Doon, sina Brahmadatta at ang iba pa ay tapat sa mga ninuno at walang inggit. Ang kanilang mapagpakumbabang paggalang ay lantad na lantad—ito mismo ang ipinakita ko sa iyo.

Verse 123

राजन्योगफलं सर्वं यदेतदभिलक्ष्यते । तथेति प्राह राजापि पुरस्तादभिनंदयन्

“Ang lahat ng nakikitang ito ay tunay na ganap na bunga ng rāja-yoga, ng maharlikang disiplina at dharma.” Kaya ang hari, nakatayo sa harap niya, ay sumagot: “Gayon na nga,” na may pagpupugay at pagsang-ayon.

Verse 124

त्वत्प्रसादादिदं सर्वं मयैवं प्राप्यते फलम्

Sa iyong biyaya, ang lahat ng ito ay natamo ko; sa ganitong paraan ay nakamit ko ang bungang ito—ang mismong kinalabasan.

Verse 125

ततस्ते योगमास्थाय सर्व एव वनौकसः । ब्रह्मरंध्रेण परमं पदमापुस्तपोबलात्

Pagkaraan, ang lahat ng naninirahan sa gubat ay pumasok sa yoga-samādhi; sa lakas ng kanilang tapas, narating nila ang kataas-taasang kalagayan sa pamamagitan ng butas sa tuktok ng ulo (brahma-randhra).

Verse 126

एवमायुर्धनं विद्यां स्वर्गमोक्षसुखानि च । प्रयच्छंति सुतं राज्यं नृणां तुष्टाः पितामहाः

Sa gayon, kapag nalugod ang mga Pitṛ—ang mga ninuno—ipinagkakaloob nila sa mga tao ang mahabang buhay, kayamanan, karunungan, ang ligaya ng langit at ng mokṣa, pati mga anak at paghahari.

Verse 127

इदं च पितृमाहात्म्यं ब्रह्मदत्तस्य वै नृप । द्विजेभ्यः श्रावयेद्विद्वान्शृणोति पठतेपि वा । कल्पकोटिशतं साग्रं ब्रह्मलोके महीयते

O Hari, ito rin ang kadakilaan ng pitr̥-māhātmya—ang kaluwalhatian ng pagsamba sa mga Ninuno—ayon sa salaysay ni Brahmadatta. Ang marunong na nagpapabigkas nito sa mga Brāhmaṇa, o siya man ay nakikinig o nagbabasa nito, ay pinararangalan sa Brahmaloka sa loob ng isang daang crore ng mga kalpa, at higit pa.