Adhyaya 29

Verse 1

पृथुरुवाच । हते चैव महापापे एकस्मिन्पापचारिणि । लोकाः सुखेन जीवंति साधवः पुण्यदर्शिनः

Sinabi ni Prithu: Kapag ang isang dakilang makasalanan—isang nag-iisang gumagawa ng masama—ay napaslang, ang mga tao ay namumuhay nang payapa, at ang mga matuwid, na nakakakita ng kabutihan, ay umuunlad.

Verse 2

तस्मादेकं प्रहर्तव्यं पापिष्ठं पापचेतनम् । तस्मात्त्वां हि हनिष्यामि सर्वसत्त्वप्रणाशिनीम्

Kaya naman, dapat patayin ang napakasamang nilalang na ito, na may masamang isipan. Kaya, papatayin kita—ikaw na tagapuksa ng lahat ng nilalang.

Verse 3

त्वया बीजानि सर्वाणि लुप्तान्येतानि सांप्रतम् । ग्रासं कृत्वा स्थिरीभूत्वा प्रजां हत्वा क्व यास्यसि

Dahil sa iyo, ang lahat ng mga binhing ito ay nasira na ngayon. Matapos mong lamunin ang mga ito at maging matatag, at matapos patayin ang mga nilalang—saan ka pupunta?

Verse 4

हते पापे दुराचारे सुखं जीवंतिसाधवः । तस्मात्पापं प्रहंतव्यं सत्यमेवं न संशयः

Kapag ang kasalanan at masamang pag-uugali ay nawasak, ang mga matuwid ay namumuhay nang masaya. Kaya't ang kasalanan ay dapat puksain—ito ang katotohanan; walang duda.

Verse 5

पालितव्यं प्रयत्नेन यस्माद्धर्मः प्रवर्द्धते । भवत्या तु महत्पापं प्रजासंक्षयकारकम्

Dapat itong protektahan nang may pagsisikap, sapagkat sa pamamagitan nito ay lumalago ang dharma. Ngunit ikaw ay gumagawa ng isang malaking kasalanan—isang nagdudulot ng pagkawasak ng mga tao.

Verse 6

एकस्यार्थेन यो हन्यादात्मनो वा परस्य वा । लोकोपतापकं हत्वा न भवेत्तस्य पातकम्

Kung ang sinuman ay pumatay para sa kapakanan ng iba—maging para sa kanyang sariling pakinabang o para sa iba—kung gayon, matapos paslangin ang isang nagpapahirap sa mundo, walang kasalanan ang maipapataw sa kanya.

Verse 7

सुखमेष्यंति बहवो यस्मिंस्तु निहते शुभे । वसुधे निहते दुष्टे पातकं नोपपातकम्

Kapag ang mapalad na iyon ay napaslang, marami ang magkakamit ng kaligayahan. Ngunit kapag ang masamang si Vasudhā ay napaslang, ito ay hindi kasalanan—ni hindi man lang maliit na pagkakasala.

Verse 8

प्रजानिमित्तं त्वामेव हनिष्यामि न संशयः । यदि मे पुण्यसंयुक्तं वचनं न करिष्यति

Para sa kapakanan ng mga tao, ikaw ay aking papaslangin—walang duda—kung hindi mo tutuparin ang aking matuwid na utos.

Verse 9

जगतोऽस्य हितार्थाय साधु चैव वसुंधरे । हनिष्ये त्वां शितैर्बाणैर्मद्वाक्यात्तु पराङ्मुखीम्

O Vasundharā, Ina ng Lupa, alang-alang sa kapakanan ng sanlibutan—makatarungan ito—tatamaan kita ng matatalim na palaso, sapagkat tumalikod ka sa aking utos.

Verse 10

स्वीयेन तेजसा चैव पुण्यां त्रैलोक्यवासिनीम् । प्रजां चैव धरिष्यामि धर्मेणापि न संशयः

Sa aking sariling espirituwal na ningning, tiyak kong itataguyod ang banal na sambayanang nananahan sa tatlong daigdig; at aalalayan ko ang mga nilalang sa pamamagitan ng dharma—walang pag-aalinlangan.

Verse 11

मच्छासनं समास्थाय धर्मयुक्तं वसुंधरे । इमाः प्रजा आज्ञया मे संजीवय सदैव हि

O Lupa, sa pag-upo mo sa aking trono na naaayon sa dharma, buhayin at tustusan mo ang mga nilalang na ito ayon sa aking utos—tunay nga, palagi.

Verse 12

एवं मे शासनं भद्रे अद्य यर्हि करिष्यसि । ततः प्रीतोऽस्मि ते नित्यं गोपायिष्यामि सर्वदा

O mapalad na isa, kapag isinagawa mo ngayon ang utos kong ito, ako’y laging malulugod sa iyo at ikaw ay aking iingatan sa lahat ng panahon.

Verse 13

त्वामेव हि न संदेह अन्ये चैव नृपोत्तमाः । धेनुरूपेण सा पृथ्वी बाणांचितकलेवरा

Tunay, ikaw nga—walang pag-aalinlangan; gayundin ang iba pang pinakadakilang mga hari. Ang Daigdig, na nag-anyong baka, ay may katawang tinusok at pinamugaran ng mga palaso.

Verse 14

उवाचेदं पृथुं वैन्यं धर्माधारं महामतिम् । धरण्युवाच । तवादेशं महाराज सत्यपुण्यार्थसंयुतम्

Nagsalita ang Daigdig kay Pṛthu Vainya, ang dakilang may-isip at salalayan ng dharma: “O dakilang hari, ang iyong utos ay kaisa ng katotohanan, ng kabutihang-loob na may bisa, at ng marangal na layon.”

Verse 15

प्रजानिमित्तमत्यर्थं विधास्यामि न संशयः । उद्यमेनापि पुण्येन उपायेन नरेश्वर

Para sa kapakanan ng mga nilalang, tiyak kong maisasagawa ito—walang pag-aalinlangan—sa pamamagitan ng matuwid na pagsisikap at ng angkop na paraan, O hari ng mga tao.

Verse 16

समारंभाः प्रसिद्ध्यंति पुण्याश्चैवाप्युपक्रमाः । उपायं पश्य राजेंद्र येन त्वं सत्यवान्भवेः

Nagwawagi ang mga pagsisikap, at ang mga mapalad na pagsisimula ay tunay na namumunga. Kaya, O hari ng mga hari, pagmasdan ang paraan upang ikaw ay maging tapat sa iyong salita, tagapagsalita ng katotohanan.

Verse 17

धारयेथाः प्रजाश्चेमा येन सर्वाः प्रवर्द्धये । संलग्नाश्चोत्तमा बाणा ममांगे ते शिलाशिताः

“Alalayan mo ang mga nilalang na ito, upang silang lahat ay umunlad. Yaong mahuhusay na palaso—batong-tulis—ay nakabaon ngayon sa aking katawan.”

Verse 18

समुद्धर स्वयं राजंश्छल्यंति भृशमेव ते । समां कुरु महाराज तिष्ठेन्मयि यथा पयः

O hari, ikaw mismo ang bumunot nito—sapagkat labis na nasasaktan ako ng iyong mga tao. Pantayin mo ito, O dakilang hari, upang ang tubig ay manatili sa akin nang matatag.

Verse 19

सूत उवाच । धनुषोग्रेण ताञ्छैलान्नानारूपान्गुरूंस्तथा । उत्सारयंस्ततः सर्वां समरूपां चकार सः

Sabi ni Sūta: Sa dulo ng kaniyang busog, itinaboy niya ang mga bundok na sari-sari ang anyo at napakabigat; at pagkaraan ay ginawa niyang pantay at iisa ang buong lupain.

Verse 20

तदाप्रभृति ते शैला वृद्धिमापुर्द्विजोत्तमाः । तस्या अंगात्स्वयं बाणान्स्वकीयान्नृपनंदनः

Mula noon, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, nagsimulang lumaki ang mga bundok na iyon. At ang prinsipe, anak ng hari, ay kusang nagpalitaw ng sarili niyang mga palaso mula sa mismong katawan niya (ng Daigdig).

Verse 21

समुद्धृत्य ततो वैन्यः प्रीतेन मनसा तदा । गर्ताश्च कंदराश्चैव बाणाघातैः समीकृताः

Pagkaraan, si Vainya, na may pusong nagagalak, ay itinaas (ang Daigdig); at ang mga hukay at bangin ay pinantay rin sa bagsik ng tama ng kaniyang mga palaso.

Verse 22

एवं पृथ्वद्यंसमां सर्वां चकार पुण्यवर्द्धनः । समीकृत्य महाभागो वत्सं तस्या व्यकल्पयत्

Sa ganitong paraan, ginawa ni Puṇyavardhana na pantay ang buong daigdig; at ang dakilang kaluluwang iyon, matapos ayusin ang lahat nang wasto, ay nagtalaga ng isang guya para sa kaniya (sa Daigdig).

Verse 23

मनुं स्वायंभुवं पूर्वं परिचिंत्य पुनः पुनः । अतीतेष्वथ सर्वेषु मन्वंतरेषु सत्तमाः

O pinakamainam sa mga banal, pagnilayan nang paulit-ulit ang sinaunang Svāyambhuva Manu; at sa paggunita sa kaniya, isaalang-alang ang lahat ng mga Manvantara na nagdaan na.

Verse 24

विषमत्वं गता भूमिः पंथा नासीच्च कुत्रचित् । समानि विषमाण्येवं स्वयमासन्द्विजोत्तमाः

Naging baku-bako ang lupa, at wala kahit saan ang wastong landas. Kaya sa mga pook na patag at sa mga pook na magaspang, ang pinakadakila sa mga dalawang-ulit-na-isinilang (mga brāhmaṇa) ay naroon na nakalagay.

Verse 25

पूर्वं मनोश्चाक्षुषस्य प्राप्ते चैवांतरे तदा । जाते पूर्वविसर्गे च विषमे च धरातले

Noong una, nang dumating ang Manvantara ni Cākṣuṣa Manu, at nang maganap ang naunang paglikha—sa panahong ang ibabaw ng daigdig ay hindi pantay—

Verse 26

ग्रामाणां च पुराणां च पत्तनानां तथैव च । देशानां क्षेत्रपन्नानां मर्यादा न हि दृश्यते

Sa mga nayon, sa mga sinaunang pamayanan, at gayundin sa mga lungsod; at sa mga rehiyon at mga lupain ng banal na bukirin—hindi nga nakikita ang kanilang mga hangganan.

Verse 27

कृषिर्नैव न वाणिज्यं न गोरक्षा प्रवर्तते । नानृतं भाषते कश्चिन्न लोभो न च मत्सरः

Walang pagsasaka, walang kalakalan, at walang pag-aalaga ng baka na isinasagawa; walang nagsasalita ng kasinungalingan, at wala ring kasakiman ni inggit.

Verse 28

नाभिमानं च वै पापं न करोति कदा किल । वैवस्वतस्य संप्राप्ते अंतरे द्विजसत्तम

Tunay na hindi siya kailanman gumagawa ng kasalanan ng pagmamataas, O pinakadakila sa mga dalawang-ulit-na-isinilang; ito’y sinasabi sa pagitan nang dumating si Vaivasvata (sa Vaivasvata Manvantara).

Verse 29

इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखंडे । पृथूपाख्याने एकोनत्रिंशोऽध्यायः

Sa ganito nagwawakas ang ika-dalawampu’t siyam na kabanata, ang “Salaysay ni Pṛthu,” sa Bhūmi-khaṇḍa ng Śrī Padma Purāṇa, sa kalipunang may limampu’t limang libong taludtod.

Verse 30

क्वचिद्भूमौ गिरौ क्वापि नदीतीरेषु वै तदा । कुंजेषु सर्वतीर्थेषु सागरस्य तटेषु च

Minsan sa kapatagan, minsan sa kabundukan, at kung minsan sa pampang ng mga ilog; sa mga kakahuyan, sa lahat ng banal na tawiran, at gayundin sa mga dalampasigan ng karagatan.

Verse 31

निवासं चक्रिरे सर्वाः प्रजाः पुण्येन वै तदा । तासामाहारः संजातः फलमूलमधुस्तथा

Noon, sa bisa ng kabutihang-loob (puṇya), ang lahat ng mamamayan ay nagtatag ng kanilang mga tahanan; at ang kanilang ikinabubuhay ay naging mga prutas, mga ugat, at pati pulot.

Verse 32

महता कृच्छ्रेण तासामाहारश्च द्विजोत्तमाः । पृथुर्वैन्यः समालोक्य प्रजानां कष्टमेव हि

O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, ang kanilang pagkain ay natatamo lamang sa malaking paghihirap. Nakita ni Pṛthu Vainya ang pagdurusa ng mga tao at minasdan ang kanilang kalagayan.

Verse 33

स्वायंभुवो मनुर्वत्सः कल्पितस्तेन भूभुजा । स्वपाणिः कल्पितस्तेन पात्रमेवं महामते

O minamahal, itinakda ng haring iyon si Svāyambhuva Manu bilang ‘guya’; at itinakda rin niya ang sarili niyang kamay bilang sisidlan—ganyan nga, O dakilang-isip.

Verse 34

स पृथुः पुरुषव्याघ्रो दुदोह वसुधां तदा । सर्वसस्यमयं क्षीरं ससर्वान्नं गुणान्वितम्

Noon, si Pṛthu—ang tigre sa mga tao—ay ginatasan ang Daigdig; at lumabas ang gatas na binubuo ng lahat ng uri ng butil, ganap na pagkain at puspos ng mabubuting katangian.

Verse 35

तेन पुण्येन चान्नेन सुधाकल्पेन ताः प्रजाः । तृप्तिं नयंति देवान्वै प्रजाः पितॄंस्तथापरान्

Sa pamamagitan ng banal at marangal na pagkaing iyon, na tulad ng amṛta sa kagalingan, ang mga taong yaon ay tunay na nagbibigay-kasiyahan sa mga deva, gayundin sa mga ninuno at sa iba pa.

Verse 36

प्रसादात्तस्य वैन्यस्य सुखं जीवंति ताः प्रजाः । देवेभ्यश्च पितृभ्यश्च दत्वा चान्नं प्रजास्ततः

Sa biyaya ng haring Vainya, ang mga nasasakupan ay namumuhay nang masaya; at pagkapaghandog nila ng pagkain sa mga deva at sa mga ninuno, ang bayan ay namumuhay sa wastong kaayusan.

Verse 37

ब्राह्मणेभ्यो विशेषेणअतिथिभ्यस्तथैव च । पश्चाद्भुंजंति पुण्यास्ताः प्रजाः सर्वा द्विजोत्तमाः

Matapos paglingkuran, lalo na, ang mga brāhmaṇa at gayundin ang mga panauhin, saka pa lamang kumakain ang mga banal na taong iyon, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang.

Verse 38

यज्ञैश्चान्ये यजंत्येव तर्पयंति जनार्दनम् । तेन चान्नेन देवेशं तृप्तिं गच्छंति देवताः

Ang iba naman ay sumasamba sa pamamagitan ng mga yajña at sa gayon ay pinasisiyahan si Janārdana; at sa pagkaing iyon na inihahandog, ang mga deva ay nagkakamit ng kasiyahan sa Panginoon ng mga deva.

Verse 39

पुनर्वर्षति पर्जन्यः प्रेषितो माधवेन च । तस्मात्पुण्या महौषध्यः संभवंति सुपुण्यदाः

Muling umuulan ang ulap na tagapagdala ng ulan, na isinugo ni Mādhava; mula roon ay sumisibol ang mga banal na dakilang halamang-gamot, na nagkakaloob ng saganang kabutihang-singaw.

Verse 40

सस्यजातानि सर्वाणि पृथुर्वैन्यः प्रजापतिः । तेनान्नेन प्रजाः सर्वा वर्तंतेऽद्यापि नित्यशः

Ang lahat ng uri ng pananim ay pinasibol ni Pṛthu Vainya, ang Prajāpati; at sa pagkaing iyon nabubuhay ang lahat ng nilalang—hanggang ngayon, araw-araw na walang patid.

Verse 41

ऋषिभिश्चैव मिलितैर्दुग्धा चेयं वसुंधरा । पुनर्विप्रैर्महाभाग्यैः सत्यवद्भिः सुरैस्तथा

Tunay nga, nang magtipon ang mga ṛṣi, ginatasan ang Inang Daigdig na ito; at muli rin, ng mga lubhang mapalad na brāhmaṇa na mapagpahayag ng katotohanan, at gayundin ng mga deva.

Verse 42

सोमो वत्सस्वरूपोभूद्दोग्धा देवगुरुः स्वयम् । ऊर्जं क्षीरं पयः कल्पं येन जीवंति चामराः

Si Soma ang naging anyong guya, at ang Guru ng mga deva mismo ang naging tagagatas. Mula roon ay lumitaw ang masustansiyang gatas—nakapagbibigay-buhay at angkop sa kapanahunan—na siyang ikinabubuhay ng mga amara.

Verse 43

तेषां सत्येन पुण्येन सर्वे जीवंति जंतवः । सत्यपुण्ये प्रवर्तंते ऋषिदुग्धा वसुंधरा

Sa kanilang katotohanan at banal na kabutihan, nabubuhay ang lahat ng nilalang. Sa katotohanan at kabutihan umuusad ang daigdig, na pinagyaman na wari’y ginatasan ng mga ṛṣi.

Verse 44

अथातः संप्रवक्ष्यामि यथा दुग्धा इयं धरा । पितृभिश्च पुरा वत्स विधिना येन वै तदा

Ngayon ay ipaliliwanag ko kung paanong minsan ay ginatasan ang lupang ito ng mga Pitṛ (mga ninunong banal), mahal kong anak, at sa anong itinakdang paraan ito ginawa noong unang panahon.

Verse 45

सुपात्रं राजतं कृत्वा स्वधा क्षीरं सुधान्वितम् । परिकल्प्य यमं वत्सं दोग्धा चांतक एव सः

Gumawa siya ng marangal na sisidlang pilak; at doon ay inihanda ang gatas na hinaluan ng handog na tinatawag na svadhā at ng ambrosyang diwa. Itinalaga niya si Yama bilang guya, at si Antaka (Kamatayan) mismo ang naging tagagatas.

Verse 46

नागैः सर्पैस्ततो दुग्धा तक्षकं वत्समेव च । अलाबुपात्रमादाय विषं क्षीरं द्विजोत्तमाः

Pagkaraan, ginatasan ang mga nāga at mga ahas, at si Takṣaka ang ginawang guya. At kayong mga pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang, sa pagkuha ng sisidlang upo, ay hinango ang lason bilang kanilang gatas.

Verse 47

नागानां तु तथा दोग्धा धृतराष्ट्रः प्रतापवान् । सर्पा नागा द्विजश्रेष्ठास्तेन वर्तंति चातुलाः

At para sa mga Nāga, ang makapangyarihang Dhṛtarāṣṭra ang naging tagagatas. O pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang, sa pamamagitan niya ay nabubuhay ang mga ahas at mga Nāga, na lubhang nasisiyahan.

Verse 48

नागा वर्तंति तेनापि ह्यत्युग्रेण द्विजोत्तमाः । विषेण घोररूपेण सर्पाश्चैव भयानकाः

Kaya nga, O pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang, ang mga nāga ay gumagala rin—lubhang mabangis; at ang mga ahas ay tunay na nakatatakot, may kakila-kilabot na anyo at kamandag.

Verse 49

तेनैव वर्तयंत्युग्रा महाकाया महाबलाः । तदाहारास्तदाचारास्तद्वीर्यास्तत्पराक्रमाः

Sa iisa lamang ang kanilang ikinabubuhay—mga mababangis na nilalang, dambuhala ang katawan at dakila ang lakas; gayon ang kanilang pagkain, gayon ang asal, gayon ang sigla, at gayon ang kabayanihan.

Verse 50

अथातः संप्रवक्ष्यामि यथा दुग्धा वसुंधरा । असुरैर्दानवैः सर्वैः कल्पयित्वा द्विजोत्तमाः

Ngayon ay ipaliliwanag ko kung paano ginatasan ang Daigdig—matapos maghanda ang lahat ng mga Asura at Dānava, O pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang.

Verse 51

पात्रमत्रान्नसदृशमायसं सर्वकामिकम् । क्षीरं मायामयं कृत्वा सर्वारातिविनाशनम्

Dito’y ginawa ang isang sisidlang bakal—kaayon ng sukat ng pagkain at may kakayahang tumupad ng lahat ng hangarin; at ang gatas ay ginawang tila māyā sa pamamagitan ng salamangka, na nagiging tagapuksa ng lahat ng kaaway.

Verse 52

तेषामभूत्स वै वत्सो विरोचनः प्रतापवान् । ऋत्विग्द्विमूर्द्धा दैत्यानां मधुर्दोग्धा महाबलः

Sa kanila, ang guya nga ay ang maringal na Virocana, makapangyarihan sa ningning; ang pari para sa mga Daitya ay si Dvimūrdhā, at ang malakas na si Madhu ang siyang tagagatas.

Verse 53

तया हि मायया दैत्याः प्रवर्त्तंते महाबलाः । महाप्रज्ञा महाकाया महातेजः पराक्रमाः

Tunay, sa pamamagitan ng gayong māyā ay napakikilos ang makapangyarihang mga Daitya—dakila ang talino, dambuhala ang katawan, nagliliyab sa kapangyarihan, at bantog sa kabayanihan.

Verse 54

तद्बलं पौरुषं तेषां तेन जीवंति दानवाः । तयैते माययाद्यापि सर्वमाया द्विजोत्तमाः

Ang lakas na yaon—ang kanilang lakas‑lalaki at tapang—ang siyang ikinabubuhay ng mga Dānava; at sa kapangyarihang yaon ng māyā, hanggang ngayo’y nililinlang pa rin nila ang lahat, O pinakadakila sa mga dalawang‑isinilang.

Verse 55

प्रवर्तंते मितप्रज्ञास्ते तदेषामिदं बलम् । तथा तु दुग्धा यक्षैः सा सर्वाधारासु मेदिनी

Yaong may sukat na pagkaunawa ang nagpapakilos ng mga gawain—ito nga ang kanilang lakas. Gayon din, ang Daigdig na siyang salalayan ng lahat ay noon ay ginatasan ng mga Yakṣa.

Verse 56

इति शुश्रुम विप्रेंद्राः पुराकल्पे महात्मभिः । अंतर्धानमयं क्षीरमयस्पात्रे सुविस्तरे

Gayon ang aming narinig, O pinuno ng mga brāhmaṇa, mula sa mga dakilang kaluluwa noong sinaunang yugto: isang sisidlang yari sa gatas, malapad at maluwang, na may kapangyarihan ng paglilihim (di‑pagkakita).

Verse 57

वैश्रवणो महाप्राज्ञस्तदा वत्सः प्रकल्पितः । मणिधरस्य पिता पुण्यः प्राज्ञो बुद्धिमतां वरः

Noon si Vaiśravaṇa, na may dakilang karunungan, ang itinakdang Vatsa; ang banal na ama ni Maṇidhara, maunawa at pinakapanguna sa mga marurunong.

Verse 58

दोग्धा रजतनाभस्तु तस्याश्चासीन्महामतिः । सर्वज्ञः सर्वधर्मज्ञो यक्षराजसुतो बली

Ang tagapag-gatas ay si Rajatanābha; at naroon din ang isang dakilang‑loob—ang nakaaalam ng lahat, ang nakababatid ng lahat ng dharma—si Bali, ang makapangyarihang anak ng hari ng mga Yakṣa.

Verse 59

अष्टबाहुर्महातेजा द्विशीर्षः सुमहातपाः । यक्षावर्तंत तेनापि सर्वदैव द्विजोत्तमाः

Siya’y may walong bisig, maningning sa dakilang ningning, at may dalawang ulo—puspos ng matinding tapas. Dahil sa kanya, O pinakamainam sa mga dvija, ang mga Yakṣa man ay laging nagbabantay at walang humpay na gumagalaw.

Verse 60

पुनर्दुग्धा इयं पृथ्वी राक्षसैश्च महाबलैः । तथा चैषा पिशाचैश्च सातुरैर्दग्धवारिभिः

Muli, ang Daigdig na ito’y tila ‘ginatasan hanggang matuyo’ ng makapangyarihang mga Rākṣasa; gayundin ng mga Piśāca—naghihirap at tigang, na waring nasunog at naubos ang kanyang mga tubig.

Verse 61

उत्प्लुतं नृकपालं तं शावपात्रमयः कृतम् । सुप्रजां भोक्तुकामास्ते तीव्रकोपपराक्रमाः

Ang bungo ng tao ay biglang lumitaw sa harap nila, ginawang sisidlang gaya ng mangkok na mula sa bangkay. Sila—nag-aalab sa poot at matapang sa dahas—ay tumindig doon, nagnanais lamunin ang marangal na babae.

Verse 62

दोग्धा रजतनाभस्तु तेषामासीन्महाबलः । सुमाली नाम वत्सश्च शोणितं क्षीरमेव च

Sa kanila, ang makapangyarihang Rajatanābha ang naging tagagatas; at ang guya ay tinawag na Sumālī. Ang nahango ay dugo—tunay ngang dugo, kapalit ng gatas.

Verse 63

रक्षांसि यातुधानाश्च पिशाचाश्च महाबलाः । यक्षास्तेन च जीवंति भूतसङ्घाश्च दारुणाः

Sa pamamagitan niyon nabubuhay ang makapangyarihang mga Rākṣasa, ang mga Yātudhāna, at ang mga Piśāca; gayundin ang mga Yakṣa, at ang nakapanghihilakbot na mga pangkat ng Bhūta.

Verse 64

गंधर्वैरप्सरोभिश्च पुनर्दुग्धा वसुंधरा । कृत्वा वत्सं सुविद्वांसं तैश्च चित्ररथं पुनः

Muli, ginatasan ang Daigdig ng mga Gandharva at mga Apsaras; at ginawang guya ang lubhang marunong, muli nilang ginatasan siya—kasama si Citraratha.

Verse 65

दुदुहुः पद्मपात्रे तु गांधर्वं गीतसंकुलम् । सुरुचिर्नाम गंधर्वस्तेषामासीन्महामतिः

Sa isang sisidlang-lotó ibinuhos nila ang musikang Gandharva ng langit, hitik sa mga awit. Sa kanila’y may Gandharvang nagngangalang Suruci, dakila ang talino.

Verse 66

दोग्धा पुण्यतमश्चैव तस्याश्च द्विजसत्तमाः । शुचिगीतं महात्मानः सुक्षीरं दुदुहुस्तदा

Noon, ang pinakabanal na tagagatas at ang pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang—yaong mga dakilang kaluluwa—ay gumatas mula sa kanya ng dalisay, matamis na inaawit, at napakahusay na gatas.

Verse 67

गंधर्वास्तेन जीवंति अन्याश्चाप्सरसस्तथा । पर्वतैश्च महापुण्यैर्दुग्धा चेयं वसुंधरा

Sa gayong amrita-like na diwa nabubuhay ang mga Gandharva, gayundin ang mga Apsaras. At sa pamamagitan ng mga bundok na lubhang mapagpala, ang Daigdig na ito ay tila ginatasan upang magbigay ng yaman.

Verse 68

रत्नानि विविधान्येव ओषधीश्चामृतोपमाः । वत्सश्चैव महाभागो हिमवान्परिकल्पितः

Iba’t ibang hiyas, at mga halamang-gamot na tulad ng amrita, at gayundin ang lubhang mapalad na guya—si Himavān (Himalaya) ang itinakda at itinalaga nang wasto.

Verse 69

मेरुर्दोग्धा च संजातः पात्रं कृत्वा तु शैलजम् । तेन क्षीरेण संवृद्धाः शैलाः सर्वे महौजसः

Si Bundok Meru ang naging tagagatas, at ginawang sisidlang bató ang isang sisidlang mula sa bundok; sa gatas na yaon, ang lahat ng kabundukan ay napalusog at naging lubhang makapangyarihan.

Verse 70

पुनर्दुग्धा महावृक्षैः पुण्यैः कल्पद्रुमादिभिः । पालाशं पात्रामानिन्युश्छिन्नदग्धप्ररोहणम्

Muling ginatasan ng mga dakilang punong banal—gaya ng mga kalpa-drumang tumutupad ng hiling; at naghatid sila ng sisidlang yari sa kahoy na palāśa, na muling sumusibol kahit maputol at masunog.

Verse 71

शालो दुदोह पुष्पांगः प्लक्षो वत्सोऽभवत्तदा । गुह्यकैश्चारणैः सिद्धैर्विद्याधरगणैस्तदा

Noon, ang punong Śāla ang ginatasan, at si Puṣpāṅga ang naging tagagatas; at ang punong Plakṣa ang naging guya—habang naroon ang mga pangkat ng Guhyaka, Cāraṇa, Siddha, at Vidyādhara.

Verse 72

दुग्धा चेयं सर्वधात्री सर्वकामप्रदायिनी । यं यमिच्छंति ये लोकाः पात्रवत्सविशेषणैः

Ang (bakang) ito ay nagbibigay ng gatas—ang pangkalahatang tagapag-alaga, ang nagkakaloob ng bawat minimithing biyaya. Anumang naisin ng mga nilalang, yaon nga ang kanilang nakakamtan, ayon sa karapat-dapat na sisidlan at sa uri ng guya.

Verse 73

तैस्तैस्तेषां ददात्येव क्षीरं सद्भावमीदृशम् । इयं धात्री विधात्री तु इयं श्रेष्ठा वसुंधरा

Sa bawat isa, siya nga’y nagbibigay ng gatas—ganyan ang kanyang mapagpalang kalooban. Ang Daigdig na ito ang tagapagtaguyod at tagapag-ayos; ang Vasuṃdharā na ito ang pinakadakila.

Verse 74

सर्वकामदुघा धेनुरियं पुण्यैरलंकृता । इयं ज्येष्ठा प्रतिष्ठा तु इयं सृष्टिरियं प्रजा

Ito ang bakang tumutupad ng lahat ng nasa—pinalamutian ng mga kabutihang-loob. Siya ang pinakamatandang saligan; siya ang mismong paglikha—siya ang lahat ng nilalang.

Verse 75

पावनी पुण्यदा पुण्या सर्वसस्य प्ररोहिणी । चराचरस्य सर्वस्य प्रतिष्ठा योनिरेव च

Siya ang tagapaglinis, tagapagkaloob ng kabutihan at siya rin ay banal, na nagpapasibol ng lahat ng pananim. Siya ang saligan ng lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw, at siya ang sinapupunan, ang pinagmulan ng lahat.

Verse 76

महालक्ष्मीरियं विद्या सर्वविश्वमयी सदा । सर्वकामदुघा दोग्ध्री सर्वबीजप्ररोहिणी

Ang kaalamang ito ay si Mahālakṣmī mismo—laging sumasaklaw sa buong sansinukob. Siya ang tagagatas na nagbubunga ng lahat ng nasa, at siya ang nagpapasibol sa bawat binhi.

Verse 77

सर्वेषां श्रेयसां माता सर्वलोकधरा इयम् । पंचानामपि भूतानां प्रकाशो रूपमेव च

Siya ang ina ng lahat ng mapalad at mabuti; siya ang nagtatangan sa lahat ng mga daigdig. Maging sa limang elemento, siya ang mismong liwanag at siya rin ang anyo.

Verse 78

असीदियं समुद्रांता मेदिनीति परिश्रुता । मधुकैटभयोः कृत्स्ना मेदसा समभिप्लुता

Ang daigdig na ito, na napapaligiran ng karagatan, ay tanyag na tinawag na “Medinī”; sapagkat ito’y lubusang nalubog sa taba (medas) nina Madhu at Kaiṭabha.

Verse 79

तेनेयं मेदिनी नाम प्रोच्यते ब्रह्मवादिभिः । ततोभ्युपगमात्प्राज्ञ पृथोर्वैन्यस्य सत्तमाः

Kaya ang lupang ito’y tinatawag na Medinī ng mga tagapagsalaysay ng Brahman; at, O marunong, sapagkat tinanggap niya (siya), nakikilala ng pinakamahuhusay na tao siya kaugnay ni Pṛthu, anak ni Vena.

Verse 80

दुहितृत्वमनुप्राप्ता देवी पृथ्वीति चोच्यते । तेन राज्ञा द्विजश्रेष्ठाः पालितेयं वसुंधरा

Nang makamtan niya ang kalagayang gaya ng isang anak na babae, ang diyosa ay tinatawag na “Pṛthvī.” O pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang, sa pamamagitan ng haring iyon ay napangalagaan ang Vasundharā na ito (ang Daigdig).

Verse 81

ग्रामाधारं गृहाणां च पुरपत्तनमालिनी । सस्याकरवती स्फीता सर्वतीर्थमयी द्विजाः

O mga dalawang-ulit na isinilang, siya ang tunay na salalayan ng mga nayon at ng mga tahanan; pinalalamutian ng mga lungsod at mga bayang-pamilihan; sagana sa mga bukirin at mga minahan, masagana—at taglay ang kabanalan ng lahat ng mga banal na pook-paglalakbay.

Verse 82

एवं वसुमती देवी सर्वलोकमयी सदा । एवं प्रभावो राजेंद्रः पुराणे परिपठ्यते

Ganyan, ang diyosang Vasumatī (Daigdig) ay laging sumasaklaw sa lahat ng mga daigdig. Ganyan, O pinakamainam sa mga hari, ang kanyang kadakilaan ay binibigkas sa Purāṇa.

Verse 83

पृथुर्वैन्यो महाभागः सर्वकर्मप्रकाशकः । यथा विष्णुर्यथा ब्रह्मा यथा रुद्रः सनातनः

Si Pṛthu, anak ni Vena, ang lubhang mapalad, tagapagpahayag at tagapagliwanag ng lahat ng matuwid na gawain—gaya ni Viṣṇu, gaya ni Brahmā, gaya ng walang hanggang Rudra.

Verse 84

नमस्कार्यास्त्रयो देवा देवाद्यैर्ब्रह्मवादिभिः । ब्राह्मणैरृषिभिः सर्वैर्नमस्कार्यो नृपोत्तमः

Karapat-dapat sambahin ang tatlong Diyos; gayundin ang mga pinakuna sa mga deva at ang mga tagapagturo ng Brahman. Dapat ding magbigay-galang ang lahat ng Brāhmaṇa at Ṛṣi—at gayon din ang pinakamainam na hari, karapat-dapat sa pagpupugay.

Verse 85

वर्णानामाश्रमाणां यः स्थापकः सर्वलोकधृक् । पार्थिवैश्च महाभागैः पार्थिवत्वमिहेप्सुभिः

Yaong nagtatatag ng mga kaayusang panlipunan (varṇa) at ng mga yugto ng buhay (āśrama), na siyang sumasandig at nagtataguyod sa lahat ng daigdig—siya ang dapat hanapin at parangalan ng mga mapalad na hari at ng iba pang dakilang pinuno na nagnanais ng paghahari sa mundong ito.

Verse 86

आदिराजो नमस्कार्यः पृथुर्वैन्यः प्रतापवान् । धनुर्वेदार्थिभिर्योधैः सदैव जयकांक्षिभिः

Ang unang hari, ang makapangyarihang Pṛthu Vainya—karapat-dapat sa pagpupugay—ay laging napaliligiran ng mga mandirigmang nagsisikap sa kaalaman ng pana (dhanurveda), na palaging uhaw sa tagumpay.

Verse 87

नमस्कार्यो महाराजो वृत्तिदाता महीभृताम् । एवं पात्रविशेषाश्च मया ख्याता द्विजोत्तमाः

Ang dakilang hari—na nagbibigay ng kabuhayan sa mga tagapamahala ng lupa—ay karapat-dapat sa mapitagang pagpupugay. Sa gayon, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, aking ipinaliwanag ang mga natatanging uri ng karapat-dapat pagbigyan (ng kaloob).

Verse 88

वत्सानां सुविशेषाश्च दोग्धॄणां भवदग्रतः । क्षीरस्यापि विशेषं तु यथोद्दिष्टं हि भूभुजा

Sa iyong harapan, O hari, ilalarawan ang mga natatanging uri ng mga guya at ng mga naggagatas; at gayundin ang mga pagkakaiba ng gatas—ayon mismo sa itinakda at inilahad ng tagapamahala ng lupa.

Verse 89

समाख्यातं तथाग्रे च भवतां वै यथार्थतः । धन्यं यशस्यमारोग्यं पुण्यं पापप्रणाशनम्

Naipaliwanag na sa inyo nang wasto, ayon sa tunay na kalagayan. Ito’y mapalad, nagbibigay ng dangal at katanyagan, nagkakaloob ng kalusugan, punô ng kabutihang-loob, at pumupuksa sa mga kasalanan.

Verse 90

पृथोर्वैन्यस्य चरितं यः शृणोति द्विजोत्तमाः । तस्य भागीरथी स्नानमहन्यहनि जायते

O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, sinumang nakikinig sa salaysay ni Pṛthu Vainya—sa kanya, araw-araw ay sumisilang ang gantimpala ng pagligo sa Bhāgīrathī (Gaṅgā).

Verse 91

सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोकं प्रयाति सः

Sa pagdalisay ng loob at pagkapawi ng lahat ng kasalanan, siya’y nakararating sa daigdig ni Viṣṇu.