Procedure for the Guḍa-dhenū (Jaggery-Cow) Gift; Ten Dhenu-dānas; Yearlong Gaṅgā Worship and Darśana

Verse 1

मोहिन्यु वाच । धन्याहं कृतकृत्याहं सफलं जीवितं मम । यच्छ्रुतं त्वन्मुखांभोजाद्गामाहात्म्यमुत्तमम् ॥ १ ॥

Sinabi ni Mohinī: “Mapalad ako; natupad na ang aking tungkulin; naging mabunga ang aking buhay, sapagkat mula sa lotus ng iyong bibig ay narinig ko ang kataas-taasang kadakilaan ng Gaṅgā.”

Verse 2

अहो गङ्गासमं तीर्थं नास्ति किंचिद्धरा तले । यस्याः संदर्शनादीनामीदृशं पुण्यमीरितम् ॥ २ ॥

Ah! Sa ibabaw ng daigdig ay walang tīrtha na maihahambing sa Gaṅgā; sapagkat ipinahahayag na kahit ang pagtanaw lamang sa kanya ay nagbubunga ng gayong pambihirang puṇya.

Verse 3

गुडधेन्वादिधेनूनां विधानं च यथाक्रमम् । तथा कथय विप्रेन्द्र भक्ताहं तव सर्वदा ॥ ३ ॥

Ipaliwanag mo, ayon sa wastong pagkakasunod, ang itinakdang paraan para sa guḍa-dhenū at iba pang gayong mga handog na “baka” na sagisag. O pinakadakila sa mga Brāhmaṇa, sabihin mo ito nang wasto, sapagkat ako’y laging may bhakti sa iyo.

Verse 4

वसिष्ठ उवाच । तच्छ्रुत्वा मोहिनीवाक्यं वसुस्तस्याः पुरोहितः । वेदागमानां तत्त्वज्ञः स्मयमान उवाच ह ॥ ४ ॥

Sinabi ni Vasiṣṭha: Nang marinig ang mga salitang iyon ni Mohinī, si Vasu—ang kanyang purohita, na nakaaalam sa tunay na diwa ng Veda at ng mga āgama—ay ngumiti at nagsalita nang ganito.

Verse 5

वसुरुवाच । श्रृणु मोहिनि वक्ष्यामि यत्पृष्टं हि त्वया मम । गुडधेनुविधानं च यथा शास्त्रे प्रकीर्तितम् ॥ ५ ॥

Wika ni Vasu: “Makinig ka, O Mohinī. Sasabihin ko ang iyong itinanong—ang itinakdang paraan ng handog na ‘guḍa-dhenu’ (bakang gawa sa jaggery), gaya ng ipinahayag sa mga śāstra.”

Verse 6

कृष्णाजिनं चतुर्हस्तं प्राग्ग्रीवं विन्यसेद्भुवि । गोमयेनोपलिप्तायां कुशानास्तीर्य यत्नतः ॥ ६ ॥

Sa lupang maingat na pinahiran ng dumi ng baka, masikap na ikalat ang damong kuśa, at saka ilagay ang balat ng itim na antelope na may habang apat na dangkal, na ang leeg ay nakaharap sa silangan.

Verse 7

प्राङ्मुखीं कल्पयेद्धेनुमुदक्पादां सवत्सकाम् । उत्तमा गुडधेनुस्तु चतुर्भारैः प्रकीर्तिता ॥ ७ ॥

Hugisin ang ‘baka’ ng ritwal na nakaharap sa silangan, ang mga paa ay nakaturo sa hilaga, at may guya sa tabi. Ang pinakamainam na guḍa-dhenū ay ipinahahayag na yari sa apat na bhāra ng jaggery.

Verse 8

वत्सं भारेण कुर्वीत भाराभ्यां मध्यमा स्मृता । अर्द्धभारेण वत्सः स्यात्कनिष्ठा भारकेण तु ॥ ८ ॥

Ihanda ang sukat na tinatawag na vatsa (guya) na may bigat na isang bhāra. Ang ‘katamtaman’ ay dalawang bhāra. Ang ‘maliit’ na vatsa ay kalahating bhāra, at ang ‘pinakamababa’ ay isang bhāraka.

Verse 9

चतुर्थांशेन वत्सः स्याद् गृहवित्तानुसारतः । प्रभुः प्रथमकल्पस्य योऽनुकल्पेन वर्तयेत् ॥ ९ ॥

Mahal kong anak, ang nararapat na bahagi ay isang-kapat, ayon sa kaya ng kabuhayan ng tahanan. Siya ang dapat kilalaning tunay na tagapangalaga ng pangunahing kautusan, na namumuhay ayon sa wastong paraang pantulong nito.

Verse 10

न सांपरायिकं तस्य दुर्मतेर्जायते फलम् । धेनुवत्सौ घृतस्यैतौ सितश्लक्ष्णांबरावृतौ ॥ १० ॥

Para sa taong masama ang isip, walang bunga ng kabutihan sa kabilang-buhay na lilitaw. Ang dalawang ito ay tulad ng baka at guya ng ghee (ghṛta), na nababalutan ng puti at makinis na tela.

Verse 11

शुक्तिकर्णाविक्षुपादौ शुद्धमुक्ताफलेक्षणौ । सितसूत्रशिरालौ च सितकंबलकंबलौ ॥ ११ ॥

Ang kanilang mga tainga ay tulad ng kabibe, ang mga paa ay gaya ng tangkay ng tubo; ang mga mata ay parang dalisay na perlas. Sa ulo’y may mga ugat na tila puting sinulid, at sila’y nababalutan ng puting kumot na lana.

Verse 12

ताम्रगंडूकपृष्ठौ तौ सितचामरलोमकौ । विद्रुमक्रमगोपेतौ नवनीतस्तनान्वितौ ॥ १२ ॥

Ang dalawang iyon ay may likod na tulad ng tansong banga ng tubig; ang balahibo’y puti gaya ng hibla ng chāmara. Ang kanilang mga hakbang ay pinalamutian ng paang parang korales, at ang dibdib/udders ay hitik at lambot na gaya ng sariwang mantikilya.

Verse 13

कांस्यदोहाविंद्रनीलमणिकल्पिततारकौ । सुवर्णश्रृंगाभरणौ शुद्धरौप्यखुरावुभौ ॥ १३ ॥

May mga sisidlang panggatas na yari sa bell-metal; ang katawan ay may palamuting tila mga bituin na hinubog mula sa batong indranīla (sapiro). Ang mga sungay ay pinalamutian ng ginto, at ang dalawang kuko ay dalisay na pilak.

Verse 14

नानाफलं समायुक्तौ घ्राणगन्धकरंडकौ । इत्येवं रचयित्वा तु धूपदीपैरथार्चयेत् ॥ १४ ॥

Dapat niyang ayusin ang dalawang kahon: ang isa’y puno ng sari-saring prutas, at ang isa’y may mga mababangong sangkap para sa samyo. Pagkaayos nito, saka siya magsamba sa pamamagitan ng insenso at mga ilawan.

Verse 15

या लक्ष्मीः सर्वभूतानां या च देवेष्ववस्थिता । धेनुरूपेण सा देवी मम शांतिं प्रयच्छतु ॥ १५ ॥

Nawa’y ang Diyosa Lakṣmī—na nananahan sa lahat ng nilalang at itinatag sa mga deva—ay magpakita sa anyo ng banal na baka at ipagkaloob sa akin ang kapayapaan.

Verse 16

देहस्था या च रुद्राणां शंकरस्य सदा प्रिया । धेनुरूपेण सा देवी मम पापं व्यपोहतु ॥ १६ ॥

Nawa’y ang Diyosa—na nananahan sa mga katawan ng mga Rudra at laging minamahal ni Śaṅkara—ay sa anyo ng baka, mag-alis ng aking kasalanan.

Verse 17

विष्णोर्वक्षसि या लक्ष्मीः स्वाहारूपा विभावसोः । चन्द्रार्कशक्रशक्तिर्या धेनुरूपास्तु सा श्रिये ॥ १७ ॥

Nawa’y si Lakṣmī—na nananahan sa dibdib ni Viṣṇu, na naroroon bilang Svāhā sa banal na apoy, at siyang kapangyarihan ng Buwan, Araw, at Indra—ay maging kasaganaan para sa amin, sa anyo ng bakang tumutupad ng hiling.

Verse 18

चतुर्मुखस्य या लक्ष्मीर्लक्ष्मीर्या धनदस्य च । लक्ष्मीर्या लोकपालानां सा धेनुर्वरदास्तु मे ॥ १८ ॥

Nawa’y ang banal na Baka na yaon ang maging tagapagkaloob ng biyaya sa akin—siya ring Lakṣmī ni Brahmā na may apat na mukha, Lakṣmī ni Dhanada (Kubera), at Lakṣmī ng mga Lokapāla, mga tagapangalaga ng daigdig.

Verse 19

स्वधा या पितृमुख्यानां स्वाहा यज्ञभुजा च या । सर्वपापहरा धेनुः सा मे शांतिं प्रयच्छतु ॥ १९ ॥

Nawa’y ang sagradong Baka—na tinatawag na Svadhā para sa mga pangunahing Pitṛ, at Svāhā para sa mga deva na tumatanggap ng handog sa yajña—na tagapag-alis ng lahat ng kasalanan, ay magkaloob sa akin ng kapayapaan.

Verse 20

एवमांमत्र्य तां धेनुं ब्राह्मणाय निवेदयेत् । विधानमेतद्धेनूनां सर्वासामिह पठ्यते ॥ २० ॥

Sa gayon, matapos magsalita nang may paggalang sa tatanggap, nararapat na pormal na ihandog ang bakang iyon sa isang brāhmaṇa. Ito ang itinakdang pamamaraan sa pag-aalay ng lahat ng uri ng baka, gaya ng itinuturo rito.

Verse 21

यास्तु पापविनाशिन्यः कीर्तिता दशधेनवः । तासां स्वरूपं वक्ष्यामि शास्त्रोक्तं श्रृणु मोहिनि ॥ २१ ॥

Ngayon, tungkol sa sampung “baka” na ipinahayag na tagapuksa ng kasalanan—makinig, O kaakit-akit; ilalarawan ko ang kanilang tunay na anyo ayon mismo sa sinasabi ng mga śāstra.

Verse 22

प्रथमा गुडधेनुः स्याद् घृतधेनुरथापरा । तिलधेनुस्तृतीया च चतुर्थी जलसंज्ञिता ॥ २२ ॥

Ang una ay ang “guḍa-dhenu,” ang bakang jaggery; ang kasunod ay ang “ghṛta-dhenu,” ang bakang ghee. Ang ikatlo ay ang “tila-dhenu,” ang bakang linga; at ang ikaapat ay tinatawag na “jala-dhenu,” ang bakang tubig.

Verse 23

पञ्चमी क्षीरधेनुश्च षष्ठी मधुमयी स्मृता । सप्तमी शर्कराधेनुर्दधिधेनुस्तथाष्टमी ॥ २३ ॥

Ang ikalima ay tinatawag na “kṣīra-dhenu,” ang bakang gatas; ang ikaanim ay inaalala bilang “madhu-mayī,” ang bakang pulot. Ang ikapito ay ang “śarkarā-dhenu,” ang bakang asukal, at ang ikawalo ay ang “dadhi-dhenu,” ang bakang gatas-na-maasim (curd).

Verse 24

रत्नधेनुश्च नवमी दशमी तु स्वरूपतः । कुंभाः स्युर्द्रवधेनूनां चेतरासां तु राशयः ॥ २४ ॥

Ang ikasiyam ay ang “ratna-dhenu,” ang bakang hiyas; at ang ikasampu, ayon sa likas nitong katangian, ay ang “svarūpa-dhenu,” ang bakang anyong-hakiki. Para sa mga bakang nasa anyong likido, ang nararapat na sisidlan ay mga kumbha (banga); para sa iba naman, ay dapat ayusin bilang mga bunton (rāśi).

Verse 25

सुर्वणधेनुमप्यत्र केचिदिच्छंति सूरयः । नवनीतेन तैलेन तथा केऽपि महर्षयः ॥ २५ ॥

Dito, may ilang pantas na nagnanais pa nga ng “gintong baka ng langit”; gayundin, may ilang dakilang rishi na naghahangad ng mantikilya at langis.

Verse 26

एतदेव विधानं स्यादेत एव ह्युपस्कराः । मन्त्रावाहनसंयुक्ताः सदा पर्वणि पर्वणि ॥ २६ ॥

Ito lamang ang dapat maging itinakdang paraan, at ito lamang ang mga kailangang kasangkapan sa ritwal—sa bawat banal na pagdiriwang (parva), laging kasama ang mga mantra at ang pag-anyaya (āvāhana).

Verse 27

यथाश्रद्धं प्रदातव्या भुक्तिमुक्तिफलप्रदाः । अनेकयज्ञफलदाः सर्वपापहराः शुभाः ॥ २७ ॥

Dapat itong ibigay ayon sa pananampalataya at kakayahan; ipinagkakaloob nito ang bunga ng bhukti (pag-enjoy sa daigdig) at mukti (kalayaan). Nagbibigay ito ng bunga na tulad ng maraming yajña, nag-aalis ng lahat ng kasalanan, at mapalad.

Verse 28

अयने विषुवे पुण्ये व्यतीपातेऽथवा पुनः । युगादौ चैव मन्वादौ चोपरागादिपर्वसु ॥ २८ ॥

Sa mga ayana (solstice), sa viṣuva (equinox), sa mapagpalang Vyatīpāta; gayundin sa simula ng isang Yuga at sa simula ng Manvantara; at sa mga parva gaya ng mga eklipse at kaugnay na banal na pagdiriwang—ang mga panahong ito’y lalong angkop sa mga gawaing dharma.

Verse 29

गुडधेन्वादयो देया भक्तिश्रद्धासमन्वितैः । तीर्थेषु स्वगृहे वापि गंगातीरे विशेषतः ॥ २९ ॥

Ang mga may debosyon at pananampalataya ay dapat maghandog ng mga kaloob gaya ng guda-dhenu (bakang may jaggery at matatamis) at iba pang katulad na dāna—sa mga tīrtha o kahit sa sariling tahanan—lalo na sa pampang ng Ilog Gaṅgā.

Verse 30

एवं दत्वा विधानेन धेनुं द्विजवराय च । प्रदक्षिणीकृत्य विप्रं दक्षिणाभिः प्रतोष्य च ॥ ३० ॥

Kaya nito, matapos maialay nang wasto ang isang baka sa isang dakilang Brāhmaṇa ayon sa itinakdang ritwal, dapat siyang ikutin nang pradakṣiṇā at lalo pang pasayahin sa pamamagitan ng dakṣiṇā, ang banal na handog na bayad sa pari.

Verse 31

ऋत्विजः प्रीतिसंयुक्तो नमस्कृत्य विसर्जयेत् । ततः संपूजयेद्गंगां विधिना सुसमाहितः ॥ ३१ ॥

Pagkatapos, na may pusong puspos ng kagalakan, dapat yumukod at magbigay-galang, at magpaalam nang may paggalang sa mga ṛtvij, ang mga paring nagsagawa ng ritwal. Pagkaraan nito, na may isip na payapa at nakatuon, dapat sambahin si Diyosa Gaṅgā ayon sa wastong pamamaraan.

Verse 32

अष्टमूर्तिधरां देवीं दिव्यरूपां निरीक्ष्य च । शालितंदुलप्रस्थेन द्विप्रस्थपयसा तथा ॥ ३२ ॥

Matapos masdan ang Diyosa na nagtataglay ng walong anyo (aṣṭa-mūrti), na nagniningning sa banal na anyo, dapat maghandog ng isang prastha ng pinong bigas at gayundin ng dalawang prastha ng gatas.

Verse 33

पायसं कारयित्वा च दत्वा मधु घृतं तथा । प्रत्येकं पलमात्रं च भक्तिभावेन संयुतः ॥ ३३ ॥

Matapos ihanda ang pāyasa (matamis na kaning-gatas), at maghandog din ng pulot at ghṛta (dalisay na ghee)—bawat isa’y sukat na isang pala—dapat itong gawin na may pusong bhakti at debosyon.

Verse 34

तत्पायसमपूपांश्च मोदका मंडलानि च । तथा गुंजार्द्धमात्रं च सुवर्णं रूप्यमेव च ॥ ३४ ॥

At dapat ding ihandog ang pāyasa na iyon, pati ang apūpa (pritong keyk), mga modaka, at mga maṇḍala (bilugang matatamis); gayundin ang ginto at pilak—bawat isa’y sukat na kalahating guñjā.

Verse 35

चंदनागरुकर्पूरकुंकुमानि च गुग्गुलम् । बिल्वपत्राणि दूर्वाश्च रोचना सितचंदनम् ॥ ३५ ॥

Dapat ding gamitin: sandalwood, agaru, kampor, kunkuma (safron) at guggulu; mga dahon ng bilva at damong dūrvā; rocanā (dilaw na pigment) at puting sandalwood.

Verse 36

नीलोत्पलानि चान्यानि पुष्पाणि सुरभीणि च । यथाशक्ति महाभक्त्या गंगायां चैव निक्षिपेत् ॥ ३६ ॥

Sa dakilang debosyon, ayon sa kakayahan, maghandog ng asul na lotus at iba pang mababangong bulaklak, at ihulog ang mga ito sa Ilog Gaṅgā.

Verse 37

मन्त्रेणानेन सुभगे पुराणोक्तेन चापि हि । ॐगंगायै नारायण्यै शिवायै च नमोनमः ॥ ३७ ॥

O mapalad na giliw, sa pamamagitan ng mantrang ito na binanggit sa mga Purāṇa, mag-alay ng pagpupugay: “Oṁ, paulit-ulit na pagyukod kay Gaṅgā, kay Nārāyaṇī, at kay Śivā.”

Verse 38

एतदेव विधानं तु मासि मासि च मोहिनि । पौर्णमास्याममायां वा कार्यं प्रातः समाहितैः ॥ ३८ ॥

O mapang-akit, ang mismong paraang ito ay dapat isagawa buwan-buwan—sa araw ng kabilugan o sa araw ng bagong buwan—ng mga taong payapa at may pagpipigil-sa-sarili, sa madaling-araw.

Verse 39

वर्षं यस्तु नरो भक्त्या यथा शक्त्यर्चयन्मुदा । हविष्याशी मिताहारो ब्रह्मचर्यसमन्वितः ॥ ३९ ॥

Ngunit ang taong sumasamba nang may debosyon sa loob ng isang buong taon—nang masaya at ayon sa kakayahan—na nabubuhay sa havis (payak na pagkaing handog), kumakain nang katamtaman, at nagsasagawa ng brahmacarya, ay nakakamit ang ipinangakong bunga ng panatang ito.

Verse 40

दिने वापि तथा रात्रौ नियमेन च मोहिनि । संवत्सरान्ते तस्यैषा गंगा दिव्यवपुर्द्धरा ॥ ४० ॥

O Mohinī, mapang-akit! Maging araw man o gabi, kung ang tao’y tumutupad sa itinakdang disiplina, sa pagtatapos ng isang taon ang mismong Gaṅgā—na may banal na anyo—ay mahahayag sa kanya.

Verse 41

दिव्यमाल्यांबरा चैव दिव्यरत्नविभूषिता । प्रत्यक्षरूपा पुरतस्तिष्ठत्येव वरप्रदा ॥ ४१ ॥

May suot na makalangit na mga kuwintas ng bulaklak at kasuotan, at pinalamutian ng banal na mga hiyas, siya’y nakatayong lantad sa harap ng deboto—sa mismong unahan—na nagbibigay ng mga biyaya.

Verse 42

एवं प्रत्यक्षरूपां तां गंगां दिव्यवपुर्द्धराम् । दृष्ट्वा स्वचक्षुषा मर्त्यः कृतकृत्यो भवेच्छुभे ॥ ४२ ॥

Kaya nga, O mapalad! Ang mortal na makakita sa sariling mga mata sa Gaṅgā na hayag na nagpakita at may banal na katawan, ay magiging ganap—tulad ng nakatupad sa tunay na layon ng buhay.

Verse 43

यान्यान्कामयते मर्त्यः कामांस्तांस्तानवाप्नुयात् । निष्कामस्तु लभेन्मोक्षं विप्रस्तेनैव जन्मना ॥ ४३ ॥

Anumang nasa ng mortal, yaon din ang kanyang matatamo; ngunit ang walang pagnanasa ay makakamit ang mokṣa, at sa gayong kapanganakang espirituwal na walang pagnanasa, nagiging tunay na brāhmaṇa ang tao.

Verse 44

एतद्विधानं च मयोदितं ते पृष्टं हि सर्वं गुडधेनुपूर्वम् । गंगार्चनं मुक्तिकरं व्रतं त्त सांवत्सरं श्रीपतितुष्टिदं हि ॥ ४४ ॥

Ito ang buong pamamaraan na aking ipinahayag sa iyo ayon sa iyong pagtatanong—nagsisimula sa pag-aalay ng gudadhenu, ang “bakang jaggery”. Ang panatang ito ng pagsamba kay Gaṅgā ay nagdudulot ng kalayaan; dapat isagawa sa loob ng isang buong taon, at tunay na nakalulugod kay Śrīpati (Panginoong Viṣṇu).

Verse 45

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीवसुसंवादे गंगामाहात्म्ये गुडधेनुविधिकथनं नाम द्विचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः ॥ ४२ ॥

Sa ganito nagtatapos ang ika-apatnapu’t dalawang kabanata, na tinatawag na “Salaysay ng pamamaraan ng ritwal na Guḍa-dhenu (baka ng pulot/arnibal),” sa Gaṅgā-māhātmya, sa Uttara-bhāga ng Śrī Bṛhan-Nāradīya Purāṇa, sa pag-uusap nina Mohinī at Vasu.