Yamavākya (The Words of Yama)

Verse 1

यम उवाच । श्रृणु मे वचनं नाथ पितामह पितामह । मरणादधिकं देव यत्प्रतापस्य खंडनम् ॥ १ ॥

Wika ni Yama: O Panginoon, O Dakilang Ninuno—O Dakilang Ninuno, pakinggan mo ang aking mga salita. O banal na Diyos, higit na mabigat kaysa kamatayan ang pagwasak ng dangal at espirituwal na kapangyarihan ng tao.

Verse 2

निस्पृहो नाचरेद्यस्तु नियोगं पद्मसंभव । अन्धकूपे निपतति स चाशु नरके ध्रुवम् ॥ २ ॥

O Isinilang sa Loto (Brahmā), sinumang bagaman walang pagnanasa sa sarili ay hindi tumutupad sa tungkuling iniatas ng mga kasulatan, mahuhulog sa bulag na balon—at tiyak, di magtatagal, sa impiyerno.

Verse 3

नियोगी न नियोगं यः करोति कमलासन । प्रभोर्वित्तं समश्नाति स भवेत्काष्ठकीटकः ॥ ३ ॥

O Nakaupo sa Loto (Brahmā), ang itinalagang katiwala na hindi gumaganap sa ipinagkatiwalang tungkulin ngunit kumakain sa yaman ng kanyang panginoon, ay magiging uod na bumubutas ng kahoy.

Verse 4

योऽश्नाति लोभाद्वित्तानि प्रजाभ्यो वा महीपतेः । नियोगी नरकं याति यावत्कल्पशतत्रयम् ॥ ४ ॥

Ang sinumang dahil sa kasakiman ay kumakain o umaangkin ng yaman ng mga nasasakupan o ng hari—kahit siya’y itinalagang opisyal—ay mapupunta sa impiyerno sa loob ng tatlong daang kalpa.

Verse 5

आत्मकार्यपरो यस्तु स्वामिनं च विलुंपति । भवेद्वेश्मनि मंदात्मा आखुः कल्पशतत्रयम् ॥ ५ ॥

Ang taong nakatuon lamang sa sariling pakinabang at nagnanakaw o nanloloob sa kanyang panginoon—ang mapurol ang isip na iyon ay isisilang na daga sa loob ng bahay sa loob ng tatlong daang kalpa.

Verse 6

नियोगी यस्तु वै भूत्वा आत्मवेश्मनि भोक्ष्यति । भृत्यान्वै कर्मकरणे राज्ञो मार्जारतां व्रजेत् ॥ ६ ॥

Ang sinumang naging itinalagang opisyal (niyogī) ngunit kumakain at gumagamit para sa sarili sa sariling bahay, at inuutos ang mga alipin ng hari sa pansariling gawain—siya’y mahuhulog sa kalagayang maging pusa.

Verse 7

सोऽहं देव तवादेशात् प्रजा धर्मेण शासयन् । पुण्येन पुण्यकर्तारं पापं पापेन कर्मणा ॥ ७ ॥

“Kaya nga, O Panginoon, sa Iyong utos ay pinamamahalaan ko ang mga nasasakupan ayon sa dharma—ginagantimpalaan ang gumagawa ng kabutihan sa pamamagitan ng kabutihan, at ibinabalik ang kasalanan sa pamamagitan ng bungang-masama, ayon sa kanilang gawa.”

Verse 8

सम्यग्विचार्य मुनिभिर्घर्मशास्त्रादिभिर्विभो । कल्पादौ वर्तमानस्य यावद्यावद्दिनं तव ॥ ८ ॥

O Panginoong sumasaklaw sa lahat, matapos suriing mabuti ng mga muni sa pamamagitan ng Dharma-śāstra at mga kaugnay na sanggunian, kanilang ipinahayag kung gaano kahaba ang ‘araw’ Mo—lalo na sa simula ng kasalukuyang kalpa.

Verse 9

सोऽहं त्वदीयेन विभो नियोगेनैव शक्नुयाम् । कर्तुं रुक्मांगदेनाद्य पराभूतो हि भूभुजा ॥ ९ ॥

Kaya nga, O Panginoong sumasaklaw sa lahat, sa Iyong atas at pag-aatas lamang ako makakakilos; sapagkat ngayong araw ay tunay akong natalo ng Haring Rukmāṅgada.

Verse 10

भयाद्यस्य जगन्नाथ पृथिवी सागरांबरा । न भुंक्ते वासरे विष्णोः सर्वपापप्रणाशने ॥ १० ॥

O Panginoon ng sansinukob! Dahil sa pagkatakot sa Kanya, ang daigdig—na nababalutan ng karagatan—ay hindi kumakain sa araw ni Viṣṇu, ang araw na pumupuksa sa lahat ng kasalanan.

Verse 11

विहाय सर्वधर्मांस्तु विहाय पितृपूजनम् । विहाय देवपूजां च तीर्थस्नानादिकव्सक्रियाम् ॥ ११ ॥

Tinalikuran ang lahat ng iba pang tungkuling panrelihiyon—tinalikuran ang pagsamba sa mga Pitṛ (mga ninuno), tinalikuran maging ang pagsamba sa mga diyos, at tinalikuran ang mga ritwal gaya ng pagligo sa mga banal na tawiran—(at magkubli nang tanging-tangi sa pinakamataas na landas na itinuturo).

Verse 12

योगसांख्यावुभौ त्यक्त्वा ज्ञानं ज्ञेयं च मानद । त्यक्त्वा स्वाध्यायहोमांश्च कृत्वा पापानि भूरिशः ॥ १२ ॥

O tagapagkaloob ng dangal! Tinalikuran ang Yoga at Sāṅkhya kapwa—maging ang kaalaman at ang dapat malaman—at tinalikuran din ang pag-aaral ng Veda at ang mga handog na homa; kaya siya’y gumagawa ng napakaraming kasalanan.

Verse 13

प्रयांति वैष्णवं लोकमुपोष्य हरिवासरम् । मनुजाः पितृभिः सार्द्धं तथैव च पितामहैः ॥ १३ ॥

Sa pag-aayuno sa banal na araw ni Hari, ang mga tao’y tutungo sa daigdig na Vaiṣṇava, sa kaharian ni Viṣṇu—kasama ang kanilang mga ama at gayundin ang kanilang mga lolo.

Verse 14

तेषामपीह पितरः पितॄणां पितरस्तथा । तथा मातामहा यांति मातुर्ये जनकादयः ॥ १४ ॥

Dito, ang kanilang mga ama rin—at ang mga ama ng mga Pitṛ na iyon—ay nakatatamo (ng bunga ng handog). Gayundin, ang mga lolo sa ina ay nakatatamo rin: yaong nasa panig ng ina, mula sa ama ng ina at iba pa.

Verse 15

तेषामपि जनेतारो जनितॄणां हि पूर्वजाः । एतद्दुःखं पुनर्देव मम मर्मविभेदनम् ॥ १५ ॥

Maging sila ay may mga pinagmulan; at ang mga nagluwal sa kanila ay may mga ninuno rin. Ang dalamhating ito, O Panginoon, ay muling tumatagos sa pinakaloob ng aking buhay.

Verse 16

प्रियायाः पितरो यांति मार्जयित्वा लिपिं मम । पितॄणां बीजतो यस्माद्धात्र्या कुक्षौ धृतो यतः ॥ १६ ॥

Matapos burahin ang aking nakasulat na pananagutan, ang mga Pitṛ (ninuno) ng aking minamahal ay umaabot sa kanilang mataas na landas; sapagkat ako’y dinala sa sinapupunan ng aking tagapag-alaga, dahil ang binhi ay sa mga Pitṛ nagmula.

Verse 17

यदेकः कुरुते कर्म तदेकेनैव भुज्यते । ततोऽन्यस्य कृतं ब्रह्मन्बीजं धात्रीसमुद्भवम् ॥ १७ ॥

Anumang gawa ng isang tao, ang bunga nito’y siya ring mag-isa ang tatanggap. Kaya, O Brahmin, ang “binhi” ng karma ay sumisibol sa sariling gawa, hindi sa gawa ng iba.

Verse 18

तारयेत्स उभौ पक्षौ यत्पिंडो यस्य विग्रहः । न भार्याया भवेद्वीजं न भार्या कुक्षिधारिणी ॥ १८ ॥

Siya lamang ang nagliligtas sa dalawang panig—sa linya ng mga ninuno at sa linya ng mga supling—sapagkat ang katawan ay nahuhubog mula sa piṇḍa, ang handog na sangkap ng mga ninuno. Kung walang asawa, walang binhi; at kung walang asawa, walang sinapupunang magdadala ng anak.

Verse 19

कथं तस्या जगन्नाथ पक्षो याति परं पदम् । जामातुः पुण्यमाहात्म्यत्तेन मे शिरसो रुजा ॥ १९ ॥

O Jagannātha, Panginoon ng sanlibutan, paano makaaabot sa kataas-taasang kalagayan ang “panig” niya? Dahil sa banal na kadakilaan ng kabutihang-loob ng manugang, kaya sumiklab ang kirot na ito sa aking ulo.

Verse 20

न मे प्रयोजनं देव नियोगेनेदृशेन वै । एकादश्युपवासी यः स मां त्यक्त्वा व्रजेद्धरिम् ॥ २० ॥

O Panginoon, wala akong pakinabang sa gayong utos. Sinumang mag-ayuno sa Ekādaśī—hayaan siyang iwan ako at lumapit kay Hari (Viṣṇu) lamang.

Verse 21

कुलत्रयं समुद्धृत्य आत्मना सह पद्मज । त्यक्त्वा तु मामकं मार्गं प्रयाति हरिमंदिरम् ॥ २१ ॥

O Padmaja (Brahmā), matapos iaangat at iligtas ang tatlong salinlahi ng kanyang angkan kasama ang sarili, iniiwan niya ang aking landas at tumutungo sa tahanan ni Hari.

Verse 22

न यज्ञैस्तादृशैर्देव गतिं प्राप्नोति मानवः । न तीर्थैर्नापि दानैर्वा न व्रतैर्विष्णुवर्जितैः ॥ २२ ॥

O Deva, hindi nakakamtan ng tao ang sukdulang hantungan sa gayong mga paghahandog; ni sa paglalakbay-dambana, ni sa pagbibigay, ni sa mga panata—kung wala si Viṣṇu.

Verse 23

न जले पावके वापि मृतः प्राप्नोति तां गतिम् । योगेन संप्रणष्टो वा भृगुपातेन वा विधे ॥ २३ ॥

O Vidhe (Brahmā), ang namatay sa tubig o sa apoy ay hindi nakakamtan ang kalagayang iyon; gayundin ang napahamak sa sapilitang pag-urong ng hininga sa yoga, o ang namatay sa pagtalon mula sa bangin.

Verse 24

तादृशीं न गतिं याति यादृशीं वैष्णवव्रती । गतिं मतिमतां श्रेष्ठ सत्यमेतदुदीरितम् ॥ २४ ॥

O pinakadakila sa mga marurunong, walang sinuman ang nakakamtan ang hantungan na tulad ng sa tumutupad ng panatang Vaiṣṇava; ito ang katotohanang ipinahayag.

Verse 25

हरेर्दिने धातृफलांगलिप्तो विमुक्तवांछारसभोजनो नरः । प्रयाति लोके धरणीधरस्य विदुष्टकर्मापि मनुष्यजन्मा ॥ २५ ॥

Sa banal na araw ni Hari, ang taong nagpapahid sa katawan ng paste ng bungang dhātṛ (āmalakī) at kumakain na napigil ang pagnanasa sa lasa, ay makararating sa daigdig ni Dharaṇīdhara (Viṣṇu)—kahit na bilang tao ay dati nang gumawa ng mga kapintasan na dapat sisihin.

Verse 26

सोऽहं निराशो भुवि हीनकर्मा तवागतः पादसरोजयुग्मम् । विज्ञप्ति मात्राभयदाप्तिकालं कुरुष्व सर्गस्थितिनाशहेतोः ॥ २६ ॥

Ako—walang pag-asa at kapos sa kabutihan sa daigdig—ay lumapit sa Iyong dalawang paa na tulad ng lotus. O Sanhi ng paglikha, pag-iingat, at pagkalusaw, ipagkaloob Mo sa akin ang panahon at pagkakataon upang makamtan ang kawalang-takot, kahit sa pamamagitan lamang ng munting pagsusumamo na ito.

Verse 27

मास्युस्तदा पापकृतो विहीना यन्मामकैर्भूतगणैर्मनुष्याः । नियंत्रिताः श्रृंखलरज्जुबंधनैः समीपगा मे वशगा भवेयुः ॥ २७ ॥

Kung gayon, nawa’y ang mga gumagawa ng kasalanan ay huwag manatiling walang parusa; upang ang mga tao, pigilan ng aking sariling mga pangkat ng nilalang at gapusin ng tanikala at lubid, ay madala nang malapit at mapasailalim sa aking kapangyarihan.

Verse 28

भग्नस्तु मार्गो रवितापयुक्तो यद्विष्णुसंघैरतितीव्रहस्तैः । विमुच्य कुंभीं सकलो जनौघः प्रयाति तद्धाम परात्परस्य ॥ २८ ॥

Ang landas na iyon—na sinusunog ng init ng araw—ay binabasag at binubuksan ng napakalalakas na pangkat ng mga tagapaglingkod ni Viṣṇu; at nang mapalaya mula sa impiyernong Kumbhī, ang buong karamihan ng mga tao ay tutungo sa kataas-taasang tahanan ng Kataas-taasang Panginoon.

Verse 29

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे यमवाक्यं नाम चतुर्थोऽध्यायः ॥ ४ ॥

Sa gayon nagtatapos ang Ikaapat na Kabanata, na tinatawag na “Yamavākya (Mga Salita ni Yama)”, sa Uttara-bhāga (Huling Bahagi) ng Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa.