Gṛhastha-nitya-karman: Śauca, Sandhyā-vidhi, Pañca-yajña, and Āśrama-krama

Verse 1

सनक उवाच । गृहस्थस्य सदाचारं वक्ष्यामि मुनिसत्तम । यद्रूतां सर्वपापानि नश्यंत्येव न संशयः ॥ १ ॥

Sinabi ni Sanaka: O pinakadakila sa mga muni, ipaliliwanag ko ang sadācāra ng isang gṛhastha (maybahay); sa pagsunod dito, nawawasak ang lahat ng kasalanan, walang pag-aalinlangan.

Verse 2

ब्राह्मे मुहूर्ते चोत्थाय पुरुषार्थाविरोधिनीम् । वृत्तिं संचिंतयेद्विप्र कृतकेशप्रसाधनः ॥ २ ॥

Sa Brahma-muhūrta, O brāhmaṇa, bumangon; matapos linisin at ayusin ang buhok, pagnilayan ang isang kabuhayang hindi sumasalungat sa apat na layunin ng buhay (dharma, artha, kāma, at mokṣa).

Verse 3

दिवासंध्यासु कर्णस्थब्रह्मसूत्र उदड्मुखः । कुर्यान्मूत्रपुरीषे तु रात्रौ चेद्दक्षिणामुखः ॥ ३ ॥

Sa mga sandhyā sa araw, na ang banal na sinulid (yajñopavīta) ay nakapatong sa tainga, dapat umihi o dumumi na nakaharap sa hilaga; ngunit kung sa gabi, gawin ito na nakaharap sa timog.

Verse 4

शिरः प्रावृत्य वस्त्रेण ह्यंतर्द्धाय तृणैर्महीम् । वहन्काष्टं करेणैकं तावन्मौनी भवेद्द्विजः ॥ ४ ॥

Takpan ang ulo ng tela, tabingan ang lupa ng damo, at magbitbit ng isang pirasong kahoy sa isang kamay—sa buong panahong iyon, ang dvija (dalawang ulit na isinilang) ay dapat manatili sa mauna, ang banal na katahimikan.

Verse 5

पथि गोष्टे नदीतीरे तडागगृहसन्निधौ । तथा वृक्षस्य च्छायायां कांतारे वह्निसन्निधौ ॥ ५ ॥

Sa daan, sa kulungan ng baka, sa pampang ng ilog, malapit sa lawa o tirahan; gayundin sa lilim ng puno, sa ilang, o malapit sa apoy—sa mga ganitong lugar dapat panatilihin ang pagpipigil at wastong asal, at iwasan ang marumi o di-angkop na gawain.

Verse 6

देवालये तथोद्याने कृष्टभूमौ चतुष्पथे । ब्राह्मणानां समीपे च तथा गोगुरुयोषिताम् ॥ ६ ॥

Sa templo (devālaya), sa hardin, sa lupang sinasaka, sa sangandaan, malapit sa mga brāhmaṇa; at gayundin sa harap ng baka, ng guro (guru), at ng mga babae—dapat panatilihin ang pagpipigil at wastong paggalang.

Verse 7

तुषांगारकपालेषु जलमध्ये तथैव च । एवमादिषु देशेषु मलमूत्रं न कारयेत् ॥ ७ ॥

Huwag maglabas ng dumi o ihi sa bunton ng ipa, sa uling o sa mga piraso ng basag na palayok, ni sa gitna ng tubig; gayundin, sa iba pang di-nararapat na lugar, huwag gawin ito.

Verse 8

शौचे यत्नः सदा कार्यः शौचमूलो द्विजः स्मृतः । शौचाचारविहीनस्य समस्तं कर्म निष्फलम् ॥ ८ ॥

Dapat laging magsikap sa śauca, ang kabanalan at kalinisan; ang dvija (dalawang ulit na isinilang) ay sinasabing nakaugat sa kadalisayan. Ang walang asal ng kalinisan—ang lahat ng gawa niya’y nagiging walang bunga.

Verse 9

शौचं तु द्विविधं प्रोक्तं ब्राह्ममाभ्यंतरं तथा । मृज्जलाभ्यां बहिः शुद्धिर्भावशुद्धिस्तथांतरम् ॥ ९ ॥

Ang śauca, ang kadalisayan, ay itinuturo na may dalawang uri: panlabas at panloob; at ito’y isang Brahmik na disiplina na nagpapataas sa espiritu. Ang panlabas na kadalisayan ay sa lupa (luwad/abo) at tubig; ang panloob na kadalisayan ay paglilinis ng bhāva—damdamin at layon.

Verse 10

गृहीतशिश्रश्चोत्थाय शौचार्थं मृदमाहरेत् । न मूषकादिखनितां फालोत्कृष्टां तथैव च ॥ १० ॥

Pagkatapos dumumi, tumindig at kumuha ng malinis na lupa para sa śauca; ngunit huwag gumamit ng lupang hinukay ng daga at katulad nito, ni ng lupang bagong naiangat ng araro.

Verse 11

वापीकूपतडागेभ्यो नाहरेदपि मृत्तिकाम् । शौचं कुर्यात्प्रयत्नेन समादाय शुभां मृदम् ॥ ११ ॥

Huwag kumuha ng lupa mula sa balon, hakbang-balón, o lawa/latian. Sa pag-iingat at pagsisikap, isagawa ang śauca gamit ang mabuti at malinis na lupang kinuha sa nararapat na lugar.

Verse 12

लिंगे मृदेका दातव्या तिस्रो वा मेढ्रयोर्द्वयोः । एतन्मूत्रमुत्सर्गे शौचमाहूर्मनीषिणः ॥ १२ ॥

Sa paglilinis ng ari, magpahid ng isang bahagi ng lupa; o kung sa dalawang bayag, tatlong bahagi. Pagkatapos umihi, ito ang śauca na itinakda ng mga pantas.

Verse 13

एका लिंगे गुदे पंच दश वामे तथोभयोः । सप्त तिस्रः प्रदातव्याः पादयोर्मृत्तिकाः पृथक् ॥ १३ ॥

Ipahid ang lupang panlinis: isang ulit sa ari; limang ulit sa puwit; sampung ulit sa kaliwang kamay, at gayon din sa dalawang kamay. Sa dalawang paa naman, hiwalay na ipahid ang lupa—pito at tatlong ulit ayon sa tuntunin.

Verse 14

एतच्छौचं विडुत्सर्गे गंधलेपापनुत्तये । एतच्छौचं गृहस्थस्य द्विगुणं ब्रह्मचारिणाम् ॥ १४ ॥

Ito ang tuntunin ng kalinisan matapos maglabas ng dumi, upang maalis ang baho at dumikit na karumihan. Ang pamantayang ito ay para sa maybahay; para sa brahmacārin (mag-aaral na may pagpipigil), dapat itong isagawa nang doble.

Verse 15

त्रिगुणां तु वनस्थानां यतीनां तच्चर्गुणम् । स्वस्थाने पूर्णशौचं स्यात्पथ्यर्द्धं मुनिसत्तम ॥ १५ ॥

Para sa naninirahan sa gubat (vānaprastha), ang pamantayan ng kadalisayan ay tatluhan; para sa yati (mga tumalikod sa daigdig), apat na ulit. Sa sariling nararapat na pook, dapat ganap ang paglilinis; sa paglalakbay, kalahati lamang ng itinakda ang panatilihin, O pinakadakila sa mga pantas.

Verse 16

आतुरे नियमो नास्ति महापदि तथैव च । गंधलेपक्षयकरं शौर्चं कुर्याद्विचक्षणः ॥ १६ ॥

Sa maysakit, walang mahigpit na tuntuning ipipilit; gayon din sa panahon ng malaking kapahamakan. Ang taong may pag-unawa ay magsagawa ng paglilinis na nag-aalis ng baho at dumi sa katawan.

Verse 17

स्त्रीणामनुपनीतानां गंधलेपक्षयावधि । व्रतस्थानां तु सर्वेषां यतिवच्छौचमिष्यते ॥ १७ ॥

Para sa mga babaeng hindi pa sumailalim sa upanayana, ang kadalisayan ay sinusunod hanggang sa maglaho ang pabango o pahid na langis. Ngunit para sa lahat ng nakatatag sa isang panata (vrata), ang pamantayan ng kadalisayan ay itinuturing na gaya ng sa yati, ang asceta.

Verse 18

विधवानां च विप्रेंद्र एतदेव निगद्यते । एवं शौचं तु निर्वर्त्य पश्चाद्वै सुसमाहितः ॥ १८ ॥

O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, ang tuntuning ito rin ay itinakda para sa mga balo. Matapos ganap na maisagawa ang ritwal ng paglilinis (śauca), nararapat na manatiling payapa, nakatuon, at mapagmatyag ang isipan.

Verse 19

प्रागास्य उदगास्यो वाप्याचामेत्प्रयर्तेंद्रियः । त्रिश्चतुर्धा पिबेदापो गंधफेनादिवर्जिताः ॥ १९ ॥

Nakaharap sa silangan o kaya sa hilaga, na may pagpipigil sa mga pandama, gawin ang ācamana. Sumimsim ng tubig nang tatlo o apat na ulit—tubig na walang amoy, walang bula, at walang ibang dumi.

Verse 20

द्विर्मार्जयेत्कपोलं च तलेनोष्ठौ च सत्तम । तर्जन्यंगुष्ठयोगेन नासारंध्रद्वयं स्पृशेत् ॥ २० ॥

O pinakamainam sa mga banal, punasan ang mga pisngi nang dalawang ulit at punasan din ang mga labi gamit ang palad. Pagkaraan, pagdikitin ang hintuturo at hinlalaki at hipuin ang dalawang butas ng ilong.

Verse 21

अगुंष्ठानामिकाभ्यां च चक्षुः श्रोत्रे यथाक्रमम् । कनिष्ठांगुष्ठयोगेन नाभिदेशे स्पृशेद्द्विजः ॥ २१ ॥

Gamit ang hinlalaki at palasingsingan, hipuin ng dvija ang mga mata at ang mga tainga ayon sa wastong ayos. At sa pagdikit ng kalingkingan at hinlalaki, hipuin niya ang bahagi ng pusod.

Verse 22

तलेनोरःस्थलं चैव अंगुल्यग्रैः शिरः स्पृशेत् । तलेन चांगुलाग्रैर्वा स्पृशेदंसौ विचक्षणः ॥ २२ ॥

Gamit ang palad, hipuin ang bahagi ng dibdib, at gamit ang dulo ng mga daliri, hipuin ang ulo. O kaya, ang taong may pag-unawa ay hipuin ang dalawang balikat gamit ang palad at dulo ng mga daliri.

Verse 23

एवमाचम्य विप्रेंद्र शुद्धिमाप्नोत्यनुत्तमाम् । दंतकाष्ठं ततः खादेत्सत्वचं शस्तवृक्षजम् ॥ २३ ॥

Sa gayon, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, sa pagsasagawa ng ācamana ay nakakamit ang walang kapantay na kadalisayan. Pagkaraan nito, dapat nguyain ang patpat na panlinis-ngipin, na may balat pa, mula sa inirerekomendang mapalad na punò.

Verse 24

बिल्वासनापामार्गणां निम्बान्मार्कादिशाखिनाम् । प्रक्षाल्य वारिणा चैव मंत्रेणाप्यभिमंत्रितम् ॥ २४ ॥

Pagkahugasan ng tubig ang (mga dahon/sanga) ng bilva, āsana, apāmārga, nimba, at iba pang gayong mga punò, dapat din itong gawing banal sa pamamagitan ng pagbigkas at pagbasbas ng mantra.

Verse 25

आयुर्बलं यशो वर्चः प्रजाः पशुवसूनि च । ब्रह्म प्रज्ञां च मेधां च त्वन्नो धेहि वनस्पते ॥ २५ ॥

Ipagkaloob Mo sa amin ang mahabang buhay, lakas, dangal at liwanag na espirituwal; ipagkaloob din ang mga supling, mga baka at kayamanan; at ibuhos sa amin ang banal na kaalaman, karunungan, at matibay na alaala—O Panginoon ng mga halaman.

Verse 26

कनिष्ठाग्रसमं स्थौल्ये विप्रः खादेद्दशांगुलम् । नवांगुलं क्षत्रियश्च वैश्यश्चाष्टांगुलोन्मितम् ॥ २६ ॥

Kapag sinusukat ang wastong dami ng pagkain ayon sa lapad ng dulo ng hinliliit, ang isang Brāhmaṇa ay dapat kumain ng sampung lapad-daliri; ang Kṣatriya, siyam; at ang Vaiśya, walo.

Verse 27

शूद्रो वेदांगुलमितं वनिता च मुनीश्वर । अलाभे दंतकाष्ठानां गंडूषैर्भानुसंमितैः ॥ २७ ॥

O panginoon ng mga pantas, para sa isang Śūdra ang patpat na panlinis-ngipin ay dapat may sukat na isang veda (labindalawang lapad-daliri), at gayon din para sa babae. Kapag walang patpat, maaaring magpakadalisay sa pamamagitan ng pagmumog ng tubig nang kasingdami ng bilang ng mga araw (labindalawa).

Verse 28

मुखशुद्धिर्विधीयेत तृणपत्रसमन्वितैः । करेणादाय वामेन संचर्वेद्वामदंष्ट्रया ॥ २८ ॥

Upang luminis ang bibig, gumamit ng mga talim ng damo na may kasamang mga dahon; hawakan sa kaliwang kamay at kuskusin upang luminis gamit ang ngipin sa kaliwang panig.

Verse 29

द्विजान्संघर्ष्य गोदोहं ततः प्रक्षाल्य पाटयेत् । जिह्वामुल्लिख्य ताभ्यां तु दलाभ्यां नियतेंद्रियः ॥ २९ ॥

Pagkatapos kuskusin at linisin ang banal na damong kuśa at ang sisidlang panggatas ng baka, hugasan ito at hatiin ang mga talim ng damo. Sa pagpipigil ng mga pandama, bahagyang kaskasin ang dila at saka gamitin sa ritwal ang dalawang nahating talim.

Verse 30

प्रक्षाल्य प्रक्षिपेदू दूरे भूयश्चाचम्य पूर्ववत् । ततः स्नानं प्रकुर्वीत नद्यादौ विमले जले ॥ ३० ॥

Pagkahugasan, itapon ito sa malayo; saka muling magsagawa ng ācamana gaya ng dati, at magtungo sa pagligo sa dalisay na tubig—gaya ng sa ilog at iba pa.

Verse 31

तटं प्रक्षाल्य दर्भाश्च विन्यस्य प्रविशेज्जलम् । प्रणम्य तत्र तीर्थानि आवाह्य रविमंडलात् ॥ ३१ ॥

Pagkatapos hugasan ang pampang at ilagay roon ang damong darbha, pumasok sa tubig. Yumukod at saka anyayahan ang mga banal na tīrtha roon, na tinatawag mula sa bilog ng Araw.

Verse 32

गंधाद्यैर्मंडलं कृत्वा ध्यात्वा देवं जनार्दनम् । स्नायान्मंत्रान्स्मरन्पुण्यांस्तीर्थानि च विरिंचिज ॥ ३२ ॥

Gumuhit ng banal na bilog (mandala) gamit ang pabango at iba pang mapalad na sangkap, at magnilay sa Panginoong Janārdana; maligo habang inaalala ang mga mantra at ang mga banal na tīrtha—O isinilang mula kay Brahmā.

Verse 33

गंगे च यमुने चैव गोदावरि सरस्वति । नर्मदे सिंधुकावेरि जलेऽस्मिन्सन्निधिं कुरु ॥ ३३ ॥

O Gaṅgā, O Yamunā, gayundin ang Godāvarī at Sarasvatī; O Narmadā, Sindhu at Kāverī—mangyaring maging naririto sa tubig na ito, dito at ngayon.

Verse 34

पुष्कराद्यानि तीर्थानि गंगाद्याः सरितस्तथा । आगच्छंतु महाभागाः स्नानकाले सदा मम ॥ ३४ ॥

Nawa’y ang mga banal na tīrtha na nagsisimula sa Puṣkara, at ang mga sagradong ilog na nagsisimula sa Gaṅgā—O mga lubhang pinagpala—ay laging dumulog sa akin sa oras ng aking paliligo.

Verse 35

अयोध्या मथुरा माया काशीं कांची ह्यवंतिका । पुरी द्वारावती ज्ञेया सप्तैता मोक्षदायिकाः ॥ ३५ ॥

Ang Ayodhyā, Mathurā, Māyā (Haridvāra), Kāśī, Kāñcī, Avantikā (Ujjayinī), Purī at Dvārāvatī—ang mga ito’y kilalanin bilang pitong lungsod na nagkakaloob ng mokṣa, ang paglaya.

Verse 36

ततोऽधमर्षण जप्त्वा यतासुर्वारिसंप्लुतः । स्नानांगं तर्पणं कृत्वाचम्यार्ध्यं भानवेऽर्पयेत् ॥ ३६ ॥

Pagkaraan, matapos bigkasin ang mantrang Aghamarṣaṇa, na pigil ang hininga at basang-basa ang katawan, dapat tapusin ang ritwal ng paliligo; gawin ang tarpaṇa (pagbubuhos ng tubig na nagbibigay-kasiyahan), magsagawa ng ācamanam (pagsipsip ng tubig para sa paglilinis), at maghandog ng arghya sa Araw.

Verse 37

ततो ध्यात्वा विवस्वंतं जलान्निर्गत्य नारद । परिधायाहतं धौतं द्वितीयं परिवीय च ॥ ३७ ॥

Pagkatapos, O Nārada, matapos pagnilayan si Vivasvān (ang Araw), siya’y umahon mula sa tubig, nagsuot ng malinis at nilabhang kasuotan, at nagbalot din ng ikalawang tela.

Verse 38

कुशासने समाविश्य संध्याकर्म समारभेत् । ईशानाभिमुखो विप्र गायत्र्याचम्य वै द्विज ॥ ३८ ॥

Nakaupo sa upuang damong Kuśa, ang ipinanganak na muli ay dapat magsimula ng mga ritwal ng Sandhyā na nakaharap sa hilagang-silangan, na nagsasagawa ng ācamana habang binibigkas ang Gāyatrī.

Verse 39

ऋतमित्यभिमंत्र्यार्थ पुनरेवाचमेद् बुधः । ततस्तु वारिणात्मानं वेष्टयित्वा समुक्ष्य च ॥ ३९ ॥

Matapos gawing sagrado ang tubig gamit ang mantra na "ṛtam," ang marunong ay dapat muling humigop ng tubig, at pagkatapos, pinalibutan ang sarili ng tubig at winisikan ito, siya ay dapat magpatuloy.

Verse 40

संकल्प्य प्रणवान्ते तु ऋषिच्छंदः सुरान्स्मरन् । भूरादिभिर्व्याहृतिभिः सप्तभिः प्रोक्ष्य मस्तकम् ॥ ४० ॥

Pagkatapos gawin ang pasya na nagtatapos sa Oṃ, inaalala ang tagakita, sukat, at mga diyos, dapat wisikan ng isa ang ulo gamit ang pitong Vyahṛti na nagsisimula sa Bhūḥ.

Verse 41

न्यासं समाचरेन्मंत्री पृथगेव करांगयोः । विन्यस्य हृदये तारं भूः शिरस्यथ विन्यसेत् ॥ ४१ ॥

Ang may alam ng mga mantra ay dapat magsagawa ng Nyāsa nang hiwalay sa mga kamay at mga paa. Inilalagay ang pantig na Oṃ sa puso, dapat niyang ilagay ang Bhūḥ sa ulo.

Verse 42

भुवः शिखायां स्वश्चैव कवये भूर्भुवोऽक्षिषु । भूर्भुवः स्वस्तथात्रास्त्रं दिक्षु तालत्रयं न्यसेत् ॥ ४२ ॥

Ilagay ang Bhuvaḥ sa tuktok ng buhok, Svaḥ sa bibig, at Bhūr-Bhuvaḥ sa mga mata. Ilagay ang Bhūr-Bhuvaḥ-Svaḥ bilang sandata sa mga direksyon at magsagawa ng tatlong palakpak.

Verse 43

तत आवाहयेत्संध्यां प्रातः कोकनदस्थिताम् । आगच्छ वरदे देवि त्र्यक्षरे ब्रह्मवादिनि ॥ ४३ ॥

Pagkatapos, sa umaga, dapat tawagin ang Sandhyā Devī na nakaluklok sa pulang lotus, na nagsasabi: “Halika, O Diyosa na nagbibigay ng biyaya—O may tatlong pantig, O tagapagpahayag ng Brahman.”

Verse 44

गायत्रि च्छंदसां मातर्ब्रह्मयोने नमोऽस्तु ते । मध्याह्ने वृषभारुढां शुक्लांबरसमावृताम् ॥ ४४ ॥

O Gāyatrī, Ina ng mga sukat ng Veda, pinagmulan ng Brahman—pagpupugay sa iyo. Sa katanghalian, dapat kang pagnilayan na nakasakay sa toro, nababalutan ng puting kasuotan.

Verse 45

सावित्रीं रुद्रयोनिं चावाहयेद्रुद्रवादिनीम् । सायं तु गरुडारुढां पीतांबरसमावृत्ताम् ॥ ४५ ॥

Dapat ding tawagin si Savitrī sa anyong nagmula kay Rudra, ang nagpapahayag ng mga mantra ni Rudra. Ngunit sa dapithapon, dapat siyang tawagin na nakasakay sa Garuḍa, nababalutan ng dilaw na kasuotan.

Verse 46

सरस्वतीं विष्णुयोनिमाह्वयेद्विष्णुवादिनीम् । तारं च व्याहृतीः सत्प त्रिपदां च समुच्चरन् ॥ ४६ ॥

Dapat tawagin si Sarasvatī—na may pinagmulan kay Viṣṇu at nagpapahayag kay Viṣṇu—habang binibigkas ang banal na pantig na Oṃ (tāra), ang mga vyāhṛti (bhūḥ, bhuvaḥ, svaḥ), at ang tatlong-taludtod na Gāyatrī (tripadā).

Verse 47

शिरः शिखां च संपूर्य कुभयित्वा विरेचयेत् । वाममध्यात्परैर्वायुं क्रमेण प्राणसंयमे ॥ ४७ ॥

Sa pagsasanay ng pagpipigil ng hininga, dapat punuin ang hininga hanggang ulo at tuktok na buhol ng buhok, pigilin nang matatag, at saka ilabas. Pagkaraan, mula sa kaliwa at saka sa gitna, dapat ayusin ang hininga nang paisa-isa ayon sa wastong pagkakasunod.

Verse 48

द्विराचामेत्ततः पश्चात्प्रातः सूर्यश्चमेति च । आपः पुनंतु मध्याह्ने सायमग्निश्चमेति च ॥ ४८ ॥

Pagkaraan nito, magsagawa ng ācamana nang dalawang ulit at bigkasin: “Sa umaga, nawa’y linisin ako ni Sūrya (Araw).” Sa tanghali ay bigkasin: “Nawa’y linisin (ako) ng mga tubig.” At sa gabi ay bigkasin: “Nawa’y linisin ako ni Agni (Diyos ng Apoy).”

Verse 49

आपो हिष्ठेति तिसृभिर्मार्जनं च ततश्चरेत् । सुमुत्रिया न इत्युक्त्वा नासास्पृष्टजलेन च ॥ ४९ ॥

Pagkatapos, isagawa ang mārjana/prokṣaṇa (paglilinis sa pagwiwisik ng tubig) sa tatlong pagbigkas ng “Āpo hi ṣṭhā…”. Pagkaraan nito, bigkasin ang “Sumutriyā naḥ…” at gawin ito gamit ang tubig na naidampi sa butas ng ilong.

Verse 50

द्विषद्वर्गं समुत्सार्य द्रुपदां शिरसि क्षिपेत् । ऋतं च सत्यमेतेन कृत्वा चैवाघमर्षणम् ॥ ५० ॥

Matapos itaboy ang pulutong ng mga kaaway, ihagis (ang bigat ng kasalanan) sa ulo ni Dru-pada. Sa ganito, naitatatag ang Ṛta (kaayusang kosmiko) at Satya (katotohanan), at tunay na nagaganap ang Aghamarṣaṇa—“paglilinis ng kasalanan.”

Verse 51

अंतश्चरसि मंत्रेण सकृदेव पिबेदपः । ततः सूर्याय विधिवद्गन्धं पुष्पं जलांजलिम् ॥ ५१ ॥

Sa pagbigkas ng mantrang “Antaścarasi,” lumagok ng tubig nang minsan lamang. Pagkaraan, ayon sa wastong ritwal, maghandog kay Sūrya ng mabangong paste (gandha), mga bulaklak, at isang dakot na tubig (arghya).

Verse 52

क्षिप्त्वोपतिष्ठेद्देवर्षे भास्करं स्वस्तिकांजलिम् । ऊर्द्धूबाहुरधोबाहुः क्रमात्कल्यादिके त्रिके ॥ ५२ ॥

O banal na rishi, matapos iwisik ang itinakdang tubig, tumindig nang may paggalang sa harap ni Bhāskara (Araw) na magkasalikop ang mga kamay sa mapalad na “svastika” añjali. Sa tatlong yuga na nagsisimula sa Kṛta, isagawa ang pagsamba ayon sa pagkakasunod—sa isang yuga itaas ang mga bisig, at sa kasunod ay ibaba ang mga bisig, ayon sa nararapat.

Verse 53

उहुत्यं चित्रं तच्चक्षुरित्येतात्र्रितयं जपेत् । सौराञ्छैवान्वैष्णवांश्च मंत्रानन्यांश्च नारद ॥ ५३ ॥

Dapat ulit-ulitin sa japa ang tatlong ito: “uhutyaṃ”, “citraṃ”, at “tac-cakṣuḥ”. Gayundin, O Nārada, maaari ring bigkasin ang mga mantra ni Sūrya, Śiva, at Viṣṇu, at iba pang mga mantra rin.

Verse 54

तेजोऽसि गायत्र्यसीति प्रार्थयेत्सवितुर्महः । ततोऽङ्गानि त्रिरावर्त्य ध्यायेच्छक्तीस्तदात्मिकाः ॥ ५४ ॥

Sa pagbigkas, “Ikaw ay liwanag; ikaw ay Gāyatrī,” manalangin sa dakilang kaluwalhatian ni Savitṛ. Pagkaraan, matapos balik-suriin sa isip ang mga sangkap (aṅga) nang tatlong ulit, magnilay sa mga Śakti na may iisang diwa roon.

Verse 55

ब्रह्मणी चतुराननाक्षवलया कुम्भं करैः स्रुक्स्रवौ बिभ्राणा त्वरुणेंदुकांतिवदना ऋग्रूपिणी बालिका । हंसारोहणकेलिखण्खण्मणेर्बिंबार्चिता भूषिता गायत्री परिभाविता भवतु नः संपत्समृद्ध्यै सदा ॥ ५५ ॥

Nawa’y ang iginagalang na Gāyatrī—ang Śakti ni Brahmā na may apat na mukha—na may rosaryo bilang pulseras, tangan ang banga ng ritwal at ang sandok at kutsarang pang-alay; ang mukha’y maningning na gaya ng bagong sibol na buwan; siya ang anyo ng Ṛgveda, isang dalagang kabataan—pinalalamutian ng kumakalansing na hiyas sa masayang pagsakay sa sisne, at pinapaganda ng bimba-like na palamuti; laging pinagninilayan ng marurunong—magkaloob sa amin ng kasaganaan at pagyabong magpakailanman.

Verse 56

रुद्राणी नवयौवना त्रिनयना वैयाघ्रचर्मांबरा खट्वांगत्रिशिखाक्षसूत्रवलयाऽभीतिश्रियै चास्तु नः । विद्युद्दामजटाकलापविलसद्बालेंदुमौलिर्मुदा सावित्री वृषवाहना सिततनुर्ध्येया यजूरूपिणी ॥ ५६ ॥

Nawa’y pagpalain kami ni Rudrāṇī—laging sariwa ang kabataan, may tatlong mata, balot sa balat ng tigre—taglay ang khaṭvāṅga, trident, rosaryong rudrākṣa at mga pulseras—at ipagkaloob ang ningning ng kawalang-takot. Sa galak, ang kanyang jata ay kumikislap na parang kuwintas ng kidlat, at ang gasuklay na buwan ay korona niya. Siya si Sāvitrī, nakasakay sa toro, maputi at maningning—dapat pagnilayan—na ang likas niya’y ang Yajurveda.

Verse 57

ध्येया सा च सरस्वती भगवती पीतांबरालंकृता श्यामा श्यामतनुर्जरोपरिलसद्गात्रांचिता वैष्णवी । तार्क्ष्यस्था मणिनूपुरांगदलसद्ग्रैवेयभूषोज्ज्वला हस्तालंकृतशंखचक्रसुगदापद्मा श्रियै चास्तु नः ॥ ५७ ॥

Dapat pagnilayan ang pinagpalang Diyosa Sarasvatī—nakabihis ng dilaw, maitim ang kulay at maitim ang katawan, may maningning na bakas ng gulang sa mga sangkap, at nakatatag sa likas na Vaiṣṇava. Nakaupo sa Tārkṣya (Garuḍa), kumikislap sa hiyas na anklet at maringal na palamuti sa katawan at leeg. Sa kanyang mga kamay ang conch, discus, mace, at lotus—nawa’y maging para sa amin ang kasaganaan at mapalad na biyaya.

Verse 58

एवं ध्यात्वा जपेत्तिष्ठन्प्रातर्मध्याह्नके तथा । सायंकाले समासीनो भक्त्या तद्गतमानसः ॥ ५८ ॥

Pagkatapos magnilay nang gayon, dapat niyang bigkasin ang mantra sa japa habang nakatayo sa umaga at gayundin sa tanghali; at sa dapithapon, nakaupo, na may bhakti, na ang isip ay lubos na nakalubog sa Kanya (sa Panginoon).

Verse 59

सहस्रपरमां देवीं शतमध्यां दशावराम् । त्रिपदां प्रणवोपेतां भूर्भुवः स्वरुपक्रमाम् ॥ ५९ ॥

Nagninilay ako sa banal na Diyosa: ang kataas-taasan ay “isang libo,” ang gitna ay “isang daan,” at ang ibaba ay “sampu”; siya’y may tatlong hakbang, kalakip ang Pranava (Oṁ), at sumusunod sa pagkakasunod na Bhūḥ, Bhuvaḥ, Svaḥ—ang tatlong daigdig.

Verse 60

षट्तारः संपुटो वापि व्रतिनश्च यतेर्जपः । गृहस्थस्य सतारः स्याज्जप्य एवंविधो मुने ॥ ६० ॥

Para sa nagsasagawa ng vrata at para sa yati (renunciate), ang japa ay dapat gawin na may anim-na-ulit na ‘tāra’ na pambalot (saṃpuṭa). Ngunit para sa maybahay (gṛhastha), ito’y dapat may pitong ‘tāra’. Ganyan ang wastong paraan ng japa, O muni.

Verse 61

ततो जप्त्वा यथाशक्ति सवित्रे विनिवेद्य च । गायत्र्यै च सवित्रे च प्रक्षिपेदंजलिद्वयम् ॥ ६१ ॥

Pagkatapos, matapos magsagawa ng japa ayon sa sariling kakayahan at maihandog ito nang wasto kay Savitṛ, dapat siyang mag-alay ng dalawang añjali ng tubig—isa para kay Gāyatrī at isa para kay Savitṛ.

Verse 62

ततो विसृज्य तां विप्र उत्तरे इति मंत्रतः । ब्रह्मणेशेन हरिणानुज्ञाता गच्छ सादरम् ॥ ६२ ॥

Pagkatapos, O brāhmaṇa, palayain siya sa pamamagitan ng mantra na nagsisimula sa “uttare…”. At matapos pahintulutan nang may paggalang nina Brahmā, Īśa (Śiva), at Hari (Viṣṇu), umalis ka nang may pagpipitagan.

Verse 63

दिग्भ्यो दिग्देवताभ्यश्च नमस्कृत्य कृतांजलिः । प्रातरादेः परं कर्म कुर्यादपि विधानतः ॥ ६३ ॥

Matapos magbigay-galang sa mga dako at sa mga diyos na tagapangalaga ng mga dako, na magkasalikop ang mga palad, saka dapat isagawa ang mga tungkulin sa umaga nang mahigpit ayon sa itinakdang tuntunin.

Verse 64

प्रातर्मध्यंदिने चैव गृहस्थः स्नानमाचरेत् । वानप्रस्थश्च देवर्षे स्नायात्त्रिषवणं यतिः ॥ ६४ ॥

Ang maybahay (grihastha) ay dapat magsagawa ng banal na paliligo sa umaga at muli sa tanghali. Gayundin ang naninirahan sa gubat (vanaprastha), O banal na rishi; at ang yati (sannyasi) ay dapat maligo sa tatlong sandhyā, ang triṣavaṇa.

Verse 65

आतुराणां तु रोगाद्यैः पांथानां च सकृन्मतम् । ब्रह्मयज्ञं ततः कुर्याद्दर्भपाणिर्मुनीश्वर ॥ ६५ ॥

Para sa mga pinahihirapan ng karamdaman at iba pa, at gayundin sa mga manlalakbay, itinakda na ang (Brahmayajña) ay maaaring gawin nang minsan lamang. Kaya, O panginoon ng mga muni, isagawa ang Brahmayajña na may hawak na damong darbha sa kamay.

Verse 66

दिवोदितानि कर्माणि प्रमादादकृतानि चेत् । शर्वर्याः प्रथमे यामे तानि कुर्याद्यथाक्रमम् ॥ ६६ ॥

Kung ang mga tungkuling itinakda para sa maghapon ay napabayaan dahil sa kapabayaan, sa unang pagbabantay ng gabi ay dapat itong isagawa ayon sa wastong pagkakasunod-sunod.

Verse 67

नोपास्ते यो द्विजः संध्यां धूर्तबुद्धिरनापदि । पाषंडः स हि विज्ञेयः सर्वधर्मबहिष्कृतः ॥ ६७ ॥

Ang sinumang dwija na, may mapanlinlang na isip at walang tunay na hadlang, ay hindi nagsasagawa ng pagsamba sa Sandhyā, ay dapat kilalaning pāṣaṇḍa (erehe); siya’y itiniwalag sa lahat ng pagsunod sa dharma.

Verse 68

यस्तु संध्यादिकर्माणि कूटयुक्तिविशारदः । परित्यजति तं विद्यान्महापातकिनां वरम् ॥ ६८ ॥

Ang sinumang, bagaman bihasa sa mapanlinlang na pangangatwiran, ay tumatalikod sa mga ritong Sandhyā at iba pang araw-araw na banal na tungkulin—kilalanin siyang pinakapanguna sa mga dakilang makasalanan.

Verse 69

ये द्विजा अभिभाषंते त्यक्तसंध्यादिकर्मणः । ते यांति नरकान्घोरान्यावच्चंद्रार्कतारकम् ॥ ६९ ॥

Yaong mga dvija (dalawang ulit na isinilang) na nagsasalita na wari’y may kapangyarihang magturo, gayong tinalikuran ang Sandhyā at iba pang itinakdang ritong araw-araw—sila’y mapapasa mga kakila-kilabot na impiyerno habang nananatili ang buwan, araw, at mga bituin.

Verse 70

देवार्चनं ततः कुर्याद्वैश्वदेवं यथाविधि । तत्रात्यमतिथिं सम्यगन्नाद्यैश्च प्रपूजयेत् ॥ ७० ॥

Pagkaraan nito, isagawa ang pagsamba sa mga deva at, ayon sa itinakdang paraan, ang handog na Vaiśvadeva; at doon, parangalan nang wasto ang marangal na panauhin sa pamamagitan ng pagkain at iba pang kailangan.

Verse 71

वक्तव्या मधुरा वाणी तेष्वप्यभ्यागतेषु तु । जलान्नकंदमूलैर्वा गृहदानेन चार्चयेत् ॥ ७१ ॥

Magsalita ng matatamis at mahinahong salita; at kahit sa mga dumarating nang di inaasahan, maghandog ng paggalang—sa pamamagitan ng tubig, pagkain, mga ugat at tuber, o kahit pagbibigay ng matutuluyan sa tahanan.

Verse 72

अतिथिर्यस्य भग्नाशो गृहात्प्रतिनिवर्तिते । स तस्मै दुष्कृतं दत्त्वा पुण्यमादाय गच्छति ॥ ७२ ॥

Kapag ang isang panauhin, na nabigo ang pag-asa, ay napilitang bumalik mula sa bahay ng isang tao, siya’y umaalis matapos ipasa ang kanyang kasamaan sa maybahay at dalhin ang kabutihang-merito ng maybahay.

Verse 73

अज्ञातगोत्रनामानमन्यग्रामादुपागतम् । विपश्चितोऽतिथिं प्राहुर्विष्णुवत्तं प्रपूजयेत् ॥ ७३ ॥

Ang marunong ay tumatawag na tunay na panauhin sa dumarating mula sa ibang nayon na di-kilala ang pangalan at angkan; ang gayong panauhin ay dapat parangalan at sambahin na gaya ng pagsamba kay Panginoong Viṣṇu.

Verse 74

स्वग्रामवासिनं त्वेकं श्रोत्रियं विष्णुतत्परम् । अन्नाद्यैः प्रत्यहं विप्रपितॄनुद्दिश्य तर्पयेत् ॥ ७४ ॥

Araw-araw, dapat bigyang-lugod ang isang śrotriya na Brāhmaṇa na naninirahan sa sariling nayon at tapat kay Panginoong Viṣṇu, sa pamamagitan ng pagkain at iba pang handog; at iukol ito para sa mga Brāhmaṇa at sa mga Pitṛ (mga ninuno).

Verse 75

पंचयज्ञपरित्यागी ब्रह्माहेत्युच्यते बुधैः । कुर्यादहरहस्तस्मात्पंचयज्ञान्प्रयन्ततः ॥ ७५ ॥

Sinasabi ng mga pantas na ang tumatalikod sa limang arawang yajña ay tinatawag na ‘mamamatay-tao ng Brahman’—isang mabigat na kasalanan. Kaya dapat isagawa ang limang yajña araw-araw nang buong pagsisikap.

Verse 76

देवयज्ञो भूतयज्ञः पितृयज्ञस्तथैव च । नृपज्ञो ब्रह्मयज्ञश्च पंचयज्ञान्प्रचक्षते ॥ ७६ ॥

Ipinahahayag na ang limang yajña ay: deva-yajña (handog sa mga deva), bhūta-yajña (pag-aalay sa mga nilalang), pitṛ-yajña (ritwal para sa mga ninuno), nṛpa-yajña (tungkulin sa hari/lipunan), at brahma-yajña (yajña ng banal na pag-aaral at pagtuturo).

Verse 77

भृत्यमित्रादिसंयुक्तः स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः । द्विजानां भोज्यमश्रीयात्पात्रं नैव परित्यजेत् ॥ ७७ ॥

Kasama ang mga lingkod, kaibigan, at iba pa, dapat kumain ang tao nang siya mismo at pigil ang pananalita. Dapat siyang kumain ng pagkaing angkop sa mga dvija (dalawang ulit na isinilang), at huwag kailanman itapon nang walang-galang ang sisidlan ng pagkain.

Verse 78

संस्थाप्य स्वासमे पादौ वस्त्रार्द्धं परिधाय च । मुखेन वमितं भुक्त्वा सुरापीत्युच्यते बुधैः ॥ ७८ ॥

Kung ilalagay ng tao ang sariling mga paa sa sariling bibig, at babalutin ang sarili ng kalahating kasuotan, at saka kakainin ang isinuka mula sa bibig—ito, ayon sa mga pantas, ay katumbas ng pag-inom ng alak.

Verse 79

खादितार्द्धं पुनः खादेन्मोदकांश्च फलानि च । प्रत्यक्षं लवणं चैव गोमांसशीति गद्यते ॥ ७९ ॥

Hindi dapat kainin muli ang pagkaing kalahati na ang nakain; ni hindi rin dapat kumain ng modaka (matatamis na bola) at mga prutas sa paraang labag sa tuntunin. Gayundin, ang pag-inom o pagkain ng asin nang tuwiran ay sinisita—ang ganitong asal ay tinatawag na ‘parang pagkain ng laman ng baka.’

Verse 80

अपोशाने वाचमने अद्यद्रव्येषु च द्विजः । शब्द न कारयेद्विप्रस्तं कुर्वन्नारकी भवेत् ॥ ८० ॥

Sa oras ng āpośana (pagsipsip ng tubig para sa paglilinis), sa vācāmana (pagmumog), at habang humahawak ng maruruming bagay, ang dvija (dalawang ulit na isinilang) ay hindi dapat magsalita; ang gumagawa nito ay nagiging karapat-dapat sa mga daigdig ng impiyerno.

Verse 81

पथ्यमन्नं प्रभुञ्जीत वाग्यतोऽन्नमसुत्सयनम् । अमृतोपस्तरणमसि अपोशानं भुजेः पुरः ॥ ८१ ॥

Dapat lamang kainin ang pagkaing angkop at mabuti sa katawan, na may pagpipigil sa pananalita at walang paninira sa pagkain. Bago kumain, gawin ang āpośana at bigkasin: “Ikaw ang paglalatag ng amṛta, ang nektar.”

Verse 82

अमृतापिधानमसि भोज्यान्तेऽपः सकृत्पिबेत् । प्राणाद्या आहुतीर्दत्त्वाचम्य भोजनमाचरेत् ॥ ८२ ॥

Sa pagbigkas ng: “Ikaw ang pagtabon ng amṛta,” sa dulo ng pagkain ay sumipsip ng tubig nang minsan. Pagkaraan, ialay ang mga āhuti na nagsisimula sa (mantra ng) Prāṇa, magsagawa ng ācamana, at tapusin nang wasto ang ritwal ng pagkain.

Verse 83

ततश्चाचम्य विप्रेंद्र शास्त्रचिंतापरो भवेत् । रात्रावपि यथाशक्ति शयनासनभोजनैः ॥ ८३ ॥

Pagkaraan, matapos isagawa ang ācāmana, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, dapat maging masigasig sa pagninilay sa mga śāstra; kahit sa gabi, ayon sa kaya, panatilihin ang pagpipigil sa pagtulog, sa kaginhawaan ng upuan/pahingahan, at sa pagkain.

Verse 84

एवं गृही सदाचारं कुर्यात्प्रतिदिनं मुने । यदाऽचारपरित्यागी प्रायश्चित्ती तदा भवेत् ॥ ८४ ॥

Sa gayon, O muni, ang isang maybahay (gṛhastha) ay dapat magsagawa ng sadācāra, ang wastong asal, araw-araw. Ngunit kapag tinalikuran ang tamang pag-uugali, saka siya napapailalim sa pagsasagawa ng prāyaścitta, mga ritwal ng pagtubos at pagsisisi.

Verse 85

दूषितां स्वतनुं दृष्ट्वा पालिताद्यैश्च सत्तम । पुत्रेषु भार्यां निःक्षिप्य वनं गच्छेत्सहैव वा ॥ ८५ ॥

O pinakamainam sa mga banal, kapag nakita niyang ang sariling katawan ay humihina at ang buhay ay sinusuportahan na lamang ng mga tagapag-alaga at iba pa, ipagkatiwala niya ang asawa sa mga anak na lalaki at magtungo sa gubat—mag-isa man o kasama siya.

Verse 86

भवेत्रिषवणस्नायी नखश्मश्रुजटाधरः । अधः शायी ब्रह्मचारी पञ्चयज्ञपरायणः ॥ ८६ ॥

Dapat siyang maligo sa tatlong sandhyā ng araw, panatilihing hindi ginugupit ang mga kuko (at buhok) at balbas, at magsuot ng jaṭā na buhol-buhol. Dapat siyang matulog sa lupa, mamuhay bilang brahmacārī, at maging lubos na nakatuon sa pañca-yajña, ang limang dakilang arawang handog.

Verse 87

फलमूलाशनो नित्यं स्वाध्यायनिरतास्तथा । दयावान्सर्वभूतेषु नारायणपरायणः ॥ ८७ ॥

Namumuhay siya palagi sa mga prutas at ugat, masigasig sa svādhyāya (banal na pag-aaral), mahabagin sa lahat ng nilalang, at lubos na nakatalaga kay Nārāyaṇa.

Verse 88

वर्जयेद्ग्रामजातानि पुष्पाणि च फलानि च । अष्टौ ग्रासांश्च भुञ्जीत न कुर्याद्रात्रिभोजनम् ॥ ८८ ॥

Iwasan ang mga pagkaing galing sa nayon, gayundin ang mga bulaklak at mga bunga. Kumain lamang ng walong subo, at huwag kumain sa gabi.

Verse 89

अत्यन्तं वर्जयेत्तैलं वानप्रस्थसमाश्रमी । व्यवायं वर्जयेच्चैव निद्रालस्ये तथैव च ॥ ८९ ॥

Ang pumasok sa āśrama ng vānaprastha ay dapat mahigpit na umiwas sa langis at sa mga paglalayaw na may langis. Dapat din siyang umiwas sa pakikipagtalik, gayundin sa labis na pagtulog at katamaran.

Verse 90

शंखचक्रगदापाणिं नित्यं नारायणं स्मरेत् । वानप्रस्थः प्रकुर्वीत तपश्चांद्रायणादिकम् ॥ ९० ॥

Ang vānaprastha ay dapat laging alalahanin si Nārāyaṇa, na may hawak na kabibe, diskos, at pamalo. At dapat niyang isagawa ang mga pag-aayuno at disiplina gaya ng panatang Cāndrāyaṇa at iba pa.

Verse 91

सहेत शीततापादिवह्निं परिचरेत्सदा । यदा मनसि वैराग्यं जातं सर्वेषु वस्तुषु ॥ ९१ ॥

Dapat niyang tiisin ang lamig, init, at maging ang apoy, at manatiling laging masigasig sa disiplin ng pagsasanay—kapag ang paglayo sa pagnanasa (vairāgya) ay sumibol sa isip sa lahat ng bagay.

Verse 92

तदैव संन्यसेद्विप्र पतितस्त्वन्यथा भवेत् । वेदांताभ्यासनिरतः शांतो दांतो जितेंद्रियः ॥ ९२ ॥

Kaya nga, O brāhmaṇa, dapat siyang mag-sannyāsa agad; kung hindi, mahuhulog siya sa landas. Maging masigasig siya sa pagsasanay ng Vedānta—mapayapa, may pagpipigil-sa-sarili, at nagwawagi sa mga pandama.

Verse 93

निर्द्वेद्वो निरहंकारो निर्ममः सर्वदा भवेत् । शमादिगुणसंयुक्तः कामक्रोधविवर्जितः ॥ ९३ ॥

Dapat siyang laging walang masamang loob, walang pagkamakasarili, at walang pag-aangkin; puspos ng mga birtud na nagsisimula sa katahimikan, at malaya sa pagnanasa at poot.

Verse 94

नग्नो वा जीर्णकौपीनौ भवेन्मुंडो यतिर्द्विजः । समः शत्रौ च मित्रे च तथा मानापमानयोः ॥ ९४ ॥

Maging hubad man o nakasuot lamang ng lumang punit na bahag, ang yati na dalawang-ulit na isinilang ay dapat ahit-ulo at matatag bilang banal na pulubi; pantay ang loob sa kaaway at kaibigan, gayundin sa dangal at kahihiyan.

Verse 95

एकरात्रं वसेद्ग्रामे त्रिरात्रं नगरे तथा । भैक्षेण वर्त्तयेन्नित्यं नैकान्नादीभवेद्यतिः ॥ ९५ ॥

Ang yati ay dapat manatili sa nayon nang isang gabi, at sa lungsod nang tatlong gabi. Dapat siyang mamuhay palagi sa limos, at huwag maging yaong kumakain mula sa iisang tahanang nakatakda.

Verse 96

अनिंदितद्विजगृहे व्यंगारे भुक्तिवर्जिते । विवादरहिते चैव भिक्षार्थं पर्यटेद्यतिः ॥ ९६ ॥

Ang yati ay dapat maglibot para sa limos lamang sa tahanan ng walang kapintasang dalawang-ulit na isinilang, na may nag-aapoy na dapugan, na hindi siya inaanyayahang kumain bilang panauhin, at na walang alitan.

Verse 97

भवेत्रिषवणस्नायी नारायणपरायणः । जपेच्च प्रणवं नित्यं जितात्मा विजितेंद्रियः ॥ ९७ ॥

Hayaang maligo siya sa tatlong sandali ng araw, at lubos na magpakaalipin kay Nārāyaṇa; laging bigkasin ang Praṇava (Oṁ), may pagpipigil-sa-sarili at napasuko ang mga pandama.

Verse 98

एकान्नादी भवेद्यस्तु कदाचिल्लंपटो यतिः । न तस्य निष्कृतिर्द्दष्टा प्रायश्चित्तायुतैरपि ॥ ९८ ॥

Kung ang isang yati (mang-aayuno at tumalikod sa mundo), kahit kumakain lamang ng isang beses (ekānnādī), ngunit sa ilang pagkakataon ay nananatiling mapusok sa pita at imoral, walang nakikitang paraan ng pagtubos para sa kanya—kahit sa sampu-sampung libong gawa ng penitensiya.

Verse 99

लोभाद्यदि यतिर्विप्र तनुपोषपरो भवेत् । स चंडालसमो ज्ञेयो वर्णाश्रमविगर्हितः ॥ ९९ ॥

O brāhmaṇa, kung ang isang yati dahil sa kasakiman ay naging abala lamang sa pag-alaga at pagpapasasa sa katawan, dapat siyang kilalaning tulad ng isang caṇḍāla—hinahamak at kinokondena ayon sa pamantayan ng varṇa at āśrama.

Verse 100

आत्मानां चिंतयेद्द्रेवं नारायणमनामयम् । निर्द्वंद्रं निर्ममंशांतं मायातीतममत्सरम् ॥ १०० ॥

Dapat pagnilayan si Nārāyaṇa bilang mismong Sarili—malaya sa karamdaman, lampas sa lahat ng magkatunggaling pares, walang pag-aangkin, payapa, lumalampas sa Māyā, at walang inggit.

Verse 101

अव्ययं परिपूर्णं च सदानन्दैकविग्रहम् । ज्ञानस्वरुपममलं परं ज्योतिः सनातनम् ॥ १०१ ॥

Siya’y di-nasisira at ganap na puspos; ang Kanyang anyo ay iisang walang-hanggang kaligayahan. Siya’y dalisay, ang mismong diwa ng kamalayan-kaalaman, ang Kataas-taasang Liwanag, walang hanggan.

Verse 102

अविकारमनाद्यंतं जगच्चैतन्यकारणम् । निर्गुणं परमं ध्यायेदात्मानं परतः परम् ॥ १०२ ॥

Dapat pagnilayan ang Sarili—ang Kataas-taasan na lampas pa sa kataas-taasan—di-nagbabago, walang simula at wakas, sanhi ng kamalayan ng sansinukob, walang katangian (nirguṇa), at pinakamataas.

Verse 103

पठेदुपनिषद्वाक्यं वेदांतार्थांश्च चिंतयेत् । सहस्त्रशीर्षं देवं च सदा ध्यायेज्जितेंद्रियः ॥ १०३ ॥

Ang may pagpipigil-sa-sarili at nagwawagi sa mga pandama ay dapat bumigkas ng mga pahayag ng Upaniṣad, magnilay sa kahulugan ng Vedānta, at laging magmuni-muni sa Panginoong may sanlibong ulo.

Verse 104

एवं ध्यानपरो यस्तु यतिर्विगतमत्सरः । स याति परमानंदं परं ज्योतिः सनातनम् ॥ १०४ ॥

Sa gayon, ang yati na nakatuon sa pagninilay at malaya sa inggit ay makakamit ang sukdulang kaligayahan—ang walang-hanggang, pinakamataas na Liwanag.

Verse 105

इत्येवमाश्रमाचारान्यः करोति द्विजः क्रमात् । स याति परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचयति ॥ १०५ ॥

Sa gayon, ang dvija (dalawang ulit na isinilang) na sunud-sunod na nagsasagawa ng itinakdang asal ng mga āśrama ay makararating sa sukdulang tahanan; pagdating doon, wala nang dalamhati.

Verse 106

वर्णाश्रमाचाररताः सर्वपापविवर्जिताः । नारायणपरा यांति तद्विष्णः परमं पदम् ॥ १०६ ॥

Yaong masigasig sa wastong asal ng varṇa at āśrama, malaya sa lahat ng kasalanan, at lubos na nakatuon kay Nārāyaṇa, ay makaaabot sa sukdulang kalagayan—ang pinakamataas na pada ni Viṣṇu.