Adhyaya 58: The Kurma-Form of Narayana: Mapping Bharata through Nakshatras, Regions, and Planetary Afflictions

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणेऽथ नद्यादिवर्णन नाम सप्तपञ्चाशोऽध्यायः । अष्टपञ्चाशोऽध्यायः—५८ । क्रौष्टुकिरुवाच भगवन् कथितं सम्यक् भवता भारतं मम । सरितः पर्वता देशा ये च तत्र वसन्ति वै ॥

Sa gayon nagwakas sa Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa ang ikalimampu’t pitong kabanata na tinatawag na “Paglalarawan ng mga ilog at mga kaugnay na bagay”; ngayon ay nagsisimula ang ikalimampu’t walong kabanata. Sinabi ni Krauṣṭuki: “O Bhagavān, wasto mong inilarawan sa akin ang Bhārata—ang mga ilog, bundok, mga rehiyon, at ang mga naninirahan doon.”

Verse 2

किन्तु कूर्मस्त्वया पूर्वं भारते भगवान् हरिः । कथितस्तस्य संस्थानं श्रोतुमिच्छाम्यशेषतः ॥

Ngunit kanina ay binanggit mo ang Kūrma—si Bhagavān Hari—kaugnay ng Bhārata. Nais kong marinig nang lubos, na walang kakulangan, ang anyo at saklaw ng Kūrma na iyon.

Verse 3

कथं स संस्थितो देवः कूर्मरूपी जनार्दनः । शुभाशुभं मनुष्याणां व्यज्यते च ततः कथम् । यथामुखं यथापादन्तस्य तद्ब्रूह्यशेषतः ॥

Paano inilalagak ang Panginoong Janārdana, na nakatatag sa anyong pagong? At paano mula roon ipinahihiwatig ang mabuti at masamang bunga para sa mga tao? Ipaliwanag nang ganap—ayon sa direksiyon ng Kaniyang mukha at ayon sa lawak ng Kaniyang mga paa.

Verse 4

मार्कण्डेय उवाच प्राङ्मुखो भगवान् देवः कूर्मरूपी व्यवस्थितः । आक्रम्य भारतं वर्षं नवभेदमिदं द्विज ॥

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: Ang Mapalad na Panginoon, sa anyong pagong, ay nakahimpil na nakaharap sa silangan. Sa paglalakip sa Bhārata-varṣa, ito’y inayos bilang siyam na bahagi, O dalawang-ulit-na-isinilang.

Verse 5

नवधा संस्थितान्यस्य नक्षत्राणि समन्ततः । विषयाश्च द्विजश्रेष्ठ ये सम्यक् तान्निबोध मे ॥

Sa palibot Niya, ang Kaniyang mga nakṣatra ay inayos sa siyam na paraan. At ang mga lupain (viṣaya), O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-isinilang—unawain mula sa akin nang wasto kung alin ang mga iyon.

Verse 6

वेदमन्त्राः विमाण्डव्याः शाल्वनीपास्तथा शकाः । उज्जिहानास्तथा वत्स घोषसंख्यास्तथा खसाः ॥

(Ang mga bayan/lupain ay:) ang Vedamantras, ang Vimāṇḍavyas, ang Śālvanīpas, at ang Śakas; gayundin ang Ujjihānas; at, O minamahal, ang Ghoṣasaṃkhyas, at pati ang Khasas.

Verse 7

मध्ये सारस्वता मत्स्याः शूरसेनाः समाथुराः । धर्मारण्याः ज्योतिषिकाः गौरग्रीवा गुडाश्मकाः ॥

Sa gitna naroon ang mga Sārasvata, ang mga Matsya, ang mga Śūrasena, at yaong mula sa Mathurā. (Naroon din) ang mga Dharmāraṇya, ang mga Jyotiṣika, ang mga Gauragrīva, at ang mga Guḍāśmaka.

Verse 8

कालकोटिसपाषण्डाः पारियात्रनिवासिनः । कापिङ्गलाः कुरुर्बाह्यस्तथैवोडुम्बरा जनाः ॥

Ang mga Kālakoṭi at mga Pāṣaṇḍa, ang mga naninirahan sa Pāriyātra; ang mga Kāpiṅgala; ang mga Kuru sa panlabas na lupain; at gayundin ang mga taong tinatawag na Uḍumbara.

Verse 9

वैदेहकाः सपाञ्चालाः संकेताḥ कङ्कमारुताः । गजाह्वयाश्च कूर्मस्य जलमध्यानिवासिनः ॥

Ang mga Vaidehaka kasama ng mga Pañcāla, mga Saṃketa, at mga Kaṅkamāruta; at gayundin ang mga Gajāhvaya—sila’y naninirahan sa gitnang katubigan ng pagong.

Verse 10

कृत्तिका रोहिणी सौम्या एतेषां मध्यवासिनाम् । नक्षत्रत्रितयं विप्र शुभाशुभविपाकदम् ॥

Para sa mga naninirahan sa gitna, ang tatlong nakṣatra—Kṛttikā, Rohiṇī, at Saumyā—O brāhmaṇa, ang nagdudulot ng paghinog ng mga bungang mapalad at di-mapalad.

Verse 11

वृषध्वजोऽञ्जनश्चैव जम्ब्वाख्यो मानवाचलः । शूर्पकर्णो व्याघ्रमुखः खर्मकः करवटाशनः ॥

(Mayroon din) sina Vṛṣadhvaja at Añjana; sina Jambvākhya at Mānavācala; si Śūrpakarṇa, si Vyāghramukha, si Kharmaka, at si Karvaṭāśana.

Verse 12

तथा चन्द्रेश्वराश्चैव खशाश्च मगधास्तथा । गिरयो मैथिलाः शुभ्रास्तथा वदनदन्तुराः ॥

Gayundin, naroon ang mga Candreśvara, ang mga Khasa, at ang mga Magadha; ang mga kabundukan; ang mga Maithila na maputi at maliwanag; at ang mga Vadanadantura rin.

Verse 13

प्राग्ज्योतिषाः सलौहित्याः सामुद्राः पुरुषादकाः । पूर्णोत्कटो भद्रगौरस्तथोदयगिरिर्द्विज ॥

O dalawang-ulit na isinilang, naroon ang mga Prāgjyotiṣa, Salauhitya, Sāmudra, at ang ‘Puruṣādaka’; gayundin ang Pūrṇotkaṭa, Bhadragaura, at Udayagiri.

Verse 14

कशायाः मेखलामुष्टास्ताम्रलिप्तैकपादपाः । वर्धमानाः कोशलाश्च मुखे कूर्मस्य संस्थिताः ॥

Ang Kaśāya, Mekhalāmuṣṭa, Tāmralipta, Ekapādapāsa, Vardhamāna, at Kośala ay nasa bahaging bibig ng kosmikong pagong.

Verse 15

रौद्रः पुनर्वसुः पुष्यो नक्षत्रत्रितयं मुखे । पादे तु दक्षिणे देशाः क्रौष्टुके वदतः शृणु ॥

Ang Raudra, Punarvasu, at Puṣya—ang tatlong nakṣatra na ito ay nasa rehiyong bibig. Ngayon ay pakinggan mo habang sinasabi ko ang mga bansa sa timog na paa, sa bahaging tinatawag na Krauṣṭuka.

Verse 16

कलिङ्गवङ्गजठराः कोशलाः मूषिकास्तथा । चेदयश्चोर्ध्वकर्णाश्च मत्स्याद्या विन्ध्यवासिनः ॥

Ang Kaliṅga, Vaṅga, Jaṭhara, Kośala, at gayundin ang Mūṣika; ang Cedi, Urdhvakarna, at ang Matsya at iba pa na naninirahan sa rehiyong Vindhya.

Verse 17

विदर्भा नारिकेलाश्च धर्मद्वीपास्तथैलिकाः । व्याघ्रग्रीवा महाग्रीवास्त्रैपुराः श्मश्रुधारिणः ॥

Ang Vidarbha, Nārikelā, Dharmadvīpa, at gayundin ang Ailikā; ang Vyāghragrīva, Mahāgrīva, at Traipura—mga may dalang balbas.

Verse 18

कैष्किन्ध्याः हैमकूटाश्च निषधाः कटकस्थलाः । दशार्णाहारिका नग्ना निषादाः काकुलालकाः ॥

Ang mga Kaiṣkindhya, Haimakūṭa, Niṣadha, at Kaṭakasthala; gayundin ang Daśārṇa, Hārika, Nagna, Niṣāda, at Kākulālaka.

Verse 19

तथैव पर्णशबराः पादे वै पूर्वदक्षिणे । आश्लेषर्क्षं तथा पैत्र्यं फाल्गुण्यः प्रथदमास्तथा ॥

Gayundin, ang mga Parṇaśabara ay nasa paang silangan-timog. Ang Āśleṣā, Arkṣa, at Paitrya; at ang mga Phālgunī at Prathadamā ay gayundin na inilalagay sa kaayusang ito.

Verse 20

नक्षत्रत्रितयं पादमाश्रितं पूर्वदक्षिणम् । लङ्का कालाजिनाश्चैव शैलिका निकटास्तथा ॥

Isang tatluhan ng mga nakṣatra ang itinatalaga sa paang silangan-timog. (Naroon) ang Laṅkā, ang Kālājinā, ang Śailikā, at gayundin ang Nikaṭa.

Verse 21

महेन्द्रमलयाद्रौ च दुर्दुरे च वसन्ति ये । कर्कोटकवने ये च भृगुकच्छाः सकोङ्कणाः ॥

Yaong naninirahan sa mga bundok na Mahendra at Malaya, at sa hanay ng Durdura; at yaong nasa gubat ng Karkoṭaka—kabilang ang Bhṛgukaccha kasama ng mga Koṅkaṇa.

Verse 22

सर्वाश्चैव तथाभीराः वेण्यास्तीरनिवासिनः । अवन्तयो दासपुरास्तथैवाकणिनो जनाः ॥

At gayundin ang lahat ng Ābhīra; ang mga Veṇyā na naninirahan sa mga pampang ng ilog; ang mga Avanti, Dāsapura, at ang mga taong tinatawag na Ākaṇina.

Verse 23

महाराष्ट्राः सकर्णाटाः गोनर्दाश्चित्रकूटकाः । चोलाः कोलगिराश्चैव क्रौञ्चद्वीपजटाधराः ॥

Ang mga Mahārāṣṭra kasama ang mga Karṇāṭa; ang mga Gonarda at ang mga tao ng Citrakūṭa; ang mga Cola at Kolagiri; at ang mga taong may buhol-buhol na buhok (jaṭā-dhara) sa Krauñca-dvīpa ay binibilang dito.

Verse 24

कावेरी ऋष्यमूकस्था नासिक्याश्चैव ये जनाः । शङ्खशुक्त्यादिवैदूर्यशैलप्रान्तचराश्च ये ॥

Ang mga tao ng lupain ng Kāverī; ang mga naninirahan sa Ṛṣyamūka; ang mga tao ng Nāśikya; at yaong nakatira sa mga hanggahan ng kabundukang Vaidūrya (kilala sa kabibe, talaba/perlas, at iba pa) ay binibilang din.

Verse 25

तथा वारिचराः कोलाः चर्मपट्टनिवासिनः । गणबाह्याः पराः कृष्णा द्वीपवास निवासिनः ॥

Gayundin, ang mga Kola na naglalakbay sa ibabaw/sa kahabaan ng tubig; ang mga naninirahan sa Carmapaṭṭa; yaong nasa labas ng kinikilalang mga gaṇa o pamayanan; ang malalayong taong maitim ang kutis; at ang mga naninirahan sa mga pamayanang pulo ay nakatala rin.

Verse 26

सूर्याद्रौ कुमुदाद्रौ च ते वसन्ति तथा जनाः । औखावनाः सपिशिकास्तथा ये कर्मनायकाः ॥

Ang mga taong iyon ay naninirahan sa Sūryādri at sa Kumudādri; gayundin, binabanggit ang mga Aukhāvana, ang mga Sapiśika, at yaong tinatawag na Karmanāyaka.

Verse 27

तक्षिणाः कौरुषा ये च ऋषिकास्तापसाश्रमाः । ऋषभाः सिहलाश्चैव तथा काञ्चीनिवासिनः ॥

Ang mga Takṣiṇa at mga Kauruṣa; ang mga Ṛṣika na naninirahan sa mga ermitanyo ng mga ascetic; ang mga Ṛṣabha; ang mga Sihala (Siṃhala/Sri Lanka); at gayundin ang mga naninirahan sa Kāñcī ay binibilang.

Verse 28

तिलङ्गा कुञ्जारदरीकच्छवासाश्च ये जनाः । ताम्रपर्णो तथा कुक्षिरिति कूर्मस्य दक्षिणः ॥

Ang mga Tilaṅga at ang mga taong naninirahan sa mga latian (kaccha) ng Lambak ng Elepante (Kuñjaradarī); gayundin ang pook ng Tāmraparṇī at ang bahaging tinatawag na “tiyan” (kukṣi)—ang mga ito ang bumubuo sa katimugang bahagi ng Kūrma (ang paghahating hugis pagong).

Verse 29

फाल्गुन्यश्चोत्तरा हस्ता चित्रा चर्क्षत्रयं द्विज । कूर्मस्य दक्षिणे कुक्षौ बाह्यपादस्तथापरम् ॥

O ikaw na dalawang-ulit na isinilang (dvija), ang mga nakṣatra na Uttarā Phālgunī, Hastā, at Citrā—ang tatluhang ito ng mga bituin—ay inilalagay sa katimugang “tiyan” ng Kūrma; at sa ibang dako naman itinatakda ang “panlabas na paa”.

Verse 30

कम्बोजाः पहलवाश्चैव तथैव वहवामुखाः । तथा च सिन्धुसौवीराः सानर्ता वनितामुखाः ॥

Ang mga Kāmboja at ang mga Pahlava; gayundin ang mga Vahavāmukha; at pati ang mga Sindhu-Sauvīra, mga Ānarta, at mga Vanitāmukha ay binibilang sa talaan.

Verse 31

द्रावणाः मार्गिकाः शूद्रा कर्णप्राधेयवर्वराः । किराताः पारदाः पाण्ड्यास्तथा पारशवाः कलाः ॥

Ang mga Drāvaṇa, Mārgika, Śūdra, Karṇaprādheya, at Varvara; ang mga Kirāta, Pārada, Pāṇḍya; at gayundin ang mga Pāraśava at Kala ay binibilang.

Verse 32

धूर्तका हैमगिरिकाः सिन्धुकालकवैरताः । सौराष्ट्रा दरदाश्चैव द्राविडाश्च महार्णवाः ॥

Ang mga Dhūrtaka; ang mga Haimagirika (mga naninirahan sa kabundukang Himalaya); ang mga Sindhukālaka at Vairata; ang mga Saurāṣṭra at Darada; at gayundin ang mga Drāviḍa at Mahārṇava ay binibilang.

Verse 33

एते जनपदाः पादे स्थिताः वै दक्षिणेऽपरे । स्वात्यो विशाखा मैत्रञ्च नक्षत्रत्रयमेव च ॥

Ang mga bansang ito (janapada) ay nasa timog na paa, sa higit na malayong (panlabas) bahagi ng anyong Kūrma—ang kosmikong Pagong. Sa gayunding pook naroon ang tatlong tahanang-buwan (nakshatra): Svātī, Viśākhā, at Maitra (Anurādhā).

Verse 34

मणिमेघः क्षुराद्रिश्च खञ्जनोऽस्तगिरिस्तथा । अपरान्तिका हैहयाश्च शान्तिका विप्रशस्तकाः ॥

Naroon ang Maṇimegha, Kṣurādri, Khañjana, at Astagiri; gayundin ang mga Aparāntika, mga Haihaya, mga Śāntika, at mga Vipraśastaka—kabilang sa mga bayan at lupain sa bahaging iyon.

Verse 35

कौङ्कणाः पञ्चनदका वामना ह्यवरास्तथा । तारक्षुरा ह्यङ्गतकाḥ कर्कराः शाल्मवेश्मकाः ॥

Ang mga Kauṅkaṇa, Pañcanadaka, Vāmana, at gayundin ang mga Avara; ang mga Tārakṣura, Aṅgataka, Karkara, at Śālmaveśmaka ay binibilang din doon.

Verse 36

गुरुस्विराः फल्गुणका वेणुमत्याञ्च ये जनाः । तथा फल्गुलुका घोरा गुरूहाश्च कलास्तथा ॥

Ang mga Gurusvira, mga Phalguṇaka, at ang mga tao ng Veṇumatī; gayundin ang mga Phalguluka, Ghora, Guruha, at Kala ay binabanggit.

Verse 37

एकेक्षणा वाजिकेशा दीर्घग्रीवाः सचूलिकाः । अश्वकेशास्तथा पुच्छे जनाḥ कूर्मस्य संस्थिताः ॥

Ang mga Ekekṣaṇa, Vājikeśa, Dīrghagrīva, Sacūlika, at Aśvakeśa—ang mga bayang ito ay sinasabing nasa may buntot ng kosmikong Pagong.

Verse 38

ऐन्द्रं मूलं तथाषाढा नक्षत्रत्रयमेव च । माण्डव्याश्चण्डखाराश्च अश्वकालानतास्तथा ॥

At naroon ang tatluhang pangkat ng mga bahay-buwan (nakṣatra): Aindra, Mūla, at Āṣāḍhā. Naroon din ang mga Māṇḍavya, ang mga Caṇḍakhāra, at gayundin ang mga Aśvakālanata (mga bayan/rehiyon).

Verse 39

कुन्यतालडहाश्चैव स्त्रीबाह्या बालिक्रास्तथा । नृसिंहा वेणुमत्याञ्च बलावस्थास्तथापरे ॥

Ang mga Kunyatālaḍaha, ang mga Strībāhya, ang mga Bālikrā; ang mga Nṛsiṃha; ang mga tao ng Veṇumatī; at gayundin ang mga Balāvastha at iba pa (ay binabanggit).

Verse 40

धर्मबद्धास्तथालूका उरुकर्मस्थिताः जनाः । वामपादे जनाः पार्श्वे स्थिताः कूर्मस्य भागुरे ॥

Ang mga Dharmabaddha, ang mga Ālūka, at ang mga taong naninirahan sa Urukarma—ang mga bayang ito ay nasa kaliwang paa, sa panig ng Pagong, sa bahaging Bhāgura.

Verse 41

आषाढश्रवणे चैव धनिष्ठा यत्र संस्थिता । कैलासो हिमवांश्चैव धनुष्मान् वसुमांस्तथा ॥

Kung saan naroroon ang mga nakṣatra na Āṣāḍhā, Śravaṇa, at Dhaniṣṭhā—naroon din ang (mga lupain/bundok na) Kailāsa, Himavān, Dhanuṣmān, at Vasumān.

Verse 42

क्रौञ्चाः कुरुवकाः चैव क्षुद्रवीणाश्च ये जनाः । रसालयाः सकैकेयाः भोगप्रस्थाः सयामुनाः ॥

Ang mga Krauñca, ang mga Kuruvaka, at ang mga Kṣudravīṇa—ang mga bayang iyon; ang mga Rasālaya kasama ng mga Kaikeya; at ang mga Bhogaprastha kasama ng mga Yāmuna (ay binibilang din).

Verse 43

अन्तर्द्वोपास्त्रिगर्ताश्च अग्नीjyāḥ सार्दनाः जनाः । तथैवाश्वमुखाः प्राप्ताश्चिविडाः केशधारिणः ॥

Nariyan din (na matatagpuan) ang mga Antardvopa, ang mga Trigarta, ang mga Agnījya, at ang mga Sārdana; gayundin ay binabanggit ang mga Aśvamukha, ang mga Civiḍa, at ang mga Keśadhāriṇa (mga nagtatangan o nagsusuot ng buhok).

Verse 44

दासेरका वाटधानाः शवधानास्तथैव च । पुष्कलाधमकैरातास्तथा तक्षशिलाश्रयाः ॥

Ang mga Dāseraka, ang mga Vāṭadhāna, at gayundin ang mga Śavadhāna; pati ang mga Puṣkala, ang mga Adhama-kirāta (mababang/hamak na Kirāta), at yaong naninirahan sa loob o paligid ng Takṣaśilā (Taxila).

Verse 45

अम्बाला मालवा मद्रा वेणुकाः सवदन्तिकाः । पिङ्गला मानकलहा हूणाः कोहलकाश्च तथा ॥

Ang mga Ambālā, Mālava, Madrā, Veṇuka, at Savadantika; ang mga Piṅgala, Mānakalaha, Hūṇa, at gayundin ang mga Kohalaka.

Verse 46

माण्डव्या भूतियुवकाः शातका हेमतारकाः । यशोमत्याः सगान्धाराः खरसागरराशयः ॥

Ang mga Māṇḍavya, Bhūtiyuvaka, Śātaka, at Hematāraka; ang mga Yaśomatya kasama ng mga Gāndhāra, at ang mga Kharasāgara-rāśaya.

Verse 47

यौधेया दासमेयाश्च राजन्याः श्यामकास्तथा । क्षेमधूर्ताश्च कूर्मस्य वामकुक्षिमुपाश्रिताः ॥

Ang mga Yaudheya, Dāsameya, Rājanya, at Śyāmaka; at ang mga Kṣemadhūrta, na naninirahan sa kaliwang panig (vāma-kukṣi) ng kosmikong Pagong (Kūrma).

Verse 48

वारुणञ्चात्र नक्षत्रं तत्र प्रौष्ठपदाद्वयम् । येन किन्नरराज्यञ्च पशुपालं सकीचकम् ॥

Narito ang nakṣatra na may kaugnayan kay Varuṇa, at doon din ang magkaparis na Proṣṭhapadā; sa pamamagitan nito ay ipinahihiwatig ang kaharian ng mga Kinnara at ang lupain ng mga pastol ng baka, kasama ang mga Kīcaka.

Verse 49

काश्मीरकं तथा राष्ट्रमभिसारजनस्तथा । दवदास्त्वङ्गनाश्चैव कुलटा वनराष्ट्रकाः ॥

Kasama rin ang Kāśmīra at ang lupain ng Rāṣṭra; gayundin ang mga tao ng Abhisāra; ang mga Davadā, Aṅganā, Kulaṭa, at Vanarāṣṭraka.

Verse 50

सैरिष्ठा ब्रह्मपुरकास्तथैव वनवाह्यकाः । किरातकौशिका नन्दा जनाः पह्णवलोलनाः ॥

Ang mga Sairiṣṭha, ang mga Brahmapuraka, at gayundin ang mga Vanavāhyaka; ang mga Kirāta-kauśika, ang mga Nanda, at ang mga taong tinatawag na Pahṇavalolana.

Verse 51

दार्वादा मरकाश्चैव कुरटाश्चान्नदारकाः । एकपादा खशा घोषाः स्वर्गभौमानवद्यकाः ॥

Ang mga Dārvāda, ang mga Maraka, at ang mga Kuraṭa, at ang mga Annadāraka; ang mga Ekapāda (mga nilalang/taong may isang paa), ang mga Khaśa, ang mga Ghoṣa, at ang mga Svargabhauma at Anavadyaka.

Verse 52

तथा सयवना हिङ्गाश्चीरप्रावरणाश्च ये । त्रिनेत्राः पौरवाश्चैव गन्धर्वाश्च द्विजोत्तम ॥

Gayundin ang mga Sayavana at ang mga Hiṅga, at yaong nagsusuot ng kasuotang balat-kahoy; ang mga Trinetra (may tatlong mata), ang mga Paurava, at ang mga Gandharva rin—O pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang.

Verse 53

पूर्वोत्तरन्तु कूर्मस्य पदामेते समाश्रिताः । रेवत्यश्चाश्विदैवत्यं याम्यञ्चर्क्षमिति त्रयम् ॥

Ang tatlong nakṣatra—Revatī, yaong may mga Aśvin bilang diyos (Aśvinī), at ang timog na asterismo na Yāmya (Bharaṇī)—ay sinasabing nasa silangan at hilagang ‘bahagi/paa’ (pāda) ng kosmikong Pagong (kūrma).

Verse 54

तत्र पादे समाख्यातं पाकाय मुनिसत्तम । देशेष्वेतेषु चैतानि नक्षत्राण्यपि वै द्विज ॥

O pinakamainam sa mga pantas, sa bahaging iyon (pāda) ay ipinaliwanag ito para sa layunin ng panghuhula o pagtataya (pāka). At sa mga lupain ding ito, ang mismong mga nakṣatra na ito ang dapat maunawaang umiiral at kumikilos, O dvija (dalawang-ulit na isinilang).

Verse 55

एतत्पीडा अमी देशाः पीड्यन्ते ये क्रमोदिताः । यान्ति चाभ्युदयं विप्र ग्रहैः सम्यगवस्थितैः ॥

Dahil sa gayong mga pagdurusa, ang mga rehiyong ito—na binanggit ayon sa wastong pagkakasunod—ay napapahamak; at nagkakamit din sila ng kasaganaan, O brāhmaṇa, kapag ang mga planeta ay nasa nararapat na kalagayan.

Verse 56

यस्यर्क्षस्य पतिर्यो वै ग्रहस्तद्भावितो भयम् । तद्देशस्य मुनिश्रेष्ठ तदुत्कर्षे शुभागमः ॥

Anumang planetang siyang panginoon ng isang nakṣatra—kapag ang planetang iyon ay nasa masamang kalagayan, sumisibol ang pangamba para sa rehiyong iyon, O pinakamainam sa mga pantas; ngunit kapag ito’y mataas ang lakas o pinatibay, dumarating ang mabubuting bunga.

Verse 57

प्रत्येकं देशसामान्यं नक्षत्रग्रहसम्भवम् । भयं लोकस्य भवति शोभनं वा द्विजोत्तम ॥

Para sa bawat rehiyon ay may pangkalahatang palatandaang panghula na nagmumula sa mga nakṣatra at mga planeta; ito’y nagiging alinman sa takot para sa mga tao o kaya’y isang bagay na mapalad, O pinakamainam sa mga dvija.

Verse 58

स्वर्क्षैरशोभनैरजन्तोः सामान्यं इति भीतिदम् । ग्रहैर्भवति पीडोत्थमल्पायासमशोभनम् ॥

Mula sa sariling di-mapalad na mga nakṣatra, sinasabing lumilitaw sa tao ang pangkalahatang pangamba; ngunit mula sa mga planeta ay sumisibol ang kapinsalaang dulot ng pagdurusa, dumarating nang halos walang pagsisikap—madali at di-maiiwasan.

Verse 59

तथैव शोभनः पाकः दुःस्थितैश्च तथा ग्रहैः । अल्पोपकाराय नृणां देशज्ञैश्चात्मनो बुधैः ॥

Gayundin, maging ang isang mapalad na palatandaan (pāka) ay nagiging kaunti lamang ang pakinabang sa mga tao kapag masama ang pagkakalagay ng mga planeta—na nauunawaan ng marurunong na nakakakilala sa mga pook at marunong magpasya sa sarili.

Verse 60

द्रव्ये गोष्ठेऽथ भृत्येषु सुहृत्सु तनयेषु वा । भार्यायाञ्च गृहे दुष्ठे भयं पुण्यवतां नृणाम् ॥

Kapag ang isang planeta ay nasa masamang puwesto sa sariling bahay (graha), lumilitaw ang pangamba kahit sa mga taong may kabutihang-gawa, hinggil sa yaman, mga kawan ng baka/ari-arian, mga lingkod, mga kaibigan, mga anak na lalaki, at maging sa asawa.

Verse 61

आत्मन्यथाल्पपुण्यानां सर्वत्रैवातिपापिनाम् । नैकत्रापि ह्यपापानां भयमस्ति कदाचन ॥

Kaya nga, para sa mga may kaunting kabutihang-gawa at sa lubhang makasalanan, ang pangamba ay lumilitaw sa lahat ng dako, maging tungkol sa sarili; ngunit para sa walang kasalanan, hindi kailanman may takot, ni sa isang lugar man.

Verse 62

दिग्देशजनसामान्यं नृपसामान्यमात्मजम् । नक्षत्रग्रहसामान्यं नरो भुङ्क्ते शुभाशुभम् ॥

Nararanasan ng tao ang mabuti at masamang bunga sa pamamagitan ng pangkalahatang impluwensiyang kaugnay ng mga direksiyon, mga rehiyon, at mga tao; sa pamamagitan ng impluwensiyang kaugnay ng hari; sa pamamagitan ng kanyang mga supling; at sa pamamagitan ng pangkalahatang impluwensiya ng mga nakṣatra at mga planeta.

Verse 63

परस्पराभिरक्षा च ग्रहादौस्थ्येन जायते । एतेभ्य एव विप्रेन्द्र ! शुभहानिस्तथाशुभैः ॥

Kapag ang mga planeta at mga katulad nito ay nasa di-kanais-nais na kalagayan, sumisibol ang pag-iingat at pagprotekta sa isa’t isa sa mga tao. Mula sa mismong mga pagsasaayos na iyon, O pinakamainam sa mga Brahmin, dumarating ang pagkawala ng mga bagay na mapalad, at gayundin ang pinsala dahil sa mga impluwensiyang di-mapalad.

Verse 64

यदेतत्कूर्मसंस्थानं नक्षत्रेषु मयोदितम् । एतत्तु देशसामान्यमशुभं शुभमेव च ॥

Ang “hugis-pagong” na pagsasaayos sa mga konstelasyon na aking inilarawan—ito ang pangkalahatang palatandaan para sa isang rehiyon, na may kakayahang magpahiwatig kapwa ng di-mapalad at ng mapalad.

Verse 65

तस्माद्विज्ञाय देशर्क्षं ग्रहपीडां तथात्मनः । कुर्वोत शान्तिं मेधावी लोकवादांश्च सत्तम ॥

Kaya nga, matapos matiyak ang tanda ng mga bituin para sa rehiyon at ang sariling pagdurusa dahil sa mga planeta, ang marunong ay dapat magsagawa ng mga ritong pampayapa (śānti). At dapat ding bigyang-pansin ang mga “lokavāda” (mga palatandaang bayan o usap-usapan), O pinakamainam sa mga tao.

Verse 66

आकाशाद्देवतानाञ्च दैत्यादीनाञ्च दौर्‍हृदाः । पृथ्व्यां पतन्ति ते लोके लोकवादाः इति श्रुताः ॥

Mula sa langit, dahil sa pagkabalisa o masamang kalooban ng mga deva at ng mga Daitya at ng iba pa, ang mga tandang ito ay bumabagsak sa lupa; sa daigdig, naririnig silang tinatawag na “lokavāda”.

Verse 67

तां तथैव बुधः कुर्यात् लोकवादान्न हापयेत् । तेषान्तत्करणान्नॄणां युक्तो दुष्टागमक्षयः ॥

Gayundin, ang marunong ay dapat kumilos nang naaayon at huwag ipagwalang-bahala ang mga lokavāda. Para sa mga taong kumikilos ayon dito, nagkakaroon ng nararapat na pagwasak o pag-awat sa kasawiang paparating.

Verse 68

शुभोदयम् प्रहाणिं च पापानां द्विजसत्तम । प्रज्ञाहानिं प्रकुर्व्युस्‍ते द्रव्यादीनाञ्च कुर्वते ॥

Ang mga makasalanang impluwensiya ay nagdudulot ng pagkawala ng mapalad na pag-angat at kasaganaan, O pinakamainam sa mga Brahmana; pinapawi nila ang talino, at nagdudulot din ng pagkawala ng yaman at iba pang katulad.

Verse 69

तस्माच्छान्तिपरः प्राज्ञो लोकवादरतस्तथा । लोकवादांश्च शान्तींश्च ग्रहपीडासु कारयेत् ॥

Kaya nga ang marunong ay dapat maging deboto sa mga ritong pampayapa (śānti) at maging mapagmatyag din sa lokavāda; sa panahon ng kapinsalaan dahil sa mga planeta, ipagawa niya kapwa ang lokavāda (mga pagtalima sa mga palatandaan) at ang mga śānti.

Verse 70

अद्रोहानुपवासांश्च शस्तं चैत्यादिवन्दनम् । जपं होमं तथा दानं स्नानं क्रोधादिवर्जनम् ॥

Ang di-pagiging-mapusok at pag-aayuno; wastong paggalang sa mga dambana at katulad; japa, mga handog sa apoy (homa), pagkakawanggawa, pagligong pampadalisay, at pag-iwas sa galit at mga kapintasan na kahawig—(ito ang inirerekomenda).

Verse 71

अद्रोहः सर्वभूतेषु मैत्रीं कुर्याच्च पण्डितः । वर्जयेदसतीं वाचमतिवादांस्तथैव च ॥

Ang taong may karunungan ay maging di-mapanlaban sa lahat ng nilalang at linangin ang pakikipagkaibigan; iwasan niya ang di-totoo/di-dalisay na pananalita, at iwasan din ang labis na pagdadaldal.

Verse 72

ग्रहपूजां च कुर्वोत सर्वपीडासु मानवः । एवं शाम्यन्त्यशेषाणि घोराणि द्विजसत्तम ॥

At sa lahat ng kapinsalaan, ang tao ay dapat magsagawa ng pagsamba sa mga planeta. Sa gayon, napapawi ang lahat ng kakila-kilabot na suliranin, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang.

Verse 73

प्रयतानां मनुष्याणां ग्रहर्क्षोत्थान्यशेषतः । एष कूर्मो मया ख्यातो भारते भगवान् विभुः ॥

Para sa masisipag, ganap kong ipinaliwanag ang mga bunga na nagmumula sa mga planeta at sa mga nakṣatra (bahay-buwan). Kaya ang makapangyarihang Panginoon, ang Pagong na si Kūrma, ay aking inilarawan nang gayon sa Bhārata.

Verse 74

नारायणो ह्यचिन्त्यात्मा यत्र सर्वं प्रतिष्ठितम् । तत्र देवाः स्थिताः सर्वे प्रतिनक्षत्रसंश्रयाः ॥

Si Nārāyaṇa, na ang likas ay di-maaarok ng isip, ang siyang pinagtatatagan ng lahat ng bagay. Doon nananahan ang lahat ng mga diyos, at bawat isa’y umaalalay ayon sa kani-kaniyang nakṣatra.

Verse 75

तथा मध्ये हुतवहः पृथ्वी सोमश्च वै द्विज । मेषादयस्त्रयो मध्ये मुखे द्वौ मिथुनादिकौ ॥

At sa gitna ay naroon ang Apoy (Agni), ang Daigdig, at gayundin si Soma, O dalawang-ulit-na-ipinanganak. Sa gitna ay ang tatlong tanda na nagsisimula sa Aries; at sa bibig ay ang dalawang nagsisimula sa Gemini.

Verse 76

प्राग्दक्षिणे तथा पादे कर्कसिंहौ व्यवस्थितौ । सिंहकन्यातुलाश्चैव कुक्षौ राशैत्रयं स्थितम् ॥

Sa unahang kanang paa ay naroon ang Cancer at Leo. At sa tiyan ay ang tatlong tanda—Leo, Virgo, at Libra—na magkakasamang nakalagay.

Verse 77

तुलाथ वृश्चिकाश्चोभौ पादे दक्षिणपश्चिमे । पृष्ठे च वृश्चिकेनैव सह धन्वी व्यवस्थितः ॥

Ang Libra at Scorpio ay nasa paa sa timog-kanluran. At sa likod, kasama ng Scorpio, ay inilagay ang Mamamana, ang Sagittarius.

Verse 78

वायव्ये चास्य वै पादे धनुर्ग्राहादिकं त्रयम् । कुम्भमीनौ तथैवास्य उत्तरां कुक्षिमाश्रितौ ॥

Sa hilagang-kanlurang paa niya naroroon ang tatluhang nagsisimula sa Sagittarius—Sagittarius, Capricorn, at Aquarius. Gayundin, ang Aquarius at Pisces ay nasa hilagang bahagi ng kanyang tiyan.

Verse 79

मीनमेषौ द्विजश्रेष्ठ ! पादे पूर्वोत्तरे स्थितौ । कूर्मे देशास्तथर्क्षाणि देशेष्वेतेषु वै द्विज ॥

Ang Pisces at Aries, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-ipinanganak, ay nasa hilagang-silangang paa. Kaya sa (kosmikong) Pagong naroroon ang mga rehiyon at gayundin ang mga nakṣatra—na ipinamamahagi sa mga rehiyong iyon, O dalawang-ulit-na-ipinanganak.

Verse 80

राशयश्च तथर्क्षेषु ग्रहराशिष्ववस्थिताः । तस्माद् ग्रहर्क्षपीडासु देशपीडां विनिर्दिशेत् ॥

Ang mga tanda ng zodiak ay nasa loob din ng mga nakṣatra, at ang mga planeta ay nasa loob ng mga tanda. Kaya kapag ang mga planeta at nakṣatra ay napipinsala, dapat siyasatin ang pinsala sa kaukulang rehiyon.

Verse 81

तत्र स्त्रात्वा प्रकुर्वोत दानहोमादिकं विधिम् । स एष वैष्णवः पादो ब्रह्मा मध्ये ग्रहस्य यः । नारायणाख्योऽचिन्त्यात्मा कारणं जगतः प्रभुः ॥

Doon, matapos isagawa ang itinakdang pagligo/pagpapadalisay, dapat isakatuparan ang ritwal na may kaloob (dāna), mga handog sa apoy (homa), at iba pa. Ito ang paa ng Vaiṣṇava; at ang prinsipyong Brahmā na nasa gitna ng sistemang pangplaneta—siya ay tinatawag na Nārāyaṇa, may likas na di-maaarok, ang Panginoong sanhi ng daigdig.