Adhyaya 46

Verse 1

/ (दाक्षिणात्य अधिक पाठके १६ श्लोक मिलाकर कुल १०३ श्लोक हैं) अपन ह< बक। है २ 2 सप्तचत्वारिशो<् ध्याय: कौरवों और पाण्डवोंकी सेनाओंका भयंकर युद्ध तथा अर्जुन और कर्णका पराक्रम धृतराष्ट्र रवाच तथा व्यूढेष्वनीकेषु संसक्तेषु च संजय । संशप्तकान्‌ कथं पार्थो गत: कर्णश्र॒ पाण्डवान्‌,धृतराष्ट्रने पूछा--संजय! इस प्रकार जब सारी सेनाओंकी व्यूह-रचना हो गयी और दोनों दलोंके योद्धा परस्पर युद्ध करने लगे, तब कुन्तीपुत्र अर्जुनने संशप्तकोंपर और कर्णने पाण्डव-योद्धाओंपर कैसे धावा किया?

Sinabi ni Dhritarashtra: “O Sanjaya, nang ganap nang naihanay ang mga pormasyon ng hukbo at nagsalpukan na sa labanan ang magkabilang panig, paano sumalakay si Partha (Arjuna) laban sa mga Samsaptaka, at paano naman pinatindi ni Karna ang paglusob sa mga mandirigmang Pandava?”

Verse 2

एतदू विस्तरशो युद्ध प्रब्रूहि कुशलो हासि । न हि तृप्यामि वीराणां शृण्वानो विक्रमान्‌ रणे,सूत! तुम युद्धसम्बन्धी इस समाचारका विस्तार-पूर्वक वर्णन करो, क्योंकि इस कार्यमें कुशल हो। रणभूमिमें वीरोंके पराक्रमका वर्णन सुनकर मुझे तृप्ति नहीं हो रही है

Wika ni Śalya: “Isalaysay mo sa akin nang buong lawak ang ulat ng digmaang ito—sanay ka sa ganitong pagsasalaysay. Sapagkat hindi ako nabubusog; habang pinakikinggan ko ang mga kabayanihan ng mga mandirigma sa larangan, hindi humuhupa ang pagnanasa kong makarinig pa, O tagapagmaneho ng karwahe.”

Verse 3

संजय उवाच तदास्थितमवज्ञाय प्रत्यमित्रबलं महत्‌ । अव्यूहतार्जुनो व्यूहं पुत्रस्य तव दुर्नये,संजयने कहा--महाराज! आपके पुत्रकी दु्नीतिके कारण शत्रुओंकी उस विशाल सेनाको युद्धमें उपस्थित जानकर अर्जुनने अपनी सेनाका भी व्यूह बनाया

Wika ni Sañjaya: Noon, nang makita ni Arjuna ang hukbong kaaway na nakahanay sa napakalakas na puwersa—at hindi niya ito minamaliit—iniayos niya ang sarili niyang mga kawal sa pormasyong pandigma, bilang tugon sa maling patakaran na dulot ng masamang paghatol ng iyong anak.

Verse 4

तत्‌ सादिनागकलिलं पदातिरथसंकुलम्‌ | धृष्टद्युम्नमुखं व्यूहमशो भत महद्‌ बलम्‌,घुड़सवारों, हाथियों, रथों तथा पैदलोंसे भरे हुए उस व्यूहके मुखभागमें धृष्टद्युम्न खड़े थे, जिससे उस विशाल सेनाकी बड़ी शोभा हो रही थी

Wika ni Sañjaya: Ang dakilang hukbo ay nagningning sa anyo ng pormasyong pandigma na siksik sa mga kabalyero at elepante, at punô ng mga kawal na lakad at mga karwaheng pandigma; sa pinakaharap ng hanay na iyon ay nakatindig si Dhṛṣṭadyumna, na nagbigay ng kaayusan at ningning sa gitna ng kaguluhan ng digmaan.

Verse 5

पारावतसवर्णाश्विश्रन्द्रादित्यसमद्युति: । पार्षत: प्रबभौ धन्‍्वी कालो विग्रहवानिव

Wika ni Sañjaya: Taglay ang mga kabayong kulay-kalapati at ningning na tulad ng Buwan at Araw, ang anak ni Pṛṣata (Dhṛṣṭadyumna), tangan ang busog, ay nagliliyab sa liwanag—na wari’y ang Panahon mismo na nagkatawang-tao at lumitaw sa digmaan.

Verse 6

कबूतरके समान रंगवाले घोड़ोंसे युक्त और चन्द्रमा तथा सूर्यके समान तेजस्वी धनुर्धर वीर द्रुपदकुमार धृष्टद्युम्न वहाँ मूर्तिमान्‌ कालके समान जान पड़ते थे ।। पार्षतं जुगुपुः सर्वे द्रौपदेया युयुत्सव: । दिव्यवर्मायुधधरा: शार्टूलसमविक्रमा:

Wika ni Sañjaya: Lahat ng mga anak ni Draupadī, sabik sa labanan, ay nagsiksikan sa paligid ni Dhṛṣṭadyumna, anak ni Pṛṣata (Drupada). Nakasuot ng makalangit na baluti at may tangan na maningning na sandata, sumulong sila na may lakas na tulad ng tigre, bumuo ng matibay at nakapanghihilakbot na singsing ng pag-iingat sa kanilang pinuno.

Verse 7

सानुगा दीप्तवपुषश्चन्द्रं तारागणा इव । दिव्य कवच और आयुध धारण किये, सिंहके समान पराक्रमी सेवकोंसहित समस्त द्रौपदीपुत्र युद्धके लिये उत्सुक हो धृष्टद्युम्नकी रक्षा करने लगे, मानो तेजस्वी शरीरवाले नक्षत्र चन्द्रमाका संरक्षण कर रहे हों ।। अथ व्यूक्ेष्वनीकेषु प्रेक्ष्य संशप्तकान्‌ रणे

Wika ni Sañjaya: Kasama ang kanilang mga tagasunod, sila’y nagniningning ang anyo na parang mga bituin sa paligid ng buwan. Ang mga anak ni Draupadī, nakasuot ng makalangit na baluti at may tangan na sandata, matapang na tulad ng leon, ay tumindig upang bantayan si Dhṛṣṭadyumna—gaya ng maningning na mga bituin na nag-iingat sa buwan. Pagkaraan, nang maihanay na ang mga pormasyon ng hukbo, at makita ang mga Samsaptaka sa labanan…

Verse 8

क्रुद्धोर्जुनो अभिदुद्राव व्याक्षिपन्‌ गाण्डिवं धनु: । इस प्रकार सेनाओंकी व्यूह-रचना हो जानेपर रणभूमिमें संशप्तकोंकी ओर देखकर क्रोधमें भरे हुए अर्जुनने गाण्डीव धनुषकी टंकार करते हुए उनपर आक्रमण किया ।। ७६ || अथ संशप्तका: पार्थमभ्यधावन्‌ वधैषिण:

Wika ni Sañjaya: Sa matinding galit, sumugod si Arjuna, tangan ay mahigpit na humahawak at iwinawasiwas ang busog na Gāṇḍīva. Nang maihanay na ang mga hukbo sa kani-kanilang pormasyon sa larangan, tumingin siya sa mga Saṃśaptaka at, sa nag-aalab na poot, pinatunog ang busog na Gāṇḍīva at sinalakay sila. At ang mga Saṃśaptaka—uhaw sa pagpatay—ay sumugod nang tuwiran kay Pārtha.

Verse 9

तन्नराश्वौघबहुलं मत्तनागरथाकुलम्‌

Wika ni Sañjaya: “Yaon ay isang siksik at rumaragasa na bugso ng mga tao at kabayo, punô ng mga karwaheng pandigma at mga elepanteng tila lasing sa pagngangalit—isang nakalulunod na dagsa ng digmaan, kung saan sabay na lumalaki ang lakas at kalituhan.”

Verse 10

स सम्प्रहारस्तुमुलस्तेषामासीत्‌ किरीटिना

Wika ni Sañjaya: Sa pagitan nila, ang sagupaan ay naging mabagsik at magulo, sapagkat itinulak ito ng Kirīṭin (Arjuna) sa kanyang walang-urong na paglusob.

Verse 11

रथानश्चान्‌ ध्वजान्‌ नागान्‌ पतीन्‌ रणगतानपि,चिच्छेद द्विषतां पार्थ: शिरांसि च सहस्रश: । तदनन्तर कुन्तीकुमार अर्जुनने रणस्थलमें आये हुए शत्रुपक्षके रथों, घोड़ों, ध्वजों हाथियों और पैदलोंको भी काट डाला, उन्होंने शत्रुओंके धनुष, बाण, खड्ग, चक्र, फरसे, आयुधोंसहित उठी हुई भुजा, नाना प्रकारके अस्त्र-शस्त्र तथा सहस्रों मस्तक काट गिराये

Wika ni Sañjaya: Pagkaraan, pinabagsak ni Pārtha (Arjuna) ang mga karwaheng pandigma, mga kabayo, mga watawat, mga elepante, at maging ang mga kawal na naglalakad na pumasok sa larangan; at pinutol niya ang mga ulo ng mga kaaway nang libu-libo.

Verse 12

इषून्‌ धनूंषि खड्गांश्व चक्राणि च परश्चधान्‌ | सायुधानुद्यतान्‌ बाहून्‌ विविधान्यायुधानि च

Wika ni Sañjaya: “Naroon ang mga palaso, mga busog, mga espada, mga sandatang diskos, at mga palakol-pandigma; mga bisig na nakataas, armado na—may sari-saring sandata.”

Verse 13

तस्मिन्‌ सैन्यमहावर्ते पातालतलसंनिभे

Wika ni Sañjaya: Sa gitna ng napakalawak na umiikot na bugso ng mga hukbo—madilim at nakapanghihilakbot, na wari’y kailaliman ng Pātāla—ang tanawin ng labanan ay nagmistulang kumukulong bangin, hinihigop ang di-mabilang na buhay tungo sa kapahamakan. Ipinahihiwatig ng taludtod ang sindak na moral ng digmaan: kapag nagsama ang poot at ambisyon ng marami, ang larangan mismo’y nagiging puyo ng impiyerno na lumalamon sa pag-unawa at habag.

Verse 14

स पुनस्तानरीन्‌ हत्वा पुनरुत्तरतोडवधीत्‌

Wika ni Sañjaya: Matapos mapatay ang mga kaaway na iyon, muli niyang pinabagsak ang iba pang sumusugod mula sa hilagang panig. Itinatampok ng taludtod ang walang-humpay na daloy ng labanan—ang tagumpay ay nasusukat sa paulit-ulit at marahas na pagkilos—samantalang nananatiling nakatago ang tensiyong moral ng pagkitil ng buhay.

Verse 15

दक्षिणेन च पश्चाच्च क्रुद्धो रुद्र: पशूनिव । तत्पश्चात्‌ उन शत्रुओंका वध करके पुनः अर्जुनने कुपित हो उत्तर, दक्षिण और पश्चिमकी ओरसे आपकी सेनाका उसी प्रकार संहार आरम्भ किया, जैसे प्रलयकालमें रुद्रदेव पशुओं (जगतके प्राणियों)-का विनाश करते हैं ।। १४ ई ।। अथ पज्चालचेदीनां सूंजयानां च मारिष

Wika ni Sañjaya: Sa galit—gaya ni Rudra sa panahon ng pralaya, na pumupuksa sa mga nilalang—si Arjuna, matapos patayin ang mga kaaway, ay muling nagsimulang lumipol sa inyong hukbo mula sa hilaga, timog, at kanluran. Pagkaraan, O kagalang-galang, hinarap din niya ang mga Pāñcāla, ang mga Cedi, at ang mga Sṛñjaya.

Verse 16

कृपश्च कृतवर्मा च शकुनिश्चापि सौबल:,शूरसेनै: शूरवरैर्युयुधुर्युद्धदुर्मदा: । रथियोंकी सेनामें प्रहार करनेमें कुशल कृपाचार्य, कृतवर्मा और सुबलपुत्र शकुनि--ये रणदुर्मद वीर अत्यन्त कुपित हो हर्षमें भरी हुई सेना साथ लेकर कोसल काशि, मत्स्य, करूष, केकय तथा शूरसेनदेशीय शूरवीरोंके साथ युद्ध करने लगे

Wika ni Sañjaya: Sina Kripa, Kritavarmā, at si Śakuni na anak ni Subala—mga mandirigmang lasing sa pagkahibang ng digmaan—ay nakipagsagupaan nang mabangis kasama ng mga pangunahing bayani ng mga Śūrasena. Ipinakikita ng taludtod kung paanong ang mga bihasang pinuno, tinutulak ng galit at sigla ng pakikidigma, ay sumusuong sa labanan at lalo pang nagpapalubha sa pagwasak—isang paulit-ulit na tensiyong moral sa Mahābhārata: ang lakas at katapatan ay maaaring pagharian ng poot at ambisyon.

Verse 17

हृष्टसेना: सुसंरब्धा रथानीकप्रहारिण: । कोसलै: काश्यमत्स्यैश्ष कारूषै: केकयैरपि

Wika ni Sañjaya: Ang mga mandirigma, nag-uumapaw sa sigla at matinding pagngangalit, ay humahampas sa siksik na mga hanay ng mga karwaheng pandigma. Kasama nila ang mga Kosala, ang mga Kāśya at Matsya, ang mga Kārūṣa, at ang mga Kekaya rin—mga pangkat mula sa iba’t ibang lupain na nahila sa iisang marahas na bugso, kung saan ang sama-samang sigasig at galit ang nagtutulak sa mga tao na salakayin ang mga organisadong hanay nang walang pahinga.

Verse 18

तेषामन्तकरं युद्ध देहपाप्मासुनाशनम्‌

Sinabi ni Sañjaya: “Para sa kanila, ang digmaang ito ay naging tagapagdala ng kamatayan—ngunit siya ring sumira sa mantsa ng kasalanan sa katawan at maging sa mismong buhay.”

Verse 19

दुर्योधनो5थ सहितो भ्रातृभिर्भरतर्षभ

Sinabi ni Sañjaya: Pagkaraan, si Duryodhana, na kasama ang kaniyang mga kapatid, ay sumulong/nagpakita, O toro sa mga Bharata.

Verse 20

गुप्त: कुरुप्रवीरैश्व मद्राणां च महारथै: । पाण्डवै: सह पज्चालै क्षेदिभि: सात्यकेन च

Sinabi ni Sañjaya: Siya’y iningatan—ng mga bayaning Kuru at ng mga dakilang mandirigmang karwahe ng Madra; at gayundin ng mga Pāṇḍava kasama ang mga Pañcāla, ang mga Śaideya, at si Sātyaki.

Verse 21

युध्यमानं रणे कर्ण कुरुवीरो व्यपालयत्‌ । भरतश्रेष्ठ। भाइयोंसहित कुरुवीर दुर्योधन कौरववीरों तथा मद्रदेशीय महारथियोंसे सुरक्षित हो रणभूमिमें पाण्डवों, पांचालों, चेदिदेशके वीरों तथा सात्यकिके साथ जूझते हुए कर्णकी रक्षा करने लगा || १९-२० $ ।। कर्णो5पि निशितैर्बाणैविनिहत्य महाचमूम्‌

Sinabi ni Sañjaya: O pinakamainam sa mga Bharata, habang si Karṇa ay nakikipaglaban nang mabagsik sa larangan, ang bayaning Kuru ay nagkubli at nag-ingat sa kaniya. Kasama ang kaniyang mga kapatid, si Duryodhana—na napalilibutan ng mga kampeon ng Kaurava at ng mga dakilang mandirigmang karwahe ng Madra—ay sumuong sa sagupaan at, habang nakikipagtunggali sa mga Pāṇḍava, sa mga Pañcāla, sa mga bayani ng Cedi, at kay Sātyaki, ay inako ang tungkuling bantayan si Karṇa.

Verse 22

विवस्त्रायुधदेहासून्‌ कृत्वा शत्रूनू सहस्रश:

Sinabi ni Sañjaya: Ginawa niyang lubos na walang magawa ang mga kaaway, libu-libo—hinubaran ng kasuotan, inagawan ng sandata, winasak ang katawan, at kinitil maging ang buhay—na nagpapakita ng malupit na agos ng labanan.

Verse 23

युक्‍त्वा स्वर्गयशो भ्यां च स्वेभ्यो मुदमुदावहत्‌ । वह सहसों शत्रुओंको वस्त्र, आयुध शरीर और प्राणोंसे शून्य करके उन्हें स्वर्ग और सुयशसे संयुक्त करता हुआ आत्मीयजनोंको आनन्द प्रदान करने लगा ।। एवं मारिष संग्रामो नरवाजिगजक्षय: । कुरूणां सृज्जयानां च देवासुरसमो5भवत्‌,मान्यवर! इस प्रकार मनुष्यों, घोड़ों और हाथियोंका विनाश करनेवाला वह कौरवों तथा सूंजयोंका युद्ध देवासुर-संग्रामके समान भयंकर था

Wika ni Sañjaya: “Sa pag-uugnay sa kanila sa langit at sa di-kumukupas na dangal, naghatid siya ng galak sa kanyang mga kapanig. Sa bilis, hinubaran niya ang mga kaaway ng kasuotan, sandata, katawan, at maging ng hininga ng buhay; ipinadala niya sila sa langit at sa katanyagan, habang pinasasaya ang kanyang mga kaanak. Kaya, O kagalang-galang, ang labang iyon—na lumipol sa tao, kabayo, at elepante—sa pagitan ng mga Kuru at mga Sṛñjaya ay naging kasindak-sindak na gaya ng digmaan ng mga diyos at mga asura.”

Verse 46

इस प्रकार श्रीमह्याभारत कर्णपर्वमें कर्ण और शल्यका संवादविषयक छियालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

Sa gayon nagwakas ang ika-apatnapu’t anim na kabanata ng Karṇa Parva sa kagalang-galang na Mahābhārata, na ukol sa pag-uusap nina Karṇa at Śalya.

Verse 47

इति श्रीमहाभारते कर्णपर्वणि संकुलयुद्धे सप्तचत्वारिंशो5ध्याय:

Sa gayon, sa kagalang-galang na Mahābhārata, sa loob ng Karṇa Parva, nagwakas ang kabanatang tumatalakay sa magulo at siksik na nagkakahalong labanan—ito ang ika-apatnapu’t pito.

Verse 86

विजये धृतसंकल्पा मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्‌ । तब विजयका दृढ़ संकल्प लेकर मृत्युको ही युद्धसे निवृत्त होनेका निमित्त बनाकर अर्जुनके वधकी इच्छावाले संशप्तकोंने भी उनपर धावा बोल दिया

Wika ni Sañjaya: Noon, ang mga Saṃśaptaka—mga lalaking nakagapos sa mabagsik na panata—ay pinagtibay ang pasya sa tagumpay, at ginawang ang kamatayan lamang ang tanging dahilan upang umurong mula sa labanan. Dahil sa pagnanais na mapatay si Arjuna, sila man ay sumugod at dinaluhong sila.

Verse 93

पत्तिमच्छूरवीरौघं द्रुतमर्जुनमार्दयत्‌ | संशप्तकोंकी सेनामें पैदल मनुष्यों और घुड़सवारोंकी संख्या बहुत अधिक थी। मतवाले हाथी और रथ भी भरे हुए थे। पैदलोंसहित शूरवीरोंके उस समुदायने तुरंत ही अर्जुनको पीड़ा देना आरम्भ किया

Wika ni Sañjaya: Isang siksik na hukbo ng mga kawal na naglalakad at mga bayaning mandirigma ang mabilis na dumagan kay Arjuna at nagsimulang manggulo sa kanya. Napakalaki ng puwersa ng mga Saṃśaptaka—punô ng impanterya at kabalyeriya, at may mga elepanteng nagngangalit at mga karwaheng pandigma—kaya ang buong pulutong ng mga mandirigma, kasama ang mga kawal na naglalakad, ay sabay-sabay na nagsimulang pahirapan si Arjuna sa labanan.

Verse 103

तस्यैव न: श्रुतो यादृड़निवातकवचै: सह । किरीटधारी अर्जुनके साथ संशप्तकोंका वह संग्राम वैसा ही भयानक था, जैसा कि निवातकवच नामक दानवोंके साथ अर्जुनका युद्ध हमने सुन रखा है

Wika ni Sañjaya: “Ang labanan ng mga Saṁsaptaka laban kay Arjuna, ang may suot na diyadema, ay kasindak-sindak gaya ng tanyag na sagupaan na ating narinig—ang digmaan ni Arjuna laban sa mga demonyong Nivātakavaca. Sa pagbanggit sa naunang pambihirang pakikibaka, ipinahihiwatig ko ang bagsik ng kasalukuyang salpukan at ang walang-pag-urong na loob ng Saṁsaptaka, na itinutulak ng kanilang panata.”

Verse 126

चिच्छेद द्विषतां पार्थ: शिरांसि च सहस्रश: । तदनन्तर कुन्तीकुमार अर्जुनने रणस्थलमें आये हुए शत्रुपक्षके रथों, घोड़ों, ध्वजों हाथियों और पैदलोंको भी काट डाला, उन्होंने शत्रुओंके धनुष, बाण, खड्ग, चक्र, फरसे, आयुधोंसहित उठी हुई भुजा, नाना प्रकारके अस्त्र-शस्त्र तथा सहस्रों मस्तक काट गिराये

Wika ni Sañjaya: “Pinugutan ni Pārtha (Arjuna) ng ulo ang mga kaaway nang libu-libo. Pagkaraan, si Arjuna, anak ni Kuntī, ay pinabagsak ang mga karwahe, kabayo, mga watawat, elepante, at mga kawal na naglalakad ng panig ng kaaway na pumasok sa larangan. Pinutol niya ang kanilang mga busog, palaso, espada, chakrá, palakol at iba pang sandata; pati ang mga bisig na nakataas na may hawak na armas ay kanyang tinaga, at libu-libong ulo ang nalaglag—larawan ng walang humpay na giting sa madilim na tungkulin ng digmaan.”

Verse 133

निमग्नं तं रथं मत्वा नेदु: संशप्तका मुदा । सेनाओंकी उस विशाल भँवरमें जो पातालतलके समान प्रतीत होता था, अर्जुनके उस रथको निमग्न हुआ मानकर संशप्तक सैनिक प्रसन्न हो सिंहनाद करने लगे

Wika ni Sañjaya: “Sa pag-aakalang lumubog na ang kanyang karwahe, ang mga mandirigmang Saṃśaptaka ay sumigaw sa tuwa. Sa napakalawak na siksikan ng mga hukbo na umiikot na wari’y alon at buhawi—na tila kasing-lalim at kasing-hirap takasan ng daigdig sa ilalim—napagkamalan nilang nalulunod na ang karwahe ni Arjuna, kaya nagpalabas sila ng matagumpay na sigaw; ipinakikita kung gaano kabilis sa digmaan ang akala’y nagiging katiyakan at pagdiriwang, bago pa man malaman ang katotohanan.”

Verse 153

त्वदीयै: सह संग्राम आसीत्‌ परमदारुण: । माननीय नरेश! फिर आपके सैनिकोंके साथ पाज्चाल, चेदि और सृजयवीरोंका अत्यन्त भयंकर संग्राम होने लगा

Wika ni Sañjaya: “O kagalang-galang na hari, naganap ang isang labanan na sukdulang mabagsik. Muli, ang iyong mga kawal ay nahila sa isang kakila-kilabot na sagupaan laban sa mga bayani ng Pāñcāla, Cedi, at Sṛñjaya.”

Verse 173

शूरसेनै: शूरवरैर्युयुधुर्युद्धदुर्मदा: । रथियोंकी सेनामें प्रहार करनेमें कुशल कृपाचार्य, कृतवर्मा और सुबलपुत्र शकुनि--ये रणदुर्मद वीर अत्यन्त कुपित हो हर्षमें भरी हुई सेना साथ लेकर कोसल काशि, मत्स्य, करूष, केकय तथा शूरसेनदेशीय शूरवीरोंके साथ युद्ध करने लगे

Wika ni Sañjaya: “Ang mga bayani ng Śūrasena, lasing sa init ng digmaan, ay nagsagupaan. Sa hukbo ng mga mandirigmang nakasakay sa karwahe, si Kripācārya na bihasa sa paglusob, kasama sina Kṛtavarmā at Śakuni na anak ni Subala—mga bayaning nagngangalit sa pagkasabik sa labanan—ay nag-alab sa galit; at pinangunahan nila ang hukbong puspos ng sigla upang makipagdigma sa mga bayani ng Kosala, Kāśī, Matsya, Karūṣa, Kekaya, at sa mga mandirigma ng lupain ng Śūrasena.”

Verse 183

क्षत्रविट्शूद्रवीराणा धर्म्य स्वरग्य यशस्करम्‌ । उनका वह युद्ध क्षत्रिय, वैश्य एवं शूद्रवीरोंक शरीर, पाप और प्राणोंका विनाश करनेवाला, संहारकारी, धर्मसंगत स्वर्गदायक तथा यशकी वृद्धि करनेवाला था

Sinabi ni Sañjaya: Ang labang iyon, na kinasangkutan ng matatapang na lalaki mula sa mga uri ng Kṣatriya, Vaiśya, at Śūdra, ay naaayon sa dharma; binubuksan nito ang daan tungo sa langit at nagpapalago ng katanyagan. Sa balangkas ng etika ng epiko, ang ganitong digmaan ay inilalarawan bilang isang pinahihintulutang larangan kung saan ang tungkulin, dangal, at pag-asa sa mas mataas na mga daigdig ay nakakamit sa pamamagitan ng matapang na gawa.

Verse 213

प्रमृद्य च रथश्रेष्ठान्‌ युधिष्ठिरमपीडयत्‌ । कर्ण भी अपने पैने बाणोंसे विशाल पाण्डवसेनाको हताहत करके बड़े-बड़े रथियोंको धूलमें मिलाकर युधिष्ठिरको पीड़ा देने लगा

Sinabi ni Sañjaya: Matapos durugin ang mga pangunahing mandirigmang nakasakay sa karwahe, mariing pinisil ni Karṇa si Yudhiṣṭhira. Sa talim ng kaniyang mga palaso, pinabagsak niya ang marami sa malawak na hukbo ng mga Pāṇḍava, inihandusay sa alikabok ang malalaking mandirigma, at sa gayon ay sinikap niyang pasakitan at gipitin ang hari—larawan ng walang-awang pag-igting ng digmaan, kung saan ang galing ay ginagamit upang wasakin ang hukbo at ang loob.