Adhyaya 163

Verse 1

अपना छा | अ:-फक्राछ सप्तपञ्चाशर्दाधिकशततमोब् ध्याय: कप नामक दानवोंके द्वारा स्वर्गलोकपर अधिकार जमा लेनेपर ब्राह्म॒णोंका कपोंको भस्म कर देना

Wika ni Bhishma: “Yudhishthira, kahit ganoon ay nanatiling tahimik si Kartavīrya Arjuna. Pagkaraan, muling nagsalita ang Diyos ng Hangin: ‘O panginoon ng mga tao, pakinggan mo mula sa akin ang pinakapangunahing mga tungkulin at huwarang gawa na lalo’t higit na nauukol sa mga Brahmin.’”

Verse 2

मदस्यास्यमनुप्राप्ता यदा सेन्द्रा दिवौकस: । तदैव च्यवनेनेह हृता तेषां वसुन्धरा

Wika ni Bhishma: “Nang ang mga diyos, na pinangungunahan ni Indra, ay mahulog sa bibig ni Mada (Pagkalasing/Pagmamataas), sa mismong sandaling iyon ay inagaw ng pantas na si Cyavana ang kanilang kapangyarihan sa daigdig.”

Verse 3

उभौ लोकौ हृतौ मत्वा ते देवा दु:खिता5भवन्‌ । शोकार्ताश्चि महात्मानं ब्रह्माणं शरणं ययु:,अपने दोनों लोकोंका अपहरण हुआ जान वे देवता बहुत दुःखी हो गये और शोकसे आतुर हो महात्मा ब्रह्माजीकी शरणमें गये

Wika ni Bhishma: “Nang mapagtanto nilang naagaw sa kanila ang dalawang daigdig, labis na nagdalamhati ang mga diyos. Sa tindi ng lungkot, lumapit sila upang magkanlong sa dakilang Brahmā.”

Verse 4

देवा ऊचु मदास्यव्यतिषक्तानामस्माकं लोकपूजित । च्यवनेन हता भूमि: कपैश्नैव दिवं प्रभो

Nagsalita ang mga diyos: “O Panginoong iginagalang ng mga daigdig! Nang kami’y masadlak at mabalot sa bibig ni Mada (Pagkalasing/Pagmamataas), inagaw ni Cyavana ang aming lupain; at ang mga asurang tinatawag na Kapas ay sinakop ang langit mismo.”

Verse 5

ब्रह्मोवाच गच्छध्वं शरणं विप्रानाशु सेन्द्रा दिवौकस: । प्रसाद्य तानुभी लोकाववाप्स्यथ यथा पुरा

Sinabi ni Brahmā: “O mga diyos, kasama si Indra, magmadali kayong humingi ng kanlungan sa mga Brahmin. Kapag napasaya ninyo sila, muli ninyong makakamtan ang dalawang daigdig gaya ng dati.”

Verse 6

ते ययु: शरणं विप्रानूचुस्ते कान्‌ जयामहे । इत्युक्तास्ते द्विजान्‌ प्राहुर्जयतेह कपानिति

Wika ni Bhishma: Lumapit ang mga diyos upang magkanlong sa mga Brahmana at nagtanong, “Sino ang aming dapat pagtagumpayan?” Nang magsalita ang mga Brahmana nang gayon, sumagot ang mga diyos, “Dito, daigin ninyo ang mga demonyong tinatawag na Kapa.”

Verse 7

भूगतान्‌ हि विजेतारो वयमित्यब्रुवन्‌ द्विजा: । ततः कर्म समारब्धं ब्राह्मणै:ः कपनाशनम्‌,तब ब्राह्मणोंने कहा--“हम उन दानवोंको पृथ्वीपर लाकर परास्त करेंगे।” तदनन्तर ब्राह्मणोंने कपविनाशक कर्म आरम्भ किया

Wika ni Bhishma: Tunay na sinabi ng mga Brahmana, “Pagkapababa sa lupa ng mga nilalang na iyon, saka namin sila pagwawagian.” Pagkaraan, sinimulan ng mga Brahmana ang ritwal na ang layon ay ang paglipol sa Kapa.

Verse 8

तच्छुत्वा प्रेषितो दूतो ब्राह्मणेभ्यो धनी कपै: । सच तान्‌ ब्राह्मणानाह धनी कपवचो यथा,इसका समाचार सुनकर कपोंने ब्राह्मणोंक पास अपना धनी नामक दूत भेजा, उसने उन ब्राह्मणोंसे कपोंका संदेश इस प्रकार कहा--

Wika ni Bhishma: Nang marinig ang balitang iyon, nagsugo ang mga Kapa ng kanilang mensaherong nagngangalang Dhanī sa mga Brahmana. Lumapit siya sa mga Brahmana at inihatid ang mensahe ng mga Kapa nang ayon sa mismong ipinag-utos sa kanya.

Verse 9

भवद्धिः सदृशा: सर्वे कपा: किमिह वर्तते । सर्वे वेदविद: प्राज्ञा: सर्वे च क्रतुयाजिन:

Wika ni Bhishma: “(Sabi ng sugo:) ‘O mga Brahmana! Ang lahat ng Kapa ay maihahambing sa inyo sa dangal. Kung gayon, bakit may alitan dito laban sa kanila? Sila’y pawang mga nakaaalam ng Veda, marurunong, at pawang nagsasagawa ng mga handog na sakripisyo.’”

Verse 10

सर्वे सत्यव्रताश्वैव सर्वे तुल्या महर्षिभि: | श्रीक्षेव रमते तेषु धारयन्ति श्रियं च ते

Wika ni Bhishma: “Silang lahat ay nakatali sa panatang katotohanan; silang lahat ay maihahambing sa mga dakilang rishi. Si Śrī—ang kasaganaan at karangalan—ay nalulugod na manahan sa kanila, at sila nama’y nagtataglay at nagtatanghal ng gayong kasaganaan.”

Verse 11

वृथादारान्‌ न गच्छन्ति वृथामांसं न भुञ्जते । दीप्तमन्निं जुह्बते च गुरूणां वचने स्थिता:

Wika ni Bhīṣma: “Hindi sila nakikipagniig sa mga babae sa labas ng wastong pag-aasawa; hindi sila kumakain ng karne, sapagkat itinuturing nila itong walang saysay; naghahandog sila ng mga alay sa naglalagablab na banal na apoy; at nananatili silang matatag sa pagsunod sa mga utos ng matatanda at mga guro.”

Verse 12

सर्वे च नियतात्मानो बालानां संविभागिन: । उपेत्य शनकैर्यान्ति न सेवन्ति रजस्वलाम्‌ | स्वर्गतिं चैव गच्छन्ति तथैव शुभकर्मिण:

Wika ni Bhīṣma: “Lahat sila’y may pagpipigil sa sarili at sa isip; ibinibigay nila sa mga bata ang nararapat na bahagi. Kapag lumalapit sa iba, marahan at may pagpipigil ang kanilang kilos. Hindi sila nakikipagniig sa babaeng may buwanang dalaw. Sa paggawa ng mabubuti at matuwid na gawa sa ganitong paraan, nararating nila ang landas patungo sa langit.”

Verse 13

अभुक्तवत्सु नाश्नन्ति गर्भिणीवृद्धकादिषु । पूर्वल्निषु न दीव्यन्ति दिवा चैव न शेरते

Wika ni Bhīṣma: “Hindi sila kumakain habang may mga hindi pa nakakakain—gaya ng mga buntis, matatanda, at iba pa. Hindi sila nagsusugal sa umaga, at hindi rin sila natutulog sa araw.”

Verse 14

एतैश्वान्यैश्व बहुभिग्ुणैर्युक्तान्‌ कर्थं कपान्‌ | विजेष्यथ निवर्तथ्व॑ निवृत्तानां सुखं हि व:

Wika ni Bhīṣma: “Paano ninyo maaasahang madaig ang mga Kapas, na pinagkalooban ng mga ganitong kabutihang-asal at marami pang iba? Umatras kayo sa di-kanais-nais na gawaing ito; sapagkat sa pagpipigil at pag-urong matatagpuan ang tunay ninyong kapakanan at ginhawa.”

Verse 15

ब्राह्मणा ऊचु कपान्वयं विजेष्यामो ये देवास्ते वयं स्मृता: । तस्माद्‌ वध्या: कपा<स्माकं धनिन्‌ याहि यथा55गतम्‌

Nagsalita ang mga Brahmin: “Tatalunin namin ang mga Kapas. Yaong tinatawag na ‘mga diyos’ ay sa katotohanan kami mismo. Kaya ang mga Kapas na ito—mga kaaway ng mga diyos—ay nararapat patayin sa aming kamay. Kaya pasusukuin namin ang angkan ng Kapas. O mayaman, bumalik ka nang gaya ng pagdating mo.”

Verse 16

धनी गत्वा कपानाह न वो विदप्रा: प्रियंकरा: । गहीत्वास्त्राण्यतो विप्रान्‌ कपा: सर्वे समाद्रवन्‌

Sinabi ni Bhishma: Ang mayamang lalaki ay lumapit sa mga unggoy at nagsabi, “Hindi handang gawin ng mga brahmana ang bagay na ikalulugod ninyo.” Pagkarinig nito, ang lahat ng unggoy ay kumuha ng mga sandata at sabay-sabay na sumugod upang salakayin ang mga brahmana.

Verse 17

समुदग्रध्वजान्‌ दृष्टवा कपान्‌ सर्वे द्विजातय: । व्यसृजन्‌ ज्वलितानग्नीन्‌ कपानां प्राणनाशनान्‌

Sinabi ni Bhishma: Nang makita ang mga unggoy na may matatayog na watawat, ang lahat ng “dalawang ulit na isinilang” (mga brahmana) ay nagbagsak ng naglalagablab na apoy—mga apoy na nakamamatay—upang lipulin ang buhay ng mga unggoy.

Verse 18

ब्रह्मसृष्टा हव्यभुज: कपान्‌ हत्वा सनातना: | नभसीव यथाभ्राणि व्यराजन्त नराधिप,नरेश्वर! ब्राह्मणोंके छोड़े हुए सनातन अग्निदेव उन कपोंका संहार करके आकाशमें बादलोंके समान प्रकाशित होने लगे

Sinabi ni Bhishma: “O hari ng mga tao! Ang mga walang-hanggang diyos ng apoy—isinilang mula kay Brahma at tagatanggap ng mga handog—pagkalipol sa mga Kapā, ay nagningning sa langit, na wari’y mga ulap na kumikislap sa kalawakan.”

Verse 19

हत्वा वै दानवान्‌ देवा: सर्वे सम्भूय संयुगे | तेनाभ्यजानन्‌ हि तदा ब्राह्मुणै्निहतान्‌ कपान्‌

Sinabi ni Bhishma: Noong sandaling iyon, ang lahat ng mga diyos ay nagtipon sa larangan ng digmaan at nilipol ang mga Dānava. Ngunit sa mismong panahong iyon, hindi nila nalalaman na winasak na ng mga brahmana ang mga Kāpā.

Verse 20

अथागम्य महातेजा नारदोडकथयद्‌ विभो | यथा हता महाभागैस्तेजसा ब्राह्मणै: कपा:,प्रभो! तदनन्तर महातेजस्वी नारदजीने आकर यह बात बतायी कि किस प्रकार महाभाग ब्राह्मणोंने अपने तेजसे कपोंका नाश किया है

Pagkaraan, dumating ang maningning na pantas na si Nārada at nag-ulat, O Panginoon, kung paanong ang mga dakilang brahmana, sa lakas lamang ng kanilang tejas (kapangyarihang espirituwal), ay winasak ang mga Kapā.

Verse 21

नारदस्य वच: श्रुत्वा प्रीता: सर्वे दिवौकस: । प्रशशंसुर्द्धिजांश्चापि ब्राह्मुणांश्व॒ यशस्विन:,नारदजीकी बात सुनकर सब देवता बड़े प्रसन्न हुए। उन्होंने द्विजों और यशस्वी ब्राह्मणोंकी भूरि-भूरि प्रशंसा की

Wika ni Bhīṣma: Nang marinig ang mga salita ni Nārada, napuspos ng galak ang lahat ng nananahan sa langit. Pagkaraan, buong sigasig nilang pinuri ang mga “dalawang-ulit na isinilang”—lalo na ang mga bantog na brāhmaṇa—na pinagtitibay ang dangal na nararapat sa banal na kaalaman at matuwid na asal.

Verse 22

तेषां तेजस्तथा वीर्य देवानां ववृधे ततः । अवाप्ुवंश्वामरत्वं त्रिषु लोकेषु पूजितम्‌,तदनन्तर देवताओंके तेज और पराक्रमकी वृद्धि होने लगी। उन्होंने तीनों लोकोंमें सम्मानित होकर अमरत्व प्राप्त कर लिया

Wika ni Bhīṣma: Pagkaraan, lalo pang lumago ang ningning at lakas ng mga diyos. Pinarangalan sa tatlong daigdig, natamo nila ang iginagalang na kalagayang walang-kamatayan—na nagpapakita na ang kapangyarihang makalangit ay napapanatili at naitatanghal kapag nakaayon sa wastong kaayusan at karapat-dapat na kabutihan.

Verse 23

इत्युक्तवचन वायुमर्जुन: प्रत्युवाच ह | प्रतिपूज्य महाबाहो यत्‌ तच्छृणु युधिष्ठिर

Wika ni Bhīṣma: Pagkarinig sa mga salita ni Vāyu, sumagot si Arjuna. O Yudhiṣṭhira na makapangyarihan ang bisig, matapos igalang si Vāyu nang nararapat, pakinggan mo ang mismong tugon na iyon.

Verse 24

अजुन उवाच जीवाम्यहं ब्राह्मणार्थ सर्वथा सततं प्रभो | ब्रह्माण्यो ब्राह्मणेभ्यश्ष प्रणणमामि च नित्यश:

Sabi ni Arjuna: O Panginoon, sa lahat ng paraan at sa lahat ng panahon, inaalagaan ko ang aking buhay alang-alang sa mga brāhmaṇa. Ako’y deboto sa banal at sa brahmanikong landas, at araw-araw akong yumuyuko sa paggalang sa mga brāhmaṇa.

Verse 25

दत्तात्रेयप्रसादाच्च मया प्राप्तमिदं बलम्‌ | लोके च परमा कीर्तिर्धर्मक्षाचरितो महान्‌,विप्रवर दत्तात्रेयजीकी कृपासे मुझे इस लोकमें महान्‌ बल, उत्तम कीर्ति और महान्‌ धर्मकी प्राप्ति हुई है

Sabi ni Arjuna: Sa biyaya ni Dattātreya, natamo ko ang lakas na ito; at sa mundong ito, nakamit ko rin ang pinakamataas na katanyagan, at naisabuhay ko ang dakilang dharma.

Verse 26

अहो ब्राह्मणकर्माणि मया मारुत तत्त्वतः । त्वया प्रोक्तानि कार्त्स्न्येन श्रुतानि प्रयतेन च

Wika ni Arjuna: “O Diyos ng Hangin, Vāyu, kay kamangha-mangha ang mga tungkulin at gawain ng mga brāhmaṇa! Ipinaliwanag mo sa akin ang mga ito nang tapat at ganap, at ako’y nakinig nang buong ingat at pagtuon.”

Verse 27

वायुरुवाच ब्राह्मणान्‌ क्षात्रधर्मेण पालयस्वेन्द्रियाणि च । भगुभ्यस्ते भयं घोरं तत्‌ तु कालाद भविष्यति

Sinabi ni Vāyu: “O Hari! Ingatan mo ang mga brāhmaṇa ayon sa dharma ng kṣatriya, at pigilin mo rin ang iyong mga pandama. Isang kakila-kilabot na pangamba ang darating sa iyo mula sa mga brāhmaṇa ng angkan ni Bhṛgu; datapwat mangyayari lamang iyon matapos ang mahabang panahon.”

Verse 156

इस प्रकार श्रीमहाभारत अनुशासनपवके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें वायु देवता और अर्जुनका संवादविषयक एक सौ छप्पनवाँ अध्याय पूरा हुआ

Sa gayon nagwakas ang ika-156 na kabanata ng Mahābhārata, sa Anuśāsana Parva, sa bahaging dāna-dharma (dharma ng pagbibigay), hinggil sa pag-uusap nina Vāyu, ang Diyos ng Hangin, at Arjuna.

Verse 157

इति श्रीमहा भारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि पवनार्जुनसंवादे सप्तपञ्चाशदधिकशततमो< ध्याय:

Kaya nito, sa Śrī Mahābhārata, sa Anuśāsana Parva—lalo na sa bahaging dāna-dharma (dharma ng pagbibigay)—nagtatapos dito ang pag-uusap nina Vāyu (Diyos ng Hangin) at Arjuna, na siyang pagwawakas ng ika-157 na kabanata.