
जम्बूद्वीपस्य नववर्षविभागः रुद्रस्य अष्टक्षेत्रसन्निधिः नाभि-ऋषभ-भरतकथा
Ipinagpapatuloy ni Sūta ang salaysay ng bhūvanakośa: itinalaga ni Priyavrata si Agnīdhra bilang pinuno ng Jambūdvīpa at inilarawan ang siyam na anak na lalaki ni Agnīdhra. Bawat isa ay binigyan ng sariling varṣa: Nābhi (Hema), Kiṃpuruṣa (Hemakūṭa), Hari (Naiṣadha), Ilāvṛta (nakasentro sa Meru), Ramyaka (nakasandig sa Nīla), Hiraṇmān (Śveta sa hilaga), Kuru (Śṛṅgavān), Bhadrāśva (Mālyavat), at Ketumāla (Gandhamādana). Itinatampok din ang walong mapalad na rehiyon (maliban sa Ilāvṛta) na likás na siddha—walang kundisyon ng yuga, walang antas-panlipunan, at walang takot sa pagtanda at kamatayan—sapagkat itinatag ni Rudra ang “aṣṭa-kṣetra” at laging nasa sannidhya para sa mga deboto. Mula sa heograpiya ay lumipat sa angkan: isinalaysay ang anak ni Nābhi na si Ṛṣabha, ang pagluklok ni Ṛṣabha kay Bharata, at ang pagtalikod ni Ṛṣabha sa daigdig na nakabatay sa jñāna-vairāgya, panloob na pagkalubog sa Paramātman, at pag-abot sa Śaiva parama-pada, na naghahanda sa kasaysayang dharma tungkol kay Bharata at sa Bhāratavarṣa.
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे भुवनकोशे द्वीपद्वीपेश्वरकथनं नाम षट्चत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच आग्नीध्रं ज्येष्ठदायादं काम्यपुत्रं महाबलम् प्रियव्रतो ऽभ्यषिञ्चद्वै जंबूद्वीपेश्वरं नृपः
Kaya nito, sa Śrī Liṅga Mahāpurāṇa (unang bahagi), sa seksiyong Bhuvanakośa, sa kabanatang tinatawag na “Paglalahad ng mga kontinente at ng kanilang mga panginoon,” sinabi ni Sūta: Itinalaga at pinahiran ni Haring Priyavrata si Āgnīdhra—ang panganay na tagapagmana, anak ni Kāmyā, at dakila ang lakas—bilang panginoon ng Jambūdvīpa.
Verse 2
सो ऽतीव भवभक्तश् च तपस्वी तरुणः सदा भवार्चनरतः श्रीमान् गोमान्धीमान्द्विजर्षभाः
Siya’y lubhang deboto kay Bhava (Śiva); bagama’t bata pa, lagi siyang matatag sa tapas. Palaging nakalubog sa pagsamba kay Bhava, siya’y marangal at tanyag, sagana sa mga baka, matalas ang pag-unawa, at pinakadakila sa mga dvija.
Verse 3
तस्य पुत्रा बभूवुस्ते प्रजापतिसमा नव सर्वे माहेश्वराश्चैव महादेवपरायणाः
Mula sa kanya ay isinilang ang siyam na anak na lalaki, na kapantay ng mga Prajāpati; silang lahat ay mga deboto ni Maheśvara, at buong pusong nakatuon kay Mahādeva bilang Kataas-taasang Pati.
Verse 4
ज्येष्ठो नाभिर् इति ख्यातस् तस्य किंपुरुषो ऽनुजः हरिवर्षस्तृतीयस्तु चतुर्थो वै त्विलावृतः
Ang panganay ay tanyag na tinatawag na Nābhi. Ang mas nakababatang (lupain) ay Kiṃpuruṣa; ang ikatlo ay Hari-varṣa, at ang ikaapat, tunay nga, ay Ilāvṛta.
Verse 5
रम्यस्तु पञ्चमस् तत्र हिरण्मान् षष्ठ उच्यते कुरुस्तु सप्तमस्तेषां भद्राश्वस्त्वष्टमः स्मृतः
Doon, ang Ramyaka ay ipinahayag na ikalima; ang Hiraṇmaya ay sinasabing ikaanim. Ang Kuru ang ikapito sa kanila, at ang Bhadrāśva ay inaalala bilang ikawalo.
Verse 6
नवमः केतुमालस्तु तेषां देशान्निबोधत नाभेस्तु दक्षिणं वर्षं हेमाख्यं तु पिता ददौ
Ang ikasiyam na lupain ay Ketumāla—unawain ang mga lupaing ito. Kay Nābhi, ipinagkaloob ng Ama ang bahaging timog (varṣa) na tinatawag na Hema.
Verse 7
हेमकूटं तु यद्वर्षं ददौ किंपुरुषाय सः नैषधं यत्स्मृतं वर्षं हरये तत्पिता ददौ
Ipinagkaloob niya ang Hemakūṭa-varṣa kay Kiṃpuruṣa; at ang lupang inaalala bilang Naiṣadha-varṣa ay iginawad ng Ama kay Hara. Sa gayon, ang pamamahagi ng mga kaharian ay inayos ayon sa dharma—sa ilalim ng kataas-taasang pamumuno ni Pati (Śiva), na siyang nagtataguyod ng kaayusan ng sansinukob.
Verse 8
इलावृताय प्रददौ मेरुर्यत्र तु मध्यमः नीलाचलाश्रितं वर्षं रम्याय प्रददौ पिता
Ipinagkaloob ng Ama ang Ilāvṛta—ang lupain na sa gitna nito ay nakatindig ang Bundok Meru. At ibinigay din niya kay Ramya ang varṣa na nakasandig sa Bughaw na Bundok, Nīlācala.
Verse 9
श्वेतं यदुत्तरं तस्मात् पित्रा दत्तं हिरण्मते यदुत्तरं शृङ्गवर्षं पिता तत्कुरवे ददौ
Mula sa hilagang lupain na iyon, ipinagkaloob ng ama kay Hiraṇmat ang rehiyong tinatawag na Śveta; at ang higit pang hilagang lupain na kilala bilang Śṛṅgavarṣa, ibinigay ng ama sa Kuru na iyon.
Verse 10
वर्षं माल्यवतं चापि भद्राश्वस्य न्यवेदयत् गन्धमादनवर्षं तु केतुमालाय दत्तवान्
Itinalaga niya ang rehiyong Mālyavat kay Bhadrāśva, at ipinagkaloob ang rehiyong Gandhamādana kay Ketumāla—sa gayon ay hinati ang mga kaharian ayon sa kaayusang kosmiko na itinatag ng Pati, ang Panginoon na namamahala sa mga daigdig habang ang mga paśu ay nakagapos pa sa kanilang mga pāśa.
Verse 11
इत्येतानि महान्तीह नव वर्षाणि भागशः आग्नीध्रस्तेषु वर्षेषु पुत्रांस्तानभिषिच्य वै
Kaya nito, sa mundong ito ay may siyam na dakilang rehiyon (varṣa), na hinati ayon sa kani-kanilang bahagi. Si Agnīdhra ay tunay na nagluklok at nagbasbas sa kaniyang mga anak na lalaki sa mga rehiyong iyon, at itinalaga ang bawat isa sa nararapat na kapangyarihan.
Verse 12
यथाक्रमं स धर्मात्मा ततस्तु तपसि स्थितः तपसा भावितश्चैव स्वाध्यायनिरतस्त्वभूत्
Sa wastong pagkakasunod, ang matuwid na may-dharmang iyon ay nanahan sa pag-aayuno at pagninilay (tapas). Pinadalisay at pinahinog ng tapas, siya rin ay naging matatag sa svādhyāya—banal na pagbigkas at pag-aaral—isang disiplina ng Śaiva na naglilinis sa paśu at inihaharap ito sa Pati, ang Panginoong Śiva.
Verse 13
स्वाध्यायनिरतः पश्चाच् छिवध्यानरतस् त्वभूत् यानि किंपुरुषाद्यानि वर्षाण्यष्टौ शुभानि च
Pagkaraan nito, sa pagiging masigasig sa svādhyāya, siya ay nalubog sa pagninilay kay Śiva. Ito ang walong mapalad at banal na rehiyon (varṣa), na nagsisimula sa Kimpuruṣa.
Verse 14
तेषां स्वभावतः सिद्धिः सुखप्राया ह्ययत्नतः विपर्ययो न तेष्वस्ति जरामृत्युभयं न च
Para sa kanila, ang pag-abot ay likás—walang pagsisikap at higit na puno ng kaligayahang banal. Walang pagbaligtad o pagbagsak sa kanila; ni wala ring takot sa pagtanda at kamatayan.
Verse 15
धर्माधर्मौ न तेष्वास्तां नोत्तमाधममध्यमाः न तेष्वस्ति युगावस्था क्षेत्रेष्वष्टसु सर्वतः
Sa walong banal na kṣetra ni Śiva, hindi nangingibabaw ang dharma ni adharma; at hindi rin sumisibol ang pagkakaibang mataas, mababa, o katamtaman. Sa mga banal na pook na iyon, hindi umiiral ang mga kalagayan ng mga yuga.
Verse 16
रुद्रक्षेत्रे मृताश्चैव जङ्गमाः स्थावरास् तथा भक्ताः प्रासंगिकाश्चापि तेषु क्षेत्रेषु यान्ति ते
Sa banal na nasasakupan ni Rudra, ang mga namamatay—maging mga nilalang na gumagalaw o hindi gumagalaw—kasama ang mga deboto, at maging yaong nadawit lamang dahil sa pagkakataon, ay pawang nakalalampas patungo sa mga banal na pook na Śaiva.
Verse 17
तेषां हिताय रुद्रेण चाष्टक्षेत्रं विनिर्मितम् तत्र तेषां महादेवः सान्निध्यं कुरुते सदा
Para sa kanilang kapakanan, itinatag ni Rudra ang banal na kalipunan ng walong kṣetra. Doon, si Mahādeva ay laging nananatiling malapit, nagkakaloob ng palagiang presensya at biyaya.
Verse 18
दृष्ट्वा हृदि महादेवम् अष्टक्षेत्रनिवासिनः सुखिनः सर्वदा तेषां स एवेह परा गतिः
Nang masilayan si Mahādeva sa loob ng puso, ang mga naninirahan sa walong kṣetra ay laging nasa kagalakang banal; para sa kanila, Siya lamang ang sukdulang kanlungan at hantungan—maging dito, sa buhay na ito.
Verse 19
नाभेर्निसर्गं वक्ष्यामि हिमाङ्के ऽस्मिन्निबोधत नाभिस्त्वजनयत्पुत्रं मेरुदेव्यां महामतिः
Ngayon ay isasalaysay ko ang pinagmulan at angkan ni Nābhi; makinig nang taimtim sa banal na salaysay na ito. Si Nābhi, ang dakilang-loob, ay nagkaanak ng isang anak na lalaki kay Merudevī.
Verse 20
ऋषभं पार्थिवश्रेष्ठं सर्वक्षत्रस्य पूजितम् ऋषभाद्भरतो जज्ञे वीरः पुत्रशताग्रजः
Si Ṛṣabha, ang pinakadakila sa mga hari at pinararangalan ng buong hanay ng kṣatriya, ay bantog. Mula kay Ṛṣabha ay isinilang si Bharata, isang bayani, ang panganay sa sandaang anak.
Verse 21
सो ऽभिषिच्याथ ऋषभो भरतं पुत्रवत्सलः ज्ञानवैराग्यमाश्रित्य जित्वेन्द्रियमहोरगान्
Pagkaraan, si Ṛṣabha, na mapagmahal sa anak, ay nag-abhiṣeka at itinalaga si Bharata bilang pinuno. Sa pagkanlong sa tunay na kaalaman at paglayo sa pagkapit (vairāgya), dinaig niya ang “malalaking ahas” ng mga pandama, pinaluwag ang tali ng pāśa na nagbubusabos sa pashu (kaluluwang indibidwal), at tumungo kay Pati—Śiva—bilang tanging kanlungan.
Verse 22
सर्वात्मनात्मनि स्थाप्य परमात्मानमीश्वरम् नग्नो जटी निराहारश् चीरी ध्वान्तगतो हि सः
Nang maitatag niya sa sariling kaloob-looban ang Kataas-taasang Sarili—ang Paramātman, ang Īśvara (Pati)—sa pamamagitan ng pagninilay na sumasaklaw sa lahat, siya’y naging isang asceta: hubad, may jata ang buhok, nag-aayuno, nakabalot sa basahan; at pumasok sa “dilim,” ibig sabihi’y nalubog sa katahimikang panloob na lampas sa anyong panlabas.
Verse 23
निराशस्त्यक्तसंदेहः शैवमाप परं पदम् हिमाद्रेर्दक्षिणं वर्षं भरताय न्यवेदयत्
Walang inaasahan at naiwaksi ang lahat ng pag-aalinlangan, narating niya ang kataas-taasang kalagayang Śaiva—ang pinakamataas na hantungan ni Pati. Pagkaraan, ipinahayag niya kay Bharata ang katimugang lupain na nasa paanan ng Himalaya.
Verse 24
तस्मात्तु भारतं वर्षं तस्य नाम्ना विदुर्बुधाः भरतस्यात्मजो विद्वान् सुमतिर्नाम धार्मिकः
Kaya nga, nalalaman ng mga pantas na ang lupaing ito ay tinatawag na Bhārata-varṣa, ipinangalan kay Bharata. Ang anak ni Bharata ay ang marunong at matuwid na nagngangalang Sumati.
Verse 25
बभूव तस्मिंस्तद्राज्यं भरतः संन्यवेशयत् पुत्रसंक्रामितश्रीको वनं राजा विवेश सः
Pagkaraan, itinatag ni Bharata nang wasto ang kahariang iyon. Matapos ilipat sa anak ang karangalan ng pagkamaharlika at bigat ng pamamahala, ang hari ay pumasok sa gubat at tinanggap ang landas ng pagtalikod—tinalikuran ang kapangyarihang makamundo at tumungo sa dakilang daan, sapagkat si Pati (Panginoong Śiva) lamang ang tunay na kanlungan ng paśu (kaluluwang indibidwal).
Hema (Nābhi), Hemakūṭa (Kiṃpuruṣa), Naiṣadha (Hari/Harivarṣa), Ilāvṛta (given to Ilāvṛta with Meru at the center), Nīlāśrita/Ramyaka (Ramyaka), Śveta-northern (Hiraṇmān), Śṛṅgavān (Kuru), Mālyavat (Bhadrāśva), and Gandhamādana (Ketumāla).
Because Rudra creates and sanctifies an ‘aṣṭa-kṣetra’ for the welfare of beings and remains there in continual presence; the residents, seeing Mahādeva in the heart (hṛdi-darśana), experience effortless well-being and take Shiva as their supreme refuge.
After installing Bharata as ruler, Ṛṣabha adopts jñāna and vairāgya, subdues the senses, establishes the Self in the Self (ātmani ātmānam), lives in austere renunciation, and attains the supreme Śaiva state (śaivam paraṃ padam), modeling the transition from righteous rule to moksha-oriented detachment.